<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 2.11

# Vayupurana 2.11: adhyāyaḥ 11

Vāyupurāṇa 2.11

- **Language:** Sanskrit

### adhyāyaḥ 11

### [2.11.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.1)

..sūta uvāca..

### [2.11.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.2)

sapta medhāvatāṃ śreṣṭhāḥ svarge pitṛgaṇāḥ smṛtāḥ.  
catvāro mūrtimantaśca trayasteṣāmamūrttayaḥ.  
teṣāṃ lokavisargantu kīrttayiṣye nibodhata .. 11.1 ..

### [2.11.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.3)

yā vai duhitarasteṣāṃ dohitrāścaiva ye smṛtāḥ.  
dharmamūrttidharāsteṣāṃ ye trayaḥ paramā gaṇāḥ .. 11.2 ..

### [2.11.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.4)

nāmāni lokasargañca teṣāṃ vakṣye samāsataḥ.  
lokā virajaso nāmnā yatra tiṣṭhanti bhāsvarāḥ .. 11.3 ..

### [2.11.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.5)

amūrttayaḥ pitṛgaṇāḥ putrāste vai prajāpateḥ.  
virajasya dvijāḥ śreṣṭhā vairājā iti viśrutāḥ .  
eṣa vai prathamaḥ kalpo vairājānāṃ prakīrttitaḥ .. 11.4 ..

### [2.11.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.6)

teṣāntu mānasī kanyā menā nāma mahāgireḥ.  
patnī himavataḥ śubhra yasyāṃ maināka ucyate .. 11.5 ..

### [2.11.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.7)

jātaḥ sarvaiṣadhidharaḥ sarvaratnākarātmavān.  
parvataḥ pravaraḥ puṇyaḥ krauñcastasyātmajo'bhavat .. 11.6 ..

### [2.11.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.8)

tisraḥ kanyāstu menāyāṃ janayāmāsa śailarāṭ.  
aparṇāmekaparṇāñca tṛtīyāmekapāṭalām .. 11.7 ..

### [2.11.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.9)

āśrite dve hyaparṇā tu aniketā tapo'carat.  
nyagrodhamekaparṇī tu pāṭalāmekapāṭalā.  
śataṃ varṣasahasrāṇi duścaraṃ devadānavaiḥ ṣa.. 11.8 ..

### [2.11.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.10)

āhāramekaparṇena ekaparṇī samācarat.  
pāṭalenaiva caikena vidadhyādekapāṭalā .. 11.9 ..

### [2.11.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.11)

pūrṇe pūrṇe sahasre dve āhāraṃ vai prajakratuḥ .  
ekā tatra nirāhārā tāṃ mātā pratyabhāṣata .. 11.10 ..

### [2.11.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.12)

niṣedhayantī hyumeti mātā srehena duḥkhitā.  
sā tathoktatayā devī mātrā duścaracāriṇī .. 11.11 ..

### [2.11.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.13)

umeti sā mahābhāgā triṣu lokeṣu viśrutā .  
tatheti nāmnā tenāsau niruktā karmaṇā śubhā .. 11.12 ..

### [2.11.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.14)

etattu trikumārīkaṃ jagatsyāsyati śāśvatam.  
etāsāṃ tapasā dṛptaṃ yāvadbhūmiddhariṣyati .. 11.13 ..

### [2.11.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.15)

tapaḥśarīrāstāḥ sarvāstisro yogabalānvitāḥ.  
devyastāḥ sumahābhāgāḥ sarvvāśca sthirayauvanāḥ .. 11.14 ..

### [2.11.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.16)

sarvāśca brahmavādinyaḥ sarvā ścaivorddhvaretasaḥ.  
umā tāsāṃ variṣṭhā ca śreṣṭhā ca varavarṇinī .. 11.15 ..

### [2.11.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.17)

mahāyogabalopetā mahādevamupasthitā.  
dantakāṇvośanā tasyāḥ putro vai bhṛgunandanaḥ .. 11.16 ..

### [2.11.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.18)

asitasyaikaparṇī tu patnī sādhvī dṛḍhavratā.  
dattā himavatā tasmai yogācāryāya dhīmate.  
devalaṃ suṣuve sā tu brahmiṣṭhaṃ mānasaṃ sutam .. 11.17 ..

### [2.11.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.19)

yā caitāsāṃ kumārīṇāṃ tṛtīyā tvekapāṭalā.  
putraṃ śataśilākasya jaigīṣavyamupasthitā .. 11.18 ..

