<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 2.38

# Vayupurana 2.38: adhyāyaḥ 38

Vāyupurāṇa 2.38

- **Language:** Sanskrit

### adhyāyaḥ 38

### [2.38.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.1)

śrutvā pādaṃ tṛtīyantu krāntaṃ sūtena dhīmatā.  
tataścaturthaṃ papracchuḥ pādaṃ vai ṛṣisattamāḥ .. 38.1 ..

### [2.38.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.2)

ṛṣaya ūcuḥ..

### [2.38.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.3)

pādaḥ krāntastṛtīyo'yamanuṣaṅgeṇa yastvayā.  
caturthaṃ vistarātpādaṃ saṃhāraṃ parikīrttaya .. 38.2 ..

### [2.38.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.4)

manvantarāṇi sarvāṇi pūrvāṇyevāparaiḥ saha.  
saptarṣīṇāmathaiteṣāṃ sāmpratasyāntare manoḥ .. 38.3 ..

### [2.38.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.5)

vistarāvayavañcaiva nisargasya mahātmanaḥ.  
vistareṇānupūrvyā ca sarvameva bravīhi me .. 38.4 ..

### [2.38.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.6)

sūta uvāca..

### [2.38.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.7)

bhavatāṃ kathayiṣyāmi sarvametadyathātatham.  
pādaṃ tvimaṃ sasaṃhāraṃ caturthaṃ munisattamāḥ .. 38.5 ..

### [2.38.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.8)

manorvaivasvatasyemaṃ sāṃpratasya mahātmanaḥ.  
vistareṇānupūrvyā ca nisargaṃ śrṛṇuta dvijāḥ .. 38.6 ..

### [2.38.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.9)

manvantarāṇāṃ saṃkṣepaṃ bhaviṣyaiḥ saha saptabhiḥ.  
pralayañcaiva lokānāṃ bruvato me nibodhata .. 38.7 ..

### [2.38.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.10)

etānyuktāni vai samyak saptasaptasu vai mayā.  
manvantarāṇi saṃkṣepācchṛṇutānāgatāni me .. 38.8 ..

### [2.38.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.11)

sāvarṇasya pravakṣyāmi manorvaivasvatasya ha.  
bhaviṣyasya bhaviṣyanti samāsāttu nibodhata .. 38.9 ..

### [2.38.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.12)

anāgatāśca saptaiva smṛtāstviha maharṣayaḥ.  
kauśiko gātavaścaiva jāmadagnyaśca bhārgavaḥ .. 38.10 ..

### [2.38.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.13)

dvaipāyano vasiṣṭhaśca kṛpaḥ śāradvatastathā.  
ātreyo dīptimāṃścaiva ṛṣyaśrṛṅgastu kāśyapaḥ .. 38.11 ..

### [2.38.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.14)

bhāradvājastathā drauṇiraśvatthāmā mahāyaśāḥ.  
ete sapta mahātmāno bhaviṣyāḥ paramarṣayaḥ .. 38.12 ..

### [2.38.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.15)

sutapā ścāmitābhāśca sukhāścaiva gaṇāstrayaḥ.  
teṣāṃ gaṇāstu devānāṃ ekaiko viṃśakaḥ smṛtaḥ .. 38.13 ..

### [2.38.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.16)

nāmatastu pravakṣyāmi nibodhadhvaṃ samāhitāḥ.  
ritastapaśca śukraśca dyutirjyotiḥ prabhākarau .. 38.14 ..

### [2.38.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.17)

prabhāso bhāsakṛddharmmastejoraśmiṛturvirāṭ.  
arciṣmān dyotano bhānuryaśakīrttirbudho dhṛtiḥ.  
viṃśatiḥ sutapā hyete nāmabhiḥ parikīrtitāḥ .. 38.15 ..

### [2.38.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.18)

prabhurvibhurvibhāsaśca jetā hantā'rihā rituḥ.  
sumatiḥ pramatirdīptiḥ samākhyāto mahomahān .. 38.16 ..

### [2.38.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.19)

deho munirnayo jyeṣṭhaḥ samaḥ satyaśca viśrutaḥ.  
ityete hyamitābhāstu viṃśatiḥ parikīrttitāḥ .. 38.17 ..

### [2.38.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.20)

damo dātā vidaḥ somo vittavaidyau yamo nidhiḥ.  
homaṃ havyaṃ hutaṃ dānaṃ deyaṃ dātā tapaḥ śamaḥ .. 38.18 ..

### [2.38.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.21)

dhruvaṃ sthānaṃ vidhānañca niyamaśceti viṃśatiḥ.  
mukhyā hyete samākhyātāḥ sāvarṇe prathame'ntare .. 38.19 ..

### [2.38.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.22)

mārīcasyaiva te putrāḥ kaśyapasya mahātmanaḥ.  
sāmpratasya bhaviṣyanti sāvarṇasyāntare manoḥ .. 38.20 ..

### [2.38.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.23)

teṣāmindro bhaviṣyastu balirvairocanaḥ purā.  
vīravāṃścāvarīyāṃśca nirmohaḥ satyavāk kṛtī .. 38.21 ..

### [2.38.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.24)

cariṣṇurājyo viṣṇuśca vācaḥ sumatireva ca.  
sāvarṇasya manoḥ putrā bhaviṣyanti navaiva tu .. 38.22 ..

### [2.38.25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.25)

nava cānyeṣu vakṣyāmi sāvarṇeścāntareṣu vai.  
sāvarṇamanavaścānye bhaviṣyā brahmaṇaḥ sutāḥ .. 38.23 ..

### [2.38.26](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.26)

merusāvarṇinaste vai dṛṣṭā ye divyadṛṣṭibhiḥ.  
dakṣasya te hi dauhitrāḥ priyāyā duhituḥ sutāḥ .. 38.24 ..

