<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 2.21

# Vayupurana 2.21: adhyāyaḥ 21

Vāyupurāṇa 2.21

- **Language:** Sanskrit

### adhyāyaḥ 21

### [2.21.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p1)

śaṃyuruvāca..  
kiñciddattaṃ pitṝṇāṃ tu dhinoti vadatāṃ vara .  
kiṃ hi sviccirarātrāya kiñcānantyāya kalpate .. 21.1 ..  
bṛhaspatiruvāca.  
havīṃṣi śrāddhakāle tu yāni śrāddhavido viduḥ.  
tāni me śrṛṇu sarvāṇi phalaṃ caiṣāṃ yathābalam .. 21.2 ..  
tilairvrīhiyavairmāṣairadbhirmūlaphalena ca.  
dattena māsaṃ prīyante śrāddhena tu pitāmahāḥ .. 21.3 ..  
matsyaiḥ prīṇanti dvau māsau trīnmāsānhāriṇena tu.  
śāśantu caturo māsān pañca prīṇāti śākunam .. 21 .4 ..  
vārāheṇa tu ṣaṇmāsāñchāgalaṃ sāptamāsikam.  
aṣṭamāsikamityuktaṃ yacca pārṣatakaṃ bhavet .. 21.5 ..  
rauraveṇa tu prīyante navamāsān pitāmahāḥ.  
gavayasya tu māṃsena tṛptiḥ syāddaśamāsikī .. 21.6 ..  
kūrmasya caiva māṃsena māsānekādaśaiva tu .  
śrāddhameva vijānīyādgavyaṃ saṃvatsaraṃ bhavet .. 21.7 ..  
tathā gavyasamāyuktaṃ pāyasaṃ madhusarpiṣā.  
vadhrīṇasasya māṃsena tṛptirdvādaśavārṣikī .. 21.8 ..  
ānantyāya bhavedyuktaṃ khāḍgamāṃsaiḥ pitṛkṣaye.  
kṛṣṇacchāgastathā godhā ānantyāyaiva kalpate .. 21.9 ..  
atra gāthāḥ pitṛgītāḥ kīrttayanti purāvidaḥ.  
tāste'haṃ saṃpravakṣyāmi yathāvatsannibodhata .. 21.10 ..  
api naḥ svakule jāyādyo'nnaṃ dadyātrtrayodaśīm.  
pāyasaṃ madhusarpirbhyāṃ chāyāyāṃ kuñjarasya tu .. 21.11 ..  
ājena sarvalohena varṣāsu ca maghāsu ca.  
eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyeko'pi gayāṃ vrajet.  
gaurīṃ vāpyudvahedbhāryyāṃ nīlaṃ vā vṛṣamutsṛjet .. 21.12 ..  
śaṃyuruvāca..  
gayādīnāṃ phalaṃ tāta prabrūhi samapṛcchataḥ.  
pitṝṇāṃ caiva yatpuṇyaṃ nikhilena bravīhi me .. 21.13 ..  
bṛhaspatiruvāca..  
gayāyāmakṣayaṃ śrāddhaṃ japahomatapāṃsi ca.  
pitṛṅayāhe te putra tasmāttatrākṣayaṃ smṛtam .. 21.14 ..  
punīyādekaviṃśantu gauryāmutpāditaḥ sutaḥ.  
mātāmahāṃstu ṣaḍ‌bhūya iti tasyāḥ phalaṃ smṛtam .. 21.15 ..  
phalaṃ vṛṣasya vakṣyāmi gadato me nibodhata.  
vṛṣotsraṣṭā punātyeva daśātītān daśāvarān .. 21.16 ..  
yatkiñcit spṛśyate toyairuttīrṇena jalānmahīm.  
vṛṣotsarge pitṝṇāṃ tu hyakṣayaṃ sa mudāhṛtam .. 21.17 ..  
yadyaddhi saṃspṛśettoyaṃ lāṃgūlādibhirantataḥ.  
sarvaṃ tadakṣayaṃ tasya pitṝṇāṃ nātra saṃśayaḥ .. 21.18 ..  
śrṛṅgaiḥ khurairvā yadbhūmimillikhatya niśaṃ vṛṣaḥ.  
madhukulyāḥ pitṝṃstasya akṣayāstā bhavanti vai .. 21.19 ..  
sahasranalvamātreṇa taḍāgena yathā śrutiḥ.  
tṛptistṛptiḥ pitṝṇāṃ vai tadvṛṣasyādhikocyate .. 21.20 ..  
yo dadāti guḍhairmiśrāṃstilān vai śrāddhakarmaṇi.  
madhunā madhumiśrān vā akṣayaṃ sarvameva tat .. 21.21 ..0

