Vayupurana 2.44: adhyāyaḥ 44
Vāyupurāṇa 2.44
- Language
- Sanskrit
adhyāyaḥ 44
2.44.1
nārada uvāca..
2.44.2
gayāsuraḥ kathaṃ jātaḥ kiṃprabhāvaḥ kimātmakaḥ .
tapastaptaṃ kathaṃ tena kathaṃ dehapavitratā .. 44.1 ..
2.44.3
sanatkumāra uvāca..
2.44.4
viṣṇornābhyambujājjāto brahmā lokapitāmahaḥ.
prajāḥ sasarja saṃproktaḥ pūrvvaṃ devena viṣṇunā .. 44.2 ..
2.44.5
āsureṇaiva bhāvena hyasurānasṛjatpurā.
saumanasyena bhāvena devānsumanaso'sṛjat .. 44.3 ..
2.44.6
gayāsuro'surāṇāñca mahābalaparākramaḥ.
yojanānāṃ sapādañca śataṃ tasyocchrayaḥ smṛtaḥ .. 44.4 ..
2.44.7
sthūlaḥ ṣaṣṭiryojanānāṃ śreṣṭho'sau vaiṣṇavaḥ smṛtaḥ.
kolāhalagirivare tapastepe sudāruṇam .. 44.5 ..
2.44.8
bahuvarṣasahasrāṇi nirucchvāsaṃ sthiro'bhavat.
tattapastāpitā devāḥ saṃkṣobhaṃ paramaṃ gatāḥ .. 44.6 ..
2.44.9
brahmalokaṃ gatā devāḥ procuste'tha pitāmaham.
gayāsurādrakṣa deva brahmā devāṃstato'bravīt .. 44.7 ..
2.44.10
vrajāmaḥ śaṅkaraṃ devā brahmādyāśca gatāḥ śivam.
kailāse cābruvannatvā rakṣa deva mahāsurāt .. 44.8 ..
2.44.11
brahmādyānabravīcchambhurvrajāmaḥ śaraṇaṃ harim.
kṣīrābdhau devadeveśaḥ sa naḥ śreyo vidhāsyati.
brahmā maheśvaro devā viṣṇuṃ natvā pratuṣṭuvuḥ .. 44.9 ..
2.44.12
devā ūcuḥ ..
2.44.13
oṃ namo viṣṇavo bhartre sarvveṣāṃ prabhaviṣṇave.
rociṣṇave jiṣṇave ca rākṣasādigrasiṣṇave .. 44.10 ..
2.44.14
dhariṣṇave'khilasyāsya yogināṃ pārayiṣṇave .
varddhiṣṇave hyanantāya namo bhrājṣṇive namaḥ .. 44.11 ..
2.44.15
sanatkumāra uvāca..
2.44.16
evaṃ stuto vāsudevaḥ surāṇāṃ darśanaṃ dadau.
kimarthamāgatā devā viṣṇunoktāstamabruvan .. 44.12 ..
2.44.17
gayāsurabhayāddeva rakṣāsmānabravīddharim.
brahmādyā yāntu taṃ daityamāgamiṣyāmyahaṃ tataḥ .. 44.13 ..
2.44.18
keśave garuḍārūḍho varaṃ dātuṃ gayāsure.
sarvve svaṃ svaṃ samāsthāya yayurvāhanamuttamam .. 44.14 ..
2.44.19
ūcustaṃ vāsudevādyāḥ kimarthaṃ tapyate tvayā.
santuṣṭāḥ svāgatāḥ sarve varaṃ brūhi gayāsura .. 44.15 ..
2.44.20
gayāsura uvāca..
2.44.21
yadituṣṭāḥ stha me devā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ.
sarvvadevadvijātibhyo yajñatīrthaśiloccayāt .. 44.16 ..
2.44.22
devebhyo'tipavitro'hamṛṣibhyo'pi śivāvyayāt.
mantrebhyo devadevebhyo yogibhyaścāpi sarvvaśaḥ .. 44.17 ..