### [2.11.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.20)

tasyāpi śaṅkhalikhitau smṛtau putrāvayonijau.  
ityetā vai mahābhāgāḥ kanyā himavataḥ śubhāḥ .. 11.19 ..

### [2.11.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.21)

rudrāṇī sā tu pravarā svaguṇairatiricyate.  
anyonyaprītiranayorumāśaṅkarayoryathā .. 11.20 ..

### [2.11.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.22)

śleṣaṃ saṃsaktayorjñātvā śaṅkitaḥ kila vṛtrahā.  
tābhyāṃ maithunasaktābhyāmapatyodbhavabhīruṇā.  
tayoḥ sakāśamindreṇa preṣito havyavāhanaḥ .. 11.21 ..

### [2.11.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.23)

anayo rativighnañca tvamācara hutāśana.  
sarvatra gata eva tvaṃ na doṣo vidyate tadā .. 11.22 ..

### [2.11.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.24)

ityevamukte tu tathā vahninā ca tathā kṛtam.  
umādehaṃ samutsṛjya śukraṃ bhūmau visarjitam .. 11.23 ..

### [2.11.25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.25)

tato ruṣitayā devyā śapto'gniḥ śāṃśapāyana.  
idaṃ coktavatī vahniṃ roṣagadghadayā girā .. 11.24 ..

### [2.11.26](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.26)

yasmānmayyavitṛptāyāṃ rativighnaṃ hutāśana.  
kṛtavānasyakarttavyaṃ tasmāttvamasi durmate .. 11.25 ..

### [2.11.27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.27)

yadevaṃ vibhṛtaṃ garbhaṃ raudraṃ śukraṃ mahāprabham.  
garbhaṃ tvaṃ dhārayasvaivameṣā te daṇḍadhāraṇā .. 11.26 ..

### [2.11.28](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.28)

sa śāparoṣādrudrāṇyā antargarbho hutāśanaḥ.  
bahūnvarṣagaṇān garbhaṃ dhārayāmāsa vai dvijāḥ .. 11.27 ..

### [2.11.29](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.29)

sa gaṅgāmupagamyāha śrūyatāṃ sariduttame.  
sumahān parikhedo me garbhadhāraṇakāraṇāt .. 11.28 ..

### [2.11.30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.30)

maddhitārthamimaṃ garbhamato dhāraya nimnage.  
matprasādācca khedo vai mandastava bhaviṣyati .. 11.29 ..

### [2.11.31](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.31)

tathetyuktvā tadā sā tu samprahṛṣṭa mahānadī.  
taṃ garbhaṃ dhārayāmāsa dahyamānena cetasā .. 11.30 ..

### [2.11.32](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.32)

sāpi kṛcchreṇa mahatā khidyamānā mahānadī.  
kālaṃ prakṛṣṭaṃ sumahadgharbhadhāraṇatatparā .. 11.31 ..

### [2.11.33](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.33)

tayā parigataṃ garbhaṃ kukṣau himavataḥ śubhe.  
śubhaṃ śaravaṇaṃ nāma citraṃ puṣpitapādapam.  
tatra taṃ vyasṛjadgarbhaṃ dīpyamānāmivānalam .. 11.32 ..

### [2.11.34](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.34)

rudrāgnigaṅgātanayastatra jāto'ruṇaprabhaḥ .  
ādityaśatasaṅkāśo mahātejāḥ pratāpavān .. 11.33 ..

### [2.11.35](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.35)

tasmiñjāte mahābhāge kumāre jāhnavīsute.  
vimānayānairākāśaṃ patatribhirivāvṛtam .. 11.34 ..

### [2.11.36](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.36)

devadundubhayo nedurākāśe madhurasvarāḥ.  
mumucuḥ puṣpavarṣañca khacarāḥ siddhacāraṇāḥ .. 11.35 ..

### [2.11.37](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.37)

jagurgandharvvamukhyāśca sarvvaśastatra tatra ha.  
yakṣā vidyādharāḥ siddhāḥ kinnarāścaiva sarvaśaḥ .. 11.36 ..

### [2.11.38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.38)

mahānāga sahasrāṇi pravarāśca patatriṇaḥ .  
upatasthurmahābhāgamāgneyaṃ śaṅkarātmajam.  
prabhāveṇa tadā tena daityadānavarākṣasāḥ .. 11.37 ..

### [2.11.39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.39)

saha saptarṣibhāryābhirādāve vāgnisambhavaḥ.  
abhiṣekaprayātābhirdṛṣṭo varjya tvarundhatīm .. 11.38 ..

