Pramāṇa · Search · About · API

Vayupurana 2.13: adhyāyaḥ 13

Vāyupurāṇa 2.13

Language
Sanskrit

adhyāyaḥ 13

2.13.1

bṛhaspatiruvāca..

2.13.2

pālāśaṃ brahmavarcasyamaśvatthe rājyabhāvanā.
sarvabhūtādhipatyaṃ ca plakṣe nityamudāhṛtam .. 13.1 ..

2.13.3

puṣṭikāmaṃ ca nyagrodhaṃ buddhiṃ prajñāṃ dhṛtiṃ smṛtim.
rakṣoghnaṃ ca yaśasyaṃ ca kāśmaryyaṃ pātramucyate .. 13.2 ..

2.13.4

saubhāgyamuttamaṃ loke madhuke samudāhṛtam.
phalgupātre ca kurvāṇaḥ sarvānkāmānavāpnuyāt .. 13.3 ..

2.13.5

parā dyutiratho karttuḥ prākāśyaṃ ca viśeṣataḥ .
bilve lakṣmīstathā medhā nityamāyuṣyameva ca .. 13.4 ..

2.13.6

kṣetrārāmataḍāgeṣu sarvasasyeṣu caiva hi.
varṣedajasraṃ parjanyo veṇupātreṣu kurvvataḥ .. 13.5 ..

2.13.7

eteṣveva supātreṣu ye caivāgrayaṇaṃ daduḥ.
sakṛdapyatra yajñānāṃ sarveṣāṃ phalamucyate .. 13.6 ..

2.13.8

pitṛbhyo yastu mālyāni sugandhīni ca sarvaśaḥ .
sadā dadyācchriyā yuktaḥ sa vibhāti divākaraḥ .. 13.7 ..

2.13.9

guggulādīṃstathā dhūpān pitṛbhyo yaḥ prayacchati.
saṃyuktānmadhusarpirbhyāṃ so'śvamedhaphalaṃ labhet .. 13.8 ..

2.13.10

dhūpaṃ gandhaguṇopetaṃ kāntaṃ pitṛparāyaṇam.
labhate strīṣvapatyāni iha cāmutra cobhayoḥ.
dadyādeva pitṛbhyastu nityameva hyatandritaḥ .. 13.9 ..

2.13.11

dīpaṃ pitṛbhyaḥ prayataḥ sadā yastu prayacchati.
sa loke'pratimaṃ cakṣuḥ sadā ca labhate śūbham .. 13.10 ..

2.13.12

tejasā yaśamā caiva kāntyā caiva balena ca.
bhuvi prakāśo bhavati bhrājate ca triviṣṭape.
apsarobhiḥ parivṛto vimānāgre sa modate .. 13.11 ..

2.13.13

gandhānpuṣpāṇi dhūpāṃśca dadyādājyādutīśca vai.
phalamūlanamaskāraiḥ pidṝṇāṃ prayataḥ śuciḥ.
pūrva kṛtvā dvijānpaśvātpūjayedannasampadā .. 13.12 ..

2.13.14

śrāddhakāle tu satataṃ vāyubhūtāḥ pitāmahāḥ.
āviśanti dvijāndṛṣṭvā tasmādetadbravīmi te .. 13.13 ..

2.13.15

vastrairannaiḥ pradānaistairbhakṣyapeyaistathaiva ca.
gobhiraśvaistathā grāmaiḥ pūjayitvā dvijottamān .. 13.14 ..

2.13.16

bhavanti pitaraḥ prītāḥ pūjiteṣu dvijātiṣu.
tasmādannena vidhivat pūjayeddvijasattamān .. 13.15 ..

2.13.17

savyottarābhyāṃ pāṇibhyāṃ kuryyādullekhanaṃ dvijaḥ.
prokṣaṇañca tathā kuryācchrāddhakarmmaṇyatandritaḥ .. 13.16 ..

2.13.18

darbhānpiṇḍāṃstathā bhakṣyānpuṣpāṇi vividhāni ca.
gandhadānamalaṅkāramekaikaṃ nirvapedvudhaḥ .. 13.17 ..

