Pramāṇa · Search · About · API

Vayupurana 2.27: adhyāyaḥ 27

Vāyupurāṇa 2.27

Language
Sanskrit

adhyāyaḥ 27

2.27.1

..sūta uvāca..

2.27.2

anujasya vikukṣestu nimervaṃśaṃ nibodhata.
yo'sau niveśayāmāsa purandevapuropamam .. 27.1 ..

2.27.3

jayantamitivikhyātaṃ gautamasyāśramābhitaḥ.
yasyānvavāye yajñe vai janakādṛṣisattamāt .. 27.2 ..

2.27.4

nemirnāma sudharmātmā sarvasatvanamaskṛtaḥ.
āsīt putro mahāprājña ikṣvākorbhūritejasaḥ .. 27.3 ..

2.27.5

sa śāpena vasiṣṭhasya videhaḥ samapadyata.
tasya putro mithirnāma janitaḥ parvabhistribhiḥ .. 27.4 ..

2.27.6

araṇyāṃ mathyamānāyāṃ prādurbhūto mahāyaśāḥ.
nāmnā mithiriti khyāto jananājjanako'bhavat .. 27.5 ..

2.27.7

mithirnāma mahāvīryo yenāsau mithilābhavat.
rājāsau janako nāma janakāccāpyudāvasuḥ .. 27.6 ..

2.27.8

udāvasoḥ sudharmātmā janito nandivarddhanaḥ.
nandivarddhanataḥ śūraḥ suketurnāma dhārmikaḥ .. 27.7 ..

2.27.9

suketorapi dharmātmā devarāto mahābalaḥ.
devarātasya dharmātmā bṛhaduccha iti śrutiḥ .. 27.8 ..

2.27.10

bṛhaducchasya tanayo mahāvīryaḥ pratāpavān .
mahāvīryasya dhṛtimān sudhṛtistasya cātmajaḥ .. 27.9 ..

2.27.11

sudhṛterapi dharmātmā dhṛṣṭaketuḥ parantapaḥ.
dhṛṣṭaketu sutaścāpi haryaśvo nāma viśrutaḥ .. 27.10 ..

2.27.12

haryaśvasya maruḥ putro maroḥ putraḥ pratitvakaḥ.
pratitvakasya dharmātmā rājā kīrttirathaḥ sutaḥ .. 27.11 ..

2.27.13

putraḥ kīrttirathasyāpi devamīḍha iti śrutaḥ .
devamīḍhasya vibudho vibudhasya suto dhṛtiḥ .. 27.12 ..

2.27.14

mahādhṛtisuto rājā kīrttirājaḥ pratāpavān .
kīrtti rājātmajo vidvān mahārometi viśrutaḥ .. 27.13 ..

2.27.15

mahāromṇastu vikhyātaḥ svarṇaromā vyajāyata.
svarṇaromātmajaścāpi hrasvaromābhavanṛpaḥ .. 27.14 ..

2.27.16

hrasvaromātmajo vidvān sīradhvaja iti śrutiḥ.
udbhinnā kṛṣatā yena sītā rājñā yaśasvinī.
rāmasya mahiṣī sādhvī suvratātipativratā .. 27.15 ..

2.27.17

śāṃśapāyana uvāca..

2.27.18

kathaṃ sītā samutpannā kṛṣyamāṇā yaśasvinī.
kimarthañcākṛṣadrājā kṣetraṃ yasmin babhūva ha .. 27.16 ..

2.27.19

sūta uvāca..

2.27.20

agnikṣetre kṛṣyamāṇe aśvamedhe mahātmanaḥ.
vidhinā suprayuktena tasmātsā tu samutthitā .. 27.17 ..

2.27.21

sīradhvajāttu jātastu bhānumānnāma maithilaḥ.
bhrātā kuśadhvajastasya sa kāśyadhipatirnṛpaḥ .. 27.18 ..

2.27.22

tasya bhānumataḥ putraḥ pradyumnaśca pratāpavān.
munistasya sutaścāpi tasmādūrjavahaḥ smṛtaḥ .. 27.19 ..

2.27.23

ūrjavahāt sutadvājaḥ śakunistasya cātmajaḥ.
svāgataḥ śakuneḥ putraḥ suvarccāstatsutaḥ smṛtaḥ .. 27.20 ..

2.27.24

śruto yastasya dāyādaḥ suśrutastasya cātmajaḥ.
suśrutasya jayaḥ putro jayasya vijayaḥ sutaḥ .. 27.21 ..

2.27.25

vijayasya ṛtaḥ putra ṛtasya sunayaḥ smṛtaḥ.
sunayādvītahavyastu vītahavyātmajo dhṛtiḥ .. 27.22 ..

2.27.26

dhṛtestu bahulāśvo'bhūdbahulāśvasutaḥ kṛtiḥ.
tasmin santiṣṭate vaṃśo janakānāṃ mahātmanām.
ityete maithilāḥ proktāḥ somasyāpi nibodhata .. 27.23 ..