### [2.38.27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.27)

mahatā tapasā yuktā merupṛṣṭhe mahaujasaḥ.  
brahmādibhiste janitā dakṣeṇaiva ca dhīmatā .. 38.25 ..

### [2.38.28](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.28)

maharlokagatāvṛtya bhaviṣyā merumāśritāḥ.  
mahābhāvāttu te pūrvaṃ jajñire cākṣuṣe'ntare .. 38.26 ..

### [2.38.29](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.29)

ṛṣaya ūcuḥ..

### [2.38.30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.30)

dakṣeṇa janitāḥ putrāḥ kanyāyāmātmanaḥ katham.  
bhavettu brahmaṇaścaiva dharmeṇa ca mahātmanaḥ .. 38.27 ..

### [2.38.31](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.31)

sūta uvāca..

### [2.38.32](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.32)

ato bhaviṣyān vakṣyāmi sāvarṇamanavastu ye.  
teṣāṃ janma prabhāvañca namaskṛtya pracetase .. 38.28 ..

### [2.38.33](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.33)

vaivasvate hyupaspṛṣṭe kiñcicchiṣṭe ca cākṣuṣe.  
jajñire manavaste hi bhaviṣyānāgatāntare .. 38.29 ..

### [2.38.34](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.34)

prācetasasya dakṣasya dauhitrā manavastu ye.  
sāvarṇā nāmataḥ pañca catvāraḥ paramarṣijāḥ .. 38.30 ..

### [2.38.35](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.35)

saṃjñāputrastu sāvarṇa eko vaivasvatastathā.  
jyeṣṭhaḥ saṃjñāsuto nāma manurvaivasvataḥ prabhuḥ .. 38.31 ..

### [2.38.36](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.36)

vaivasvate'ntare prāpte samutpattistayoḥ śubhā.  
caturddaśaite manavaḥ kīrttitāḥ kīrttivarddhanāḥ .. 38.32 ..

### [2.38.37](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.37)

vede śrutau purāṇe ca sarve te prabhaviṣṇavaḥ.  
prajānāṃ patayaḥ sarve bhūtānāṃ patayaḥ sthitāḥ .. 38.33 ..

### [2.38.38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.38)

tairiyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā saparvatā.  
pūrṇaṃ yugasahasraṃ vai paripālyā nareśvaraiḥ .. 38.34 ..

### [2.38.39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.39)

prajābhistapasā caiva vistaraṃ teṣu vakṣyate.  
caturddaśaiva te jñeyāḥ sargāḥ svāyambhuvādayaḥ .. 38.35 ..

### [2.38.40](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.40)

manvantarādhikāreṣu vartante ca sakṛt sakṛt.  
vinivṛttādhikārāste maharlokaṃ samāśritāḥ .. 38.36 ..

### [2.38.41](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.41)

samatītāstu ye teṣāmaṣṭau ṣaṣṭhāstathāpare.  
pūrveṣu sāmprataścāyaṃ śāntirvaivasvataḥ prabhuḥ .. 38.37 ..

### [2.38.42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.42)

ye śiṣṭāstān pravakṣyāmi saha devarṣidānavaiḥ.  
saha prajānisargeṇa sarvvāṃstvanāgatān dvijān .. 38.38 ..

### [2.38.43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.43)

vaivasvatanisargeṇa teṣāṃ jñeyastu vistaraḥ.  
anyūnā nātiriktāste yasmāt sarvve vivasvataḥ .. 38.39 ..

### [2.38.44](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.44)

punaruktā bahutvāttu vakṣye na teṣu vistaram.  
manvantareṣu bhāvyeṣu bhūteṣvapi tathaiva ca .. 39.40 ..

### [2.38.45](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.45)

kule kule nisargāṃstu tasmādbhūyo vibhāgaśaḥ .  
teṣāmeva hi śiṣṭārthaṃ vistareṇa krameṇa ca .. 39.41 ..

### [2.38.46](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.46)

dakṣasya kanyā dharmiṣṭhā suvratā nāma viśrutā.  
sarvakanyāvaśiṣṭā tu śreṣṭhā dharmaparā sutā.  
gṛhītvā tāṃ pitā kanyāṃ jagāma brahmaṇo'ntike .. 39.42 ..

### [2.38.47](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.47)

vairājastamupāsīnaṃ dharmeṇa ca bhavena ca.  
bhavadharmasamīpasthaṃ dakṣaṃ brahmābhyabhāṣata .. 39.43 ..

### [2.38.48](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.48)

dakṣa kanyā taveyaṃ vai janayiṣyati suvratā.  
caturo vai manūn putrāṃścāturvarṇyakarāñchubhān .. 38.44 ..

### [2.38.49](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.49)

brahmaṇo vacanaṃ śrutvā dakṣo dharmo bhavastadā.  
tāṃ kanyāṃ manasā jagmustrayaste brahmaṇā saha .. 38.45 ..

### [2.38.50](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.50)

satyābhidhyāyināṃ teṣāṃ sadyaḥ kanyā vyajāyata.  
sadṛśānurūpāṃsteṣāṃ caturo vai kumārakān .. 38.46 ..

### [2.38.51](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.51)

saṃsiddhāḥ kāryakaraṇe sambhūtāste śriyānvitaḥ.  
upabhogasamarthaiśca sadyojātaiḥ śarīrakaiḥ .. 38.47 ..

### [2.38.52](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.52)

te dṛṣṭvā tān svayambuddhvā brahmā vyāhāhiṇastadā.  
saṃrabdhā vai vyakarṣanta mama putro mametyuta .. 38.48 ..

