<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 1.52

# Vayupurana 1.52: adhyāyaḥ 52

Vāyupurāṇa 1.52

- **Language:** Sanskrit

### adhyāyaḥ 52

### [1.52.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.1)

..sūta uvāca..

### [1.52.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.2)

sa ratho'dhiṣṭhito devairādityaiṛṣibhistathā.  
gandharvairapsarobhiśca grāmaṇīsarparākṣasaiḥ .. 52.1 ..

### [1.52.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.3)

ete vasanti vai sūrye dvau dvau māsau krameṇa tu.  
dhātāryamā pulastyaśca pulahaśca prajāpatiḥ .. 52.2 ..

### [1.52.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.4)

urago vāsukiścaiva saṅkīrṇāraśca tāvubhau.  
tumbururnāradaścaiva gandharvau gāyatāṃ varau .. 52.3 ..

### [1.52.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.5)

kratusthalyapsarāścaiva tathā vai puñjikasthalī.  
grāmaṇī rathakṛcchraśca taporyaścaiva tāvubhau .. 52.4 ..

### [1.52.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.6)

rakṣo hetiḥ prahetiśca yātudhānāvudāhṛtau.  
madhumādhavayoreṣa gaṇo vasati bhāskare .. 52.5 ..

### [1.52.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.7)

vāsantau graiṣmikau māsau mitraśca varuṇaśca ha.  
ṛṣiratrirvasiṣṭhaśca takṣako rambha eva ca .. 52.6 ..

### [1.52.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.8)

menakā sahajanyā ca gandharvau ca hahā huhūḥ.  
rathasvanaśca grāmaṇyo rathacitraśca tāvubhau .. 52.7 ..

### [1.52.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.9)

pauruṣeyo dhavaścaiva yātudhānāvudāhṛtau.  
ete vasanti vai sūrye māsayoḥ śuciśukrayoḥ .. 52.8 ..

### [1.52.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.10)

tataḥ sūrye punastvanyā nivasantīha devatāḥ.  
indraścaiva vivasvāṃśca aṅgirā bhṛgureva ca .. 52.9 ..

### [1.52.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.11)

elāparṇastathā sarpaḥ śaṅkhapālaśca tāvubhau.  
viśvāvasūgrasenau ca prātaścaivāruṇaśca ha .. 52.10 ..

### [1.52.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.12)

pramloceti ca vikhyātā nimloceti ca te ubhe.  
yātudhānastathā sarpo vyāghraḥ śvetaśca tāvubhau.  
nabhonabhasyayoreṣa gaṇo vasati bhāskare .. 52.11 ..

### [1.52.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.13)

śaradṛ-tau punaḥ śubhrā vasanti muni devatāḥ.  
parjjanyaścātha pūṣā ca bharadvājaḥ sagautamaḥ .. 52.12 ..

### [1.52.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.14)

viśvāvasuśca gandharvāstathaiva surabhiśca yaḥ.  
viśvācī ca ghṛtācī ca ubhe te śubhalakṣaṇe .. 52.13 ..

### [1.52.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.15)

nāga airāvataścaiva viśrutaśca dhanañjayaḥ.  
senajicca suṣeṇaśacava senānīrgrāmaṇīśca tau .. 52.14 ..

### [1.52.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.16)

āpo vātaśca tāvetau yātudhānāvubhau smṛtau.  
vasantyete tu vai sūrye māsayośca iṣorjayoḥ .. 52.15 ..

### [1.52.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.17)

haimantikau tu dvau māsau vasanti tu divākare.  
aṃśo bhagaśca dvāvetau kaśyapaśca ṛtuśca ha .. 52.16 ..

### [1.52.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.18)

bhujaṅgaśca mahāpajhaḥ sarpaḥ karkoṭakastathā.  
citrasenaśca gandharva ūrṇāyuścaiva tāvubhau .. 52.17 ..

### [1.52.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.19)

urvaśī vipracittiśca tathaivāpsarasau śubhe.  
tārkṣyaścāriṣṭanemiśca senānīrgrāmaṇīśca tau .. 52.18 ..

