<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 2.15

# Vayupurana 2.15: adhyāyaḥ 15

Vāyupurāṇa 2.15

- **Language:** Sanskrit

### adhyāyaḥ 15

### [2.15.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.1)

..bṛhaspatiruvāca..

### [2.15.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.2)

sakṛdabhyarcitāḥ prītā bhavanti pitaro'nyayāḥ.  
yogātmāno mahātmāno vipāpmāno mahaujasaḥ .. 15.1 ..

### [2.15.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.3)

pretya ca svargalābhāya kāmaiśvaryaṃ suvistaram .  
yeṣāṃ cāpyanugṛhṇanti mokṣaprāptikrameṇa tu .. 15.2 ..

### [2.15.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.4)

tāni vakṣyāmyahaṃ saumyāḥ sarāṃsi saritastathā.  
tīrthāni caiva puṇyāni deśāñjailāṃstathāśramān .. 15.3 ..

### [2.15.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.5)

puṇyo yastriṣu lokeṣvamarakaṇṭakaparvataḥ.  
parvataḥ pravaraḥ puṇyaḥ siddhacāraṇasevitaḥ .. 15.4 ..

### [2.15.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.6)

yatra varṣasahasrāṇi prayutānyarbudāni ca.  
tapaḥ suduścaraṃ tepe bhagavānaṅgirāḥ purā .. 15.5 ..

### [2.15.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.7)

yatra mṛtyorgatirnāsti tathaivāsurarakṣasām.  
na bhayaṃ caiva vā'lakṣmīryāvadbhūmirdhariṣyati .. 15.6 ..

### [2.15.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.8)

tejasā yaśasā caiva bhrājate sa nagottamaḥ.  
śrṛṅgamālyavato nityaṃ vahniḥ saṃvartako yathā .. 15.7 ..

### [2.15.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.9)

mṛdavaśca sugandhāśca hemābhāḥ priyadarśanāḥ .  
śāntāḥ kuśā iti khyātāḥ pibandakṣiṇanarmadām .. 15.8 ..

### [2.15.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.10)

dṛṣṭavān svargasopānaṃ bhagavānaṅgirāḥ purā.  
agnihotre mahātejāḥ prastarārthakuśottamān .. 15.9 ..

### [2.15.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.11)

teṣu darbheṣu yaḥ piṇḍānamarakaṇṭakaparvate.  
dadyātsakṛdapi prājñastasya vakṣyāmi yatphalam .. 15.10 ..

### [2.15.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.12)

tadbhavatyakṣayaṃ śrāddhaṃ pitṝṇāṃ prītivarddhanam .  
antarddhānaṃ ca gacchanti kṣetramāsādya tatsadā .. 15.11 ..

### [2.15.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.13)

tatra jvālārasaḥ puṇyo dṛśyate'dyāpi sarvaśaḥ.  
saśalyānāṃ ca sattvānāṃ viśalyakaraṇī nadī .. 15.12 ..

### [2.15.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.14)

prāgdakṣiṇā tu sāvarttā vāpī sā parvatottame.  
kaliṅgadeśapārśvārddhe pitṝṇāṃ prītivarddhanam .. 15.13 ..

### [2.15.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.15)

siddhakṣetramṛṣiśreṣṭā yaduktaṃ paramaṃ bhuvi.  
sammato devadaityānāṃ ślokamapyuśanā jagau .. 15.14 ..

### [2.15.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.16)

dhanyāste puruṣā loke ye prāpyāmarakaṇṭakam.  
pitṝnsantarpayiṣyanti śrāddhe pitṛparāyaṇāḥ .. 15.15 ..

### [2.15.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.17)

alpena tapasā siddhiṃ gamiṣyanti na saṃśayaḥ.  
sakṛdevārcitāstatra svargamamarakaṇṭake .. 15.16 ..

### [2.15.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.18)

mahendraparvate ramye puṇyaṃ śakraniṣevitam.  
tatrāruhya bhavet prītiḥ śrāddhaṃ caiva mahatphalam .. 15.17 ..