2.13.19

poṣayitvā janaṃ samyagvaiśvaḥ syāduttaro dvijaḥ.
abhyaṅga darbhapiñjālaistribhiḥ kuryādyathāvidhi .. 13.18 ..

2.13.20

apasavyaṃ pitṛbhyaśca dadyādannamanuttamam.
tamuccāryyātha sarveṣāṃ vastrārthaṃ sūtrameva ca .. 13.19 ..

2.13.21

khaṇḍanaṃ poṣaṇaṃ caiva tathaivollekhanaṃ tathā.
sakṛdeva hi devānāṃ pitṝṇāṃ tribhirucyate .. 13.20 ..

2.13.22

ekaṃ pavitraṃ hastena pitṝnsarvānsakṛtsakṛt.
cailamantreṇa piṇḍebhyo dattvā darśanajaṃ hitam .. 13.21 ..

2.13.23

sadā sarpistilairyuktāṃ strīn piṇḍānnirvapedbhuvi.
jānuṃ kṛtvā tathā savyaṃ bhūmau pitṛparāyaṇaḥ .. 13.22 ..

2.13.24

pitṝn pitāmahāṃścaiva tathaiva prapitāmahān.
āhūya ca pitṝn prāñcān pitṛtīrthena yatnataḥ.
piṇḍānparikṣipetsamyagapasavyamatandritaḥ .. 13.23 ..

2.13.25

annenādbhiśca puṣpaiśca bhakṣyaiścaiva pṛthagvidhaiḥ.
pṛthag mātāmahānāntu kecidicchanti mānavāḥ .. 13.24 ..

2.13.26

trīn piṇḍānānupūrvvyeṇa sāṅguṣṭhānpuṣṭivarddhanān .
jānvantarābhyāṃ yatnena piṇḍān dadyādyathākramam .. 13.25 ..

2.13.27

savyottarābhyāṃ pāṇibhyāṃ dharme mantre ca paryyayaḥ.
namo vaḥ pitaraḥ sūkṣmaiḥ sadā hyevamatandritaḥ .. 13.26 ..

2.13.28

dakṣiṇasyāntu pāṇibhyāṃ prathamaṃ piṇḍamutsṛjet.
namo vaḥ pitaraḥ saumyāḥ paṭhannityamatandritaḥ .. 13.27 ..

2.13.29

savyottarābhyāṃ pāṇibhyāṃ dharme sarvvamatandritaḥ.
ulūkhalasya lekhāyā mudapātrācca sevanam .. 13.28 ..

2.13.30

kṣaumasūtraṃ navaṃ dadyācchoṇaṃ kārpāsikaṃ tathā.
patrorṇaṃ pitṛsūtrañca kauśeyaṃ parivarjayet .. 13.29 ..

2.13.31

varjayettaddaśāṃ yajñe yadapyahatavastrajām.
na prīṇanti tathaitāni dāturāpyāyato bhavet .. 13.30 ..

2.13.32

śreṣṭhamāhustrikakudamañjanaṃ nityameva ca.
kṛṣṇebhyaśca tilebhyaśca yattailaṃ parirakṣitam .. 13.31 ..

2.13.33

candanāguruṇī cobhe tamālośīrapajhakam.
dhūpaṃ ca guggulaśreṣṭhaṃ turuṣkaṃ dhūpameva ca .. 13.32 ..

2.13.34

śuklāḥ sumanasaḥ śreṣṭhāstathā pajhotpalāni ca.
gandhavantyupapannāni yāni cānyāni kṛtsnaśaḥ .. 13.33 ..

2.13.35

javāsumanaso bhaṇḍīrūpakāmakuraṇḍakāḥ.
puṣpāṇi varjanīyāni śrāddhakarmaṇi nityaśaḥ .. 13.34 ..

2.13.36

yāni gandhādapetāni upagandhīni yāni ca.
varjanīyāni puṣpāṇi bhūtimanvicchatā tadā .. 13.35 ..

2.13.37

dvijātayastathānviṣṭhā niyatāḥ syurudaṅmukhāḥ.
pūjayedyajamānastu vidhivaddakṣiṇāmukhaḥ .. 13.36 ..

2.13.38

teṣāmabhimukho dadyāddarbhānpiṇḍāṃśca yatnataḥ.
anena vidhinā sākṣādarccayet svān pitāmahān .. 13.37 ..

