<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 2.42

# Vayupurana 2.42: adhyāyaḥ 42

Vāyupurāṇa 2.42

- **Language:** Sanskrit

### adhyāyaḥ 42

### [2.42.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.1)

..śaunakādiṛṣaya ūcuḥ..

### [2.42.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.2)

sūta sūta mahābhāga tvayā bhagavatā satā.  
vyāsaprasādādhigataśāstrasambodhanena ca .. 42.1 ..

### [2.42.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.3)

aṣṭādaśapurāṇāni setihāsāni cānagha.  
upakramopasaṃhāra vidhinoktāni kṛtsnaśaḥ .. 42.2 ..

### [2.42.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.4)

caturdaśasahasraṃ ca mātsyaṃ proktamatisphuṭam.  
tatsaṃkhyakaṃ bhaviṣyañca proktaṃ pañcaśatādhikam .. 42.3 ..

### [2.42.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.5)

mārkaṇḍeyaṃ mahāramyaṃ proktaṃ navasahasrakam.  
kathitaṃ brahmavaivarttamaṣṭādaśasahasrakam .. 42.4 ..

### [2.42.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.6)

śatottarañca brahmāṇḍaṃ sūryasaṃkhyāsahasrakam .  
atha bhāgavataṃ divyamaṣṭādaśasahasrakam .. 42.5 ..

### [2.42.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.7)

sahasrāṇi daśaivoktaṃ purāṇaṃ brahmanāmakam.  
ayutaślokaghaṭitaṃ purāṇaṃ vāmanābhidham .. 42.6 ..

### [2.42.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.8)

tathaivāyuta saṃkhyātaṃ ṣaṭśatādhikamādikam.  
trayoviṃśatisāhasramanilaṃ tadgataṃ śubham .. 42.7 ..

### [2.42.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.9)

trayoviṃśatisāhasraṃ nāradīyamudāhṛtam .  
ekonaviṃśasāhasraṃ vainateyamudāhṛtam .. 42.8 ..

### [2.42.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.10)

sahasrapañcapañcāśatproktaṃ pādmaṃ suvistaram.  
saptadaśasahasrantu kūrmaṃ proktaṃ manoharam .. 42.9 ..

### [2.42.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.11)

caturviṃśati sāhasraṃ saukaraṃ paramādbhutam.  
ekāśītisahasrāṇi skāndamuktaṃ suvistṛtam .. 42.10 ..

### [2.42.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.12)

evamaṣṭādaśoktāni purāṇāni bṛhanti ca.  
purāṇeṣveṣu bahavo dharmāste vinirūpitāḥ .. 42.11 ..

### [2.42.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.13)

rāgiṇāñca virāgāṇāṃ yatīnāṃ brahmacāriṇām  
gṛhasthānāṃ vanasthānāṃ strīśūdrāṇāṃ viśeṣataḥ .. 42.12 ..

### [2.42.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.14)

brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ ye ca saṅkarajātayaḥ.  
gaṅgādyā yā mahānadyo yajñavratatapāṃsi ca .. 42.13 ..

### [2.42.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.15)

anekavidhadānāni yamāśca niyamaiḥ saha.  
yogadharmā bahuvidhāḥ sāṃkhyā bhāgavatāstathā .. 42.14 ..

### [2.42.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.16)

bhaktimārgā jñānamārgā vairāgyānilanīrajāḥ.  
upāsanavidhiścoktaḥ karmasaṃśuddhicetasām .. 42.15 ..

### [2.42.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.17)

brāhmaṃ śaivaṃ vaiṣṇavaṃ ca sauraṃ śāktaṃ tathārhatam.  
ṣaḍdarśanāni coktāni svabhāvaniyatāni ca .. 42.16 ..

### [2.42.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.18)

etadanyacca vividhaṃ purāṇeṣu nirupitam.  
ataḥ paraṃ kimapyasti na vā boddhavyamuttamam .. 42.17 ..

### [2.42.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.19)

na jñāyeta yadi vyāso gopayedatha vā bhavān .  
atra naḥ saṃśayaṃ chindhi pūrṇaḥ paurāṇiko yataḥ .. 42.18 ..

### [2.42.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.20)

sūta uvāca..