### [2.15.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.19)

bilvādhaḥśikhare yuktā divyaṃ cakṣuḥ pravarttate.  
adṛśyaṃ caiva bhūtānāṃ devavaccarate mahīm .. 15.18 ..

### [2.15.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.20)

saptagodāvare caiva gokarṇe ca tapovane.  
aśvamedhaphalaṃ tatra snātvā ca labhatenaraḥ .. 15.19 ..

### [2.15.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.21)

dhūtapāpasthalaṃ prāpya pūtaḥ snātvā bhavennaraḥ.  
rudrastatra tapastepe devadevo maheśvaraḥ .. 15.20 ..

### [2.15.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.22)

gokarṇe varṇitaṃ viprairnastikānāṃ nidarśanam.  
abrāhmaṇasya sāvitrī paṭhataḥ sampraṇaśyati .. 15.21 ..

### [2.15.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.23)

devarṣibhavane śrṛṅge siddhacāraṇasevite.  
āruhya taṃ tu niyamāttato yānti triviṣṭapam .. 15.22 ..

### [2.15.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.24)

divyaiśvandanavṛkṣaiśca pādapairupaśobhitam.  
āpaḥ svādanasampṛktā vahanti satataṃyataḥ .. 15.23 ..

### [2.15.25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.25)

nadī pravarttate tābhyastāmraparṇīti nāmataḥ.  
yoṣeva samahākhedā dakṣiṇaṃ yāti sāgaram .. 15.24 ..

### [2.15.26](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.26)

nadyāstasyāstu yā āpo mūrcchamānā mahodadhau.  
śaṅkhā bhavanti muktāśca jāyante śaṅkhamuktikāḥ .. 15.25 ..

### [2.15.27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.27)

udakānayanaṃ kṛtvā śaṅkhamauktikasaṃyutam.  
ādhibhirvyādhibhiścaiva muktā yāntyamarāvatīm .. 15.26 ..

### [2.15.28](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.28)

candanebhyaḥ prayuktānāṃ śaṅkhānāṃ mauktikasya ca.  
pāpa kartṝnapi pitṝṃśtārayanti yathā śrutiḥ .. 15.27 ..

### [2.15.29](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.29)

candratīrthe kumāryyāntu kāveryyāṃ prabhave'kṣaye.  
śrīparvatasya tīrtheṣu vaikṛte ca tathā girau .. 15.28 ..

### [2.15.30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.30)

ekasthā yatra dṛśyante vṛkṣā hyośiraparvate.  
pālāśāḥ khādirā bilvā plakṣāśvatthavikaṅkatāḥ .. 15.29 ..

### [2.15.31](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.31)

etaddhi maṇḍalaṃ siddhaṃ yajñīyaṃ dvijasattamāḥ.  
asmin muktvā jano'ṅgāni kṣipraṃ yātyamarāvatīm .. 15.30 ..

### [2.15.32](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.32)

karmāṇi svaprayuktāni sidhyanti prabhavātyaye .  
duṣprasaktāni pitṛṣu prayuktāni bhavantyuta .. 15.31 ..

### [2.15.33](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.33)

pitṝṇāṃ duhitā puṇyā narmadā saritāṃ varā.  
tatra śrāddhāni dattāni akṣayāṇi bhavantyuta .. 15.32 ..

### [2.15.34](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.34)

māṭharasya vane puṇye siddhacāraṇasevite.  
antarddhānaṃ na gacchanti sattāstasminmahāgirau .. 15.33 ..

### [2.15.35](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.35)

vindhye caiva girau puṇye dharmādharmanidarśanam.  
pāpadhārāṃ na paśyanti dhārāṃ paśyanti sādhavaḥ .. 15.34 ..

### [2.15.36](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.36)

tasyāṃ na dṛśyate pāpaṃ keṣāñcit pāpakarmaṇām.  
spaṣṭā bhavati sā dhārā prāyaśaḥ śubhakarmaṇām .. 15.35 ..

### [2.15.37](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.37)

kauśalāyāṃ mataṅgasya vāpī pāpaniṣūdanī.  
snātāstasyāṃ divaṃ yānti kāmacāravihaṅgamāḥ .. 15.36 ..