### [2.11.40](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.40)

tābhiḥ sa bālārkanibho raudraḥ parivṛtaḥ prabhuḥ .  
snihyamānābhiratyarthaṃ svakābhiriva mātṛbhiḥ .. 11.39 ..

### [2.11.41](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.41)

yugapatsarvadevīrhi didṛkṣurjāhnavīsutaḥ.  
ṣapmukho vyasṛjacchrīmāṃstāsāṃ prītyā mahādyutiḥ .. 11.40 ..

### [2.11.42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.42)

śrīmān kamalapatrākṣastaruṇāditya sannibhaḥ.  
yena jātena lokānāmākṣepastejasā kṛtaḥ .. 11.41 ..

### [2.11.43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.43)

tena jātena mahatā devānāmasahiṣṇavaḥ.  
skanditā dānavagaṇāstasmātskandaḥ pratāpavān .. 11.42 ..

### [2.11.44](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.44)

kṛttikābhistu yasmāt saṃvarddhitaḥ sa purātanaḥ.  
kārttikeya iti khyātastasmādasurasūdanaḥ .. 11.43 ..

### [2.11.45](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.45)

jṛmbhatastasya daityārerjvālāmālākulāttadā.  
mukhādvinirgatā tasya svaśaktiraparājitā .. 11.44 ..

### [2.11.46](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.46)

krīḍārthañcaiva skandasya viṣṇunā prabhaviṣṇunā.  
garuḍāditi sṛṣṭau hi pakṣiṇau hi prabhadrakau .. 11.45 ..

### [2.11.47](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.47)

mayūraḥ kukkuṭaścaiva patākā caiva vāyunā.  
yasya dattā sarasvatyā mahāvīṇā mahāsvanā.  
ajaḥ svayambhuvā datto meṣo dattaśca śambhunā .. 11.46 ..

### [2.11.48](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.48)

māyā viharaṇe viprā girau krauñce nipātite.  
tārake cāsuravare samudīrṇe nipātite .. 11.47 ..

### [2.11.49](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.49)

sendropendrairmahābhāgairdevaraignisutaḥ prabhuḥ .  
senāpatyena daityārirabhiṣiktaḥ pratāpavān .. 11.48 ..

### [2.11.50](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.50)

devasenāpatistvevaṃ paṭhyate naranāyakaḥ.  
devāriskandanaḥ skandaḥ sarvalokeśvaraḥ prabhuḥ .. 11.49 ..

### [2.11.51](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.51)

pramathairvividhairdavaistathā bhūta gaṇairapi .  
mātṛbhirvividhābhiśca vināyakagaṇaistathā .. 11.50 ..

### [2.11.52](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.52)

sā tvapaśyadvimānāni patantī sā divaścyutā .  
trasareṇupramāṇāni teṣvapaśyaccyutān pitṝn .. 11.51 ..

### [2.11.53](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.53)

susūkṣmānaparityaktānagnīnagniṣvivāhitān.  
trāyadhvamityuvācātha patantī tānavākśirāḥ .. 11.52 ..

### [2.11.54](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.54)

tairuktā sā tu mābhaiṣīrityuktādhiṣṭhitābhavat.  
tataḥ prāsādayatsā vai pitṝṃstān dīnayā girā .. 11.53 ..

### [2.11.55](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.55)

ūcuste pitaraḥ kanyāṃ bhraṣṭaiśvaryāṃ vyatikramāt.  
bhraṣṭaiśvaryā svadoṣeṇa tapasi tvaṃ śucismite .. 11.54 ..

### [2.11.56](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.56)

yaiḥ kriyante ca karmmāṇi śarīrairiha daivataiḥ .  
taireva tatkarmaphalaṃ prāpnuvantīha devatāḥ .. 11.55 ..

### [2.11.57](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.57)

sadyaḥ phalanti karmāṇi devatve pretya mānuṣe.  
tasmādamāvasvapatyatvaṃ pretya prāpsyase phalam .. 11.56 ..

### [2.11.58](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.58)

ityuktyā vai pitaraḥ punaste tu prasāditāḥ.  
dhyātvā prasādaṃ sañcakrustasyāste tvanukampayā .. 11.57 ..

### [2.11.59](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.59)

avaśyambhāvinaṃ dṛṣṭvā hyarthamūcustataḥ surāḥ .  
somapāḥ pitaraḥ kanyāṃ rājñaścaiva hyamāvasoḥ .. 11.58 ..