### [2.38.53](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.53)

abhidhyānānmanotpannānūcurvai te parasparam.  
yo yasya vapuṣā tulyo bhajatāṃ sa tu taṃ sutam .. 38.49 ..

### [2.38.54](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.54)

yasya yaḥ sadṛśaścāpi rūpe vīrya ca nāmataḥ.  
taṃ gṛhṇātu subhadraṃ vo varṇato yasya yaḥ samaḥ .. 38.50 ..

### [2.38.55](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.55)

dhruvaṃ rūpaṃ pituḥ putraḥ so'nurudhyati sarvadā.  
tasmādātmasamaḥ putraḥ piturmātuśca jāyate .. 38.51 ..

### [2.38.56](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.56)

evaṃ te samayaṃ kṛtvā savarṇān jagṛhuḥ sutān.  
yasmāt savarṇāsteṣāṃ vai brahmādīnāṃ kumārakāḥ .. 38.52 ..

### [2.38.57](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.57)

savarṇā manavastasmāt savarṇatvaṃ hi te yataḥ.  
mananānmānanāccaiva tasmātte manavaḥ smṛtāḥ .. 38.53 ..

### [2.38.58](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.58)

cākṣuṣasyāntare'tīte prāpte vaivasvatasya ha.  
ruceḥ prajāpateḥ putro raucyo nāmābhavatsutaḥ .. 38.54 ..

### [2.38.59](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.59)

bhūtyāmutpādito yastu bhautyo nāmābhavatsutaḥ.  
vaivasvate'ntare rājā dvau manū tu vivasvatoḥ .. 38.55 ..

### [2.38.60](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.60)

vaivasvato manuryaśca sāvarṇo yaśca viśrutaḥ.  
jyeṣṭhaḥ saṃjñāsuto vidvān manurvaivasvataḥ prabhuḥ .. 38.56 ..

### [2.38.61](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.61)

savarṇāyāḥ sutaścānyaḥ smṛto vaivasvato manuḥ .  
savarṇā manavo ye ca catvārastu maharṣijāḥ .. 38.57 ..

### [2.38.62](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.62)

tapasā sambhṛtātmānaḥ sveṣu manvantareṣu vai.  
bhaviṣyeṣu bhaviṣyanti sarvakāryārthasādhakāḥ .. 38.58 ..

### [2.38.63](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.63)

prathamaṃ merusāvarṇerdakṣaputrasya vai manoḥ.  
putrā marīcigarbhāśca suśarmāṇaśca te trayaḥ .  
sambhūtāśca mahātmānaḥ sarve vaivasvate'ntare .. 38.59 ..

### [2.38.64](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.64)

dakṣaputrasya putrāste rohitasya prajāpateḥ.  
bhaviṣyasya bhaviṣyastu ekaiko dvādaśo gaṇaḥ .. 38.60 ..

### [2.38.65](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.65)

aiśvaryasaṃgrāho rāho bāhuvaśastathaiva ca.  
pārā dvādaśa vijñeyā uttarāṃstu nibodhata .. 38.61 ..

### [2.38.66](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.66)

vājiyo vājijiccaiva prabhṛtiśca kakudyatha.  
dadhikrāvāyapakvāśca praṇīto vijayo madhuḥ .. 38.62 ..

### [2.38.67](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.67)

tejasmānnathavo dvau tu dvādaśaite marīcayaḥ.  
suśarmmāṇastu vakṣyāmi nāmatastu nibodhata .. 38.63 ..

### [2.38.68](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.68)

varṇastathāpyaṅgaviśvau muraṇyo vrajano mataḥ.  
amito dravaketuśca jambhosthājasraśakrakāḥ .. 38.64 ..

### [2.38.69](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.69)

sunemirdyutapāścaiva suśarmmāṇaḥ prakīrttitāḥ.  
teṣāmindrastadā bhāvyo hyadbhuto nāma nāmataḥ .. 38.65 ..

### [2.38.70](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.70)

skandaḥ somapratīkāśaḥ kārtikeyastu pāvakaḥ.  
māghātithiśca paulastyo vasuḥ kāśyapa eva ca .. 38.66 ..

### [2.38.71](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.71)

jyotiṣmān bhārgavaścaiva dyutimānaṅgirāstathā.  
vasitaścaiva vāsiṣṭha ātreyo havyavāhanaḥ .. 38.67 ..

### [2.38.72](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.72)

sutapāḥ paulavaścaiva saptaite rohitāntare.  
dhṛtiketudīptiketuśāpahastā nirāmayaḥ .. 38.68 ..

### [2.38.73](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.73)

pṛthuśravāstathā nāko bhūridyumno bṛhadrathaḥ.  
prathamasya tu sāvarṇernava putrāḥ prakīrtitāḥ .. 38.69 ..

### [2.38.74](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.74)

daśame tvatha paryāye dharmaputrasya vai manoḥ.  
dvitīyasya tu sāvarṇerbhāvyasyaivāntare manoḥ .. 38.70 ..

### [2.38.75](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.75)

sukhāmanā viruddhāśca dvāveva tu gaṇau smṛtau.  
tviṣivantaśca te sarve śatasaṅkhyāśca te samāḥ .. 38.71 ..

### [2.38.76](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.76)

prāṇā nāyacchataḥ prokta ṛṣibhiḥ puruṣeṣu vai.  
devāste vai bhaviṣyanti dharmaputrasya vai manoḥ .. 38.72 ..

### [2.38.77](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.77)

teṣāmindrastathā vidvān bhaviṣyaḥ śāntirucyate.  
haviṣmān paulahaḥ śrīmān sukīrtiścāpi bhārgavaḥ .. 38.73 ..

