<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 2.43

# Vayupurana 2.43: adhyāyaḥ 43

Vāyupurāṇa 2.43

- **Language:** Sanskrit

### adhyāyaḥ 43

### [2.43.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.1)

..vāyuruvāca..

### [2.43.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.2)

ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi gayāmāhātmyamuttamam.  
yacchrutvā sarvvapāpebhyo mucyate nātrasaṃśayaḥ .. 43.1 ..

### [2.43.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.3)

..sūta uvāca..

### [2.43.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.4)

sanakādyairmmahābhāgairdevarṣiḥ sa ca nāradaḥ.  
sanatkumāraṃ papraccha praṇamya vidhipūrvvakam .. 43.2 ..

### [2.43.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.5)

nārada uvāca..

### [2.43.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.6)

sanatkumāra me brūhi tīrthaṃ tīrthottamottamam.  
tārakaṃ sarvabhūtānāṃ paṭhatāṃ śrṛṇvatāṃ tathā .. 43.3 ..

### [2.43.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.7)

sanatkumāra uvāca..

### [2.43.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.8)

vakṣye tīrthavaraṃ puṇyaṃ śrāddhādau sarvatārakam.  
gayātīrthaṃ sarvadeśe tīrthebhyo'pyadhikaṃ śrṛṇu .. 43.4 ..

### [2.43.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.9)

gayāsurastapastepe brahmaṇā kratave'rthitaḥ.  
prāptasya tasya śirasi śilāṃ dharmo hyadhārayat .. 43.5 ..

### [2.43.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.10)

tatra brahmā'karodyāgaṃ sthitaścāpi gadādharaḥ.  
phalgutīrthādirūpeṇa niścalārthamaharniśam.  
gayāsurasya viprendrabrahmādyairdaivataiḥ saha .. 43.6 ..

### [2.43.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.11)

kṛtayajño dadau brahmā brāhmaṇebhyo gṛhādikam.  
svetakalpe tu vārāhe gayāyāgamakārayat .. 43.7 ..

### [2.43.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.12)

gayānāmnā gayā khyātā kṣetraṃ brahnamabhikāṃkṣitam.  
kāṃkṣanti pitaraḥ putrānnarakādbhayabhīravaḥ .. 43.8 ..

### [2.43.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.13)

gayāṃ yāsyati yaḥ putraḥ sa nastrātā bhaviṣyati.  
gayāprāptaṃ sutaṃ dṛṣṭvā pitṝṇāmutsavo bhavet.  
padbhyāmapi jalaṃ spṛṣṭvā so'smabhyaṃ kiṃ na dāsyati .. 43.9 ..

### [2.43.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.14)

gayāṃ gatvānnadātā yaḥ pitarastena putriṇaḥ .  
pakṣatrayanivāsī ca punātyāsaptamaṃ kulam.  
no cetpañcadaśāhaṃ vā saptarātriṃ trirātrikam .. 43.10 ..

### [2.43.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.15)

mahākalpakṛtaṃ pāpaṃ gayāṃ prāpya vinaśyati.  
piṇḍaṃ dadyācca pitrāderātmano'pi tilairvinā .. 43.11 ..

### [2.43.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.16)

brahmahatyā surāpānaṃ steyaṃ gurvvaṅganāgamaḥ.  
pāpaṃtatsaṅgajaṃ sarvvaṃ gayāśrāddhādvinaśyati .. 43.12 ..

### [2.43.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.17)

ātmajo'pyanyajo vāpi gayābhūmau yadā tadā.  
yannāmnā pātayetpiṇḍaṃ taṃ nayedbrahma śāśvatam .. 43.13 ..

### [2.43.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.18)

brahmajñānaṃ gayāśrāddhaṃ gogṛhe maraṇaṃ tathā.  
vāsaḥ puṃsāṃ kurukṣetre muktireṣā caturvvidhā .. 43.14 ..

### [2.43.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.19)

brahmajñānena kiṃ kāryyaṃ gogṛhe maraṇena kim.  
vāsena kiṃ kurukṣetre yadi putro gayāṃ vrajet .. 43.15 ..

### [2.43.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.20)

gayāyāṃ sarvvakāleṣu piṇḍaṃ dadyādvicakṣaṇaḥ.  
adhimāse janmadine cāste'pi guruśukrayoḥ .. 43.16 ..