### [2.42.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.21)

śrṛṇu śaunaka vakṣyāmi praśramenaṃ sudurlabham.  
atigopyataraṃ divyamanākhyeyaṃ pracakṣate .. 42.19 ..

### [2.42.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.22)

parāśarasuto vyāsaḥ kṛtvā paurāṇikīṃ kathām.  
sarvavedārthaghaṭitāṃ cintayāmāsa cetasi .. 42.20 ..

### [2.42.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.23)

varṇāśramavatāṃ dharmo mayā samyagudāhṛtaḥ.  
muktimārgā bahuvidhā uktā vedāvirodhataḥ .. 42.21 ..

### [2.42.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.24)

jīveśvarabrahmabhedo nirastaḥ sūtranirṇaye.  
nirūpitaṃ paraṃ brahma śrutiyuktavicārataḥ .. 42.22 ..

### [2.42.25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.25)

akṣaraṃ paramaṃ brahma paramātmā paraṃ padam.  
yadarthaṃ brahmacaryādivānaprasthayativratam .. 42.23 ..

### [2.42.26](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.26)

ācaranti mahāprājñā dhāraṇāñca pṛthagvidhām.  
āsanaṃ prāṇarodhaśca pratyāhāraśca dhāraṇā .. 42.24 ..

### [2.42.27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.27)

dhyānaṃ samādhiretāni yamaiśca niyamaiḥ saha.  
aṣṭāṅgāni yadarthañca caranti munipuṅgavāḥ .. 42.25 ..

### [2.42.28](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.28)

yadarthaṃ karma kurvanti vedājñāmātratatparāḥ.  
parārpaṇadhiyā samyag niṣkāmāḥ kalilojjhitāḥ .. 42.26 ..

### [2.42.29](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.29)

yajjñaptaye nirākarttuṃ pāpācaraṇamātmanaḥ.  
gaṅgāditīrthacaryāṇi niṣevante śucivratāḥ .. 42.27 ..

### [2.42.30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.30)

tadbrahma paramaṃ śuddhamanādyantamanāmayam.  
nityaṃ sarvagataṃ sthāṇu kūṭasthaṃ kūṭavirjitam .. 42.28 ..

### [2.42.31](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.31)

sarvendriyacarābhāsaṃ prākṛtendriyavarjitam.  
dikkālādyanavacchinnaṃ nityaṃ cinmātramavyayam .. 42.29 ..

### [2.42.32](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.32)

adhyāstaṃ sarpavadyatra viśvametatprakāśate.  
viśvasminnapi cānveti nirvikāraśca rajjuvat .. 42.30 ..

### [2.42.33](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.33)

samyagvicāritaṃ yadvatphenormibudbudodakam.  
tathā vicāritaṃ brahma viśvasmānna pṛthagbhavet .. 42.31 ..

### [2.42.34](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.34)

sarvaṃ brahmaiva nānātvaṃ nāstīti nigamā jaguḥ.  
yasmādbhavanti brahmāṇḍa koṭayo na bhavanti ca .. 42.32 ..

### [2.42.35](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.35)

yadunmeṣanimeṣābhyāṃ jagatāṃ pralayodayau.  
bhavetāṃ yā parā śaktiryadādhāratayā sthitā .. 42.33 ..

### [2.42.36](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.36)

yasminnidaṃ yataścedaṃ yenedaṃ yadidaṃ smṛtam.  
yadajñānājjagadbhāti yasmin jñāte jaganna hi .. 42.34 ..

### [2.42.37](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.37)

asatyaṃ yajjaḍaṃ duḥkhamavastviti nirūpitam.  
viparītamato yadvai saccidānandamūrttikam .. 42.35 ..

### [2.42.38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.38)

jīve jāgrati viśvākhyaṃ svapne yattaijasaṃ smṛtam .  
suṣuptau prājñasaṃjñaṃ tatsarvāvasthāsu saṃsmṛtam .. 42.36 ..

### [2.42.39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.39)

yaccakṣuṣāṃ cakṣuratha śrotrāṇāṃ śrotramasti ca.  
tvak tvacāṃ rasanaṃ tasya prāṇaṃ prāṇasya yadviduḥ .. 42.37 ..