### [1.52.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.20)

vidyutsphūrjjaśca tāvugrau yātudhānāvudāhṛtau.  
sahe caiva sahasye ca vasantyete divākare .. 52.19 ..

### [1.52.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.21)

tataḥ śaiśirayośvāpi māsayornivasanti vai.  
tvaṣṭā viṣṇurjamadagnirviśvāmitrastathaiva ca .. 52.20 ..

### [1.52.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.22)

kādraveyau tathā nāgau kambalāśvatarāvubhau.  
gandharvo dhṛtarāṣṭraśca sūryavarccāstathaiva ca .. 52.21 ..

### [1.52.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.23)

tilottamāpsarāścaiva devī rambā manoramā.  
ṛtajitsatyajiccaiva grāmaṇyau lokaviśrutau .. 52.22 ..

### [1.52.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.24)

brahmopetastathā dakṣo yajñopetaśca sa smṛtaḥ.  
ete devā vasantyarke dvau māsau tu krameṇa tu .. 52.23 ..

### [1.52.25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.25)

sthānābhimānino hyete gaṇā dvādaśa saptakāḥ.  
sūryamāpyāyayantyete tejasā teja uttamam .. 52.24 ..

### [1.52.26](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.26)

prathitaistairvacobistu stuvanti munayo ravim.  
gandharvāpsarasaścaiva gītanṛtyairupāsate .. 52.25 ..

### [1.52.27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.27)

grāmaṇīyakṣabhūtāstu kurvate bhīmasaṃgraham.  
sarpā vahanti sūryañca yātudhānānuyānti ca.  
vālakhilyā nayantyastaṃ paricāryodayādravim .. 52.26 ..

### [1.52.28](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.28)

eteṣāmeva devānāṃ yatāvīryaṃ yathātapaḥ.  
yathāyogaṃ yathāsatyaṃ yathādharmaṃ yatābalam .. 52.27 ..

### [1.52.29](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.29)

yathā tapatyasau sūryasteṣāṃ siddhastu tejasā.  
ityete vai vasantīha dvau dvau māsau divākare .. 52.28 ..

### [1.52.30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.30)

ṛṣayo devagandharvāḥ pannagāpsarasāṅgaṇāḥ .  
grāmaṇyaśca tathā yakṣā yātudhānāśca bhūriśaḥ .. 52.29 ..

### [1.52.31](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.31)

ete tapanti varṣanti bhānti vānti sṛjanti ca.  
bhūtānāmaśubhaṃ karma vyapohantīha kīrtitāḥ .. 52.30 ..

### [1.52.32](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.32)

mānavānāṃ śubhaṃ hyete haranti duritātmanām.  
duritaṃ hi pracārāṇāṃ vyapohanti vkacit vkacit .. 52.31 ..

### [1.52.33](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.33)

vimāne'vasthitā divye kāmagā vātaraṃhasaḥ.  
ete sahaiva sūryeṇa bhramanti divasānugāḥ .. 52.32 ..

### [1.52.34](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.34)

varṣantaśca tapantaśca hlādayantaśca vai prajāḥ.  
gopāyanti tu bhūtāni sarvānīhāmanukṣayāt .. 52.33 ..

### [1.52.35](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.35)

sthānābhimānināmetat sthānaṃ manvantareṣu vai.  
atītānāgatānāṃ vai varttante sāmpratantu ye .. 52.34 ..

### [1.52.36](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.36)

evaṃ vasanti vai sūrye saptakāste caturddiśam.  
caturddaśasu sargeṣu gaṇā manvantareṣu ca .. 52.35 ..

### [1.52.37](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.37)

grīṣme hime ca varṣāsu muñcamānā gharmaṃ hima़ñca varṣañca dinaṃ niśāñca.  
kālena gacchatyṛtuvaśāt parivṛttaraśmi rdevān pitṝṃśca manujāṃśca tarpayan vai .. 52.36 ..

### [1.52.38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.38)

prīṇāti devānamṛtena sūryaḥ somaṃ suṣumnena vivarddhayitvā .  
śukle tu pūrṇaṃ divasakrameṇa taṃ kṛṣṇapakṣe vibudhāḥ pibanti .. 52.37 ..