### [2.21.p2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p2)

bṛhaspatiruvāca..

### [2.21.p3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p3)

na brāhmaṇān parīkṣeta sadā deye tu mānavaḥ.  
daive karmaṇi pitrye ca śrūyate vai parīkṣaṇam .. 21.22 ..

### [2.21.p4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p4)

sarvavedavratasnātāḥ paṅktīnāṃ pāvanā dvijāḥ.  
ye ca bhāṣya vido mukhyā ye ca vyākaraṇe ratāḥ .. 21.23 ..

### [2.21.p5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p5)

adhīyate purāṇaṃ ca dharmmaśāstraṃ tathaiva ca.  
triṇāciketapañcāgnistrisuparṇaḥ ṣaḍaṅgavit .. 21.24 ..

### [2.21.p6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p6)

brahmadeya sutaścaiva chandogo jyeṣṭhasāmagaḥ.  
puṇyeṣu yeṣu tīrtheṣu abhiṣekakṛtavratāḥ .. 21.25 ..

### [2.21.p7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p7)

mukhyeṣu yeṣu satreṣu bhavantyavabhṛthaśrutāḥ.  
ye ca sadyovratā nityaṃ svakarmaniratāśca ye .. 21.26 ..

### [2.21.p8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p8)

akrodhanāḥ śāntiparāstān vai śrāddhe nimantrayet.  
ye cāpi nityaṃ daśasu sukṛteṣu vyavasthitāḥ .. 21.27 ..

### [2.21.p9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p9)

eteṣu dattamakṣayyamete vai paṅktipāvanāḥ.  
śraddheyā brāhmaṇā ye tu yogadharmmamanuvratāḥ .. 21.28 ..

### [2.21.p10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p10)

dharmāśramavariṣṭhāste havyakavyeṣu te varāḥ.  
trayo'pi pūjitāstena brahmaviṣṇu maheśvarāḥ .. 21.29 ..

### [2.21.p11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p11)

pitṛbhiḥ saha lokāśca yo hyetān pūjayennaraḥ.  
pavitrāṇā pavitrañca maṅgalānāṃ ca maṅgalam .. 21.30 ..

### [2.21.p12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p12)

prathamaḥ sarvadharmāṇāṃ yogadharmo nigadyate .  
apāṅkteyāṃstu vakṣyāmi gadato me nibodhata .. 21.31 ..

### [2.21.p13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p13)

kitavo madyapo yakṣmī paśupālo nirākṛtiḥ.  
grāmapreṣyo vārddhuṣiko gāyano vaṇijastathā .. 21.32 ..

### [2.21.p14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p14)

agāradāhī garadaḥ kuṇḍāśī somavikrayī.  
samudrayāyī duścarmā tailikaḥ kūṭakārakaḥ .. 21.33 ..

### [2.21.p15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p15)

pitrā vivadamānaśca yasya copapatirgṛhe.  
abhiśastastathā stenaḥ śilpairyaścopajīvati .. 21.34 ..

### [2.21.p16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p16)

sūjakaḥ parvakārī ca yastu mitreṣu druhyati.  
gaṇayācanakaścaiva nāstiko vedavarjitaḥ .. 21.35 ..

### [2.21.p17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p17)

unmattaḥ ṣaṇḍakaśaṭhau bhrūṇahā gurutalpagaḥ .  
bhiṣak‌jīvaḥ praiṣaṇikaḥ parastrīṃ yaśca gacchati .. 21.36 ..

