Vayupurana 2.46: adhyāyaḥ 46

Vāyupurāṇa 2.46

Language: Sanskrit

adhyāyaḥ 46

2.46.1

..sanatkumāra uvāca..

2.46.2

vakṣye śilāyā māhātmyaṃ śrṛṇu nārada muktidam.
yasyā gāyanti devāśca māhātmyaṃ munipuṅgavāḥ .. 46.1 ..

2.46.3

śilā sthitā pṛthivyāṃ sā devarūpātipāvanī.
vicitrākhyaṃ śilātīrthaṃ triṣu lokeṣu viśrutam .. 46.2 ..

2.46.4

tasyāḥ saṃsparśanāllokāḥ sarve haripuraṃ yayuḥ.
śūnye lokatraye jāte śūnyā yamapurī hyabhūt .. 46.3 ..

2.46.5

yama indrādibhirgatvā ūce brahmāṇamadbhutam.
adhikāraṃ gṛhāṇātha yamadaṇḍaṃ pitāmaha .. 46.4 ..

2.46.6

yamamūce tato brahmā svagṛhe dhārayasva tām.
brahmokto dharmarājastu gṛhe tāṃ samadhārayat .. 46.5 ..

2.46.7

yamo'dhikāraṃ svaṃ cakre pāpināṃ śāsanādikam.
evaṃvidhā gurutarā śilā jagati viśrutā .. 46.6 ..

2.46.8

yathā brahnā yathā viṣṇuryathā devo maheśvaraḥ.
brahmāṇḍe ca yathā meru statheyaṃ devarūpiṇī .. 46.7 ..

2.46.9

gayāsurasya śirasi gurutvāddhāritā yataḥ .
ataḥ pavitrayoryogaḥ pitṝṇāṃ mokṣadāyakaḥ .. 46.8 ..

2.46.10

pavitrayordvayoryoge hayamedha majo'karot.
bhāgārthamāgatāndṛṣṭvā viṣṇvādīnabravīcchilā .. 46.9 ..

2.46.11

śilāsthitipratijñāṃ tu kurvantu pitṛmuktaye.
tathetyuktvā śilāyānte devā viṣṇvādayaḥ sthitāḥ .. 46.10 ..

2.46.12

śilārūpeṇa mūrttyā ca padarūpeṇa devatāḥ.
mūrttāmūrtasvarūpeṇa sthitāḥ pūrvapratijñayā .. 46.11 ..

2.46.13

daityasya muṇḍa pṛṣṭhe tu yasmātsā saṃsthitā śilā.
tasmātsa muṇḍapṛṣṭhādriḥ pitṝṇāṃ brahmalokadaḥ .. 46.12 ..

2.46.14

ācchāditaḥ śilāpādaḥ prabhāsenādriṇā yataḥ.
bhāsito bhāskareṇeti prabhāsaḥ parikalpitaḥ .. 46.13 ..

2.46.15

prabhāsaṃ hi vinirbhidya śilāṅguṣṭho vinirgataḥ.
aṅguṣṭhotthita īśo'pi prabhāseśaḥ prakīrttitaḥ .. 46.14 ..

2.46.16

śilāṅguṣṭhaikateśo yaḥ sā ca pretaśilā smṛtā.
piṇḍadānādyatastasyāṃ pretatvānmucyate naraḥ .. 46.15 ..

2.46.17

mahānadīprabāsādyoḥ saṅgame snānakṛnnaraḥ.
rāmo devyā saha snāto rāmatīrthaṃ tataḥ smṛtam .. 46.16 ..

2.46.18

prārthito'tra mahānadyā rāma snāto bhaveti ca.
rāmatīrthaṃ tato bhūtvā triṣu lokeṣu viśrutam .. 46.17 ..

2.46.19

janmāntaraśataṃ sāgraṃ yatkṛtaṃ duṣkṛtaṃ mayā.
tatsarvaṃ vilayaṃ yātu rāmatīrthābhiṣecanāt .. 46.18 ..

2.46.20

mantreṇānena yaḥ snātvā śrāddhaṃ kurvīta mānavaḥ.
rāmatīrthe piṇḍadastu viṣṇulokaṃ prayātyasau.
tathetyuktvā sthito rāmaḥ sītayā bharatāgrajaḥ .. 46.19 ..

2.46.21

rāma rāma mahābāho devānāmabhayaṅkara.
tvāṃ namasye'tra deveśaṃ mama naśyatu pātakam .. 46.20 ..