2.44.23
nyāsibhyaścāpi karmmibhyo dharmmibhyaśca tathā punaḥ.
jñātibhyo'tipavitrebhyaḥ pavitraḥ syāṃ sadā surāḥ .. 44.18 ..
2.44.24
pavitramastu taṃ devā daityamuktvā yayurdivam.
daityaṃ dṛṣṭvā ca spṛṣṭvā ca sarvve haripuraṃ yayuḥ .. 44.19 ..
2.44.25
śūnyaṃ lokatrayaṃ jātaṃ śūnyā yamapurī hyabhūt.
yama indrādibhiḥ sārddhaṃ brahmalokaṃ tato'gamat .. 44.20 ..
2.44.26
brahmāṇamūcire devā gayāsuravilopitāḥ.
tvayā datto'dhikāro vai gṛhāṇa tvaṃ pitāmaha .. 44.21 ..
2.44.27
brahmābravīttato devānvrajāmo viṣṇumavyayam.
brahmādayo'bruvanviṣṇuṃ tvayā dattavare'sure .. 44.22 ..
2.44.28
taddarśanādyayuḥ svargaṃ śūnyaṃ loka trayaṃ hyabhūt.
devairukto vāsudevo brahmāṇaṃ sa vaco'bravīt .. 44.23 ..
2.44.29
gatvāsuraṃ prārthayasva yajñārthaṃ dehi dehakam.
viṣṇūktaḥ sasuro brahmā gatvā'paśyanmahāsuram .. 44.24 ..
2.44.30
gayāsuro'bravīddṛṣṭvā brahmāṇaṃ tridaśaiḥ sahaḥ.
saṃpūjyotthāya vidhivatpraṇtaḥ śraddhayānvitaḥ .. 44.25 ..
2.44.31
..gayāsura uvāca..
2.44.32
adya me saphalaṃ janma adya me saphalaṃ tapaḥ.
yadāgato'tithirbrahmā sarvvaṃ prāptaṃ mayādya vai .. 44.26 ..
2.44.33
yoginyogāṅgavitsarvvalokasvāminpitarguro.
yadarthamā gato brahmanstatkāryyaṃ karavāṇyaham .. 44.27 ..
2.44.34
..brahmovāca..
2.44.35
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni dṛṣṭāni bhramatā mayā.
yajñārthaṃ na tu te tāni pavitrāṇi śarīrataḥ .. 44.28 ..
2.44.36
tvayā dehe pavitratvaṃ prāptaṃ viṣṇuprasādataḥ.
ataḥ pavitraṃ dehaṃ tvaṃ yajñārthaṃ dehime'sura .. 44.29 ..
2.44.37
..gayāsura uvāca..
2.44.38
dhanyo'haṃ deva deveśa yaddehaṃ prārthyate tvayā.
pitṛvaṃśaḥ kṛtārtho me dehe yāgaṃ karoṣi cet .. 44.30 ..
2.44.39
tvayaivotpādito dehaḥ pavitrastu tvayā kṛtaḥ.
sarvveṣāmupakārāya yāgo'vaśyaṃ bhavatviti .. 44.31 ..
2.44.40
ityuktvā so'patadbhūmau śvetakalpe gayāsuraḥ.
naiṛtīṃ diśamāśritya tadā kolāhale girau .. 44.32 ..
2.44.41
śiraḥ kṛtvottare daityaḥ pādau kṛtvā tu dakṣiṇe.
brahmā sambhṛtasambhāro mānasānṛtvijo'sṛjat .. 44.33 ..
2.44.42
agniśarmāṇammṛtaṃ śaunakaṃ yāñjaliṃ mṛdum.
kumuthiṃ veda kauṇḍilyaṃ hārītaṃ kāśyapaṃ kṛpam .. 44.34 ..
2.44.43
gargaṃ kauśikavāsiṣṭhau muniṃ bhārgavamavyayam.
vṛddhaṃ pārāśaraṃ kaṇvaṃ māṇḍavyaṃ śrutikevalam .. 44.35 ..