### [2.38.78](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.78)

āpomūrtistathātreyo vasiṣṭhaścāpi yaḥ smṛtaḥ.  
paulastyaḥ pratipaścāpi nābhāgaścaiva kāśyapaḥ.  
abhimanyuścāṅgirasaḥ saptaite paramarṣayaḥ .. 38.74 ..

### [2.38.79](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.79)

sukṣetraścottamaujāśca bhūriṣeṇaśca vīryavān.  
śatānīko nirāmitro vṛṣaseno jayadrathaḥ .. 38.75 ..

### [2.38.80](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.80)

bhūridyumnaḥ suvarccāśca daśaite mānavāḥ smṛtāḥ.  
ekādaśe tu paryyāye sāvarṇe vai tṛtīyake .. 38.76 ..

### [2.38.81](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.81)

nirmmāṇaratayo devāḥ kāmajā vai manojavāḥ.  
gaṇāstvete trayaḥ khyātā devatānāṃ mahātmanām .. 38.77 ..

### [2.38.82](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.82)

ekaikaṃ triṃśatasteṣāṃ gaṇāstu tridivaukasām.  
māsasyāhāni triṃśattu yāni vai kavayo viduḥ .. 38.78 ..

### [2.38.83](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.83)

nirmmāṇaratayo devā rātrayastu vihaṅgamāḥ.  
gaṇāste vai trayaḥ proktā devatānāṃ bhaviṣyati .. 38.79 ..

### [2.38.84](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.84)

manojavā muhūrttāstu iti devāḥ prakīrttitāḥ .  
ete hi brahmaṇaḥ putrā bhaviṣyā manavaḥ smṛtāḥ .. 38.80 ..

### [2.38.85](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.85)

teṣāmindro vṛṣo nāma bhaviṣyaḥ surarāṭ tataḥ.  
teṣāṃ saptarṣayaścāpi kīrttyamānānnibodhata .. 38.81 ..

### [2.38.86](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.86)

haviṣmān kāśyapaścāpi vapuṣmān yaśca bhārgavaḥ.  
vāruṇiścaiva cātreyo vāsiṣṭho bhaga eva ca .. 38.82 ..

### [2.38.87](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.87)

puṣṭiścāṅgiraso jñeyaḥ paulastyo niścarastathā.  
paulaho hyagnitejāśca devā hyekādaśe'ntare .. 38.83 ..

### [2.38.88](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.88)

sarvvavegaḥ sudharmmā ca devānīkaḥ purovahaḥ.  
kṣemadharmā gṛheṣuśca hyādarśaḥ pauṇḍrako manaḥ .. 38.84 ..

### [2.38.89](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.89)

sāvarṇasya tu te putrāḥ prājāpatyasya vai manoḥ.  
dvādaśe tvatha paryāye rudraputrasya vai manoḥ .. 38.85 ..

### [2.38.90](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.90)

caturthe ṛtusāvarṇe devāstasyāntare śrṛṇu.  
pañcaiva tu gaṇāḥ proktā devatānāmanāgatāḥ .. 38.86 ..

### [2.38.91](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.91)

haritā rohitāścaiva devāḥ sumanasastathā.  
sukarmmāṇaḥ supārāśca pañca devagaṇāḥ smṛtāḥ .. 38.87 ..

### [2.38.92](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.92)

brahmaṇo mānasā hyete ekaiko daśako gaṇaḥ.  
aruntijo hariścaiva vidvān yaśca sahasraśaḥ .. 38.88 ..

### [2.38.93](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.93)

parvatānucaraścaiva hyapoṃ'śuśca manojavaḥ.  
urjjā svāhā svadhā tārā daśaite rohitāḥ smṛtāḥ .. 38.89 ..

### [2.38.94](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.94)

tapojānirbhṛtiścaiva vācā bandhuśca yaḥ smṛtaḥ .  
rajaścaiva tu rājaśca svarṇapādastathaiva ca .. 38.90 ..

### [2.38.95](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.95)

vyuṣṭirvidhiśca vai devo daśaite rohitāḥ smṛtāḥ .  
uṣitādyāstu ye devāstrayastriśatprakīrtitāḥ .. 38.91 ..

### [2.38.96](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.96)

devān sumanaso viddhi sukarmāṇo nibodhata.  
suparvā vṛṣabhaḥ pṛṣṭaḥ kṛpidyumnau vipaścitaḥ .. 38.92 ..

### [2.38.97](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.97)

vikramaśca kramaścaiva nibhṛtaḥ kānta eva ca..

### [2.38.98](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.98)

ete sukarmaṇo devāḥ sutāṃścaiṣāṃ nibodhata .. 38.93 ..

### [2.38.99](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.99)

varyyoditastathā jiṣṭo varcasvī dyutimān haviḥ.  
śubho havikṛtātprāptirvyāpṛtho daśamastathā .. 38.94 ..

### [2.38.100](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.100)

supārā mānasāstvete devā vai samprakīrttitāḥ.  
teṣāmindrastu vijñeya ṛtadhāmā mahāyaśāḥ .. 38.95 ..

### [2.38.101](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.101)

kṛtirvasiṣṭhaputrastu hyātreyaḥ sutapāstathā.  
tapomūrtiścāṅgirasastapasvī kāśyapastathā .. 38.96 ..

### [2.38.102](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.102)

tapo'śayānaḥ paulastyaḥ pulahaśca taporatiḥ.  
bhārgavaḥ saptamastveṣāṃ vijñeyastu tapomatiḥ .. 38.97 ..

### [2.38.103](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.103)

ete saptarṣayaḥ siddhā anye sāvarṇike'ntare.  
devavānupadevaśca devaśreṣṭho vidūrathaḥ .. 38.98 ..