2.27.27

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte vaivasvatamanuvaṃśakīrttanaṃ nāma saptaviṃśo'dhyāyaḥ .. 27 ..

2.27.28

vāyūmahāpurāṇam -
uttarārddham - 28
..sūta uvāca ..

2.27.29

pitā somasya vaiviprā jajñe'trirbhagavānṛṣiḥ.
so'ti tasthau sarvalokānbhagavāntsvena tejasā .. 28.1 ..

2.27.30

karmaṇā manasā vācā śubhānyeva samācaran.
kāṣṭhakuḍyaśilābhūta ūrddhvabāhurmahādyutiḥ .. 28.2 ..

2.27.31

suduścaraṃ nāma tapo yena taptaṃ mahatpurā.
trīṇi varṣasahasrāṇi divyānīti hi naḥ śrutam .. 28.3 ..

2.27.32

tasyorddhvaretasastatra sthitasyānimiṣaspṛham.
somatvantanurāpede mahābuddhiḥ sa vai dvijaḥ .. 28.4 ..

2.27.33

ūrddhvamācakrame tasya somatvaṃ bhāvitātmanaḥ.
somaḥ susrāva netrābhyāṃ daśa vā dyotayan diśaḥ .. 28.5 ..

2.27.34

taṃ garbhaṃ vidhinādiṣṭā daśa devyo dadhustadā.
sametya dhārayāmāsurna ca tāḥ samaśaknuvan .. 28.6 ..

2.27.35

sa tābhyaḥ sahasaivātha digbhyo garbhaḥ prabhānvitaḥ.
yathāvabhāsayaṃllokāñjhītāṃśuḥ sarvabhāvanaḥ .. 28.7 ..

2.27.36

yadā na dhāraṇe śaktāstasya garbhasya tāḥ striyaḥ.
tataḥ sa tābhiḥ śītāṃśurnipapāta vasundharām .. 28.8 ..

2.27.37

patantaṃ somamālokya brahmā lokapitāmahaḥ.
rathamāropayāmāsa lokānāṃ hitakāmyayā .. 28.9 ..

2.27.38

sa hi devamayo viprā dharmmārthī satyasaṅgaraḥ.
yukto vājisahasreṇa siteneti hi naḥ śrutam .. 28.10 ..

2.27.39

tasminnipatite devāḥ putre'treḥ paramātmani.
tuṣṭuvurbrahmaṇaḥ putrāḥ mānasāḥ sapta viśrutāḥ .. 28.11 ..

2.27.40

tatraivāṅgirasastasya bhṛgoścaivātmajastathā.
ṛgbhiryajurbhirbahubhiratharvāṅgirasairapi .. 28.12 ..

2.27.41

tataḥ saṃstūyamānasya tejaḥ somasya bhāsvataḥ.
āpyāyamānaṃ lokāṃstrīn bhāvayāmāsa sarvvaśaḥ .. 28.13 ..

2.27.42

samena rathamukhyena sāgarāntāṃ vasundharām.
triḥsaptakṛtvo vipula ścakārābhipradakṣiṇam .. 28.14 ..

2.27.43

tasya yaccāpi tattejaḥ pṛthivīmanvapadyata.
oṣadhyastāḥ samudbhūtāstejasā saṃjvalantyuta .. 28.15 ..

2.27.44

tābhirdhāryatyayaṃ lokān prajāścāpi caturvidhāḥ.
poṣṭā hi bhagavān somo jagato hi dvijottamāḥ .. 28.16 ..

2.27.45

sa labdhatejāstapasā saṃstavaistaiśca karmmabhiḥ.
tapastepe mahābhāgaḥ pajhānāṃ daśatīrdaśa .. 28.17 ..

2.27.46

hiraṇyavarṇā yā devyo dhārayantyātmanā jagat.
vibhustāsāmbhavetsomaḥ prakhyātaḥ svena karmmaṇā .. 28.18 ..

2.27.47

tatastasmai dadau rājyaṃ brahmā brahmavidāṃ varaḥ.
bījauṣadhiṣu viprāṇāmapāñca dvijasattamāḥ .. 28.19 ..

2.27.48

so'bhiṣikto mahātejā mahārājyena rājarāṭ .
lokānāṃ bhāvayāmāsa svabhāvāttapatāṃ varaḥ .. 28.20 ..

2.27.49

saptaviṃśatirindostu dākṣāyaṇyo mahāvratāḥ.
dadau prācetaso dakṣo nakṣatrāṇīti yā viduḥ .. 28.21 ..

2.27.50

sa tatprāpya mahadrājayaṃ somaḥ somavatāṃ prabhuḥ.
samājajñe rājasūyaṃ sahasraśatadakṣiṇam .. 28.22 ..

2.27.51

hiraṇyagarbhaścodgātā brahmā brahmatvameyivān.
sadasyastatra bhagavān harirnārāyaṇaḥ prabhuḥ .
sanatkumārapramukhairādyairbrahmarṣibhirvṛtaḥ .. 28.23 ..