### [2.42.40](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.40)

buddhirjñānena ca prāṇāḥ kriyāśaktyā nirantaram.  
yanneśiri samabhyetuṃ jñātuṃ ca paramārthataḥ .. 42.38 ..

### [2.42.41](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.41)

rajjāvahirmarau vāri nīlimā gagane yathā.  
asadviśvamidaṃ bhāti yasminnajñānakalpitam .. 42.39 ..

### [2.42.42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.42)

ghaṭāvacchinna evāyaṃ mahākāśo vibhidyate.  
kāryopādhiparicchinnaṃ tadvadyajjīvasaṃjñikam .. 42.40 ..

### [2.42.43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.43)

māyayā citrakāriṇyā vicitraguṇaśīlayā .  
brahmāṇḍaṃ citramatulaṃ yasmin bhittāvivārpitam .. 42.41 ..

### [2.42.44](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.44)

dhāvato'nyānatikrāntaṃ vadato vāgagocaram .  
vedavedāntasiddhāntairvinirṇītaṃ tadakṣaram .. 42.42 ..

### [2.42.45](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.45)

akṣarānna paraṃ kiñcitsā kāṣṭhā sā parā gatiḥ .  
ityevaṃ śrūyate vede bahudhāpi vicārite .. 42.43 ..

### [2.42.46](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.46)

akṣarasyātmanaścāpi svātmarūpatayā sthitam.  
paramānandasandoharūpamānanda vigraham .. 42.44 ..

### [2.42.47](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.47)

līlāvilāsarasikaṃ ballavīyūthamadhyagam.  
śikhipicchakirīṭena bāsvadratnacitena ca .. 42.45 ..

### [2.42.48](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.48)

ullasadvidyudāṭopakuṇḍalābhyāṃ virājitam.  
karṇopāntacarannetrakhañjarīṭamanoharam .. 42.46 ..

### [2.42.49](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.49)

kuñjakuñjapriyāvṛndavilāsaratilampaṭam.  
pītāmbaradharaṃ divyaṃ candanālepamaṇḍitam .. 42.47 ..

### [2.42.50](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.50)

adharāmṛta saṃsiktaveṇunādena vallavīḥ.  
mohayantañcidānandamanaṅgamadabhañjanam .. 42.48 ..

### [2.42.51](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.51)

koṭikāmakalāpūrṇaṃ koṭicandrāṃśunirmalam.  
trirekhakamṭhavilasadratnaguñjāmṛgā kulam .. 42.49 ..

### [2.42.52](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.52)

yamunāpuline tuṅge tamālavanakānane.  
kadambacampakāśokapārijātamanohare .. 42.50 ..

### [2.42.53](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.53)

śikhipārāvataśukapikakolāhalākule.  
nirodhārthaṃ gavāmeva dhāvamānamitastataḥ .. 42.51 ..

### [2.42.54](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.54)

rādhāvilāsarasikaṃ kṛṣṇākhyaṃ puruṣaṃ param.  
śrutavānasmi vedebhyo yatastadgocaro'bhavat .. 42.52 ..

### [2.42.55](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.55)

evaṃ brahmaṇi cinmātre nirguṇe bhedavarjite.  
golokasaṃjñike kṛṣṇo dīvyatīti śrutaṃ mayā .. 42.53 ..

### [2.42.56](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.56)

nātaḥ parataraṃ kiñcinnigamāgamayorapi.  
tathāpi nigamo vakti hyakṣarāt parataḥ paraḥ .. 42.54 ..

### [2.42.57](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.57)

golokavāsī bhagavānakṣarātpara ucyate.  
tasmādapi paraḥ ko'sau gīyate śrutibhiḥ sadā .. 42.55 ..

### [2.42.58](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.58)

uddiṣṭo veda vacanairviśeṣo jñāyate katham.  
śrutervārtho'nyathā bodhyaḥ paratastvakṣarāditi .. 42.56 ..

### [2.42.59](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.59)

śrutyarthe saṃśayāpanno vyāsaḥ satyavatīsutaḥ.  
vicārayāmāsa ciraṃ na prapede yathātatham .. 42.57 ..