2.46.22

mantreṇānena yaḥ snātvā śrāddhaṃ kuryātsapiṇḍakam .
pretatvāttasya pitaro vimuktāḥ pitṛtāṃ yayuḥ .. 46.21 ..

2.46.23

āpastvamasi deveśa jyotiṣāṃ patireva ca.
pāpa nāśaya me deva manovākkāyakarmajam .. 46.22 ..

2.46.24

namaskṛtya prabhāseśaṃ bhāsamānaṃ śivaṃ vrajet.
tañca śambhuṃ namaskṛtya kuryādyamabaliṃ tataḥ .. 46.23 ..

2.46.25

rāme vanaṃ gate śailamāgatya bharataḥ sthitaḥ .
pitṛpiṇḍādikaṃ kṛtvā rāmaṃ saṃsthāpya tatra ca .. 46.24 ..

2.46.26

rāmaṃ sītāṃ lakṣmaṇañca munīnsthāpitavānprabhuḥ.
bharatasyāśrame puṇye nityaṃ puṇyatamairvṛtam.
mataṅgasya padaṃ tatra dṛśyate sarvamānuṣaiḥ .. 46.25 ..

2.46.27

sthāpitaṃ dharmasarvasvaṃ lokasyāsya nidarśanāt.
mataṅgasya pade śrāddhī sarvāṃstārayate pitṝn .. 46.26 ..

2.46.28

rāmatīrthe naraḥ snātvā rāmaṃ sītāṃ samarcya ca.
rāmeśvaraṃ praṇamyātha na dehī jāyate punaḥ .. 46.27 ..

2.46.29

śilāyā jaghanaṃ bhūyaḥ samākrāntaṃ nagena tu.
dharmarājena saṃprokto na gaccheti nagaḥ smṛtaḥ .. 46.28 ..

2.46.30

yamarājadharmarājau niścalārthaṃ vyavasthitau.
tābhyāṃ baliṃ prayacchāmi pitṝṇāṃ mukti hetave .. 46.29 ..

2.46.31

dvau śvānau śyāmaśabalau vaivasvatakulodbhavau.
tābhyāṃ baliṃ prayacchāmi syātāmetāvahiṃsakau .. 46.30 ..

2.46.32

aindravāruṇa vāyanyayāmyanaiṛtyasaṃsthitāḥ.
vāyasāḥ pratigṛhṇantu bhūyo piṇḍaṃ mayā sthitam .. 46.31 ..

2.46.33

yamo'si yamadūto'si vāyaso'si mahābala.
saptajanmakṛtaṃ pāpaṃ baliṃ bhuktvā vināśaya .. 46.32 ..

2.46.34

rāme vanaṃ gate śailamāgatya bharatena hi.
pituḥ piṇḍādikaṃ kṛtvā rāmeśaḥ sthāpito'tra vai .. 46.33 ..

2.46.35

snātvā natvā ca rāmeśaṃ rāmasītā samanvitam.
tatra śrāddhaṃ sapiṇḍañca kṛtvā viṣṇupuraṃ vrajet.
pitṛbhiḥ saha dharmātmā kulānāñca śataiḥsaha .. 46.34 ..

2.46.36

rāmaṃ sītāṃ lakṣmaṇañca munīnsthāpitavānprabhuḥ.
bharatasyāśrame puṇye nityaṃ puṇyatamairvṛtam.
mataṅgasya padaṃ tatra dṛśyate sarvamānuṣaiḥ .. 46.35 ..

2.46.37

vahnirdvau varuṇau rudrāścatvāraḥ pitṛmokṣadāḥ.
bharatāśramamāsādya tānnametpūjayennaraḥ .. 46.36 ..

2.46.38

pāpebhyaścopapāpebhyo mucyate pitṛbhiḥ saha.
yatra kutrāpi devarṣe bharatasyāśrame naraḥ .
snātaḥ śrāddhādikaṃ kuryāttatkalpe'pi na hīyate .. 46.37 ..

2.46.39

gayāyāṃ cākṣayaṃ śrāddhaṃ japahomatapāṃsi ca.
sarvamānantyamāhurvai yaddattaṃ bharatāśrame .. 46.38 ..

2.46.40

caturyugasvarūpeṇa catasro ravimūrttayaḥ .
dṛṣṭāḥ spṛṣṭāḥ pūjitāstāḥ pitṝṇāṃ muktidāyakāḥ .. 46.39 ..