2.27.52

dakṣiṇāmadadatsomastrīllom̐kāniti naḥ śrutam.
tebhyo brahmarṣimukhyebhyaḥ sadasyebhyaśca vai dvijāḥ .. 28.24 ..

2.27.53

taṃ sinī ca kuhūścaiva vapuḥ puṣṭiḥ prabhāvasuḥ.
kīrttirdhṛtiśca lakṣmīśca nava devyaḥ siṣevire .. 28.25 ..

2.27.54

prāpyāvabhṛthamavyagraḥ sarvvadevarṣipūjitaḥ.
atirājātirājendro daśadhātāpayaddiśaḥ .. 28.26 ..

2.27.55

tadā tat prāpya duṣprāpamaiśvaryamṛṣisaṃstutam.
sa vibhramamatirviprā vinaye vinayo hataḥ .. 28.27 ..

2.27.56

bṛhaspateḥ sa vai bhāryāntārāṃ nāma yaśasvinīm.
jahāra sahasā sarvvānavamatyāṅgiraḥsutān .. 28.28 ..

2.27.57

sa yācyamāno devaiśca tathā devarṣibhiśca ha.
naiva vyasarjayattārāṃ tasmāyāṅgirase tadā .. 28.29 ..

2.27.58

uśanāstasya jagrāha pārṣṇimaṅgiraso dvijāḥ.
sa hi śiṣyo mahātejāḥ pituḥ pūrvaṃ bṛhaspateḥ .. 28.30 ..

2.27.59

tena snehena bhagavān rudrastasya bṛhaspateḥ.
pārṣṇigrāho'bhavaddevaḥ pragṛhyājagavandhanuḥ .. 28.31 ..

2.27.60

tena brahmarṣimukhyebhyaḥ paramāstraṃ mahātmanā.
uddiśya devānutsṛṣṭaṃ yenaiṣāṃ nāśitaṃ yaśaḥ .. 28.32 ..

2.27.61

tatra tadyuddhamabhavat pratyakṣantārakāmayam.
devānāṃ dānavānāñca lokakṣayakaraṃ mahat .. 28.33 ..

2.27.62

tatra śiṣṭāstrayo devāstuṣitāścaiva ye smṛtāḥ.
brahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagmurādidevaṃ pitāmaham .. 28.34 ..

2.27.63

tato nivāryośanasaṃ rudraṃ jyeṣṭhañca śaṅkaram.
dadāvāṅgirase tārāṃ svayameva pitāmahaḥ .. 28.35 ..

2.27.64

antarvatnīṃ ca tāṃ dṛṣṭvā tārāntārādhipānanām.
garbhamutsṛjase na tvaṃ vipraḥ prāha bṛhaspatiḥ .. 28.36 ..

2.27.65

madīyāyāṃ tanau yonau garbho dhāryaḥ kathañcana.
atho nāvasṛjattantu kumāraṃ dasyuhantamam .. 28.37 ..

2.27.66

īṣikāstambamāsādya jvalantamiva pāvakam.
jātamātro'tha bhagavān devānāmākṣipadvapuḥ .. 28.38 ..

2.27.67

tataḥ saṃśayamāpannāstārāmakathayan surāḥ.
satyaṃ brūhi sutaḥ kasya somasyātha bṛhaspateḥ .. 28.39 ..

2.27.68

hrīyamāṇā yadā devānnāha sā sādhvasādhu vā .
tadā tāṃ śaptumārabdhaḥ kumāro dasyuhantamaḥ .. 28.40 ..

2.27.69

sannivārya tadā brahmā tārāṃ candrasya saṃśayaḥ.
yadatra tathyantad‌brūhi tāre kasya sutastvayam .. 28.41 ..

2.27.70

sā prāñjaliruvācedaṃ brahmāṇaṃ varadaṃ prabhum.
somasyeti mahātmānaṃ kumārandasyuhantamam .. 28.42 ..

2.27.71

tataḥ sa tamupāghāya somo dātā prajāpatiḥ.
budha ityakaronnāma tasya putrasya dhīmataḥ .. 28.43 ..

2.27.72

pratipūrvvañca gamane samabhyuttiṣṭhate budhaiḥ.
utpādayāmāsa tadā putraṃ vai rājaputrikā .. 28.44 ..

2.27.73

tasya putro mahātejā babhūvailaḥ purūravāḥ .
urvaśyāṃ jajñire tasya putrāḥ ṣaṭ sumahaujasaḥ .. 28.45 ..

2.27.74

prasahya dharṣitastatra vivaśo rājayakṣmaṇā .
tato yakṣmābhibhūtastu somaḥ prakṣīṇamaṇḍalaḥ .
jagāma śaraṇāyātha pitaraṃ so'trimeva tu .. 28.46 ..

2.27.75

tasya tatpāpaśamanaṃ cakārātrirmahāyaśāḥ.
sa rājayakṣmaṇā muktaḥ śriyā jajvāla sarvvaśaḥ .. 28.47 ..