### [2.43.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.21)

na tyaktavyaṃ gayāśrāddhaṃ siṃhasthe'pi bṛhaspatau.  
tathā daivapramādena prahateṣu vraṇeṣu ca.  
punaḥ karmmādhikārī ca śrāddhakṛdbrahmalokabhāk .. 43.17 ..

### [2.43.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.22)

sakṛdgayābhigamanaṃ sakṛtpiṇḍasya pātanam.  
durlabhaṃ kiṃ punarnnityamasminneva vyavasthitiḥ .. 43.18 ..

### [2.43.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.23)

pramādānmriyate kṣetre brahmādermuktidāyake.  
brahmajñānādyathā muktirlabhyate nātra saṃśayaḥ .. 43.19 ..

### [2.43.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.24)

kīṭakādimṛtānāñca pitṝṇāṃ tāraṇāya ca.  
tasmātsarvvaprayatnena karttavyaṃ suvicakṣaṇaiḥ .. 43.20 ..

### [2.43.25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.25)

brahmaprakalpitānviprānhavyakavyādinā'rccayet.  
taistuṣṭaistoṣitāḥ sarvvāḥ pitṛbhiḥ saha devatāḥ .. 43.21 ..

### [2.43.26](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.26)

muṇḍanaṃ copavāsaśca sarvvatīrtheṣvayaṃ vidhiḥ.  
varjayitvā kurukṣetraṃ viśālāṃ virajāṃ gayām .. 43.22 ..

### [2.43.27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.27)

daṇḍaṃpradarśayedbhikṣurgayāṃ gatvā na piṇḍadaḥ.  
daṇḍaṃ nyastā viṣṇupade pitṛbhiḥ saha mucyate .. 43.23 ..

### [2.43.28](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.28)

na daṇḍī kilbiṣaṃ dhatte puṇyaṃ vā paramārthataḥ.  
ataḥ sarvvāṃ kriyāṃ tyaktvā viṣṇuṃ dhyāyati bhāvukaḥ .. 43.24 ..

### [2.43.29](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.29)

saṃnyasetsarvvakarmmāṇi vedamekaṃ na saṃnyaset.  
muṇḍaṃ kuryyācca pūrvve'sminpaścime dakṣiṇottare .. 43.25 ..

### [2.43.30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.30)

sārddhaṃ krośadvayaṃ mānaṃ gayeti brahmaṇeritam.  
pañcakrośaṃ gayākṣetraṃ krośamekaṃ gayāśiraḥ .. 43.26 ..

### [2.43.31](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.31)

tanmadhye sarvvatīrthāni trailokye yāni santi vai.  
śrāddhakṛdyo gayākṣetre pitṝṇāmanṛṇo hi saḥ .. 43.27 ..

### [2.43.32](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.32)

śirasi śrāddhakṛdyastu kulānāṃ śatamuddharet.  
gṛhāccalitamātreṇa gayāyāṃ gamanaṃ prati.  
svargā rohaṇasopānaṃ pitṝṇāñca pade pade .. 43.28 ..

### [2.43.33](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.33)

pade pade'śvamedhasya yatphalaṃ gacchato gayām.  
tatphalañca bhavennūnaṃ samagraṃ nātra saṃśayaḥ .. 43.29 ..

### [2.43.34](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.34)

pāyasenāpi caruṇā saktunā piṣṭakena vā.  
taṇḍulaiḥ phalamūlādyairgayāyāṃ piṇḍapātanam .. 43.30 ..

### [2.43.35](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.35)

tilakalkena khaṇḍena guḍena saghṛtena vā.  
kevalenaiva dadhnā vā ūrjena madhunā'tha vā .. 43.31 ..

### [2.43.36](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.36)

piṇyākaṃ saghṛtaṃ khaṇḍaṃ pitṛbhyo'kṣayamityuta.  
ijyate vārttavaṃ bhojyaṃ haviṣyānnaṃ munīritam .. 43.32 ..

### [2.43.37](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.37)

ekataḥ sarvvavastūni rasavanti madhūni hi.  
smṛtvā gadādharāṅaghryabjaṃ phalgutīrthāmbu caikataḥ .. 43.33 ..