2.44.44
śvetaṃ sutālaṃ damanaṃ suhotraṃ kaṅkameva ca.
laukākṣiñca mahābāhuṃ jaigīṣavyaṃ tathaiva ca .. 44.36 ..
2.44.45
dadhipañcamukhaṃ vipramṛṣabhaṃ karkameva ca.
kātyāyanaṃ gobhilañca munimugramagāvratam .. 44.37 ..
2.44.46
supālakaṃ gautamañca tathā vedaśirovratam.
jaṭāmālinamavyagraṃ cāṭuhāsañca dāruṇam .. 44.38 ..
2.44.47
ātreyaṃ cāpyaṅgirasamaupamanyuṃ mahā vratam.
gokarṇañca guhāvāsaṃ śikhaṇḍinamumāvratam .. 44.39 ..
2.44.48
etānanyāṃśca viprendrānvedhā lokapitāmahaḥ .
parikalpyākarodyāgaṃ gayāsuraśarīrake .. 44.40 ..
2.44.49
agniśarmāpi pañcāgnīnmukhādetānathāsṛjat.
dakṣiṇāgniṃ gārhapatyāhavanīyau tapo'vyayaḥ .. 44.41 ..
2.44.50
satyāvasathyau devarṣe yeṣu yajñāḥ pratiṣṭhitāḥ.
yajñasya ca pratiṣṭhārthaṃ viprebhyo dakṣiṇāṃ dadau .. 44.42 ..
2.44.51
hutvā pūrṇāhutiṃ brahnā snātvā cāvabhṛthena tu.
yajñayūpaṃ suraiḥ sārddhaṃ samānīya vyaropayat .. 44.43 ..
2.44.52
brahmaṇaḥ sahasā śreṣṭhe sarasyevāśritaṃ śubham.
calitaścakito brahmā dharmmarājamabhāṣata .. 44.44 ..
2.44.53
jātā gṛhe tava śilā samānīyāvicārayan.
daityasya śīghraṃ śirasi tāṃ dhāraya mamājñayā .. 44.45 ..
2.44.54
niścalārthaṃ yamaḥ śrutvā dhārayanmastake śilām.
śilāyāṃ dhāritāyāntu saśilaścāsuro'calat .. 44.46 ..
2.44.55
devānūce'tha rudrādīñchilāyāṃ niścalāḥ kila.
tiṣṭhantu devāḥ sakalāstathetyuktvā ca te sthitāḥ .. 44.47 ..
2.44.56
devāḥ pādairlakṣayitvā tathāpi calito'suraḥ.
brahmātha vyākulo viṣṇuṃ gataḥ kṣīrābdhiśāyinam.
tuṣṭāva praṇato bhūtvā natvā cādṛtya taṃ prabhum .. 44.48 ..
2.44.57
..brahmovāca..
2.44.58
brahmāṇḍasya pate nātha namāmi jagatāṃ patim.
katiṃ kīrttimatāṃ nṝṇāṃ buktimuktipradāyakam .. 44.49 ..
2.44.59
viṣvakseno'bravīdviṣṇuṃ deva tvāṃ stauti padmajaḥ.
harirāhānaya tvaṃ taṃ viṣṇūktaḥ sa tamānayat.
ajamūce hariḥ kasmādāgato'si vadasva tat .. 44.50 ..
2.44.60
..brahmovāca..
2.44.61
devadeva kṛte yoge pracacāla gayāsuraḥ.
śilāyāṃ devarūpiṇyāṃ nyastāyāṃ tasya mastake .. 44.51 ..
2.44.62
rudrādiṣu ca deveṣu saṃsthiteṣvasuro'calat.
idānīṃ niścalārthaṃ hi prasādaṃ kuru mādhava .. 44.52 ..
2.44.63
brahmaṇo vacanaṃ śrutvā hyākṛṣya svaśarīrataḥ .
mūrttiṃ dadau niścalārthaṃ brahmaṇe bhagavānhariḥ .. 44.53 ..