2.27.76

etatsomasya vai janma kīrttitaṃ dvijasattamāḥ.
vaṃśantasya dvijaśreṣṭhāḥ kīrtyamānaṃ nibodhata .. 28.48 ..

2.27.77

dhanyamārogyamāyuṣyaṃ puṇyaṃ kalmaṣaśodhanam.
somasya janma śrutvaiva sarvapāpaiḥ pramucyate .. 28.49 ..

2.27.78

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte śomotpattirnāmāṣṭāviṃśo'dhyāyaḥ .. 28 .. *
vāyūmahāpurāṇam -
uttarārddham - 29
sūta uvāca ..

2.27.79

somasya tu budhaḥ putro budhasya tu purūravāḥ.
tejasvī dānaśīlaśca yajvā vipuladakṣiṇaḥ .. 29.1 ..

2.27.80

brahmavādī parākrāntaḥ śatrubhiryudhi durjayaḥ.
āharttā cāgnihotrasya yajvanāñca dadau mahīm .. 29.2 ..

2.27.81

satyavāk karmmabuddhiśca kāntaḥ saṃvṛtamaithunaḥ.
atīva putro lokeṣu rūpeṇāpratimo'bhavat .. 29.3 ..

2.27.82

taṃ brahmavādinaṃ dāntaṃ dharmajñaṃ satyavādinam.
urvaśī varayāmāsa hitvā mānaṃ yaśasvinī .. 29.4 ..

2.27.83

tayā sahāvasadrājā daśavarṣāṇi cāṣṭa ca.
sapta ṣaṭ sapta cāṣṭau ca daśa cāṣṭau ca vīryavān .. 29.5 ..

2.27.84

vane caitrarathe ramye tathā mandākinītaṭe.
alakāyāṃ viśālāyāṃ nandane ca vanottame .. 29.6 ..

2.27.85

gandhamādanapādeṣu meruśrṛṅge nagottame.
uttarāṃśca kurūn prāpya kalāpagrāmameva ca .. 29.7 ..

2.27.86

eteṣu vanasukhyeṣu surairācariteṣu ca.
urvaśyā sahito rājā reme paramayā mudā .. 29.8 ..

2.27.87

ṛṣaya ūcuḥ..

2.27.88

gandharvā corvaśī devī rājānaṃ mānuṣaṃ katham.
devānutsṛjya samprāptā tanno brūhi bahuśruta .. 29.9 ..

2.27.89

sūta uvāca..

2.27.90

brahmaśāpābhibhūtā sā mānuṣaṃ samupasthitā.
ailaṃ tu taṃ varārohā samayena vyavasthitā .. 29.10 ..

2.27.91

ātmanaḥ śāpamokṣārthaṃ niyamaṃ sā cakāra tu .
anagnadarśanañcaiva akāmāta saha maithunam .. 29.11 ..

2.27.92

dvau meṣau śayanābhyāśe sa tāvad vyavatiṣṭhate.
ghṛtamātraṃ tathāhāraḥ kālamekantu pārthiva .. 29.12 ..

2.27.93

yadyeṣa samayo rājan yāvatkālañca te dṛḍham.
tāvatkālantu vatsyāmi eṣa naḥ samayaḥ kṛtaḥ .. 29.13 ..

2.27.94

tasyāstaṃ samayaṃ sarvaṃ sa rājā paryapālayat.
evaṃ sā cāvasat tasmin purūravasi bhāminī .. 29.14 ..

2.27.95

varṣāṇyatha catuḥṣaṣṭiṃ tadbhaktyā śāpamohitā.
urvaśī mānuṣaṃ prāptā gandharvvā ścintayānvitāḥ .. 29.15 ..

2.27.96

gandharvvā ūcuḥ.
cintayadhvaṃ mahābhāgā yathā sā tu varāṅganā.
āgacchettu punarddevānurvaśī svargabhūṣaṇā .. 29.16 ..

2.27.97

tato viśvāvasurnāma tatrāha vadatāṃ varaḥ.
tayā tu samayastatra kriyamāṇo mato'naghaḥ .. 29.17 ..

2.27.98

samayanyutkramāt sā vai rājānaṃ tyakṣyate yathā.
tadahaṃ vacmi vaḥ sarvaṃ yathā tyakṣyati sā nṛpam .. 29.18 ..

2.27.99

sahasā yogameṣyāmi yuṣmākaṃ kāryasiddhaye.
evamuktvā gatastatra pratiṣṭhānaṃ mahāyaśāḥ .. 29.19 ..

2.27.100

sa niśāyāmathāgamya meṣamekaṃ jahāra vai.
mātṛvadvarttate sā tu meṣayoścāruhāsinī .. 29.20 ..

2.27.101

gandharvāgamanaṃ jñātvā śayanasthā yaśasvinī.
rājānamabravītsā tu putro me hriyateti vai .. 29.21 ..