### [2.15.38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.38)

kumārakośalātīrthe parvate pālapañjare.  
pāṇḍu kūle samudrānte paṇḍārakavane tathā .. 15.37 ..

### [2.15.39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.39)

vimale ca vipāpe ca satkṛtya prabhave'bhaye.  
bhīvṛkṣe gṛdhrakūṭe ca jambūmārge ca nityaśaḥ .. 15.38 ..

### [2.15.40](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.40)

asitasya guroḥ puṇye yogācāryasya dhīmataḥ.  
tatrāpi śrāddhamānantyamasitāyāñca nityaśaḥ .. 15.39 ..

### [2.15.41](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.41)

puṣkareṣvakṣayaṃ śrāddhaṃ tapaścaiva mahāphalam.  
mahodadhau prabhāse ca tasmādevaṃ vinirddiśet .. 15.40 ..

### [2.15.42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.42)

devikāyāṃ vṛṣo nāma kūpaḥ siddhaniṣevitaḥ.  
samutpatanti tasyāpo gavāṃ śabdena nityaśaḥ .. 15.41 ..

### [2.15.43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.43)

yogeśvaraiḥ sadā juṣṭaḥ sarvapāpabahiṣkṛtaiḥ.  
dadyācchrāddhantu yastasmiṃstasya vakṣyāmi yatphalam .. 15.42 ..

### [2.15.44](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.44)

akṣayaṃ sārvakāmīyaṃ śrāddhaṃ prīṇāti vai pitṝn.  
jātavedaḥ śilā tatra sākṣādagneḥ sanātanī .. 15.43 ..

### [2.15.45](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.45)

yastvāgniṃ praviśettatra nākapṛṣṭhe sa modate.  
agniḥ śāntaḥ punarjātastasmindattaṃ tadakṣayam .. 15.44 ..

### [2.15.46](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.46)

daśāśvamadike tīrthe tīrthe pañcāśvamedhike.  
yathoddiṣṭaṃ phalaṃ teṣāṃ kratūnāṃ nātra saṃśayaḥ .. 15.45 ..

### [2.15.47](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.47)

khyātaṃ hayaśiro nāma tīrthaṃ sadyo varapradam.  
śrāddhaṃ tatra tadākṣayyaṃ dattvā svarge ca modate .. 15.46 ..

### [2.15.48](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.48)

śrāddhaṃ kumbhe vimucyanti jñeyaṃ pāpaniṣūdanam.  
śrāddhaṃ tatrākṣayaṃ proktaṃ japyahomatapāṃsi ca .. 15.47 ..

### [2.15.49](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.49)

ajhatuṅge śubhe tīrthe tarpayetsatataṃ pitṝn.  
dṛśyate parvasu cchāyā yatra nityaṃ divaukasām.  
pṛthivyāmakṣayaṃ dattaṃ nirujā yatra pāṇḍavāḥ .. 15.48 ..

### [2.15.50](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.50)

yogeśvaraiḥ sadā juṣṭaṃ sarvapāpabahiṣkṛtaiḥ.  
dadyācchrāddhantu yastasmistasya vakṣyāmi yatphalam .. 15.49 ..

### [2.15.51](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.51)

arcitāstena vai sākṣādbhavanti pitaraḥ sadā.  
asmim̐lloke vaśī yaḥ syātpretya svarge sa modate .. 15.50 ..

### [2.15.52](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.52)

prāyaśaḥ pravaraḥ puṇyaḥ śivo nāma hradastathā.  
tatra vyāsasaraḥ puṇyaṃ divyaṃ brahmasarastathā .. 15.51 ..

### [2.15.53](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.53)

ujjantaḥ parvataḥ puṇyo vasiṣṭhasya mahātmanaḥ.  
ṛgyajuḥsāmaśirasaḥ kāpotaḥ puṣpasāhvayaḥ.  
ākhyātaḥ pañcamo vedaḥ sṛṣṭvā hyeteṣu brahmaṇā .. 15.52 ..