### [1.52.39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.39)

pītantu somaṃ dvikālāvaśiṣṭaṃ kṛṣṇakṣaye raśmibhistaṃ kṣarantam.  
sudhāmṛtaṃ tatpitaraḥ pibanti devāśca saumyāśca tathaiva kavyam .. 52.38 ..

### [1.52.40](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.40)

sūryeṇa gobhistu samuddhṛtābhiradbhiḥ punaścaiva samuddhṛtābhiḥ.  
vṛṣṭyātivṛddhābhirathauṣadhībhirmartyāḥ kṣudhantvannapānairjayanti .. 52.39 ..

### [1.52.41](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.41)

amṛtena tṛptistvarddhamāsaṃ surāṇāṃ māsārddhatṛptiḥ svadhayā pitṝṇām.  
annena śaśvattu dadhāti martyān sūryaḥ svayaṃ tacca bibharti gobhiḥ .. 52.40 ..

### [1.52.42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.42)

ayaṃ haristairharibhisturaṅgamairayan hi cāpo haratīti raśmibhiḥ.  
visargakāle visṛjaṃśca tāḥ punarbibharti śaśvat savitā carācaram .. 52.41 ..

### [1.52.43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.43)

harirharidbhirhriyate turaṅgamaiḥ pibatyathāpo haribhiḥ sahasradhā.  
tataḥ pramuñcatyapi tāstvasau hariḥ sa muhyamāno haribhisturaṅgamaiḥ .. 52.42 ..

### [1.52.44](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.44)

ityeṣa ekacakreṇa sūryastūrṇaṃ rathena tu.  
bhadraistairakṣatairaśvaiḥ sarpate'sau divi kṣaye .. 52.43 ..

### [1.52.45](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.45)

ahorātrādrathaināsau ekacakreṇa tu bhraman.  
saptadvīpasamudrāntaṃ saptabhiḥ saptabhirhayaiḥ .. 52.44 ..

### [1.52.46](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.46)

chandobhiraśvarūpaistairyataścakrantataḥ sthitaiḥ.  
kāmarūpaiḥ sakṛdyuktairamitaistairmanojavaiḥ .. 52.45 ..

### [1.52.47](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.47)

haritairavyayaiḥ piṅgairīśvarairbrahmavādibhiḥ.  
aśīti maṇḍalaśataṃ bhramantyabdena te hayāḥ .. 52.46 ..

### [1.52.48](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.48)

bāhyamabhyantarañcaiva maṇḍalaṃ divasakramāt .  
kalpādau samprayuktāste vahantyābhūtasamplavāt.  
āvṛtā vālakhilyaiste bhramante rātryahāni tu .. 52.47 ..

### [1.52.49](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.49)

prathitairvacobhaṅiragryaiḥ stūyamāno maharṣibhiḥ.  
saivyate gītavṛtyaiśca gandharvairapsarogaṇaiḥ.  
pataṅgaḥ pata gairaśvairbhramamāṇo divaspatiḥ .. 52.48 ..

### [1.52.50](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.50)

vīthyāśrayāṇi carati nakṣatrāṇi tathā śaśī.  
hrāsavṛddhī tathaivāsya raśmīnāṃ sūryavat smṛte .. 52.49 ..

### [1.52.51](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.51)

tricakrobhayapārśvastho vijñeyaḥ śaśino rathaḥ.  
apāṃ garbhasamutpanno rathaḥ sāśvaḥ sasārathiḥ.  
śatāraiśca tribhiścakrairyuktaḥ śulkairhayottamaiḥ .. 52.50 ..

### [1.52.52](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.52)

daśa bhistu kṛśairdivyairasaṅgaistairmanojavaiḥ.  
sakṛdyukte rathe tasmin vahante cāyugakṣayāt .. 52.51 ..

### [1.52.53](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.53)

saṃgṛhīte rathe tasmin śvetaścakṣuḥśravāstu vai.  
aśvā stamekavarṇāste vahante śaṅkhavarccasam .. 52.52 ..

### [1.52.54](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.54)

yayuśca trimanāścaiva vṛṣo rājīvalo hayaḥ.  
asvo vāmasturaṇyaśca haṃso vyomī mṛgastathā .. 52.53 ..