2.13.39

haritā vai sapiñjalyāḥ puṣpasnigdhāḥ samāhitāḥ.
ratnimātrapradānena pitṛtīrthena saṃsthitāḥ .. 13.38 ..

2.13.40

upamūle tathā nīlāḥ prastarādyakulodyamāḥ .
tathā śmāmākanīvārā durvārāḥ samudāhṛtāḥ .. 13.39 ..

2.13.41

pūrvvaṃkīrttitavāñchreṣṭho babhūvātha prajāpatiḥ .
tasya vālā nipatitā bhūmau cākāśamārgataḥ .. 13.40 ..

2.13.42

tasmānmedhyā samākāśāḥ śrāddhakarmaṇi pūjitāḥ .
piṇḍanirvapaṇaṃ teṣu karttavyaṃ bhūtimicchatā .. 13.41 ..

2.13.43

prajāpuṣṭirdyutiḥ kīrttiḥ prajākāntisamanvitā.
bhavanti rucirā nityaṃ vipāpmāno'ghavarjitāḥ .. 13.42 ..

2.13.44

sakṛdevāstareddarbhān piṇḍārthaṃ dakṣiṇāmukhaḥ.
prāgdakṣiṇāgraniyato vidhiñcāpyanuvakṣyati .. 13.43 ..

2.13.45

na dīno vāpi vā kruddho na caivānyamanā naraḥ.
ekāgramādhāya manaḥ śrāddhaṃ kuryyātsadā budhaḥ .. 13.44 ..

2.13.46

nihanmi sarvvaṃ yadamedhyavadbhaved hatāśca sarvve suradānavā mayā.
rakṣāṃsi yakṣāśca piśācasaṅghā hatā mayā yātudhānāśca sarvve .. 13.45 ..

2.13.47

evaṃ pitre dṛṣṭamannaṃ hi yasya tasyāsurā varjayantīha sarvve.
yasmindeśe paṭhyate eṣa mantrastaṃ vai deśaṃ rākṣasā varjayanti .. 13.46 ..

2.13.48

anena vidhinā nityaṃ śrāddhaṃ kuryyāddvijaḥ sadā.
manasā kāṅkṣitaṃ yadyattattaddadyuḥ pitāmahāḥ .. 13.47 ..

2.13.49

pitaro hṛṣṭamanaso rakṣāṃsi vimanāṃsi ca.
bhavantyeva kṛte śrāddhe nityameva prayatnataḥ .. 13.48 ..

2.13.50

śūdrāḥ śrāddhe kṣīravāśu balvajāstaravastathā.
vāraṇāśca lavāścaiva lavavarṣāśca nityaśaḥ.
evamādīnyathānyāni tṛṇāni parivarjayet .. 13.49 ..

2.13.51

añjanābhyañjanāgandhāmānupralayanaṃ tathā .
kāśaiḥ punarbhavaiḥ kāryyaṃ sarvvameva phalaṃ bhavet .. 13.50 ..

2.13.52

kāśāḥ punarbhavā ye ca barhaṇā upabarhaṇāḥ.
atha te pitaro devā devāśca pitaraḥ punaḥ .. 13.51 ..

2.13.53

puṣpagandhādidhūpānāmeṣa mantra udāhṛtaḥ.
āhṛtya dakṣiṇāyāntu homārthe viprayatnataḥ .. 13.52 ..

2.13.54

somāya vai pitṛmate svadhā aṅgirase namaḥ.
asvargyaṃ laukikaṃ vāpi juhuyātkarmmasiddhaye .. 13.53 ..

2.13.55

antarādhāya samidhaṃ tathā homo vidhīyate..

2.13.56

samāhitena manasā prayatāgniḥ prayatnataḥ .. 13.54 ..

2.13.57

agnaye kavyavāhāya svadhā aṅgirase namaḥ.
yamāya caivāṅgirase svadhā nama iti bruvan .. 13.55 ..

2.13.58

ityete vai homamantrā mantrāṇāmanu pūrvvaśaḥ.
dakṣiṇāto'gnaye nityaṃ somāyāntaratastathā .. 13.56 ..