### [2.43.38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.38)

piṇḍāsanaṃ piṇḍadānaṃ punaḥ pratyavanejanam.  
dakṣiṇā cānna saṅkalpastīrthaśrāddheṣvayaṃ vidhiḥ .. 43.34 ..

### [2.43.39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.39)

nāvāhanaṃ na digbandho na doṣo dṛṣṭisambhavaḥ.  
sakāruṇyena karttavyaṃ tīrthaśrāddhaṃ vicakṣaṇaiḥ .. 43.35 ..

### [2.43.40](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.40)

anyatrāvāhitāḥ kāle pitaro yāntyamuṃ prati.  
tīrthe sadā vasantyete tasmādāvāhanaṃ na hi .. 43.36 ..

### [2.43.41](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.41)

tīrthaśrāddhaṃ prayacchadbhiḥ puruṣaiḥ phalakāṅkṣibhiḥ.  
kāmaṃ krodhaṃ tathā lobhaṃ tyaktvā kāryyā kriyā'niśam .. 43.37 ..

### [2.43.42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.42)

brahmacāryyakabhojī ca bhūśāyī satyavākchuciḥ.  
sarvvabhūtahite raktaḥ sa tīrthaphalamaśnute .. 43.38 ..

### [2.43.43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.43)

tīrthānyanusarandhīraḥ pāṣaṇḍaṃ pūrvvatastyajet.  
pāṣaṇḍhaḥ sa ca vijñeyo yo bhavetkāmakārataḥ .. 43.39 ..

### [2.43.44](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.44)

tīrtheṣu ye narā dhīrāḥ karmma kurvvanti tadghatāḥ.  
yathā brahmavido vedyaṃ vastu cānanyacetasaḥ.  
praviśanti pareśākhyaṃ brahma brahmaparāyaṇāḥ .. 43.40 ..

### [2.43.45](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.45)

yāste vaitaraṇī nāma nadī trailokyaviśrutā.  
sā'vatīrṇā gayākṣetre pitṝṇāṃ tāraṇāya vai.  
snāto godo vaitaraṇyāṃ triḥsaptakulamuddharet .. 43.41 ..

### [2.43.46](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.46)

tathā'kṣayavaṭaṃ gatvā viprānsantoṣayiṣyati.  
brahmaprakalpitānviprānhavyakavyādinā'rccayet.  
taistuṣṭaistoṣitāḥ sarvvāḥ pitṛbhiḥ saha devatāḥ .. 43.42 ..

### [2.43.47](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.47)

gayāyāṃ na hi tatsthānaṃ yatra tīrthaṃ na vidyate.  
sānnidhyaṃ sarvvatīrthānāṃ gayātīrthaṃ tato varam .. 43.43 ..

### [2.43.48](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.48)

mīne meṣe sthite sūryye kanyāyāṃ kārmuke ghaṭe.  
durllabhaṃ triṣu lokeṣu gayāyāṃ piṇḍapātanam .. 43.44 ..

### [2.43.49](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.49)

makare varttamāne ca grahaṇe candrasūryyayoḥ .  
durllabhaṃ triṣu lokeṣu gayāśrāddhaṃ sudurllabham .. 43.45 ..

### [2.43.50](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.50)

gayāyāṃ piṇḍadānena yatphalaṃ labhate naraḥ.  
na tacchakyaṃ mayā vaktuṃ kalpakoṭiśatairapi .. 43.46 ..

### [2.43.51](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43.51)

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte gayāmāhātmyaṃ nāma tricatvāriṃśo'dyāyaḥ .. 43 ..\*

## Linked texts (6)

- [Skandamahāpurāṇa (vulgate)](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda*vulgate.16.336.19) — Sanskrit
- [Garuḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.garuda.1.82.15) — Vyāsa, Sanskrit
- [Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi)](https://indike.org/pramana/in.purana.agni*nag.115.5) — Sanskrit
- [Kṛtyasārasamuccaya (Amṛtanātha Jhā Śarman)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.krtya.krtyasarasamuccaya.2.p413) — Amṛtanātha Jhā Śarman 1800, Sanskrit
- [Nirṇayasindhu](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.72.1.7) — Kamalākarabhaṭṭa 1612, Sanskrit
- [Śrāddhacandrikā (Divākarabhaṭṭa)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhacandrika.3.p16) — Divākarabhaṭṭa 1655, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.43) · Pramāṇa