2.44.64
ānīya mūrttiṃ brahmāpi śilāyāṃ samadhārayat.
tathāpi calitaṃ vīkṣya punardevamathāhvayat .. 44.54 ..
2.44.65
āgatya viṣṇuḥ kṣīrābdheḥ śilāyāṃ saṃsthito'bhavat.
janārddanābhidhānena puṇḍarīketi nāmataḥ.
śilāyāṃniścalārthaṃ hi svayamādigadādharaḥ .. 44.55 ..
2.44.66
niścalārthaṃ pañcadhāsīcchilāyāṃ prapitāpahaḥ.
pitāmaho'tha phalgvīśaḥ kedāraḥ kanakeśvaraḥ .. 44.56 ..
2.44.67
brahmā sthitaḥ svayaṃ tatra gajarūpī vināyakaḥ.
gayādityaścottarārko dakṣiṇārkastridhā raviḥ .. 44.57 ..
2.44.68
lakṣmīḥ sītābhidhānena gaurī ca maṅgalāhvayā.
gāyatrī caiva sāvitrī trisandhyā ca sarasvatī .. 44.58 ..
2.44.69
indro bṛhaspatiḥ pūṣā vasavo'ṣṭau mahābalāḥ.
viśvedevāścāśvineyau māruto viśvanāyakaḥ.
sayakṣoragagandharvvāstasthurdevāḥ svaśāktibhiḥ .. 44.59 ..
2.44.70
ādyayā gadayā cāsau yasmāddaityaḥ sthirīkṛtaḥ.
sthita ityeva hariṇā tasmādādigadādharaḥ .. 44.60 ..
2.44.71
ūce gayāsuro devānkimarthaṃ vañcito hyaham.
yajñārthaṃ brahmaṇe dattaṃ śarīramamalaṃ mayā.
viṣṇorvacanamātreṇa kiṃ na syāṃ niścalo hyaham .. 44.61 ..
2.44.72
yatsuraiḥ pīḍito'tyarthaṃ gadayā hariṇā tathā.
pīḍito yadyahaṃ devāḥ prasannāḥ santu sarvadā .. 44.62 ..
2.44.73
gadādharādayastuṣṭāḥ procuḥ sārddhaṃ gayāsuram.
varaṃ brūhi prasannāḥ smo devānūce gayāsuraḥ .. 44.63 ..
2.44.74
yāvatpṛthvī parvatāśca yāvaccandrārkatārakāḥ.
tāvacchilāyāṃ tiṣṭhantu brahmaviṣṇumaheśvarāḥ.
anye ca sakalā devā mannāmnā kṣetramastu vai .. 44.64 ..
2.44.75
pañcakrośaṃ gayākṣetraṃ krośamekaṃ gayāśiraḥ .
tanmadhye sarvatīrthāni prayacchantu hitaṃ nṛṇām .. 44.65 ..
2.44.76
snānāditarpaṇaṃ kṛtvā piṇḍadānātphalādhikam.
mahātmā vai sahasrañca kulānāṃ coddharennaraḥ .. 44.66 ..
2.44.77
vyaktāvyaktasvarūpeṇa yūyaṃ tiṣṭhata sarvadā.
gadādharaḥ svayaṃ lokādbhūyātsarvāghanāśanāt .. 44.67 ..
2.44.78
śrāddhaṃ sapiṇḍakaṃ yeṣāṃ brahmalokaṃ prayāntu te.
brahmahatyādikaṃ pāpaṃ vinaśyatu ca sevinām .. 44.68 ..
2.44.79
naimiṣaṃ puṣkaraṃ gaṅgā prayāgaścāvimuktikam.
etānyanyāni tīrthāni divi bhuvyantarikṣataḥ.
samāyāntu sadā nṝṇāṃ prayacchantu hitaṃ surāḥ .. 44.69 ..