2.13.59

etayorantaraṃ nityaṃ juhuyādvai vivasvate.
upacāraṃ svadhākāraṃ tathaivollekhanañca yat .. 13.57 ..

2.13.60

homajapye namaskāraḥ prokṣaṇañca viśeṣataḥ.
añjanābhyañjane caiva piṇḍasaṃvapanaṃ tathā .. 13.58 ..

2.13.61

aśvamedhaphalenaiva tatsmṛtaṃ mantrapūrvvakam.
kriyāḥ sarvvā yatho ddiṣṭāḥ prayatnena samācaret .. 13.59 ..

2.13.62

bahuhavyatvamevāgnau susamiddhe viśeṣataḥ.
vidhūme lelihāne ca hotavyaṃ karmasiddhaye .. 13.60 ..

2.13.63

aprabuddhe sadhūme ca juhuyādyo hutāśane.
yajamāno bhavedandhaḥ so'putra iti naḥ śrutam .. 13.61 ..

2.13.64

alpendhano vā rūkṣo vā visphuliṅgaśca sarvvaśaḥ .
jvālā dhūmopasevyaśca sa tu vahnirna siddhaye .. 13.62 ..

2.13.65

durgandhaścaiva nīlaśca kṛṣṇaścaiva viśeṣataḥ.
bhūmiṃ vigāhate yatra tatra vidyātparābhavam .. 13.63 ..

2.13.66

arciṣmān piṇḍitaśikhaḥ sarpiḥkāñcanasambhavaḥ.
snigdhaḥ pradakṣiṇaścaiva vahniḥ syātkāryyasiddhaye .. 13.64 ..

2.13.67

naranārīgaṇebhyaśca pūjāṃ prāpnoti śāśvatīm.
akṣayāḥ pūjitāstena bhavanti pitaro'vyayāḥ .. 13.65 ..

2.13.68

sthālyudumbarapātrāṇi phalāni samidhastathā.
śrāddhe cātipavitrāṇi medhyānīti viśeṣataḥ .. 13.66 ..

2.13.69

pavitraṃ vā dvijaśreṣṭha śuddhaye janmakarmmasu.
pātreṣu phalamuddiṣṭaṃ yanmayā śrāddhakarmaṇi .. 13.67 ..

2.13.70

tadeva kṛtsnaṃ vijñeyaṃ samitsu ca yathākramam.
kṛtvā samāhitaṃ cittamagraye vai karomyaham .. 13.68 ..

2.13.71

anujñātaḥ kuruṣveti tathaiva dvijasattamaiḥ.
patnīmādāya putrāṃśca juhuyāddhavyavāhanam .. 13.69 ..

2.13.72

samānaplakṣanyagrodhaplakṣāśvatthavikaṅkatāḥ.
udumbarāstathā bilvacandanā yajñiyāśca te .. 13.70 ..

2.13.73

saralo devadāruśca śālaśca khadirastathā.
samidarthaṃ praśastāḥ syurete vṛkṣā viśeṣataḥ .. 13.71 ..

2.13.74

grāmyāḥ kamṭakinaścaiva yajñiyā yena kena ca.
pūjitāḥ samidarthe tu pitṝṇāṃ vacanaṃ tathā .. 13.72 ..

2.13.75

samidbhiḥ kalkaleyābhirjjuhuyādyo hutāśanam .
phalaṃ yat karmaṇastasya tanme nigadataḥ śrṛṇu .. 13.73 ..

2.13.76

āyasaṃ sarvvakāmīyamaśvamedhaphalaṃ hi tat.
śleṣmātako naktamālaḥ kapitthaḥ śālmalistathā .. 13.74 ..

2.13.77

nīpo vibhī takaścaiva vallībhiśca tathaiva ca.
śakunānāṃ nivāsaśca varjayecca mahīruhān.
ayajñīyāḥ smṛtā ye ca vṛkṣāṃścaiva tu varjayet .. 13.75 ..

2.13.78

svadheti caiva mantrānte pitṝṇāṃ vacanaṃ tathā.
svāheti caiva devānāṃ yajñakarmaṇyudāhṛtam .. 13.76 ..

2.13.79

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte śrāddhakalpo nāma trayodaśo'dhyāyaḥ .. 13 .. *

Linked texts (4)