2.46.41

muktirvāṃmana ityeva tārakākhyo vidhiḥ paraḥ.
saṃsārārṇavataptānāṃ nāvāvetau sureśvarau.
tārakaṃ brahma viśveṣāṃ mṛtānāṃ jīvatāmidam .. 46.40 ..

2.46.42

trivikramañca brahmāṇaṃ yaḥ paśyetpuruṣottamam.
pitṛbhiḥ saha dharmātmā sa yāti paramāṃ gatim .. 46.41 ..

2.46.43

śilāyā vāmapāde'pi tathābhyudyantako giriḥ .
sthāpitaḥ piṇḍadastatra pitṝnbrahmapuraṃ nayet .. 46.42 ..

2.46.44

naimiṣāraṇyapārśve tu īce brahmā suraiḥ saha.
mukhyasaṃjñaṃ hi tattīrthaṃ devāstatra pade sthitāḥ .. 46.43 ..

2.46.45

triṣu teṣu padeṣveva tīrtheṣu munisattama.
yatkiñcidaśubhaṃ karma tatpraṇaśyati nārada .. 46.44 ..

2.46.46

tannaimiṣavanaṃ puṇyaṃ sevitaṃ puṇyapūruṣaiḥ.
tatra vyāsaḥ śukaḥ pailaḥ kaṇvo vedhāḥ śivo hariḥ .. 46.45 ..

2.46.47

teṣāṃ darśanamātreṇa mucyate pātakairnaraḥ.
vāmahaste śilāyāstu tathā codyantako giriḥ .. 46.46 ..

2.46.48

sa parvataḥ samānīto hyagastyena mahātmanā.
tatra brahmā haraścaiva tapaścograñca cakratuḥ .. 46.47 ..

2.46.49

tatrāgastyasya hi varaṃ kuṇḍaṃ trailokyadurlabham.
yatra munyaṣṭakaṃ siddhaṃ tapastaptvā śivaṃ gatam.
kuṇḍe munyaṣṭakaṃ natvā pitṝnbrahmapuraṃ nayet .. 46.48 ..

2.46.50

agastyenātha devarṣe hyudayādrermahātmanā.
śilāyā vāmahaste'pi sthāpito girirāṭ śubhaḥ.
vāditrādyairdivyagītairāḍhyo vāditrako giriḥ .. 46.49 ..

2.46.51

tatra vidyādharo nāma gandharvāpsarasāṅgaṇaiḥ.
sameto'dyāpi kītāni divyāni saha gīyate .. 46.50 ..

2.46.52

mohanaśca sunīthaśca śailūjo mohanottamaḥ.
parvato nāradadhyānī saṅgītī puṣpadantakaḥ.
hāhā hūhūprabhṛtayo gītadānaṃ prajakrire .. 46.51 ..

2.46.53

tathā citraratho nāma sarvagandharvasaṃvṛtaḥ.
gāyati madhurāṇyeva gītānyadrau mahotsavam .. 46.52 ..

2.46.54

ataḥ sa parvato devaiḥ sevyate'dyāpi nityaśaḥ.
dharmajāstatra deveśo haro bhasmāṅgarāgavān .. 46.53 ..

2.46.55

pārvatyā sahito rudraḥ parvate gītanādite.
modate pūjitodyeyaḥ pitṝṇāṃ paramāṃ gatim .. 46.54 ..

2.46.56

gayāyāṃ paramātmā hi gopatirvā gadādharaḥ.
hīyate vaiṣṇavī māyā tathā rudrārccayā mune .. 46.55 ..

2.46.57

śilāyā dakṣiṇe haste bhasmakūṭo girirdhṛtaḥ.
dharmmarājena tatrāste hyagastyaḥ saha bhāryyayā .. 46.56 ..

2.46.58

agastyasya pade snātaḥ piṇḍado brahmalokagaḥ.
brahmaṇastu varaṃ lebhe māhātmyaṃ bhuvi durlabham .. 46.57 ..

2.46.59

lopāmudrāṃ tathā bhāryyāṃ pitṝṇāṃ paramāṃ gatim.
tatrāgastyeśvaraṃ dṛṣṭvā mucyate brahmahatyayā .. 46.58 ..