### [2.11.60](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.60)

utpannasya pṛthivyāṃ tu mānuṣatve mahātmanaḥ.  
kanyā bhūtvā tvimām̐llokānpunaḥ prāpsyasi svāniti .. 11.59 ..

### [2.11.61](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.61)

aṣṭāviṃśe bhavitrī tvaṃ dvāpare matsyayonijā.  
asyaiva rājño duhitā adrikāyāṃ hyamāvasoḥ .. 11.60 ..

### [2.11.62](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.62)

parāśarasya dāyādaṃ ṛṣestvaṃ janayiṣyasi.  
sa vedamekaṃ viprarṣiścaturdhā vai kariṣyati .. 11.61 ..

### [2.11.63](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.63)

mahābhiṣasya putrau dvau śantanoḥ kīrttivarddhanau.  
vicitravīryyaṃ dharmajñaṃ tvamevotpādayiṣyasi .. 11.62 ..

### [2.11.64](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.64)

citrāṅgadaṃ carājānaṃ tejobalaguṇānvitam.  
etānutpādya putraṃ svaṃ punarlokānavāpsyasi .. 11.63 ..

### [2.11.65](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.65)

vyatikramātpitṝṇāṃ tvaṃ prāpsyase janma kutsitam.  
tasyaiva rājñastvaṃ kanyā adrikāyāṃ bhaviṣyasi .. 11.64 ..

### [2.11.66](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.66)

kanyā bhūtvā tataśca tvamimān lokānavāpsyasi.  
evamuktā tu dāśeyī jātā satyavatī tu sā .. 11.65 ..

### [2.11.67](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.67)

adrikāyāṃ sutā matsyāṃ sutā jātā hyamāvasoḥ.  
adri kāmatsyasambhūtā gaṅgāyāmanusaṅgame .. 11.66 ..

### [2.11.68](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.68)

tasya rājño hi sā kanyā rājño vīryye sadaiva hi.  
virajā nāma te lokā divi rocanti te gaṇāḥ .. 11.67 ..

### [2.11.69](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.69)

agniṣvāttāḥ smṛtāstatra pitaro bhāsvaraprabhāḥ .  
tāndānavagaṇā yakṣā rakṣogandharvvakinnarāḥ.  
bhūtasarpapiśācāśca bhāvayanti phalārthinaḥ .. 11.68 ..

### [2.11.70](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.70)

ete putrāḥ samākhyātāḥ pulahasya prajāpateḥ.  
traya ete gaṇāḥ proktā dharmamūrtidharāḥ śubhāḥ .. 11.69 ..

### [2.11.71](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.71)

eteṣāṃ mānasī kanyā pīvarī nāma viśrutā.  
yoginī yogapatnī ca yogamātā tathaiva ca .. 11.70 ..

### [2.11.72](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.72)

bhavitā dvāparaṃ prāpya aṣṭāviṃśantu daivatam.  
parāśarakulodbhūtaḥ śuko nāma mahātapāḥ .. 11.71 ..

### [2.11.73](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.73)

śrīmānyogī mahāyogī yogastasmāddvijottamaḥ.  
vyāsādaraṇyāṃ sambhūto vidhūma iva pāvakaḥ .. 11.72 ..

### [2.11.74](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.74)

sa tasyāṃ pitṛkanyāyāṃ yogācāryānpariśrutān .  
kṛṣṇaṃ gauraṃ prabhuṃ śambhuṃ tathā bhūriśrutaṃ vavau .. 11.73 ..

### [2.11.75](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.75)

kanyāṃ kīrttimatīñcaiva yoginīṃ yogamātaram .  
brahmadattasya jananī mahiṣī tvaṇuhasya tu .. 11.74 ..

### [2.11.76](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.76)

etānutpādya dharmātmā putrānyogamavāpya ca.  
mahāyogatapāścaiva aparāvarttinīṃ gatim .. 11.75 ..

### [2.11.77](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.77)

ādityakiraṇopetaṃ tvapunarbhāvamāsthitaḥ.  
sarvavyāpi vinirmukto bhaviṣyati mahāmuniḥ .. 11.76 ..

### [2.11.78](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.78)

amūrttimantaḥ pitaro dharmamūrttidharāstu ye.  
traya ete gaṇāsteṣāṃ catvāro'nye nibodhata .. 11.77 ..