### [1.52.55](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.55)

ityete nāmabhiḥ sarve daśa candramaso hayāḥ .  
ete candramasaṃ devaṃ vahanti divasakṣayāt .. 52.54 ..

### [1.52.56](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.56)

devaiḥ parivṛtaḥ saumyaḥ pitṛbhiścaiva gacchati.  
somasya śukla pakṣādau bhāskare purataḥ sthite.  
āpūryate purasyāntaḥ satataṃ divasakramāt .. 52.55 ..

### [1.52.57](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.57)

devaiḥ pītaṃ kṣaye somamāpyāyayati nityadā.  
pītaṃ pañcadaśāhantu raśminaikena bhāskaraḥ .. 52.56 ..

### [1.52.58](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.58)

āpūrayan suṣumnena bhāgaṃ bhāgamahaḥkramāt .  
suṣumnāpyāyamānasya śuklā varddhanti vai kalāḥ .. 52.57 ..

### [1.52.59](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.59)

tasmāddhrasanti vai kṛṣṇe śukla āpyāyayanti ca.  
ityevaṃ sūryavīryeṇa candrasyāpyāyitā tanuḥ .. 52.58 ..

### [1.52.60](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.60)

paurṇamāsyāṃ sa dṛśyeta śuklaḥ sampūrṇamaṇḍalaḥ .  
evamāpyāyitaḥ somaḥ śuklapakṣe dinakramāt .. 52.59 ..

### [1.52.61](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.61)

tato dvitīyāprabhṛti bahulasya caturddaśī.  
apāṃ sāramayasyendo rasamātrātmakasya ca.  
pibantyambumayaṃ devā madhu saumyaṃ sudhāma yam .. 52.60 ..

### [1.52.62](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.62)

sambhṛtañcārddhamāsena amṛtaṃ sūryatejasā .  
bhakṣārthamamṛtaṃ saumyaṃ paurṇamāsyāmupāsate .. 52.61 ..

### [1.52.63](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.63)

ekarātraṃ suraiḥ sarvaiḥ pitṛbhiśca maharṣibhiḥ.  
somasya kṛṣṇapakṣādau bhāskarābhimukhasya ca .. 52.62 ..

### [1.52.64](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.64)

prakṣīyate purasyāntaḥ pīyamānāḥ kalāḥ kramāt.  
kṣīyante tasmāt kṛṣṇe yāḥ śukle hyāpyāyayanti tāḥ .. 52.63 ..

### [1.52.65](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.65)

evaṃ dinakramātīte vibudhāstu niśākaram .  
pītvā'rddhamāsaṅgacchanti amāvāsyāṃ surottamāḥ .  
pitaraścopatiṣṭhanti amāvāsyāṃ niśākaram .. 52.64 ..

### [1.52.66](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.66)

tataḥ pañcadaśe bhāge kiñcicchiṣṭe kalātmake.  
aparāhne pitṛgaṇairjaghanyaḥ paryupāsyate .. 52.65 ..

### [1.52.67](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.67)

pibanti dvikalākālaṃ śiṣṭā tasya tu yā kalā.  
niḥsṛtaṃ tadamāvāsyāṅgabhastibhyaḥ svadhāmṛtam.  
tāṃ svadhāṃ māsatṛptyai tu pītvā gacchanti te'mṛtam .. 52.66 ..

### [1.52.68](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.68)

saumyā barhiṣadaścaiva agniṣvāttāstathaiva ca.  
kavyāścaiva tu ye proktāḥ pitaraḥ sarva eva te .. 52.67 ..

### [1.52.69](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.69)

saṃvatsarāstu vai kavyāḥ pañcābdā ye dvijaiḥ smṛtāḥ.  
saumyāstu ṛtavo jñeyā māsā barhiṣadaḥ smṛtāḥ.  
agniṣvāttārtavaścaiva pitṛsargā hi vai dvijāḥ .. 52.68 ..

### [1.52.70](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.70)

pitṛbhiḥ pīyamānasya pañcadaśyāṃ kalā tu vai.  
yāvanna kṣīyate tasya bhāgaḥ pañcadaśa stu saḥ .. 52.69 ..