### [2.21.p18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p18)

vikrīṇāti ca yo brahma vratāni ca tapāṃsi ca.  
naṣṭaṃ syānnāstike dattaṃ kṛtaghne caiva śaṃsake .. 21.37 ..

### [2.21.p19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p19)

yacca vāṇijake caiva neha nāmutra tadbhavet.  
nikṣepahāriṇe caiva kitave vedanindake .. 21.38 ..

### [2.21.p20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p20)

tathā vāṇijake caiva kāruke dharmmavarjite.  
nindan krīṇāti paṇyāni vikrīṇaṃśca praśaṃsati .. 21.39 ..

### [2.21.p21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p21)

anṛtasya samāvāso na vaṇik śrāddhamarhati.  
bhasma nīva hutaṃ havyaṃ dattaṃ paunarbhave dvije .. 21.40 ..

### [2.21.p22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p22)

ṣaṣṭiṃ kāṇaḥ śataṃ ṣaṇḍaḥ śvitrī yāvat prapaśyati.  
pāparogī sahasrasya dāturnāśayate phalam .. 21.41 ..

### [2.21.p23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p23)

bhraśyate satphalāttasmāddātā yasya tu bāliśaḥ.  
yo veṣṭitaśirā bhuṅkte yo bhuṅkte dakṣiṇāmukhaḥ .. 21.42 ..

### [2.21.p24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p24)

sopānatkaśca yo bhuṅkte yacca dadyāttiraskṛtam .  
sarvaṃ tadasurendrāṇāṃ brahmā bhāgamakalpayat .. 21.43 ..

### [2.21.p25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p25)

śvānaśca yātudhānāśca nāvekṣeran kathañcana.  
tasmātparivṛtiṃ dadyāttilaiścānvavakīrayan .. 21.44 ..

### [2.21.p26](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p26)

rākṣasānāṃ tilāḥ proktāḥ śunāṃ parivṛtistathā.  
darśanātsūkaro hanti pakṣapātena kukkuṭaḥ .. 21.45 ..

### [2.21.p27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p27)

rajasvalānusparśena kruddho yaśca prayacchati.  
yasya mitraprade yāni śrāddhāni ca havīṃṣi ca.  
na prīṇāti pitṝn devān svargaṃ na ca sa gacchati .. 21.46 ..

### [2.21.p28](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p28)

nadītīreṣu ramyeṣu saritsu ca sarassu ca.  
vivikteṣu ca prīyante datteneha pitāmahāḥ .. 21.47 ..

### [2.21.p29](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p29)

na cāśruṃ pātayejjātu na yukto vācamīrayet.  
na ca kurvīta bhuñjāno hyanyo'nyaṃ matsarastadā .. 21.48 ..

### [2.21.p30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p30)

apasavye kṛte tena vidhivaddarbhapāṇinā .  
pitryamānidhanaṃ kāryamevaṃ prīṇāti vai pitṝn .. 21.49 ..

### [2.21.p31](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p31)

anumatyādito viprānagnau kuryādyathāvidhi.  
pitṝṇāṃ nirvvapedbhūmau śūrpe vā darbhasaṃstare .. 21.50 ..

### [2.21.p32](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p32)

śuklapakṣasya pūrvvāhne śrāddhaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ.  
kṛṣṇapakṣe'parāhne tu rauhiṇaṃ na vilaṅghayet .. 21.51 ..

### [2.21.p33](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p33)

evamete mahātmāno mahā yogā mahaujasaḥ.  
sadā vai pitaraḥ pūjyā draṣṭāro deśakālayoḥ .. 21.52 ..

### [2.21.p34](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p34)

pitṛbhaktirato nityaṃ yogaṃ prāpnotyanuttamam.  
dhyānena mokṣaṃ gacchanti hitvā karma śubhāśubham .. 21.53 ..

### [2.21.p35](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p35)

yajñahetoryaduddhṛtya mohayitvā jagattadā.  
guhāyāṃ nihataṃ yogaṃ kaśyapena mahātmanā .. 21.54 ..