### [2.11.79](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.79)

yānvakṣyāmi dvijaśreṣṭhā mūrttimanto mahāprabhāḥ.  
utpannāste svadhāyāstu kanyā hyagneḥ kaveḥ sutāḥ .. 11.78 ..

### [2.11.80](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.80)

pitaro devalokeṣu jyotirbhāsiṣu bhāsvarāḥ.  
sarvakāmasamṛddheṣu dvijā stānbhāvayantyuta .. 11.79 ..

### [2.11.81](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.81)

eteṣāṃ mānasī kanyā gaurnāma divi viśrutā.  
dattasenā kumāreṇa śukrasya mahiṣī priyā .. 11.80 ..

### [2.11.82](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.82)

ekatriṃśacca vikhyātā bhṛgūṇāṃ kīrttivarddhanāḥ.  
marīcigarbhāste lokāḥ samāvṛtya divi sthitāḥ .. 11.81 ..

### [2.11.83](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.83)

ete hyaṅgirasaḥ putrāḥ sādhyaiḥ saha vivarddhitāḥ.  
upahūtāḥ smṛtāste tu pitaro bhāsvarā divi.  
tānkṣatriyagaṇāndṛṣṭvā bhāvayanti phalārthinaḥ .. 11.82 ..

### [2.11.84](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.84)

eteṣāṃ mānasī kanyā yaśodā nāma viśrutā.  
patnī sā viśvamahataḥ snuṣā vai viśvaśarmmiṇaḥ .. 11.83 ..

### [2.11.85](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.85)

rājarṣerjananī devī khaṭvāṅgasya mahātmanaḥ.  
yasya yajñe purā gītā gāthā gītairmaharṣibhiḥ .. 11.84 ..

### [2.11.86](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.86)

agnerjanma tathā dṛṣṭvā śāṇḍilyasya mahātmanaḥ.  
yajamānaṃ dilīpaṃ ye paśyanti susamāhitāḥ.  
satyavrataṃ mahātmānaṃ te svargajayino'marāḥ .. 11.85 ..

### [2.11.87](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.87)

ājyapā nāma pitaraḥ kardamasya prajāpateḥ .  
samutpannasya pulahādutpannāstasya vai punaḥ .. 11.86 ..

### [2.11.88](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.88)

lokeṣveteṣu varttante kāmageṣu vihaṅgamāḥ .  
etānvaiśyagaṇāḥ śrāddhe bhāvayanti phalārthinaḥ .. 11.87 ..

### [2.11.89](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.89)

eteṣāṃ mānasī sanyā virajā nāma viśrutā .  
yayāterjananī sādhvī patnī sā nahuṣasya tu .. 11.88 ..

### [2.11.90](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.90)

sukālā nāma pitaro vasiṣṭhasya prajāpateḥ .  
hiraṇyagarbhasya sutāḥ śūdrāstānbāvayantyuta .. 11.89 ..

### [2.11.91](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.91)

mānasā nāma te lokā vahante yatra te divi.  
eteṣāṃ mānasī kanyā narmadā saritāṃ varā .. 11.90 ..

### [2.11.92](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.92)

sā bhāvayati bhūtāni dakṣiṇāpathagāminī .  
jananī trasaddasyorhi purukutsaparigrahaḥ .. 11.91 ..

### [2.11.93](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.93)

eteṣāmabhyupagamānmāturmanvantareśvaraḥ .  
manvanta rādau śrāddhāni pravarttayati sarvaśaḥ .. 11.92 ..

### [2.11.94](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.94)

pidṝṇāmānupūrvyeṇa sarveṣāṃ dvijasattamāḥ .  
tasmādiha svadharmeṇa śrāddhaṃ deyantu śraddhayā .. 11.93 ..

### [2.11.95](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.95)

sarveṣāṃ rājataiḥ pātrairapi vā rajatānvitaiḥ.  
dattaṃ svadhāṃ purodhāya tathā prīṇāti vai pitṝn .. 11.94 ..

### [2.11.96](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.96)

somasyāpyāyanaṃ kṛtvā hyagnervaivasvatasya ca.  
uda gāyanañcāgnau ca aśvamedhaṃ tadāmuyāt .. 11.95 ..

### [2.11.97](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.97)

pitṝn prīṇāti vai bhaktyā pitaraḥ prīṇayanti tam.  
pitaraḥ puṣṭikāmasya prajākāmasya vā punaḥ.  
puṣṭiṃ prajāṃ ca svargaṃ prayacchanti na saṃśayaḥ .. 11.96 ..