### [2.15.54](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.54)

gatvaitān mucyate pāpāddvijo vahniḥ sanātanaḥ ..

### [2.15.55](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.55)

śrāddhañcānantyameteṣu japya homatapāṃsi ca .. 15.53 ..

### [2.15.56](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.56)

puṇḍarīke mahātīrthe puṇḍarīkasamaṃ phalam.  
brahmatīrthe mahātīrthe aśvamedhaphalaṃ labhet .. 15.54 ..

### [2.15.57](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.57)

sindhusāgarasambhede tadā pañcanade'kṣayam .  
kīrakātmā tataḥ puṇyo maṇḍavāyāṃ ca parvate .. 15.55 ..

### [2.15.58](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.58)

deyaṃ saptahrade śrāddhaṃ mānase ca viśeṣataḥ.  
mahākūṭe ca vande ca girau trirau trikakude tathā .. 15.56 ..

### [2.15.59](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.59)

sandhyāyāṃ ca mahāvedyāṃ dṛśyate mahadadbhutam.  
aśraddadhānānnābhyeti sābhyeti ca dhṛtavratān .. 15.57 ..

### [2.15.60](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.60)

jātavedaḥ śilā tatra sākṣādagneḥ sanātanī.  
śrāddhāni cāgnikāryaṃ ca tatra kuryāt sadākṣayam .. 15.58 ..

### [2.15.61](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.61)

saṃśrayitvaikamekena sāyāhnaṃ prati nityaśaḥ.  
tasmindeyaṃ sadā śrāddhaṃ pitṝṇāmakṣayārthinā .. 15.59 ..

### [2.15.62](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.62)

kṛtātmā vā'kṛtātmā vā yatra vijñāyate naraḥ.  
svargyamārgapradaṃ nāma tīrthaṃ sadyo varapradam.  
vairāṇyutsṛjya tasmistu divaṃ saptarṣayo gatāḥ .. 15.60 ..

### [2.15.63](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.63)

adyāpi tāni dṛśyante vairāṇyeva gatāni tu.  
snātvā svargamavāpnoti tasmistīrthottame naraḥ .. 15.61 ..

### [2.15.64](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.64)

khyātamāyatanaṃ tatra nandisiddha niṣevitam.  
nandīśvarasya yā mūrttirdurājārairna dṛśyate .. 15.62 ..

### [2.15.65](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.65)

dṛśyante kāñcanā yūpāḥ sañciṣye bhāskarodaye.  
kṛtvā pradakṣiṇaṃ te tu gacchantyantarhitā divam .. 15.63 ..

### [2.15.66](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.66)

sarvataśca kurukṣetraṃ sutīrthañca viśeṣataḥ.  
puṇyaṃ sanatkumārasya yogeśasya mahātmanaḥ.  
kīrttyate ca tilāndattvā pitṝṇāṃ vai sadā'kṣayam .. 15.64 ..

### [2.15.67](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.67)

ojase cākṣayaṃ śrāddhaṃ dharmarājaniveśane.  
śrāddhaṃ dattamamāvasyāṃ vidhinā ca yathākramam .. 15.65 ..

### [2.15.68](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.68)

punaḥ sannihitānāṃ vai kurukṣetre viśeṣataḥ.  
arcayedvā pitṝṃstatra satputrastvanṛṇo bhavet .. 15.66 ..

### [2.15.69](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.69)

vinaśane sarasvatyāṃ plakṣapraśravaṇe tathā.  
vyāsatīrthe sarasvatyāṃ brahmakṣetre viśeṣataḥ .. 15.67 ..

### [2.15.70](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.70)

deyamoṅkārapaṭhanaiḥ śrāddhamakṣayamicchatā.  
sarvataścaiva gaṅgyāṃ maināke ca nagottame .. 15.68 ..

### [2.15.71](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.71)

yamunāprabhave caiva sarvapāpaiḥ pramucyate .  
atyuṣṇāścātiśītāśca āpastatra nidarśanam .. 15.69 ..