### [2.21.p36](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p36)

amṛtaṃ guhyamṛddhṛtya yogaṃ yogavidāṃ vara.  
proktaṃ sanatkumāreṇa mahattaddharmmaśāśvatam .. 21.55 ..

### [2.21.p37](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p37)

devānāṃ paramaṃ guhyamṛṣīṇāṃ ca parāyaṇam.  
pitṛbhaktyā prayatnena pitṛbhaktaiśca nityaśaḥ .. 21.56 ..

### [2.21.p38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p38)

tañca yogaṃ samāsena pitṛbhaktastu kṛtsnaśaḥ.  
prayatnātprāpnuyāttatra sarvameva na saṃśayaḥ .. 21.57 ..

### [2.21.p39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p39)

yasmai śrāddhāni deyāni yacca dattaṃ mahāphalam.  
yeṣu vāpyakṣayaṃ śrāddhaṃ tīrthaṣu ca nadīṣu ca .  
yeṣu ca svargamāpnoti tatte proktaṃ sasaṃgraham .. 21.58 ..

### [2.21.p40](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p40)

bṛhaspatiruvāca..

### [2.21.p41](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p41)

śrutvaivaṃ śrāddhakalpaṃ tu yo'sūyāṃ kurute naraḥ.  
sa majjennarake ghore nāstikastamasāvṛtaḥ .. 21.59 ..

### [2.21.p42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p42)

mahārogāvasāyastu sa yaḥ saṃyatamānasaḥ.  
vedāśramānmuktacittaḥ kumbhīkā nadhigacchati.  
jihvācchedaṃ stenametya prāpnuyustena caiva ha .. 21.60 ..

### [2.21.p43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p43)

sīdanti te sāgare loṣṭabhūtā yogadviṣaḥ sthāsyante yāvadurvvī .  
tasmācchrāddhe dharmma uddiṣṭa eṣa nityaṃ kāryaḥ śraddadhānena puṃsā .. 21.61 ..

### [2.21.p44](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p44)

parivādo na karttavyo yogināṃ ca viśeṣataḥ.  
parivādāt kṛmirbhūtvā tatraiva parivarttate .. 21.62 ..

### [2.21.p45](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p45)

yogaṃ parivadedyastu dhyānināṃ mokṣakāraṇam.  
sa gacchennarakaṃ ghoraṃ śrotā yaśca na saṃśayaḥ .. 21.63 ..

### [2.21.p46](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p46)

āvṛtaṃ tamasā sarvaṃ narakaṃ ghoradarśanam.  
yogīśvaraparī vādānniścayaṃ yāti mānavaḥ .. 21.64 ..

### [2.21.p47](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p47)

yogeśvarāṇāmākrośaṃ śrṛṇuyādyo yatātmanām.  
sa hi kālaṃ ciraṃ majjet kumbhīpāke na saṃśayaḥ .. 21.65 ..

### [2.21.p48](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p48)

manasā karmaṇā vācā dveṣaṃ yogiṣu varjjayet.  
pretyānyaṃ tatphalaṃ bhuṅkte iha caiva na saṃśayaḥ .. 21.66 ..

### [2.21.p49](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p49)

na pārago vindati pāramātmanastrilokamadhye carati svakarmabhiḥ.  
ṛco yajuḥsāmatadaṅgapārago vikārameva hyanavāpya sīdati .. 21.67 ..

### [2.21.p50](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p50)

vikārapāraḥ prakṛteśca pāragastrayī guṇānāṃ triguṇāntapāragā.  
tattvañcaturviṃśatiyo gapāragaṃ sa pārago yastvayanāntapāragaḥ .. 21.68 ..

### [2.21.p51](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p51)

kṛtsnaṃ yathā tattvavisargamātmanastathaiva bhūyaḥ pralayaṃ sadātmanaḥ.  
pratyāharedyogabalena yogavit sa sarvapārakramayānagocaraḥ .. 21.69 ..

### [2.21.p52](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p52)

vedasya veditā yo vai vedyaṃ vindati yogavit.  
taṃ vai vedavidaṃ prāhustaṃ prāhurvedapāragam .. 21.70 ..