2.27.102

evamukto viniścitya nagnastiṣṭhati vai nṛpaḥ .
nagnaṃ drakṣyati māṃ devī samayo vitatho bhavet .. 29.22 ..

2.27.103

tato bhūyastu gandharvvā dvitīyaṃ meṣamādaduḥ.
dvitīye'pahṛte meṣe ailaṃ devī tamabravīt .. 29.23 ..

2.27.104

putrau mama hṛtau rājannanāthāyā iva prabho.
evamuktastadotthāya nagno rājā pradhāvitaḥ .. 29.24 ..

2.27.105

meṣābabhyāṃ padavīṃ rājan gandharvvairvyutthitāmatha.
utpāditā tu mahatī māyā tadbhavanaṃ mahat .. 29.25 ..

2.27.106

prakāśitantu sahasā tato nagnamavekṣya sā.
nagnaṃ dṛṣṭvā tiro'bhūtsā apsarā kāmarūpiṇī .. 29.26 ..

2.27.107

tirobhūtāntu tāṃ jñātvā gandharvāstatra tāvubhau.
meṣau tyaktvā ca te sarve tatraivāntarhitābhavan .. 29.27 ..

2.27.108

utsṛṣṭāvuraṇau dṛṣṭvā rājā gṛhyāgataḥ prabhuḥ.
apaśyaṃstāṃ tu vai rājā vilalāpa suduḥkhitaḥ .. 29.28 ..

2.27.109

cacāra pṛthivīṃ caiva mārgamāṇastatastataḥ.
athāpaśyacca tāṃ rājā kurukṣetre mahābalaḥ .. 29.29 ..

2.27.110

plakṣatīrthe puṣkariṇyāṃ vigāḍhenāmbunāplutām.
krīḍantīmapsarobhiśca pañcabhiḥ saha śobhanām .. 29.30 ..

2.27.111

apaśyatsā tataḥ subhrū rājānamavidūrataḥ.
urvaśī tāḥ sakhīḥ prāha ayaṃ sa puruṣottamaḥ .. 29.31 ..

2.27.112

yasminnahamavātsaṃ hi darśayāmāsa taṃ nṛpam .
tata āvirbabhūvustāḥ pañcacūḍāpsarāstu tāḥ .. 29.32 ..

2.27.113

dṛṣṭvā tu rājā tāṃ prītaḥ pralāpān kurute bahūn.
āyāhi tiṣṭha manasā ghore vacasi tiṣṭha he .. 29.33 ..

2.27.114

evamādīni sūkṣmāṇi parasparamabhāṣata.
urvvaśī tvabravīccailaṃ sagarbhāhaṃ tvayā prabho .. 29.34 ..

2.27.115

saṃvatsarāt kumāraste bhavitā nava saṃśayaḥ.
niśāmekāntu vai rājā hyavasattu tayā saha .. 29.35 ..

2.27.116

samprahṛṣṭo jagāmātha svapurantu mahāyaśāḥ.
gate saṃvatsare rājā urvvaśīṃ punarāgamat .. 29.36 ..

2.27.117

uṣitvā tu tayā sārddhamekarātraṃ mahāmanāḥ.
kāmārttaścā bravīddīno bhava nityaṃ mameti vai .. 29.37 ..

2.27.118

urvvaśyathābravīccailaṃ gandharvāste varaṃ daduḥ.
taṃ vṛṇīṣva mahārāja brūhi caitāṃstvameva hi .. 29.38 ..

2.27.119

vṛṇe nityaṃ hi sālokyaṃ gandharvāṇāṃ mahātmanām.
tathetyuktvā varaṃ vavre gandharvāśca tathāstviti .. 29.39 ..

2.27.120

sthālīmagneḥ pūrayitvā gandharvvāśca tamabruvan.
anena iṣṭvā lokantaṃ prāpsyasi tvaṃ narādhipa .. 29.40 ..

2.27.121

tamādāya kumārantu nagarāyopacakrame.
niḥkṣipya tamaraṇyāñca sa putrantu gṛhaṃ yayau .. 29.41 ..

2.27.122

punarādāya dṛśyāgnimaśvatthaṃ tatra dṛṣṭavān.
samīpatastu taṃ dṛṣṭvā hyaśvatthaṃ tatra vismitaḥ .. 29.42 ..

2.27.123

gandharvvebhyastathākhyātumagninā gāṃ gatastu saḥ .
śrutvā tamarthamaśilamaraṇiṃ tu samādiśat .. 29.43 ..

2.27.124

aśvatthādaraṇiṃ kṛtvā mathitvāgniṃ yathāvidhi.
teneṣṭvā tu salokaṃ naḥ prāpsyasi tvaṃ narādhipa.
mathitvāgniṃ tridhā kṛtvā hyayajatsa narādhipaḥ .. 29.44 ..

2.27.125

iṣṭvā yajñairbahuvidhairgatasteṣāṃ salokatām.
vāsāya ca sa gandharvvastretāyāṃ sa mahārathaḥ.
eko'gniḥ pūrvamāsīdvai ailastrīṃstānakalpayat .. 29.45 ..