### [2.42.60](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.60)

sūta uvāca..

### [2.42.61](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.61)

vicārayannapi munirnāpa vedārthaniścayam.  
vedo nārāyaṇaḥ sākṣādyatra muhyanti sūrayaḥ .. 42.58 ..

### [2.42.62](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.62)

tathāpi mahatīmārttiṃ satāṃ hṛdayatāpinīm.  
punarvicārayāmāsa kaṃ vrajāmi karomi kim .. 42.59 ..

### [2.42.63](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.63)

paśyāmi na jagatyasminsarvajñaṃ sarvadarśanam.  
ajñātvā'nyatamaṃ loke sandehavinivarttakam .. 42.60 ..

### [2.42.64](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.64)

meroḥ kuhariṇīṃ gatvā cacāra paramaṃ tapaḥ.  
yatra kārttasvarakphūrjajjyotsnājālairnirantaram .. 42.61 ..

### [2.42.65](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.65)

sadā prabādhate viṣvaktamaḥstomaṃ dṛśantudam.  
cakāste yatra paramaṃ kāntāramatisundaram .. 42.62 ..

### [2.42.66](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.66)

nānādrumalata ---tpakṣinināditam.  
kṣutpipāsābhayakrodhatāpaglānivivarjitam .. 42.63 ..

### [2.42.67](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.67)

jalāśayairbahuvidhaiḥ padminīkhaṇḍamaṇḍitaiḥ .  
jātarūpaśilānaddhataṭasañcārapākṣa .. 42.64 ..

### [2.42.68](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.68)

yuktamambhoja pavanaiḥ sevyamānaṃ samantataḥ.  
śivairadhyāsitambhāvairhiṃsraiḥ sattvaiḥ samujjhitam .. 42.65 ..

### [2.42.69](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.69)

nirjanaṃ divyalatikāpriyakhaṇḍavarājitam.  
śūkaiḥ pārāvatai rhṛdyairunmadanmattakokilam .. 42.66 ..

### [2.42.70](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.70)

utpatatpadmarajasāṃ paṭalāmodadiṅ‌mukham.  
tatrāpi kāñcinī divyā guhā paramaśobhanā .. 42.67 ..

### [2.42.71](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.71)

tāṃ praviśya jitā hāro jitacitto jitāsanaḥ.  
sasmāra vedāṃścaturastadekāgramanā muniḥ .. 42.68 ..

### [2.42.72](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.72)

trayī jagāma śaradāṃ śatasya smarato'sya hi .  
prādurāsaṃstato vedāścatvāraścārudarśanāḥ .. 42.69 ..

### [2.42.73](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.73)

sphuratpadmapalāśākṣā jaṭāmukuṭadhāriṇaḥ.  
kuśamuṣṭikarāmbhojā mṛgatvaṅmaṇḍitāṃsakāḥ .. 42.70 ..

### [2.42.74](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.74)

svaraiḥ ṣoḍaśabhiḥ klṛpta vadanāḥ praṇavāntarāḥ.  
kacavargodbhavairvarṇaiḥ pañcāvayavapāṇayaḥ .. 42.71 ..

### [2.42.75](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.75)

pavargadakṣacaraṇā vāmapādāstavargataḥ.  
ātarantyantavarṇāśca yeṣāṃ kukṣidvayātmakau .. 42.72 ..

### [2.42.76](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.76)

nābhinidrāḥ kāntapṛṣṭhā modarā yaralavotkacāḥ.  
agnidakṣāṃśarucirā dharāgrīvā bhṛtāsakāḥ .. 42.73 ..

### [2.42.77](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.77)

antasthasandhisaṃsthānā vaikharīvāgvijṛmbhitāḥ.  
apaśyanmathurāmeṣāṃ hṛdayāmbhojakalpitām .. 42.74 ..

### [2.42.78](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.78)

harerbhagavataḥ sākṣādāvirbhāvasthalī hi sā.  
kāśīmapaśyadbhrūmadhye māyāmādhārasaṃsthitām .. 42.75 ..

### [2.42.79](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.79)

liṅgadeśe tataḥ kāñcīmavantīṃ nābhimaṇḍale .  
kaṇṭhasthāṃ dvārakāmeṣāṃ prayāgaṃ prāṇagaṃ tathā .. 42.76 ..