2.44.80
kiṃ bahūktyā suragaṇā yuṣmāsvekāpi devatā.
cenna tiṣṭhedahaṃ cāpi samayaḥ pratipālyatām .. 44.70 ..
2.44.81
gayāsuravacaḥ śrutvā procurviṣṇvādayaḥsurāḥ.
tvayā yatprārthitaṃ sarvvaṃ tadbhaviṣyatyasaṃśayam .. 44.71 ..
2.44.82
asmatpādānarccayitvā yāsyanti paramāṃ gatim.
devairdattavaro daityo harṣito niścalo'bhavat .. 44.72 ..
2.44.83
sthiteṣu caiva deveṣu brāhmaṇebhyo dadāvajaḥ.
grāmāṃśca pañcapañcāśatpañcakrośīṃ gayāṃ tathā.
gṛhānkṛtvā dadau divyānsarvvopaskarasaṃyutān .. 44.73 ..
2.44.84
kāmadhenuṃ kalpavṛkṣaṃ pārijātādikāṃstarūn.
mahānadīṃ kṣīravahāṃ ghṛtakulyāstathaiva ca .. 44.74 ..
2.44.85
madhuśravāṃ madhukulyāṃ dadhyādyāḍhyasarāṃsi ca.
suvarṇadīrghikāṃ caiva bahūnannādiparvvatān .. 44.75 ..
2.44.86
bhakṣyabhojyaphalādīṃśca sarvvaṃ brahmā sṛjandadau.
na yācayadhvaṃ viprendrā anyānuktvā dadāvajaḥ .. 44.76 ..
2.44.87
dattvā yayau brahmalokaṃ natvā hyādigadādharam .
dharmmāraṇye tatra dharmmaṃ yājayitvā yayācire .. 44.77 ..
2.44.88
dharmmayāge ca lobhādvai pratigṛhya dhanādikam.
tato brahmā samāgatya brāhmaṇāṃstāñchaśāpa ha .. 44.78 ..
2.44.89
kṛtavanto yato lobhaṃ maddatteṣvakhileṣvapi.
tasmādṛṇādhikā yūyaṃ bhaviṣyanti sadā dvijaḥ .. 44.79 ..
2.44.90
yuṣmākaṃ syādvārivahā nadī pāṣāṇaparvvatāḥ.
nadyādayo vārivahā mṛnmayāśca yathā gṛhāḥ .. 44.80 ..
2.44.91
kāmadhenuḥ kalpavṛkṣo mallokamupatiṣṭhatām.
evaṃ śaptā brahmaṇā te prārthayanto'bruvannajam .. 44.81 ..
2.44.92
tvayā yaddattamakhilaṃ tatsarvaṃ śāpato gatam.
jīvanārthaṃ prasādaṃ no bhagavānkarttumarhasi .. 44.82 ..
2.44.93
tacchrutvā brāhmaṇānbrahmā provācedaṃ dayānvitaḥ.
tīrthopajīvikā yūyamācandrārkaṃ bhaviṣyatha .. 44.83 ..
2.44.94
lokāḥ puṇyā gayāyāṃ ye śrāddhino brahmalokagāḥ.
yuṣmānye pūjayiṣyanti tairahaṃ pūjitaḥ sadā .. 44.84 ..
2.44.95
ākrāntaṃ daityajaṭharaṃ dharmmeṇa virajādriṇā.
nābhikūpasamīpe tu devī yā virajā sthitā.
tatra piṇḍādikaṃ kṛtvā triḥsaptakulamuddharet .. 44.85 ..
2.44.96
mahendragiriṇā tasya kṛtau pādau suniścalau.
itatra piṇḍādikṛtsapta kulānyuddharate naraḥ .. 44.86 ..
2.44.97
iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte gayāmāhātmyaṃ nāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ .. 44 .. * .. *
Linked texts (1)
- Tristhalīsetu (Nārāyaṇa) — Nārāyaṇa (Mahiṣamaṅgalam) 1513, Sanskrit