### [2.38.104](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.104)

mitravān mitrabinduśca mitraseno hyamitrahā.  
mitrabāhuḥ suvarcāśca dvādaśaite manoḥ sutāḥ .. 38.99 ..

### [2.38.105](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.105)

trayo daśe tu paryāye bhāvyā raucyāntare punaḥ.  
traya eva gaṇāḥ proktā devānāntu svayambhuvā .. 38.100 ..

### [2.38.106](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.106)

brahmaṇo mānasāḥ putrāste hi sarve mahātmanaḥ.  
sutrāmāṇaḥ sudharmmāṇaḥ sukarmmāṇaśca te trayaḥ .. 38.101 ..

### [2.38.107](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.107)

tridaśānāṃ gaṇāḥ proktā bhaviṣyāḥ somapāyinaḥ.  
trayastriṃśaddevatā yāḥ prābhaviṣyanta yājñikaiḥ .. 38.102 ..

### [2.38.108](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.108)

ājyena pṛṣadājyena grahaśreṣṭhena caiva hi.  
devairdevāstrayastriṃśatpṛthaktvena nibodhata .. 38.103 ..

### [2.38.109](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.109)

sutrāmāṇaḥ prayājyāstu hyādyājyāstu sāmpratam.  
sukarmaṇo'nuyājyāstu pṛṣadājyāśinastu ye .. 38.104 ..

### [2.38.110](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.110)

upayājyāḥ sudharmāṇa iti devāḥ prakīrttitāḥ .  
divaspatirmahāsattvasteṣāmindro bhaviṣyati .. 38.105 ..

### [2.38.111](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.111)

pulahātmajaputrāste vijñeyāstu ruceḥ sutāḥ .  
aṅgirāścaiva dhṛtimān paulastyaḥ pathyavāṃstu saḥ .. 38.106 ..

### [2.38.112](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.112)

paulahastattva darśī ca bhārgavaśca nirutsakaḥ.  
niṣprakampastathātreyo nirmohaḥ kaśyapastathā .. 38.107 ..

### [2.38.113](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.113)

svarūpaścaiva vāsiṣṭhaḥ saptaite tu trayodaśe.  
citraseno vicitraśca tapo dharmadhṛto bhavaḥ .. 38.108 ..

### [2.38.114](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.114)

anekakṣatrabaddhaśca suraso nirbhayaḥ pṛthaḥ.  
raucyasyaite manoḥ putrā hyantare tu trayodaśe .. 38.109 ..

### [2.38.115](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.115)

caturddaśe tu paryāye bhautasyāpyantare manoḥ .  
devatānāṃ gaṇāḥ pañca proktā yetu bhaviṣyati .. 38.110 ..

### [2.38.116](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.116)

cākṣuṣāśca kaniṣṭhāśca pavitrā bhājarāstathā.  
vācāvṛddhāśca ityete pañca devagaṇāḥ smṛtāḥ .. 38.111 ..

### [2.38.117](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.117)

saptaiva tāṃstān bhāgāṃśca viddhi cākṣuṣasaṃjñakān.  
bṛhadādyāni sāmāni kaniṣṭhān sapta tān viduḥ.  
sapta lokāḥ paritrāste bhājirāḥ sapta sindhavaḥ .. 38.112 ..

### [2.38.118](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.118)

vācāvṛddhānṛṣīn viddhi manoḥ svāyambhuvasya vai.  
sarve manvantarendrāśca vijñeyāstulyalakṣaṇāḥ .. 38.113 ..

### [2.38.119](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.119)

tejasā tapasā buddhyā balaśrutaparākramaiḥ.  
trailokye yāni sattvāni gatimanti dhruvāṇi ca.  
sarvaśaḥ svairguṇaistāni indrāste'bhibhavanti vai .. 38.114 ..

### [2.38.120](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.120)

bhūtāpavādino hṛṣṭā madhyasthā bhūtavādinaḥ.  
bhūtānuvādinaḥ saktāstrayo vedāḥ pravādinām .. 38.115 ..

### [2.38.121](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.121)

agnidhraḥ kāśyapaścaiva paulastyo māgadhaśca yaḥ.  
bhārgavo hyagnibāhuśca śucirāṅgirasastathā.  
ojasvī subalaścaiva bhautyasyaite manoḥ sutāḥ .. 38.116 ..

### [2.38.122](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.122)

savarṇā manavo hyete catvāro brahmaṇaḥ sutāḥ.  
eko vaivasvataścaiva sāvarṇo manurucyate .. 38.117 ..

### [2.38.123](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.123)

raucyo bhautyaśca yau tau tu manoḥ paulahabhārgavau.  
bhautyasyaivādhipatye tu pūrṇaḥ kalpastu pūryyate .. 38.118 ..

### [2.38.124](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.124)

sūta uvāca..

### [2.38.125](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.125)

niḥśeṣeṣu ca sarveṣu tadā manvantareṣviha.  
ante'nekayuge tasmin kṣīṇe saṃhāra ucyate .. 38.119 ..

### [2.38.126](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.126)

saptaite bhārgavā devā ante manvantare tadā.  
bhuktvā trailokyamadhyasthā yugākhyāṃ hyekasaptatim .. 38.120 ..

### [2.38.127](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.127)

pitṛbhirmanubhiścaiva sārddhaṃ saptarṣibhistu ye.  
yajvānaścaiva te'pyanye tadbhāktāścaiva taiḥ saha .. 38.121 ..

### [2.38.128](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.128)

maharlokaṃ gamiṣyanti tyaktvā trailokyamīśvarāḥ.  
tatasteṣu gateṣūrddhvaṃ kṣīṇe manvantare tadā.  
anādhāramidaṃ sarvaṃ trailokyaṃ vai bhaviṣyati .. 38.122 ..