### [1.52.71](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.71)

amāvasyāntadā tasya antamāpūryate param.  
vṛddhikṣayau vai pakṣādau ṣoḍaśyāṃ śaśinaḥ smṛtau .. 52.70 ..

### [1.52.72](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.72)

evaṃ sūryanimittaiṣā kṣayavṛddhi rniśākare.  
tārāgrahāṇāṃ vakṣyāmi svarbhānośca rathaṃ punaḥ .. 52.71 ..

### [1.52.73](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.73)

toyatejomayaḥ śubhraḥ somaputrasya vai rathaḥ.  
yukto hayaiḥ piśaṅgaistu aṣṭābhirvātaraṃhasaiḥ .. 52.72 ..

### [1.52.74](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.74)

savarūthaḥ sānukarṣaḥ sūto divyo rathe mahān.  
sopāsaṅgapatākastu sadhvajo meghasannibhaḥ .. 52.73 ..

### [1.52.75](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.75)

bhārgavasya rathaḥ śrīṇāṃstejasā sūryasannibhaḥ.  
pṛthivīsambhavairyukto nānāvarṇairhayottamaiḥ .. 52.74 ..

### [1.52.76](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.76)

śvetaḥ piśaṅgaḥ sāraṅgo nīlaḥ pīto vilohitaḥ.  
kṛṣṇaśca haritaścaiva pṛṣataḥ pṛṣṇireva ca.  
daśabhi stairmahābhāgairakṛśairvātavegitaiḥ .. 52.75 ..

### [1.52.77](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.77)

aṣṭāśvaḥ kāñcanaḥ śrīmān somasyāpi ratho'bhavat.  
asaṅgairlauhitairaśvaiḥ sarvagairagnisambhavaiḥ.  
sarpate'sau kumāro vai ṛjuvakrānucakragaḥ .. 52.76 ..

### [1.52.78](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.78)

tatastvāṅgiraso vidvān devācāryo bṛhaspatiḥ.  
śoṇairaśvaiḥ kāñcanena syandanena prasarpati .. 52.77 ..

### [1.52.79](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.79)

yuktastu vājibhirdivyairaṣṭābhirvātasammitaiḥ.  
nakṣatre'bdannivasati savegastena gacchati .. 52.78 ..

### [1.52.80](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.80)

tataḥ śanaiśvaropyaśvaiḥ śabalairvyomasambhavaiḥ.  
kārṣṇāyasaṃ samāruhya syandanaṃ yāti vai śanaiḥ .. 52.79 ..

### [1.52.81](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.81)

svarbhānostu tathaivāśvāḥ kṛṣṇā hyaṣṭau manojavāḥ.  
rathantamomayantasya sakṛdyuktā vahantyuta .. 52.80 ..

### [1.52.82](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.82)

ādityānniḥsṛto rāhuḥ somaṃ gacchati parvasu.  
ādityameti somācca punaḥ saureṣu parvasu .. 52.81 ..

### [1.52.83](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.83)

atha keturathasyāśvā aṣṭāṣṭau vātaraṃhasaḥ.  
palāladhūmasaṅkāśāḥ śabalā rāsabhāruṇāḥ .. 52.82 ..

### [1.52.84](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.84)

ete vāhā grahāṇāṃ vai mayā proktā rathaiḥ saha.  
sarve dhruvanibaddhāste prabaddhā vātaraśmibhiḥ .. 52.83 ..

### [1.52.85](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.85)

ete vai bhrāmyamāṇāstu yathā yogaṃ bhramanti vai.  
vāyavyābhiradṛśyābhiḥ prabaddhā vātaraśmibhiḥ .. 52.84 ..

### [1.52.86](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.86)

paribhramanti tadbaddhāścandrasūryagrahā divi.  
bhramantamanugacchanti dhruvante jyotiṣāṃ gaṇāḥ .. 52.85 ..

### [1.52.87](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.87)

yathā nadyudake naustu salilena sahohyate.  
tathā devālayā hyete uhyante vātaraśmibhiḥ.  
tasmātsarveṇa dṛsyante vyomni devagaṇāstu te .. 52.86 ..