### [2.21.p53](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p53)

vedyaṃ ca veditavyaṃ ca viditvā vai yathāvidhi.  
evaṃ vedavidaṃ prāhustato'nye vedacintakāḥ .. 21.71 ..

### [2.21.p54](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p54)

yajñān vedāṃstathā kāmāñjñānāni vividhāni ca.  
prāpnotyāyuḥ prajāścaiva pitṛbhakto dhanāni ca .. 21.72 ..

### [2.21.p55](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p55)

śrāddhe yaḥ śrāddhakalpaṃ vai paścimaṃ niyataṃ paṭhet.  
sarvāpyetānyavāpnoti tīrthe dānaphalāni ca .. 21.73 ..

### [2.21.p56](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p56)

sa paṅktipāvanaścaiva dvijānāmagrabhug bhavet.  
adhyāpya vā dvijān sarvān sarvān kāmānavāpnuyāt .. 21.74 ..

### [2.21.p57](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p57)

yaścaiva śrṛṇuyānnityamānantyaṃ svargamaśnute.  
anasūyo jitakrodho lobhamohavivarjitaḥ .. 21.75 ..

### [2.21.p58](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p58)

tīrthānāṃ ca phalaṃ kṛtsnaṃ dānādīnāṃ tathaiva ca.  
mokṣopāyo hyayaṃ śreṣṭhaḥ svargopāyo hyayaṃ paraḥ .  
iha cāpi parā tuṣṭistasmātkurvīta yatnataḥ .. 21.76 ..

### [2.21.p59](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p59)

imaṃ vidhiṃ yo hi paṭhedatandritaḥ samāhitaḥ saṃsadi parvasandhiṣu .  
apatyabhāgbhavati pareṇa tejasā divau kasāṃ sa vrajate salokatām .. 21.77 ..

### [2.21.p60](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p60)

yena proktastvayaṃ kalpo namastasmai svayambhuve.  
mahāyogeśvarebhyaśca sadā ca praṇato hyaham .. 21.78 ..

### [2.21.p61](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p61)

ityetepitara stāta devānāmapi devatāḥ.  
saptasveteṣu te nityaṃ sthāneṣu pitaro'vyathāḥ .. 21.79 ..

### [2.21.p62](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p62)

prajāpatisutā hyete sarve caiva mahātmanaḥ.  
ādyo gaṇastu yogānāṃ sa nityo yogavarddhanaḥ .. 21.80 ..

### [2.21.p63](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p63)

dvitīyo devatānāṃ tu tṛtīyo devatā'riṇām.  
śeṣāstu varṇināṃ jñeyā iti sarve prakīrtitāḥ .. 21.81 ..

### [2.21.p64](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p64)

devāstvetān yajante vai sarveṣveteṣvavasthitāḥ.  
āśramāstu yajantyetāṃścatvārastu yathākramam .. 21.82 ..

### [2.21.p65](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p65)

varṇāścāpi yajantyetāṃścatvārastu yathāvidhi.  
tathā saṅkarajātāśca mlecchāścaiva yajanti vai .. 21.83 ..

### [2.21.p66](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p66)

pitṝṃśca yo yajedbhaktyā pitaraḥ pūjayanti tam.  
pitaraḥ puṣṭhikāmasya prajākāmasya vā punaḥ.  
puṣṭhiṃ prajāśca svargaṃ ca prayacchanti pitāmahāḥ .. 21.84 ..

### [2.21.p67](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p67)

devakāryādapi sūnoḥ pitṛkāryaṃ viśiṣyate.  
devatānāṃ hi pitaraḥ pūrvamāpyāyanaṃ svayam .. 21.85 ..

### [2.21.p68](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p68)

na hi yogagatiḥ sūkṣmā pitṝṇāṃ ca parā gatiḥ.  
tapasā viprakṛṣṭena dṛśyate māṃsacakṣuṣā .. 21.86 ..

### [2.21.p69](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p69)

sarveṣāṃ rājataṃ pātramathavā rajatānvitam.  
pāvanaṃ hyuttamaṃ proktaṃ devānāṃ pitṛbhiḥ saha .. 21.87 ..