### [2.38.129](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.129)

tataḥ sthānāni śūnyāni sthānināṃ tāni vai dvijāḥ.  
prabhraśyanti vimuktāni tārāṛkṣagrahaistathā .. 38.123 ..

### [2.38.130](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.130)

tatasteṣu vyatīteṣu trailokyasyeśvareṣviha.  
sendrāṣṭeṣu maharlokaṃ yasmiṃste kalpavāsinaḥ .. 38.124 ..

### [2.38.131](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.131)

jitādyāśca gaṇā hyatra cākṣuṣāntāścaturdaśa.  
manvantareṣu sarvveṣu devāste vai mahaujasaḥ .. 38.125 ..

### [2.38.132](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.132)

tatasteṣu gateṣūrddhvaṃ sāyojyaṃ kalpavāsinām.  
sametya devāste sarve prāpte saṃkalane tadā .. 38.126 ..

### [2.38.133](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.133)

maharlokaṃ parityajya gaṇāste vai caturddaśa.  
saśarīrāśca śrūyante janalokaṃ sahānugāḥ .. 38.127 ..

### [2.38.134](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.134)

evaṃ deveṣvatīteṣu maharlokājjanaṃ prati.  
bhūtādiṣvavaśiṣṭeṣu sthāvarānteṣu cāpyuta .. 38.128 ..

### [2.38.135](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.135)

śūnyeṣu lokasthāneṣu mahānteṣu bhūrādiṣu.  
deveṣu ca gateṣūrddhvaṃ sāyojyaṃ kalpavāsinām .. 38.129 ..

### [2.38.136](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.136)

saṃhṛtya tāṃstato brahmā devarṣipitṛdānavān.  
saṃsthāpayati vai sargaṃ mahadṝṣṭyā yugakṣaye .. 38.130 ..

### [2.38.137](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.137)

tatra yugasahasrāntamaharyardbrahmaṇo viduḥ.  
rātriṃ yugasahasrāntāmahorātravido janāḥ .. 38.131 ..

### [2.38.138](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.138)

naimittikaḥ prākṛtiko yaścaivātyantiko'rthataḥ.  
trividhaḥ sarvvabhūtānāmityeṣa pratisañcaraḥ .. 38.132 ..

### [2.38.139](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.139)

brāhmo naimittikastasya kalpadāhaḥ prasaṃyamaḥ.  
pratisarge tu bhūtānāṃ prākṛtaḥ karaṇakṣayaḥ .. 38.133 ..

### [2.38.140](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.140)

jñānāccātyantikaḥ proktaḥ kāraṇānāmasambhavaḥ .  
tataḥ saṃhṛtya tān brahmā devāṃstrailokyavāsinaḥ .. 38.134 ..

### [2.38.141](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.141)

aharante prakurute sargasya pralayaṃ punaḥ.  
suṣupsurbhagavān brahmā prajāḥ saṃharate tadā .. 38.135 ..

### [2.38.142](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.142)

tato yugasahasrānte saṃprāpte ca yugakṣaye.  
tatrātmasthāḥ prajāḥ karttuṃ prapede sa prajāpatiḥ .. 38.136 ..

### [2.38.143](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.143)

tadā bhavatyanāvṛṣṭistadā sā śata vārṣikī.  
tathā yānyalpasārāṇi sattvāni pṛthivītale .. 38.137 ..

### [2.38.144](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.144)

tānyevātra pralīyante bhūmitvamupayānti ca.  
saptaraśmiratho bhūtvā hyudatiṣṭhadvibhāvasuḥ .. 38.138 ..

### [2.38.145](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.145)

asahyaraśmirbhagavān pibannambho gabhastibhiḥ.  
haritā raśmayastasya dīpyamānāstu saptabhiḥ .. 38.139 ..

### [2.38.146](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.146)

bhūya eva vivartante vyāpnuvanto vanaṃ śanaiḥ.  
bhaumaṃ kāṣṭhaṃ dhanaṃ tejo bhṛśamadbhistu dīpyate .. 38.140 ..

### [2.38.147](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.147)

tasmādudakaṃ sūryyasya tapato'ti hi kathyate.  
nāvṛṣṭyā tapate sūryo nāvṛṣṭyā pariviṣyate .. 38.141 ..

### [2.38.148](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.148)

nāvṛṣṭyā paricinvanti vāriṇā dīpyate raviḥ.  
tasmādapaḥ piban yā vai dīpyate ravirambare .. 38.142 ..

### [2.38.149](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.149)

tasya te raśmayaḥ sapta pibantyambho mahārṇavāt.  
tenāhāreṇa sandīptaḥ sūryyaḥ sapta bhavatyuta .. 38.143 ..

### [2.38.150](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.150)

tataste raśmayaḥ sapta sūryyabhūtāścaturdiśam.  
caturlokamimaṃ sarvaṃ dahanti śikhinastadā .. 38.144 ..

### [2.38.151](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.151)

prāpnuvanti ca bhābhistu hyūrddhaṃ cādhaśca raśmibhiḥ.  
dīpyante bhāskarāḥ sapta yugāntāgniḥ pratāpinaḥ .. 38.145 ..

### [2.38.152](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.152)

te vāriṇā ca saṃdīptā bahusāhasraraśmayaḥ.  
khaṃ samāvṛtya tiṣṭhanti nirdahanto vasundharām .. 38.146 ..

### [2.38.153](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.153)

tatasteṣāṃ pratāpena dahyamānā vasundharā.  
sādrinadyarṇavā pṛthvī visnehā samapadyata .. 38.147 ..

### [2.38.154](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.154)

dīptābhiḥ santatābhiśca citrābhiśca samantataḥ.  
adhaścordhvaśca tiryak ca saṃruddhaṃ sūryaraśmibhiḥ .. 38.148 ..