### [2.42.80](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.80)

savyāpasavyayosteṣāṃ gaḍgā'pi yamunā nadī .  
madhye sarasvatī sākṣādgayākṣetraṃ tathānane .. 42.77 ..

### [2.42.81](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.81)

hanugrīvāmadhyagataṃ prabhāsakṣetramuttamam.  
badaryyāśramameteṣāṃ brahmarandhre dadarśa ha .. 42.78 ..

### [2.42.82](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.82)

pauṇḍravardhananepālapīṭhaṃ nayanayoryuge.  
pīṭhaṃ pūrṇagiriṃnāma lalāṭe samadṛśyata .. 42.79 ..

### [2.42.83](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.83)

kaṇṭhe ca mathurāpīṭhaṃ kāñcīpīṭhaṃ kaṭisthitam.  
jālandharaṃ tathā pīṭhaṃ stanadeśeṣvadṛśyata .. 42.80 ..

### [2.42.84](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.84)

bhṛgupīṭhaṃ karṇadeśe hyayodhyāṃ nāsikāpuṭe.  
brahmarandhre sthitaṃ brāhyaṃ śaivaṃ sīmantasīmani .. 42.81 ..

### [2.42.85](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.85)

śāktaṃ jihvāgra dhiṣaṇaṃ vaiṣṇavaṃ hṛdayāmbuje.  
sauraṃ cakṣuḥpradeśasthaṃ bauddhañchāyāsu saṅgatam .. 42.82 ..

### [2.42.86](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.86)

sautrāmaṇiṃ kaṇṭhadeśe paśubandhamathorasi.  
vājapeyaṃ kaṭitaṭe hyagnihotraṃ tathānane .. 42.83 ..

### [2.42.87](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.87)

aśvamedhaṃ kaṭitaṭe naramedhamathodare.  
rājasūyaṃ śirodeśe āvasathyaṃ tathā'dhare .. 42.84 ..

### [2.42.88](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.88)

ūrddhvoṣṭhe dakṣiṇāgniñca gārhapatyaṃ mukhāntare.  
havyaṃ śrutau mantrabhedāṃstathā romasvavasthitān.  
bhṛtyairiva mahārājaṃ purāṇairnyāyamiśritaiḥ .. 42.85 ..

### [2.42.89](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.89)

saṃhitābhiśca tantraiśca pṛthakpṛthagupāsitān.  
karma jñānopāsanābhirjanānugrahakārakān .. 42.86 ..

### [2.42.90](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.90)

dṛṣṭvā suvismitamanā muniḥ kṛṣṇo babhūva tān .  
brahmatejomayāndivyāṃstapato'rkānivacyutān.  
jlato'gnī nivodarkānkoṭīndusamadarśanān .. 42.87 ..

### [2.42.91](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.91)

vavande sahasotthāya daṇḍavatpatito muniḥ.  
kṛtārtho'haṃ kṛtārtho'haṃ kṛtārtho'hamitīrayan .. 42.88 ..

### [2.42.92](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.92)

adya me saphalaṃ janma adya me saphalaṃ manaḥ.  
adya me saphalañcāyuryadbhavanto'kṣigocarāḥ .. 42.89 ..

### [2.42.93](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.93)

alaukikaṃlaukikañca yat kiñcidapi vidyate.  
na tadvo'viditaṃ vedyaṃ bhūta bhavyaṃ bhavacca yat .. 42.90 ..

### [2.42.94](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.94)

na pravṛttiphalā yūyaṃ darśayanto'pi tānsadā.  
yadṛcchākarasaṅkocavidhānāyeha rāgiṇām .. 42.91 ..

### [2.42.95](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.95)

prapañcasyāpi mithyātve brahmatve vā nidhītarau.  
na mṛṣārāgaviṣayau tatsaṅkocavidhikṣayau .. 42.92 ..

### [2.42.96](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.96)

ato lokahitairnūnaṃ paramārthanirūpaṇe.  
svoktāḥ svargādiviṣayāḥ naśvarā iti ninditāḥ .. 42.93 ..