2.46.60

agastyañca sabhāryyañca pitṝnbrahmapuraṃ nayet.
daṇḍinātha tapastepe sītādrerdakṣiṇe girau .. 46.59 ..

2.46.61

vaṭo vaṭeśvarastatra sthitaśca prapitāmahaḥ.
tadagre rukmiṇīkuṇḍaṃ paścime kapilā nadī.
kapileśo nadītīre hyamāsomasamāgame .. 46.60 ..

2.46.62

kapilāyāṃ naraḥ snātvā kapileśaṃ samarcya ca.
kṛte śrāddhe piṇḍadāne pitaro mokṣamāpnuyuḥ .. 46.61 ..

2.46.63

tatrāgnidhārā girivarādāgatodyantakādanu.
tatra sārasvataṃ kuṇḍaṃ sarasvatyā prakalpitam .. 46.62 ..

2.46.64

śukrastatra sutaiḥ sārddhaṃ ṣaṇḍāmarkkādibhiḥ prabhuḥ.
tatra tatra munīndrāṇāṃ padeṣu munisattama.
śrāddhapiṇḍādikṛtsnātaḥ pitṝṃstārayate naraḥ .. 46.63 ..

2.46.65

śilāyā vāmahaste'pi gṛdrakūṭo girirdhṛtaḥ.
gṛdhrarūpeṇa saṃsiddhāstapastaptvā maharṣayaḥ .. 46.64 ..

2.46.66

ato girirgṛdhrakūṭastatra gṛdhreśvaraḥ sthitaḥ.
dṛṣṭvā gṛdhreśvaraṃ natvā yāyācchambhoḥ padaṃ naraḥ .. 46.65 ..

2.46.67

tatra gṛdhre guhāyāñca piṇḍadaḥ śivalokabhāk .
tatra gṛdhre vaṭaṃ natvā prāptakāmo divaṃ vrajet .. 46.66 ..

2.46.68

ṛṇamokṣaṃ pāpamokṣaṃ śivaṃ dṛṣṭvā śivaṃ vrajet.
śūrakṣetrañca tatrāste piṇḍadaḥ svarnayetpitṝn .. 46.67 ..

2.46.69

ādipālena giriṇā samākrāntaṃ śilodaram.
tatrāste gajarūpeṇa vighreśo vignanāśanaḥ.
taṃ dṛṣṭvā mucyate vighnaiḥ pitṝn brahmapuraṃ nayet .. 46.68 ..

2.46.70

nitambe muṇḍapṛṣṭhasya devadāruvanaṃ tvabhūt.
muṇḍapṛṣṭhāravindrādrī dṛṣṭvā pāpaṃ vināśayet.
gayānābhau suṣumnāyāṃ piṇḍadaḥ svarnayetpitṝn .. 46.69 ..

2.46.71

śilāyā vāmapāde tu sthāpitaḥ pretaparvataḥ.
dharmarājena pāpebhyo giriḥ pretaśilāhvayaḥ .. 46.70 ..

2.46.72

pādena dūre nikṣiptaḥ śilāyāḥ pādabhārataḥ.
gataḥ śilāyāḥ saṃsargātpretakūṭaḥ pavitratām .. 46.71 ..

2.46.73

pretakuṇḍañca tatrāste devāstatra pade sthitāḥ.
tatra kuṇḍādikaṃ kṛtvā pretatvānmocayetpitṝn .. 46.72 ..

2.46.74

pṛthaksthitāśca bahavo vighnakāriṇa eva te.
śrāddhādikāriṇāṃ nṝṇāṃ tīrthe pitṛvimuktaye.
pretā dhānuṣkarūpeṇa karagrahaṇakārakāḥ .. 46.73 ..

2.46.75

pādāṅkitāṃ muṇḍapṛṣṭhāṃ mahādevanivāsinīm.
tāṃ dṛṣṭvā sarvalokaśca muktaḥ pāpopapātakaiḥ .. 46.74 ..

2.46.76

gayāśirasi puṇye ca sarvapāpairvivarjite.
gretādivarjitaṃ yasmāttato'tipāvanaṃ varam .. 46.75 ..

2.46.77

kīkaṭeṣu gayā puṇyā puṇyaṃ rājagṛhaṃ vanam.
cyavanasyāśramaṃ puṇyaṃ nadī puṇyā punaḥpunā .. 46.76 ..