### [2.38.155](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.155)

sūryyagnīnāṃ pravṛddhānāṃ saṃsṛṣṭānāṃ parasparam.  
ekatvamupayātānāmekajvālaṃ bhavatyuta .. 38.149 ..

### [2.38.156](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.156)

sarvalokapraṇāśañca so'gnirbhūtvā tu maṇḍalī.  
caturlokamidaṃ sarvaṃ nirdahatyāśu tejasā .. 38.150 ..

### [2.38.157](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.157)

tataḥ pralīyate sarvvaṃ jaṅgamaṃ sthāvaraṃ tadā.  
nirvṛkṣā nistṛṇā bhūmiḥ kūrmapṛṣṭhasamā bhavet .. 38.151 ..

### [2.38.158](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.158)

ambarīṣamivābhāti sarvaṃ māriṣitaṃ jagat.  
sarvameva tadārcirbhiḥ pūrṇaṃ jajvālyate nabhaḥ .. 38.152 ..

### [2.38.159](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.159)

pātāle yāni bhūtāni mahotadhigatāni ca .  
tatastāni pralīyante bhūmitvamupayānti ca .. 38.153 ..

### [2.38.160](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.160)

dvīpāśca parvatāścaiva varṣāṇyatha mahodadhiḥ.  
sarvvaṃ tadbhasmasāccakre sarvvātmā pāvakastu saḥ .. 38.154 ..

### [2.38.161](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.161)

samudrebhyo nadībhyaśca pātālebhyaśca sarvataḥ.  
pibannapaḥ samiddho'gniḥ pṛthivīmāśrito jvalan .. 38.155 ..

### [2.38.162](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.162)

tataḥ saṃvarttakaḥ śailānatikramya mahāṃstathā.  
lokān saṃharate dīpto ghoraḥ saṃvarttako'nalaḥ .. 38.156 ..

### [2.38.163](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.163)

tataḥ sa pṛthivīṃ bhittvā rasātalamaśoṣayat.  
nirdahya tāṃstu pātālānnāgalokamathādahat .. 38.157 ..

### [2.38.164](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.164)

adhastātpṛthivīṃ dagdhvā hyūrddhvaṃ sa dahate divam.  
yojanānāṃ sahasrāṇi hyayutānyarbudāni ca .. 38.158 ..

### [2.38.165](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.165)

udatiṣṭhañchikhāstasya bahvayaḥ saṃvarttakasya tu.  
gandharvāṃśca piśācāṃśca samahoragarākṣasān .  
tadā dahati sandīpto golakaṃ caiva sarvvaśaḥ .. 38.159 ..

### [2.38.166](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.166)

bhūrlokantu bhuvarlokaṃ svarlokañca mahastathā.  
ghoraṃ dahati kālāgnirevaṃ lokacatuṣṭayam .. 38.160 ..

### [2.38.167](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.167)

vyāpteṣu teṣu lokeṣu tiryagūrddhvamathāgninā.  
tattejaḥ samanuprāptaṃ kṛtsnaṃ jagadidaṃ śanaiḥ.  
ayoguḍanibhaṃ sarvvaṃ tadā hyevaṃ prakāśate .. 38.161 ..

### [2.38.168](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.168)

tato gajakulākārāstaḍidbhi samalaṃkṛtāḥ.  
uttiṣṭhanti tadā ghorā vyomni saṃvarttakā ghanāḥ .. 38.162 ..

### [2.38.169](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.169)

kecinnīlotpalaśyāmāḥ kecitkumudasannibhāḥ.  
kecidvaiḍhūryasaṃkāśā indranīlanibhā'pare .. 38.163 ..

### [2.38.170](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.170)

śaṅkhakundanibhāścānye jātyañjananibhāstathā .  
dhūmra varṇā ghanāḥ kecitkecitpītāḥ payodharāḥ .. 38.164 ..

### [2.38.171](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.171)

kecidrāsabhavarṇābhā lākṣāraktanibhāstathā.  
manaḥśilābhāstvapare kapotābhāstathāmbudāḥ .. 38.165 ..

### [2.38.172](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.172)

indragopanibhāḥ keciduttiṣṭhanti ghanā divi.  
kecitpuradharākārāḥ kecidgajakulopamāḥ .. 38.166 ..

### [2.38.173](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.173)

ke citparvatasaṃkāśāḥ kecitsthalanibhā ghanāḥ.  
kuṇḍāgāranibhāḥ kecitkecinmīnakulopamāḥ .. 38.167 ..

### [2.38.174](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.174)

bahurūpā ghorarūpā ghorasvaraninādinaḥ.  
tadā jaladharāḥ sarve pūrayanti nabhaḥsthalam .. 38.168 ..

### [2.38.175](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.175)

tataste jaladā ghorā navīnā bhāskarātmikāḥ.  
saptadhā saṃvṛtātmānastamagniṃ śamayantyuta .. 38.169 ..

### [2.38.176](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.176)

tataste jaladā varṣaṃ muñcanti ca mahodyamam.  
sughoramaśivaṃ sarvvaṃ nāśayanti ca pāvakam .. 38.170 ..

### [2.38.177](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.177)

pravṛṣṭaiśca tathātyarthaṃ vāribhiḥ pūryyate jagat.  
adbhistejo'bhibhūtañca tadāgniḥ prāviśatyapaḥ .. 38.171 ..

### [2.38.178](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.178)

naṣṭe cāgnau varṣaśate payodāḥ pākasambhavāḥ.  
plāvayanti jagatsarvaṃ bṛhajjālaparisravaiḥ .. 38.172 ..