### [2.42.97](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.97)

adhikārivibhedena karmajñānopadeśataḥ.  
trātaṃ sarvaṃ jagannūnaṃ śabdabrahmātmamūrttibhiḥ .. 42.94 ..

### [2.42.98](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.98)

ato'haṃ praṣṭumicchami bhavantaścetkṛpālavaḥ .  
karmaṇāṃ phalamādiṣṭaṃ sargaḥ kāmaikacetasām .. 42.95 ..

### [2.42.99](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.99)

īśārpitadhiyāṃ puṃsāṃ kṛtasyāpi ca karmaṇaḥ.  
cittaśuddhistato jñānaṃ mokṣaśca tadanantaram .. 42.96 ..

### [2.42.100](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.100)

mokṣo brahmaikyamityevaṃ saccidānandameva yat.  
sarvaṃ samāpyate tasmiñjñāte yaddhi kṛtākṛtam .. 42.97 ..

### [2.42.101](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.101)

yanniḥsaṅgaṃ cidākāśaṃ jñānarūpamasaṃvṛtam.  
nirīhamacalaṃ śuddhamaguṇaṃ vyāpakaṃ smṛtam .. 42.98 ..

### [2.42.102](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.102)

vikāreṣu vinaśyatsu nirvikāraṃ na naśyati.  
yathāndhatamasā vyāptalokasya ravirojasā .. 42.99 ..

### [2.42.103](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.103)

lohasyeva maṇistadvadaraṇiścānale yathā.  
yadābhāsena sā sattāṃ pratipadya vijṛmbhate .. 42.100 ..

### [2.42.104](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.104)

jīveśvarādirūpeṇa viśvākāreṇa cāpyaho.  
tasyāmapi pralīnāyāṃ kūṭasthañca yadekalam .. 42.101 ..

### [2.42.105](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.105)

bhavadbhirevaṃ nirṇītaṃ tattathaiva na saṃśayaḥ.  
tathāpi mama jijñāsā varttate kevalaṃ hṛdi .. 42.102 ..

### [2.42.106](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.106)

ato'pi paramaṃ kiñcidvarttate kila vā na vā.  
tadvadantu mahābhāgā bhavantastattvadarśanāḥ .. 42.103 ..

### [2.42.107](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.107)

yacchravaḥ phalameveha januṣo me kṛtārthatā.  
evaṃ bruvantamanaghaṃ vyāsaṃ satyavatīsutam.  
sādhu sādhviti saṅkīrtya pratyūcu rnigamā vacaḥ .. 42.104 ..

### [2.42.108](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.108)

vedā ūcuḥ ..

### [2.42.109](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.109)

sādhu sādhu mahāprājñā viṣṇurātmā śarīriṇām.  
ajo'pi janma sampadya lokānugrahamīhase .. 42.105 ..

### [2.42.110](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.110)

anyathā te na ghaṭate saṃsārakarmmabandanam.  
aspṛṣṭo māyayā devyā kadācijjñānagūhayā .. 42.106 ..

### [2.42.111](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.111)

bibharṣi svecchayā rūpaṃ svecchayaiva nigūhase.  
asmatsammata evārtho bhavatā sampradarśitaḥ .. 42.107 ..

### [2.42.112](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.112)

purāṇeṣvitihāseṣu sūtreṣvapi ca naikadhā.  
akṣaraṃ brahma paramaṃ sarvakāraṇakāraṇam .. 42.108 ..

### [2.42.113](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.113)

tasyātmano'pyātma bhāvatayā puṣpasya gandhavat.  
rasavadvā sthitaṃ rūpamavehi paramaṃ hi tat .. 42.109 ..

### [2.42.114](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.114)

anubhūtaṃ tadasmābhirjāte prākṛtike laye.  
akṣarātparatastasmādyatparaṃ kevalo rasaḥ .  
na ca tatra vayaṃ śaktāḥ śabdātīte tadātmakāḥ .. 42.110 ..

### [2.42.115](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42.115)

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte vyāsasaṃśayāpanodanaṃ nāma dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ .. 42 ..

## Linked texts (1)

- [Purāṇasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.purana.puranasamhita.2.2) — Vyāsa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.42) · Pramāṇa