### [2.21.p70](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p70)

yeṣāṃ dāsyanti piṇḍāṃstrīn bāndhavā nāmagotrataḥ.  
bhūmau kuśottarāyāñca apasavyavidhānataḥ .. 21.88 ..

### [2.21.p71](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p71)

sarvatra varttamānāste piṇḍāḥ prīṇanti vai pitṝn.  
yadāhāro bhavejjanturāhāraḥ so'sya jāyate .. 21.89 ..

### [2.21.p72](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p72)

yathā goṣṭhe pranaṣṭāṃ vai vatso vindati mātaram .  
tathā taṃ nayate mantro janturyatrāvatiṣṭhate .. 21.90 ..

### [2.21.p73](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p73)

māna gotraṃ ca mantraśca dattamannaṃ nayanti tam.  
api yoniśataṃ prāptāṃ stṛptistānanugacchati .. 21.91 ..

### [2.21.p74](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p74)

evameṣā sthitā saṃsthā brahmaṇā parameṣṭhinā .  
pitṝṇāmādisargastu lokānāmakṣayārthinām .. 21.92 ..

### [2.21.p75](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p75)

ityete pitaro devā devāśca pitaraḥ punaḥ.  
dauhitrā yajamānāśca proktāścaiva mayā'naghāḥ .. 21.93 ..

### [2.21.p76](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p76)

lokā duhitaraścaiva dauhitrāśca sutāstathā.  
dānāni saha śaucena tīrthāni ca phalāni ca .. 21.94 ..

### [2.21.p77](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p77)

akṣayatvaṃ dvijāścaiva yāyāvaravidhistathā .  
proktaṃ sarvaṃ yathānyāyaṃ yathā brahmā'bravīt purā .. 21.95 ..

### [2.21.p78](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p78)

bṛhaspatiruvāca..

### [2.21.p79](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p79)

ityetadaṅgirāḥ prāha ṛṣīṇāṃ śrṛṇvatāṃ tadā.  
pṛṣṭastu saṃśayaṃ sarvaṃ pitṝṇāṃ prāha saṃsadi .. 21.96 ..

### [2.21.p80](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p80)

satre vai vitate pūrvaṃ tadā varṣasahasrike .  
yasmin gṛhapatirhyāsīdbrahmā vai devatā prabhuḥ .. 21.97 ..

### [2.21.p81](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p81)

saṃvatsaraśatānyaṃ ca tatropetā iti śrutiḥ.  
ślokāścātra purā gītā ṛṣibhirbrahmavādibhiḥ .. 21.98 ..

### [2.21.p82](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p82)

dīkṣitasya tadā satre brahmaṇaḥ paramātmanaḥ.  
tatraiva jātamatyugraṃ pitṝṇāmakṣayārthinā.  
lokānāṃ ca hitārthāya brahmaṇā parameṣṭinā .. 21.99 ..

### [2.21.p83](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p83)

sūta uvāca..

### [2.21.p84](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p84)

evaṃ bṛhaspatiḥ pūrvaṃ pṛṣṭaḥ putrtreṇa dhīmatā.  
provāca pitṛvaṃśantu yattadvaisamudāhṛtam .  
ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi varuṇasya nibodhata .. 21.100 ..

### [2.21.p85](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21.p85)

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte śrāddhakalpe bhinnakālikatṛptisādhanadravyaviśeṣagayā śrāddhādiphalabrāhmaṇaparīkṣādikathanaṃ nāmaikaviṃśo'dhyāyaḥ .. 21 .. \*

## Linked texts (3)

- [Brahmāṇḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.19.6) — Vyāsa, Sanskrit
- [Kālaviveka](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.kalaviveka.77.p1.39) — Jīmūtavāhana, Sanskrit
- [Kṛtyasārasamuccaya (Amṛtanātha Jhā Śarman)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.krtya.krtyasarasamuccaya.2.p32) — Amṛtanātha Jhā Śarman 1800, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.21) · Pramāṇa