2.27.126

evaṃprabhāvo rājāsīdailastu dvijasattamāḥ.
deśe puṇyatame caiva maharṣibhiralaṃkṛte .. 29.46 ..

2.27.127

rājyaṃ sa kārayāmāsa prayāge pṛthivī patiḥ.
uttare yāmune tīre pratiṣṭhāne mahāyaśāḥ .. 29.47 ..

2.27.128

tasya putrā babhūvurhi ṣaḍindropamatejasaḥ.
gandharvvaloke viditā āyurddhīmānamāvasuḥ .. 29.48 ..

2.27.129

viśvāyuśca śatāyuśca gatāyuścorvaśīsutāḥ.
amāvasostu vai jāto bhīmo rājātha viśvajit .. 29.49 ..

2.27.130

śrīmān bhīmasya dāyādo rājāsītkāñcanaprabhaḥ.
vidvāṃstu kāñcanasyāpi suhotro'bhūnmahābalaḥ .. 29.50 ..

2.27.131

suhotrasyābhajjahnuḥ keśikāgarbhasambhavaḥ.
pratigatya tato gaṅgā vitato yajñakarmmaṇi .. 29.51 ..

2.27.132

plāvayāmāsa taṃ deśaṃ bhāvino'rthasya darśanāt.
gaṅgayā plāvitaṃ dṛṣṭvā yajñavāṭaṃ samantataḥ .. 29.52 ..

2.27.133

sauhotrirvaradaḥ kruddho gaṅgāṃ saṃraktalocanaḥ.
asya gaṅge'valepasya sadyaḥ phalamavāpnuhi .. 29.53 ..

2.27.134

etatte viphalaṃ sarvvaṃ pītamambhaḥ karomyaham.
rājarṣiṇā tataḥ pītāṃ gaṅgāṃ dṛṣṭvā surarṣayaḥ .. 29.54 ..

2.27.135

upaninyurmahābhāgā duhitṛtvena jāhnavīm.
yauvanāśvasya pautrīntu kāverīñjahnurāvahat .. 29.55 ..

2.27.136

yuvanāśvasya śāpena gaṅgā yena vinirmame .
kāverīṃ saritāṃ śreṣṭhāṃ jahnubhāryyāmaninditām .. 29.56 ..

2.27.137

jahnuśca dayitaṃ putraṃ suhotraṃ nāma dhārmikam.
kāveryyāṃ janayāmāsa ajakastasya cātmajaḥ .. 29.57 ..

2.27.138

ajakasya tu dāyādo balākāśvo mahāyaśāḥ.
babhūvuśca gayaḥ śīlaḥ kuśastasyātmajaḥ smṛtaḥ .. 29.58 ..

2.27.139

kuśaputrā babhūvuśca catvāro vedavarcasaḥ.
kuśāśvaḥ kuśanābhaśca amūrttārayaśovasuḥ .. 29.59 ..

2.27.140

kuśastambastapastepe putrārthī rājasattamaḥ.
pūrṇe varṣasahasre vai śatakratumapaśyata .. 29.60 ..

2.27.141

tamugratapasaṃ dṛṣṭvā sahasrākṣaḥ purandaraḥ.
samarthaḥ putrajanane svayamevāsya śāśvataḥ .. 29.61 ..

2.27.142

putratvaṃ kalpayāmāsa svayameva purandaraḥ.
gādhirnāmābhavatputraḥ kauśikaḥ pākaśāsanaḥ .. 29.62 ..

2.27.143

paurukutsābhavadbhāryā gādhistasyāmajāyata.
pūrvvaṃ kanyāṃ mahābhāgāṃ nāmnā satyavatīṃ śubhām.
tāṃ gādhiputraḥ kāvyāya ṛcīkāya dadau prabhuḥ .. 29.63 ..

2.27.144

tasyāṃ putrastu vai bharttā bhārgavo bhṛgunandanaḥ.
putrārthe sādhayāmāsa caruṃ gādhestathaiva ca .. 29.64 ..

2.27.145

tathā cāhūya sudhṛtiṛcīko bhārgavastadā.
upayojyaścarurayaṃ tvayā mātrā ca teśubhe .. 29.65 ..

2.27.146

tasyāṃ janiṣyate putro dīptimān kṣatriyarṣabhaḥ.
ajeyaḥ kṣatriyairyuddhe kṣatriyarṣabhasūdanaḥ .. 29.66 ..

2.27.147

tavāpi putraṃ kalyāṇi dhṛtintaṃ tapodhanam.
śamātmakaṃ dvijaśreṣṭhaṃ carureṣa vidhāsyati .. 29.67 ..

2.27.148

evamuktvā tu tāṃ bhāryyāmṛcīko bhṛgunandanaḥ.
tapasyābhirato nityamaraṇyaṃ praviveśa ha .. 29.68 ..