### [2.15.72](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.72)

yamasya bhaginī puṇyā mārttaṇḍaduhitā tathā.  
tatrākṣayaṃ tadā śrāddhaṃ pitṛbhiḥ pūrvakīrttitam .. 15.70 ..

### [2.15.73](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.73)

brahmānugahrade snātvā sadyo bhavati brāhmaṇaḥ.  
tasmin hi śrāddhamānantyaṃ japahomatapāṃsi ca .. 15.71 ..

### [2.15.74](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.74)

sthāṇubhūtaścaraṃstatra vasiṣṭho vai mahātapāḥ.  
adyāpi yatra dṛśyante pādapā maṇicarccitāḥ .. 15.72 ..

### [2.15.75](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.75)

tulā tu dṛśyate yatra dharmādharmapradarśinī.  
yayā vai tulitaṃ vipraistīrthānāṃ phalamuttamam .. 15.73 ..

### [2.15.76](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.76)

pitṝṇāṃ duhitā yogā gandhakālīti viśrutā.  
caturtho brahmaṇaścāṃśaḥ parāśarakulodvahaḥ .. 15.74 ..

### [2.15.77](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.77)

vyasya tvekaṃ caturddhā tu vedaṃ dhīmān mahāmuniḥ.  
mahāyogaṃ mahātmānaṃ yo vyāsaṃ janayiṣyati .. 15.75 ..

### [2.15.78](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.78)

acchodakaṃ nāma saro yatrācchodā samucchritā .  
matsyayonau punarjātā niyogādvāraṇena tu .. 15.76 ..

### [2.15.79](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.79)

tasyā yatrāśramaḥ puṇyaḥ puṇyakṛdbhirniṣevitaḥ.  
sakṛddattaṃ tu vai śrāddhamakṣayaṃ samudāhṛtam.  
tasyāṃ yoga samādhāne dattaṃ yugapadudbhavet .. 15.77 ..

### [2.15.80](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.80)

kuberatuṅge vyāmocce vyāsatīrthe tathaiva ca.  
puṇyaḥ sa brāhmaṇo dadyāchrāddhamānantyamakṣayam .. 15.78 ..

### [2.15.81](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.81)

siddhaistu sevitā nityaṃ dṛśyate nākṛtātmabhiḥ.  
anivarttanaṃ tu nandāyāṃ vedyāṃ prāguttare diśi .. 15.79 ..

### [2.15.82](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.82)

siddhakṣetraṃ tu vai juṣṭaṃ yatprāpya na nivarttate.  
mahālaye padaṃ nyastaṃ mahādevena dhīmatā .. 15.80 ..

### [2.15.83](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.83)

devyālaye tapastaptvā ekapādena īśvaraḥ.  
nīhāraśca yugaṃ divyamumātuṅge sthitaṃ jalam .. 15.81 ..

### [2.15.84](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.84)

umā tuṅge bhṛgostuṅge brahmatuṅge mahālaye.  
kādravatyāṃ ca śāṇḍilyāṃ guhāyāṃ vāmanasya ca .. 15.82 ..

### [2.15.85](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.85)

gatvā caitāni pūtaḥ syācchrāddhamakṣayameva ca.  
japo homastathā dhyānaṃ yatkicitsukṛtaṃ bhavet .. 15.83 ..

### [2.15.86](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.86)

brahmacaryaṃ yajante vai gurubhaktāḥ śataṃ samāḥ .  
evamādīni sadyastāṃ snātvā prāpnoti satphalm .. 15.84 ..

### [2.15.87](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.87)

kumāradhārā tatraiva dṛṣṭā pāpapraṇāśanī.  
yānāsanaṃ ca tatraiva sadyaḥ syādyat pradṛśyate .. 15.85 ..

### [2.15.88](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.88)

śailakīrttipurābhyāśe kāmānāpnoti puṣkalān.  
adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ devavaccarate mahīm .. 15.85 ..

### [2.15.89](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.89)

kāśyapasya mahātīrthaṃ kālasarpiriti śrutam.  
tatra śrāddhāni deyāni nityamakṣayamicchatā .. 15.86 ..