2.46.78

vaikuṇṭho lohadaṇḍaśca gṛdhrakūṭaśca śoṇakaḥ.
atra śrāddhādinā sarvānpitṝnbrahmapuraṃ nayet .. 46.77 ..

2.46.79

krauñcarūpeṇa hi munirmuṇḍapṛṣṭhe tapo'karot.
tasya pādāṅkito yasmātkrauñcapādastataḥ smṛtaḥ .. 46.78 ..

2.46.80

snāto jalāśaye tatra nayetsvargaṃ svakaṃ kulam.
baliḥ kākaśilāyāñca kākebhya ṛṇamokṣadaḥ .. 46.79 ..

2.46.81

muṇḍapṛṣṭhasya sānau hi lomaśo lomaharṣaṇaḥ.
dvāvetau paramaṃ taptvā tapaḥsiddhiṃ parāṃ gatau .. 46.80 ..

2.46.82

āhūtāstu saricchreṣṭhā lomaśena mahānadī.
śarāvatī vetravatī candrabhāgā sarasvatī .. 46.81 ..

2.46.83

kāverī sindhurīrā ca candanā ca saridvarā.
vāsiṣṭhī sarayūrgaṅgā yamunā gaṇḍakīndirā .. 46.82 ..

2.46.84

mahāvaitaraṇī nāmnā nikṣarā ca divaukasaḥ .
sāvavyalakanandā ca hyudīcī kankāhvayā .. 46.83 ..

2.46.85

kauśikī brahmadā jyeṣṭhā sarvasyāghavimocinī.
kṛṣṇavalvā carmmavatī dve nadyau muktidāyike .. 46.84 ..

2.46.86

āhūte saritāṃ śreṣṭhe lomahrarṣeṇa sāhasāt .
tapasastu prabhāveṇa narmmadā munipuṅgava.
tāsu sarvāsu yaḥ snātvā piṇḍadaḥ svarnayetpitṝn .. 46.85 ..

2.46.87

brahmayoniṃ praviśyātha nirgacchedyastu mānavaḥ.
paraṃ brahma sa yātīha vimukto yonisaṅkaṭāt .. 46.86 ..

2.46.88

nikṣarāyāṃ puṣkariṇyāṃ snātaḥ śrāddhādikaṃ naraḥ.
kuryyātkrauñcapade divye niyamādvāsaratrayam.
sarvānpitṝnnayetsvargaṃ pañcapāpina eva ca .. 46.87 ..

2.46.89

janārdano bhasmakūṭe tasya haste tu piṇḍadaḥ.
ātmano'pyathavānyeṣāṃ savyenāpi tilairvinā.
jīvatāṃ dadhisaṃmiśraṃ sarve te viṣṇulokagāḥ .. 46.88 ..

2.46.90

yastu piṇḍo mayā dattastava haste janārdana.
yaduddiśya tvayā deyastasminpiṇḍo mṛte prabho .. 46.89 ..

2.46.91

eṣa piṇḍo mayā dattastava haste janārdana.
antakāle gate mahyaṃ tvayā deyo gayāśire .. 46.90 ..

2.46.92

janārdana namastubhyaṃ namaste pitṛmokṣada.
pitṛpate namaste'stu namaste pitṛrūpiṇe .. 46.91 ..

2.46.93

gayāyāṃ pitṛrūpeṇa svayameva janārdanaḥ.
taṃ dṛṣṭvā puṇḍarīkākṣaṃ mucyate ca ṛṇatrayāt .. 46.92 ..

2.46.94

namaste puṇḍarīkākṣa ṛṇatrayavimocaka.
lakṣmīkānta namaste'stu pitṝṇāṃ mokṣado bhava .. 46.93 ..

2.46.95

vāmajānu susaṃpātya natvā bhīmo janārdanam.
śrāddhaṃ sapiṇḍakaṃ kṛtvā bhrātṛbhirbrahmalokabhāk.
pitṛbhiḥ saha dharmātmā kulānāñca śatena ca .. 46.94 ..

2.46.96

śilāyāṃ vyaktarūpeṇa vyaktāvyaktātmanā sthitaḥ.
lakṣmīśo vibhudhaiḥ sārddhaṃ tasmāddevamayī śilā .. 46.95 ..

2.46.97

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte gayāmāhātmyaṃ nāma ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāya- .. 46 ..*

Linked texts (1)

Tristhalīsetu (Nārāyaṇa) — Nārāyaṇa (Mahiṣamaṅgalam) 1513, Sanskrit