2.27.149

gādhiḥ sadārastu tadā ṛcīkāśramamabhyagāt.
tīrthayātrāprasaṅgena sutāṃ draṣṭuṃ nareśvaraḥ .. 29.69 ..

2.27.150

carudvayaṃ gṛhītvā tu ṛṣeḥ satyavatī sadā.
bhartturvacanamavyagrā hṛṣṭā mātre nyavedayat .. 29.70 ..

2.27.151

mātā tu tasyai daivena duhitre svaṃ caruṃ dadau .
tasyāścarumathājñānādātmanaḥ sā cakāra ha .. 29.71 ..

2.27.152

atha satyavatī garbhaṃ kṣatriyāntakaraṃ śubham.
dhārayāmāsa dīptena vapuṣā ghoradarśanā .. 29.72 ..

2.27.153

tamṛcīkastato dṛṣṭvā yogenāpyanumṛśya ca.
tadābravīddvijaśreṣṭhaḥ svāṃ bhāryyāṃ varavarṇinīm .. 29.73 ..

2.27.154

mātuḥ siddhyati te bhadre caruvyatyāsahetunā.
janiṣyati hi putraste krūrakarmātidāruṇaḥ .. 29.74 ..

2.27.155

mātā janiṣyate vāpi tathābhūtaṃ tapodhanam .
viśvaṃ hi brahma tapasā mayā tatra samarpitam .. 29.75 ..

2.27.156

evamuktā mahābhāgā bhartrā satyavatī tadā.
prasādayāmāsa patiṃ suto me nedṛśo bhavet.
brāhmaṇāpasadastvanya ityukto munirabravīt .. 29.76 ..

2.27.157

naiṣa saṅkalpitaḥ kāmo mayā bhadre tathā tvayā .
ugrakarmā bhavet putraḥ piturmātuśca kāraṇāt .. 29.77 ..

2.27.158

punaḥ satyavatī vākyamevamuktābravīdidam.
iccham̐llokānapi mune sṛjethāḥ kiṃ punaḥ sutam .. 29.78 ..

2.27.159

śamātmakamṛjuṃ bharttaḥ putraṃ me dātumarhasi.
kāmamevaṃvidhaḥ putro mama syāttu vada prabho .. 29.79 ..

2.27.160

mayyanyathā na śakyaṃ vai kartumeva dvijottama.
tataḥ prasādamakarot sa tasyāstapaso balāt .. 29.80 ..

2.27.161

putre nāsti viśeṣo me pautre vā varavarṇini.
tvayā yathoktaṃ vacanaṃ tathā bhadre bhaviṣyati .. 29.81 ..

2.27.162

tasmāt satyavatī putraṃ janayāmāsa bhārgavam.
tapasyabhiratandāntaṃ jamadagniḥ śamātmakam .. 29.82 ..

2.27.163

bhṛgoścaruviparyāse raudravaiṣṇavayoḥ purā.
yamanādvaiṣṇavasyāgnerjamadagnirajāyata .. 29.83 ..

2.27.164

viśvāmitraṃ tu dāyādaṃ gādhiḥ kuśikanandanaḥ.
prāpya brahmarṣisahito (savitā) jagāma brahmaṇāvṛtaḥ .. 29.84 ..

2.27.165

sā hi satyavatī puṇyā satyavrataparāyaṇā.
kauśikīti samākhyātā pravṛtteyaṃ mahānadī .. 29.85 ..

2.27.166

parisrutā mahābhāgā kauśikī saritāṃ varā.
ikṣvākuvaṃśe tvabhavatsuveṇurnāma pārthivaḥ .. 29.86 ..

2.27.167

tasya kanyā mahābhāgā kāmalī nāma reṇukā.
reṇu kāyāntu kāmalyāṃ tapodhṛtisamanvitaḥ.
ārcīko janayāmāsa jamadagniḥ sudāruṇam .. 29.87 ..

2.27.168

sarvavidyāntagaṃ śreṣṭhaṃ dhanurvedasya pāragam.
rāmaṃ kṣatriya hantāraṃ pradīptamiva pāvakam .. 29.88 ..

2.27.169

aurvvasyaivamṛcīkasya satyavatyāṃ mahāmanāḥ.
jamadagnistato vīryyājjajñe brahmavidāṃ varaḥ.
madhyamaśca śunaḥśephaḥ śunaḥpucchaḥ kaniṣṭhakaḥ .. 29.89 ..

2.27.170

viśvāmitrastu dharmātmā nāmnā viśvarathaḥ smṛtaḥ .
jajñe bhṛguprasādena kauśikādvaṃśavarddhanaḥ .. 29.90 ..

2.27.171

viśvāmitrasya putrastu śunaḥśepho'bhavanmuniḥ.
hariścandrasya yajñe tu paśutve niyutaḥ savai.
devairdattaḥ sa vai yasmāddevarātastato'bhavat .. 29.91 ..

2.27.172

viśvāmitrasya putrāṇāṃ śunaḥ śepho'grajaḥ smṛtaḥ.
madhucchando nayaścaiva kṛtadevau dhruvāṣṭakau .. 29.92 ..