### [2.15.90](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.90)

kāśyapasya mahātīrthaṃ kālasarpiriti śrutam.  
tatra śrāddhāni deyāni nityamakṣayamicchatā .. 15.87 ..

### [2.15.91](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.91)

akṣayaṃ tu bhavecchrāddhaṃ śālagrāmasamantataḥ.  
dṛṣṭyā na dṛśyate tatra pratyakṣamakṛtātmanā .. 15.88 ..

### [2.15.92](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.92)

pratyādeśo hyaśiṣṭānāṃ śiṣṭānāṃ ca niveśanam .  
tatra caiva hrade puṇye divyo vai nāgarāḍ yataḥ .. 15.89 ..

### [2.15.93](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.93)

piṇḍaṃ gṛhṇāti hisatāṃ na gṛhṇātyasatāṃ hi saḥ.  
atipradīptairbhujagairbhoktumannaṃ na śakyate .. 15.90 ..

### [2.15.94](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.94)

pratyakṣaṃ dṛśyate dharmastīrthayoranayordvayoḥ.  
devadāruvane cāpi cārayestaṃ nidarśanam .. 15.91 ..

### [2.15.95](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.95)

vidhūtāni tu pāpāni dṛśyante sukṛtātmanā .  
bhāgīrathyāṃ prayāge ca nityamakṣayyamucyate .. 15.92 ..

### [2.15.96](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.96)

kālañjare daśārṇāyāṃ naimiṣe kurujāṅgale.  
vārāṇasyāṃ nagaryāṃ tu deyaṃ śrāddhaṃ tu yatnataḥ .. 15.93 ..

### [2.15.97](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.97)

tasyāṃ yogeśvaro nityaṃ tattasyāṃ dattamakṣayam.  
dattvā caiteṣu pūtaḥ syācchrāddhamānantyameva ca .. 15.94 ..

### [2.15.98](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.98)

tapo homastathā dhyānaṃ yat kiñcitsukṛtaṃ bhavet.  
lauhitye vaitaraṇyāṃ vai svarṇavedyāṃ tathaiva ca .. 15.95 ..

### [2.15.99](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.99)

sakṛdeva samudrānte dṛśyate puṇyakarmabhiḥ.  
gayāyāṃ dharmapṛṣṭhe ca sarasi brahmaṇastathā .. 15.96 ..

### [2.15.100](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.100)

gayāyāṃ gṛdhrakūṭe ca śrāddhaṃ dattaṃ mahāphalam.  
himañca patate tatra samantāt pañcayojanam .. 15.97 ..

### [2.15.101](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.101)

bharatasyāśrame puṇye'raṇyaṃ puṇyatamaṃ smṛtam .  
mataṅgasya padaṃ tatra dṛśyate māṃsa cakṣuṣā .. 15.98 ..

### [2.15.102](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.102)

khyāpitaṃ dharmmasarvvasvaṃ lokasyāsya nidarśanam.  
evaṃ pañcavanaṃ puṇyaṃ puṇyakṛdbhirniṣevitam.  
yasminpāṇḍuviśāleti tīrthaṃ sadyo nidarśanam .. 15.99 ..

### [2.15.103](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.103)

tulāmānaistathā cāpaiḥ śāstraiśca vividhaistathā.  
unmajjanti tathā lagne ye vai pāpakṛto janāḥ .. 15.100 ..

### [2.15.104](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.104)

tṛtīyāyāṃ tathā pāde niḥsvare pāvamaṇḍale.  
mahāhrade vai kauśikyāṃ dattaṃ śrāddhaṃ mahāphalam .. 15.101 ..

### [2.15.105](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.105)

muṇḍapṛṣṭhe padaṃ nyastaṃ mahādevena dhīmatā.  
bahūndaveyugāṃstaptvā tapastīvraṃ suduścaram .. 15.102 ..

### [2.15.106](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.106)

alpenāpyatra kālena naro dharmmaparāyaṇaḥ.  
pāpmānamutsṛjatyāśu jīrṇatvacamivoragaḥ .. 15.103 ..