### [2.38.179](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.179)

dhārābhiḥ pūrayantīmaṃ codyamānāḥ svayambhuvā.  
anye tu salilaughaistu velāmabhibhavantyapi.  
sādrirdvīpāntaraṃ pṛthvī hyadbhiḥ saṃchādyate tadā .. 38.173 ..

### [2.38.180](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.180)

tasya vṛṣṭyā ca toyaṃ tatsarvvaṃ hi parimaṇḍitam.  
praviśatyudadhau viprāḥ pītaṃ sūryyasya raśmibhiḥ .. 38.174 ..

### [2.38.181](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.181)

ādityaraśmibhiḥ pītaṃ jalamabhreṣu tiṣṭhati.  
punaḥ patati tadbhūmau tena pūryyanti cārṇavāḥ .. 38.175 ..

### [2.38.182](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.182)

tataḥ samudrāḥ svāṃ velāṃ parikrāmanti sarvvaśaḥ.  
parvvatāśca viśīryyante mahī cāpsu nimajjati .. 38.176 ..

### [2.38.183](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.183)

tatastu sahasodbhrāntaḥ payodāṃstānnabhastale.  
saṃveṣṭayati ghorātmā divi vāyuḥ samantataḥ .. 38.177 ..

### [2.38.184](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.184)

tasminnekārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṅgame.  
pūrṇe yugasahasre vai niḥśeṣaḥ kalpa ucyate .. 38.178 ..

### [2.38.185](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.185)

athāmbhasā vṛte loke prāhurekārṇavaṃ budhāḥ.  
atha bhūmitalaṃ khañca vāyuścaikārṇave tadā.  
naṣṭe bhāve'valīnaṃ tatprājñāyata na kiñcana .. 38.179 ..

### [2.38.186](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.186)

pārthivāstvatha sāmudrā āpo haimāśca sarvvaśaḥ.  
prasarantyo vrajantyekaṃ salilākhyāṃ bhajantyuta .. 38.180 ..

### [2.38.187](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.187)

āgatāgatikaṃ caiva tadā tatsalilaṃ smṛtam.  
pracchādya tiṣṭhati mahīmarṇavākhyaṃ ca tajjalam .. 38.181 ..

### [2.38.188](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.188)

ābhānti yasmāttā bhābhirbhāśabdavyāptidīptiṣu.  
bhasma sarvvamanuprāpya tasmādambho nirucyate .. 38.182 ..

### [2.38.189](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.189)

nānātve caiva śīghre ca dhāturvai ara ucyate.  
ekārṇave tadā yo vai na śīghrāstena tā narāḥ .. 38.183 ..

### [2.38.190](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.190)

tasmin yugasahasrānte divase brahmaṇo gate.  
tāvantaṃ kālamevaṃ tu bhavatyekārṇavaṃ jagat.  
tadā tu sarvvavyāpārā nivarttante prajāpateḥ .. 38.184 ..

### [2.38.191](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.191)

evamekārṇave tasminnaṣṭe sthāvara jaṅgame.  
tadā sa bhavati brahmā sahasrākṣaḥ sahasrapāt .. 38.185 ..

### [2.38.192](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.192)

sahasraśīrṣā sumanāḥ sahasrapāt sahasracakṣurvadanaḥ sahasravāk.  
sahasrabāhuḥ prathamaḥ prajāpatistrīyapathe yaḥ puruṣo nirucyate .. 38.186 ..

### [2.38.193](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.193)

ādityavarṇo bhuvanasya goptā hyapūrvva ekaḥ prathamasturāṣāṭ .  
hiraṇyagarbhaḥ puruṣo mahān vai saṃpadyate vai tamasaḥ parastāt .. 38.187 ..

### [2.38.194](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.194)

caturyugasahasrānte sarvataḥ salilaplute.  
suṣupsuraprakāśāṃ svāṃ rātriṃ tu kurute prabhuḥ .. 38.188 ..

### [2.38.195](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.195)

caturvidhā yadā śete prajāḥ sarvvāṇḍamaṇḍitāḥ.  
paśyante taṃ mahātmānaṃ kālaṃ sapta maharṣayaḥ .. 38.189 ..

### [2.38.196](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.196)

janalokavivarttantastapasā labdhacakṣuṣaḥ.  
bhṛgvādayo mahātmānaḥ pūrvve vyākhyātalakṣaṇāḥ .. 38.190 ..

### [2.38.197](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.197)

satyādīn saptalokān vai te hi paśyanti cakṣuṣā.  
brahmāṇaṃ te tu paśyanti mahābrāhmīṣu rātriṣu .. 38.191 ..

### [2.38.198](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.198)

saptarṣayaḥ prapaśyanti saptakālaṃ svarātriṣu.  
kalpānāṃ parameṣṭhitvāttasmādādyaḥ sa paṭhyate .. 38.192 ..

### [2.38.199](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.199)

sa yaṣṭā sarvabhūtānāṃ kalpādiṣu punaḥ punaḥ.  
evamāveśayitvā tu svātmanyeva prajāpatiḥ .. 38.193 ..

### [2.38.200](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38.200)

athātmani mahātejāḥ sarvamādāya sarvakṛt.  
tataste vasate rātriṃ tamasyekārṇave jale .. 38.194 ..

_First 200 of 254 passages. [Read on](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38)_

## Linked texts (4)

- [Brahmāṇḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.1.1) — Vyāsa, Sanskrit
- [Kūrmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.43.13) — Vyāsa, Sanskrit
- [Viṣṇupurāṇa (vulgate)](https://indike.org/pramana/in.purana.visnu*vulgate.6.3.32) — Sanskrit
- [Brahmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.brahma.232.34) — Vyāsa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.38) · Pramāṇa