### [1.52.88](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.88)

yāvantyaścaiva tārāstu tāvanto vātaraśmayaḥ.  
sarvā dhruvanibaddhāstā bramantyo bhrāmayanti tam .. 52.87 ..

### [1.52.89](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.89)

tailapīḍākaraṃ cakraṃ bhramadbhrāmayate yathā.  
tathā bhramanti jyotīṃṣi vāyabaddhāni sarvaśaḥ .. 52.88 ..

### [1.52.90](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.90)

alātacakravadyānti vātacakreritāni tu.  
tasmājjyotīṃṣi vahate pravahaṃstena sa smṛtaḥ .. 52.89 ..

### [1.52.91](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.91)

evaṃ dhruvanibaddho'sau sarpate jyotiṣāṃ gaṇaḥ.  
saiṣa tārāmayojñeyaḥ śiśumāro dhruvo divi.  
yadahnā kurute pāpaṃ dṛṣṭavā taṃ niśi mucyate .. 52.90 ..

### [1.52.92](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.92)

yāvatyaścaiva tārāstāḥ śiśūmārāśritā divi.  
tāvantyeva tu varṣāṇi jīvantyabhyadhikāni tu .. 52.91 ..

### [1.52.93](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.93)

śāśvataḥ śiśumāro'sau vijñeyaḥ pravibhāgaśaḥ.  
uttānapādastasyātha vijñeyo hyuttaro hanuḥ .. 52.92 ..

### [1.52.94](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.94)

yajño'dharastu vijñeyo dharmo mūrddhānamāśritaḥ.  
hṛdi nārāyaṇaḥ sādhyaḥ aśvinau pūrvapādayoḥ .. 52.93 ..

### [1.52.95](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.95)

varuṇaścāryamā caiva paścime tasya sasthini.  
śiśraḥ saṃvatsarastasya mitro'pāne samāśritaḥ .. 52.94 ..

### [1.52.96](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.96)

pucche'gniśca mahendraśca marīciḥ kaśyapo dhruvaḥ.  
tārakāḥ śiśumāraśca nāstameti catuṣṭayam .. 52.95 ..

### [1.52.97](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.97)

nakṣatracandrasūryāśca grahāstārāgaṇeḥ saha.  
unmukhābhimukhāḥ sarve cakrībhūtāśritā divi .. 52.96 ..

### [1.52.98](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.98)

dhruveṇādhiṣṭhitāḥ sarve dhruvameva pradakṣiṇam .  
prayāntīha varaṃ śreṣṭhamedhībhūtaṃ dhruvandivi .. 52.97 ..

### [1.52.99](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.99)

dhruvāgnikaśyapānāntu varasvāsau dhruvaḥ smṛtaḥ.  
eka eva bhramatyeṣa meruparvatamūrddhani .. 52.98 ..

### [1.52.100](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.100)

jyotiṣāñcakrametaddhi sadā karṣatyavāṅmukhaḥ.  
merumālokayatyeṣa prayātīha pradakṣiṇam .. 52.99 ..

### [1.52.101](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.101)

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte dhruvacaryā nāma dvipañcāśo'dhyāyaḥ .. 52 ..

## Linked texts (9)

- [Brahmāṇḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.8) — Vyāsa, Sanskrit
- [Matsyapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.matsya.126.4) — Vyāsa, Sanskrit
- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.linga.1.55.46) — Vyāsa, Sanskrit
- [Sāmbapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.samba.20.34) — Sanskrit
- [Viṣṇupurāṇa (critical edition)](https://indike.org/pramana/in.purana.visnu*crit.2.12.22) — Sanskrit
- [Varāhapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.varaha.123.25) — Vyāsa, Sanskrit
- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.vernacular.tamil.kappiyam.lingapurana.61.46) — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- [Gṛhastharatnākara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.ahnika.grhastharatnakara.25.p4) — Caṇḍeśvara, Sanskrit
- [Vratakhaṇḍa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.vrata.vratakhanda.108.31.p1.33) — Hemādri, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52) · Pramāṇa