### [2.15.107](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.107)

siddhānāṃ prītijananaiḥ pāpā nāñca bhayaṅkaraiḥ.  
lelihānairmahābhogai rakṣitantu divāniśam .. 15.104 ..

### [2.15.108](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.108)

nāmnā kanakanandīti tīrthaṃ trailokyaviśrutam.  
udīcyāṃ muṇḍapṛṣṭhasya devarṣi gaṇasevitam.  
tatra srātvā divaṃ yānti kāmacārā vihaṅgamāḥ .. 15.105 ..

### [2.15.109](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.109)

dattaṃ cāpi tathā śrāddhamakṣayaṃ samudāhṛtam.  
ṛṇaistribhistadā snātvā nikṣiṇoti narottamaḥ .. 15.106 ..

### [2.15.110](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.110)

tīre tu sarasastatra devasyāyatanaṃ mahat.  
āruhya tajjapaṃstatra siddho yāti divaṃ tataḥ .. 15.107 ..

### [2.15.111](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.111)

uttaraṃ mānasaṃ gatvā siddhiṃ prāpnotyanuttamām .  
tatra gatvā puraśreṣṭhaṃ dṛśyate mahadadbhutam .. 15.108 ..

### [2.15.112](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.112)

tasminnirvarttayecchrāddhaṃ yathāśakti yathābalam.  
kāmān sa labhate divyān mokṣopāyaṃ ca nityaśaḥ .. 15.109 ..

### [2.15.113](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.113)

mānase sarasi śreṣṭhe dṛśyate mahadadbhutam.  
divaścyutā mahābhāgā hyantarikṣe virājate .. 15.110 ..

### [2.15.114](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.114)

gaṅgā tripathagā devī somapādāccyutā bhuvi.  
ākāśe dṛśyate tatra toraṇaṃ sūryyasannibham .. 15.111 ..

### [2.15.115](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.115)

jāmbūnadamayaṃ divyaṃ svargadvāramivāyatam.  
yataḥ pravarttate bhūyaḥ pūrvvasāgaramantimam .. 15.112 ..

### [2.15.116](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.116)

pāvanī sarvvabhūtānāṃ dharmajñānāṃ viśeṣataḥ.  
candrabhāgā ca sindhuśca ubhau mānasasannibhau.  
sāgaraṃ paścimaṃ yāti divyasindhurnadīvaraḥ .. 15.113 ..

### [2.15.117](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.117)

parvvato himavānnāma nānādhātuvibhūṣitaḥ.  
yojanānāṃ sahasrāṇi āyato'śītirucyate .. 15.114 ..

### [2.15.118](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.118)

siddhacāraṇasaṅkīrṇaḥ siddhacāraṇasevitaḥ.  
tatra puṣkariṇī ramyā suṣumnā nāma viśrutā .. 15.115 ..

### [2.15.119](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.119)

daśavarṣasahasrāṇi tatra jātastu jīvati.  
śrāddhaṃ bhavati cānantyaṃ tasyāṃ dattaṃ mahodayam.  
tārayecca yadā śrāddhaṃ daśapūrvvāndaśāparān .. 15.116 ..

### [2.15.120](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.120)

sarvvaṃ puṇyaṃ himavato gaṅgā puṇyā ca sarvvataḥ.  
samudragāḥ samudrāśca sarvve puṇyāḥ samantataḥ .. 15.117 ..

### [2.15.121](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.121)

evamādiṣu sarvveṣu śrāddhaṃ nirvarttayedbudhaḥ .  
pūto bhavati snātvā nu dattvā dattvā tathaiva ca .. 15.118 ..

### [2.15.122](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.122)

śailasānuṣu tuṅgeṣu kandareṣu guhāsu ca.  
upahvaranitambeṣu tathā prasravaṇeṣu ca .. 15.119 ..

### [2.15.123](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.123)

pulineṣvāpagānāṃ ca tathaiva prabhave yuge.  
mahodadhau gavāṃ goṣṭhe saṅgameṣu vaneṣu ca .. 15.120 ..