### [2.11.98](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.98)

devakāryyādapi sadā pitṛkāryyaṃ viśiṣyate.  
devatābhyaḥ pitṝṇāṃ hi pūrvvamāpyāyanaṃ smṛtam .. 11.97 ..

### [2.11.99](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.99)

na hi yogagatiḥ sūkṣmā pitṝṇāmapi tṛptayaḥ.  
tapasā hi prasiddhena dṛśyante māṃsacakṣuṣā .. 11.98 ..

### [2.11.100](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.100)

ityete pitaraścaiva lokā duhitaraśca vai.  
dauhitrā yajamānāśca proktā ye bhāvayanti tān .. 11.99 ..

### [2.11.101](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.101)

catvāro mūrttimantaśca trayasteṣāmamūrttayaḥ.  
tebhyaḥ śrāddhāni satkṛtya devāḥ kurvvanti yatnataḥ .. 11.100 ..

### [2.11.102](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.102)

bhaktāḥ prāñjalayaḥ sarve sendrāstadghatamānasāḥ.  
viśve ca sikatāścaiva pṛśnijāḥ śrṛṅgiṇastathā .. 11.101 ..

### [2.11.103](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.103)

kṛṣṇāḥ śvetāstvajāścaiva vidhivatpūjayantyuta.  
prajāstā vātaraśanā divākīrttyāstathaiva ca .. 11.102 ..

### [2.11.104](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.104)

lekhāśca marutaścaiva brahmādyāśca divaukasaḥ.  
atribhṛgvaṅgirādyāśca ṛṣayaḥ sarvva eva ca .. 11.103 ..

### [2.11.105](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.105)

yakṣā nāgāḥ suparṇāśca kinnarā rākṣasaiḥ saha.  
pitṝṃstvapūjayansarve nityameva phalārthinaḥ .. 11.104 ..

### [2.11.106](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.106)

evamete mahātmānaḥ śrāddhe satkṛtya pūjitāḥ.  
sarvānkāmānprayacchanti śataśo'tha sahasraśaḥ .. 11.105 ..

### [2.11.107](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.107)

hitvā trailokyasaṃsāraṃ jarāmṛtyubhayaṃ tathā.  
mokṣaṃ yogamayaiśvaryyaṃ prayacchanti pitāmahāḥ .. 11.106 ..

### [2.11.108](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.108)

mokṣopāyamathaiśvaryyaṃ sūkṣmadehāśca devatāḥ.  
kṛtsnaṃ vairāgyamānantyaṃ prayacchanti pitāmahāḥ .. 11.107 ..

### [2.11.109](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.109)

aiśvaryyaṃ vihitaṃ yogamaiśvaryyaṃ vittamuttamam.  
yogaiśvaryyadṛte mokṣaḥ kathañcinnopapadyate .. 11.108 ..

### [2.11.110](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.110)

apakṣasyaiva gamanaṃ gagane pakṣiṇo yathā .  
variṣṭhaḥ sarvadharmmāṇāṃ mokṣo dharmmaḥ sanātanaḥ .. 11.109 ..

### [2.11.111](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.111)

vimānānāṃ sahasrāṇi yuktānyapsarasāṃgaṇaiḥ.  
sarvakāmaprasiddhāni prayacchanti pitāmahāḥ .. 11.110 ..

### [2.11.112](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.112)

prajñā puṣṭiḥ smṛtirmedhā rājyamārogyameva ca.  
pitṝṇāṃ hi prasādena prāpyate sumahātmanā .. 11.111 ..

### [2.11.113](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.113)

muktāvaiḍhūryyavāsāṃsi vājināgāyutāni ca.  
koṭiśaścāpi ratnāni prayacchanti pitāmahāḥ .. 11.112 ..

### [2.11.114](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.114)

haṃsabarhiṇayuktāni muktāvaiḍhūryyavanti ca.  
kiṅkiṇījālanaddhāni sadā puṣpaphalāni ca.  
prītyā nityaṃ prayacchanti manuṣyāṇāṃ pitāmahāḥ .. 11.113 ..

### [2.11.115](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11.115)

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte śrāddhakalpo nāmaikādaśo'dhyāyaḥ .. 11 .. \*

## Linked texts (3)

- [Brahmāṇḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.10.1) — Vyāsa, Sanskrit
- [Padmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.1.9.22) — Vyāsa, Sanskrit
- [Śrāddhacandrikā (Divākarabhaṭṭa)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhacandrika.1.p8) — Divākarabhaṭṭa 1655, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.11) · Pramāṇa