2.27.173

kacchapaḥ pūraṇaścaiva viśvāmitrasutāstu vai.
teṣāṃ gotrāṇi bahudhā kauśikānāṃ mahātmanām .. 29.93 ..

2.27.174

pārthivā devarātāśca yājñavalkyā samarṣaṇāḥ .
udumbarā udumlānāstārakā yamamuñcatāḥ .. 29.94 ..

2.27.175

lohiṇyo reṇavaścaiva tathā kārīṣavaḥ smṛtāḥ.
babhravaḥ pāṇinaścaiva dhyāvajapyāstathaiva ca .. 29.95 ..

2.27.176

śālāvatyā hiraṇyākṣāḥ syaṅkṛtā gālavāḥ smṛtāḥ .
devalā yāmadūtāśca śālaṅkāyanabāṣkalāḥ .. 29.96 ..

2.27.177

dadāti bādarāścānye viśvāmitrasya dhīmataḥ.
ṛṣyantaravivāṅyāste bahavaḥ śauśikāḥ smṛtāḥ .. 29.97 ..

2.27.178

kauśikāsośrumāścaiva tathānye saidhavāyanāḥ.
pauroravasya puṇyasya brahmarṣeḥ kauśikasya tu .. 29.98 ..

2.27.179

dṛṣadvatīsutaścāpi viśvāmitrāttathāṣṭakaḥ.
aṣṭakasya suto yo hi prokto jahnugaṇomayā .. 29.99 ..

2.27.180

ṛṣaya ūcuḥ ..

2.27.181

kiṃ lakṣaṇena dharmeṇa tapaseha śrutena vā.
brāhmaṇyaṃ samanuprāptaṃ viśvāmitrādibhirnṛpaiḥ .. 29.100 ..

2.27.182

yena yonābhidhā nena brāhmaṇyaṃ kṣatriyā gatāḥ .
viśeṣaṃ jñātumicchāmi tapasā dānatastathā .. 29.101 ..

2.27.183

evamuktastato vākyamabravīdidamarthavat.
anyāyopagatairdravyairāhṛtya yajane dhiyā.
dharmābhikāṃkṣī yajate na dharmaphalamaśnute .. 29.102 ..

2.27.184

dharmmaṃ caitaṃ samākhyāya pāpātmā puruṣādhamaḥ.
dadāti dānaṃ viprebhyo lokānāṃ dambhakāraṇāt .. 29.103 ..

2.27.185

japaṃ kṛtvā tathā tīvraṃ dhanalobhānniraṅkuśaḥ.
rāgamohānvito hyante pāvanārthaṃ dadāti yaḥ .. 29.104 ..

2.27.186

tena dattāni dānāni aphalāni bhavantyuta.
tasya dharmmapravṛttasya hiṃsakasya durātmanaḥ .. 29.105 ..

2.27.187

evaṃ labdhvā dhanaṃ mohāddadato yajataśca ha.
sakliṣṭakarmaṇo dānaṃ na tiṣṭhati durātmanaḥ .. 29.106 ..

2.27.188

nyāyāgatānāṃ dravyāṇāṃ tīrthe sampratipādanam.
kāmānanabhisandhāya yajate ca dadāti ca .. 29.107 ..

2.27.189

sa dānaphalamāpnoti tacca dānaṃ sukhodayam.
dānena bhogānāpnoti svargaṃ satyena gacchati .. 29.108 ..

2.27.190

tapasā tu sutaptena lokān viṣṭabhya tiṣṭhati .
viṣṭabhya sa tu tejasvī lokeṣvānantyamaśnute .. 29.109 ..

2.27.191

dānācchreyāṃstathā yajño yajñācchreyastathā tapaḥ.
saṃnyāsastapasaḥ śreyāṃstasmājjñānaṃ guruḥ smṛtam .. 29.110 ..

2.27.192

śrṛyante hi tapaḥsiddhāḥ kṣātropetā dvijātayaḥ.
viśvāmitro narapatirmāndhātā saṃkṛtiḥ kapiḥ .. 29.111 ..

2.27.193

kapeśca purukutsaśca satyaścānṛhavānṛthuḥ
ārṣṭiṣeṇo'mīḍhaśca bhāgānyonyastathaiva ca .. 29.112 ..

2.27.194

kakṣīvaścaiva śijayastathānye ca mahārathāḥ.
rathītaraśca rundaśca viṣṇuvṛddhādayo nṛpāḥ .. 29.113 ..

2.27.195

kṣātropetāḥ smṛtā hyete tapasā ṛṣitāṅgatāḥ .
ete rājarṣayaḥ sarvve siddhiṃ sumahatīṅgatāḥ.
ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi ayorvaṃśaṃ mahātmanaḥ .. 29.114 ..

2.27.196

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte candravaṃśakīrtanaṃ nāmonatriśo'dhyāyaḥ .. 29 .. *

Linked texts (9)