### [2.15.124](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.124)

asaṃsṛṣṭopaliptāsu hṛdyāsu surabhīṣu ca.  
gomayenopalipteṣu vivikteṣu gṛheṣu ca .. 15.121 ..

### [2.15.125](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.125)

kuryyācchrāddhamathaiteṣu nityameva yathāvidhi.  
pradakṣiṇaṃ diśaṃ gatvā sarvvakāmacikīrṣavaḥ .. 15.122 ..

### [2.15.126](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.126)

evameteṣu sarvveṣu śrāddhaṃ kuryyādatandritaḥ.  
evameva tu medhāvī brāhmīṃ siddhimavāpnuyāt .. 15.123 ..

### [2.15.127](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.127)

traivarṇye vihite sthāne dharmmavarṇāśrame tathā.  
kopasthānasya saṃtyāgātprāpyate pitṛpūjanam .. 15.124 ..

### [2.15.128](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.128)

tīrthānyanusaran dhīraḥ śraddadhāno jitendriyaḥ.  
kṛtapāpaśca śuddhyeta kiṃ punaḥ śubhakarmmakṛt .. 15.125 ..

### [2.15.129](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.129)

tiryagyoniṃ na gacchecca kudeśe na ca jāyate.  
svargī bhavati vai vipro mokṣopāyaṃ ca vindati .. 15.126 ..

### [2.15.130](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.130)

aśraddadhānāḥ pāpmāno nāstikāḥ sthitasaṃśayāḥ.  
hetudraṣṭā ca pañcaite na tīrthaphalamaśrnute .. 15.127 ..

### [2.15.131](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.131)

gurutīrthe parā siddhistīrthānāṃ paramaṃ padam .  
dhyānaṃ tīrthaparaṃ tasmādbrahmatīrthaṃ sanātanam .. 15.128 ..

### [2.15.132](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.132)

upavāsātparaṃ dhyānamindriyāṇāṃ nivarttanam.  
upavāsanibaddhā hi prāṇairiha punaḥ punaḥ .. 15.129 ..

### [2.15.133](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.133)

prāṇāpānau samau kṛtvā viṣayāṇīndriyāṇi ca .  
buddhiṃ manasi saṃyamya sarvveṣāṃ tu nivarttanam .. 15.130 ..

### [2.15.134](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.134)

pratyāhāraṃ punarviddhi mokṣopāyamasaṃśayam.  
indriyāṇāṃ mano ghoraṃ buddhyādīnāṃ pravarttanam .. 15.131 ..

### [2.15.135](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.135)

anāhārātkṣayaṃ yāti vidyādanaśanaṃ tapaḥ.  
nigrahādbuddhimanaso ramyā buddhistu jāyate .. 15.132 ..

### [2.15.136](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.136)

kṣīṇeṣu sarvvapāpeṣu kṣīṇeṣvevendriyeṣu ca.  
parinirvāti śuddhātmā yathā vahnirnirindhanaḥ .. 15.133 ..

### [2.15.137](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.137)

kāraṇebhyo guṇebhyo'tha vyaktāvyaktasya kṛtsnaśaḥ.  
viyojayati kṣetrajñaṃ tebhyo yogena yogavit .. 15.134 ..

### [2.15.138](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.138)

tasya nāsti gatisthānaṃ vyaktāvyaktaṃ na saṃśayaḥ.  
āsannaḥ sadasannaiva naiva kiñcit sthita iti .. 15.135 ..

### [2.15.139](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15.139)

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte śrāddhakalpe tīrthayātrā nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ .. 15 .. \*

## Linked texts (5)

- [Brahmāṇḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.13.1) — Vyāsa, Sanskrit
- [Kūrmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.36.32) — Vyāsa, Sanskrit
- [Varāhapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.varaha.151.90) — Vyāsa, Sanskrit
- [Smṛticandrikā](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.smrticandrika.79.p29) — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit
- [Vratakhaṇḍa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.vrata.vratakhanda.112.p1.21) — Hemādri, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.15) · Pramāṇa
