<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 2.50

# Vayupurana 2.50: adhyāyaḥ 50

Vāyupurāṇa 2.50

- **Language:** Sanskrit

### adhyāyaḥ 50

### [2.50.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.1)

..sanatkumāra uvāca..

### [2.50.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.2)

yajñañcakre gayo rājā bahvannaṃ bahudakṣiṇam.  
yatra dravyasamūhānāṃ saṃkhyā karttuṃ na śakyate .. 50.1 ..

### [2.50.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.3)

sthitā gayāyāmannādiparvvatāḥ pañcaviṃśatiḥ.  
praśaṃsanti dvijāstatra deśe deśe supūjitāḥ .. 50.2 ..

### [2.50.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.4)

naiva pūrvvaṃ kepyakurvvanna kariṣyanti cāpare.  
sikatā vā yathā loke yathā ca divi tārakāḥ .. 50.3 ..

### [2.50.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.5)

tathā bahusuvarṇādyairasaṅkhyātāstu dakṣiṇāḥ .  
naiveha pūrve ye kecinna kariṣyanti cāpare .. 50.4 ..

### [2.50.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.6)

praśaṃsanti dvijāstṛptā deśe deśe supūjitāḥ.  
gayaṃ viṣṇvādayastuṣṭā varaṃ brūhīti cābruvan .. 50.5 ..

### [2.50.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.7)

gayastānprārthayāmāsa hyabhiśaptāśca ce purā.  
brahmaṇā te dvijāḥ pūtā bhavantu kratupūjitāḥ .. 50.6 ..

### [2.50.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.8)

gayāśrāddhavidhānāya dvijā mūrttāścadurddaśa.  
teṣāṃ vākyaṃ prakurvvīta yadi brahmā svayaṃ bhavet .. 50.7 ..

### [2.50.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.9)

gautamaṃ kāśyapaṃ kautsaṃ kauśikaṃ kaṇvameva ca.  
bhāradvājaṃ hyauśanasaṃ vātsyaṃ pārāśaraṃ tathā .. 50.8 ..

### [2.50.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.10)

haritkumāramāṇḍavyaṃ lokākṣiṃ lokasaṃmahat.  
vāsiṣṭhañca tathātreyaṃ gotrāṇyeṣāṃ caturddaśa .. 50.9 ..

### [2.50.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.11)

gayāpurīti mannāmnā khyātā brahma purī yathā.  
evamastu varaṃ dattvā tathā cāntardadhuḥ surāḥ .. 50.10 ..

### [2.50.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.12)

gayaśca bhogānsambhujya viṣṇulokaṃ paraṃ yayau.  
viśālāyāṃ viśālo'bhūdrājā'putro 'bravīddvijān .. 50.11 ..

### [2.50.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.13)

kathaṃ putrādayo me syurviśālaṃ cābruvandvijāḥ.  
gayāyāṃ piṇḍadānena tava sarvvaṃ bhaviṣyati .. 50.12 ..

### [2.50.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.14)

viśālo'pi gayāśīrṣa piṇḍadaḥ putravānabhūt.  
dṛṣṭvākāśe sitaṃ raktaṃ kṛṣṇaṃ puruṣamabravīt .. 50.13 ..

### [2.50.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.15)

ke yūyaṃ teṣu caivaikaḥ sitaḥ proce viśālakam.  
ahaṃ sitaste janaka indralokādihāgataḥ .. 50.14 ..

### [2.50.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.16)

mama putra pitā rakto brahmahā pāpakṛttamaḥ .  
ayaṃ pitāmahaḥ kṛṣṇa ṛṣayo yena ghātitāḥ .. 50.15 ..

### [2.50.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.17)

avīcinarakaṃ prāptau muktau tvatpiṇḍadānataḥ.  
pitṝnpitāmahāṃścaiva tathaiva prapitāmahān .. 50.16 ..

### [2.50.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.18)

prīṇayāmīti yattoyaṃ tvayā dattamarindama.  
tenāsmadyugapadyogo jāto vākyena sattama .. 50.17 ..

### [2.50.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.19)

muktiḥ kṛtā tvayā putra vrajāmaḥ svargamuttamam.  
evaṃ putraiḥ pitṝṇāṃ ca kartavyā muktiruttamā .. 50.18 ..

### [2.50.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.20)

tvañca rājyaṃ ciraṃ kṛtvā bhuktvā bhogāṃśca durllabhān.  
yajñānsadakṣiṇānkṛtvā yāyādviṣṇupuraṃ tataḥ .. 50.19 ..

### [2.50.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.21)

evaṃ labdhavaro rājā rājyaṃ kṛtvā divaṃgataḥ.  
pretarājaḥ saha pretairgayāśrāddhāddivaṃ gataḥ .. 50.20 ..

### [2.50.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.22)

pretaḥ kaścidvimuktyarthaṃ vaṇijaṃ kañcidabravīt.  
mama nāmnā gayāśīrṣe piṇḍanirvvāpaṇaṃ kuru .. 50.21 ..

### [2.50.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.23)

pretabhāvavimuktyarthaṃ tvaṃ gṛhāṇa dhanaṃ mama.  
tadvanaṃ sarvvamādāya gayāśrāddhavyayaṃ kuru .. 50.22 ..

### [2.50.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.24)

ṣoḍaśapañcabhāgāṃśca tubhyaṃ vai dattavānaham.  
svanāmāni yathānyāyaṃ samyagākhyātavānaham .. 50.23 ..

### [2.50.25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.25)

gatvā gayāṃ gayāśīrṣa pretarājāya piṇḍakam.  
samadādbandhubhiḥ sārddhaṃ svapitṛbhyastato dadau .. 50.24 ..

### [2.50.26](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.26)

pretaḥ pretatvanirmmukto vaṇik svagṛhamāgataḥ .  
evaṃ gayasya śambhośca kṣetraṃ viṣṇo ravestathā .. 50.25 ..

### [2.50.27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.27)

upoṣito'tha gāyatrītīrthe mahānadīsthite.  
gāyatryāḥ purataḥ snātvā prātaḥsandhyāmupāsayet .. 50.26 ..

### [2.50.28](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.28)

śrāddhaṃ sapiṇḍakaṃ kṛtvānayedbrahmaṇyatāṃ kulam.  
tīrthe samudite snātvā sāvitryāḥ purato naraḥ .. 50.27 ..

### [2.50.29](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.29)

sandhyāmupāsya madhyāhne nayetkulaśatandivam.  
piṇḍadānaṃ tataḥ kuryyātpitṝṇāṃ muktikāmyayā .. 50.28 ..

### [2.50.30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.30)

prācīsarasvatītīrthe snātvā cāpi yathāvidhi.  
sandhyāmupāsya sāyāhne viṣṇulokaṃ nayetpitṝn .. 50.29 ..

### [2.50.31](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.31)

bahujanmakṛtātsandhyālopānmuktastrisandhya kṛt.  
viśālāyāṃ lelihāne tīrthe ca bharatāśrame .. 50.30 ..

### [2.50.32](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.32)

pādāṅkite muṇḍapṛṣṭhe gadādharasamīpataḥ.  
tīrthe cākāśagaṅgāyāṃ girikarṇamukheṣu ca .. 50.31 ..

### [2.50.33](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.33)

snāto'tha piṇḍado brahmalokaṃ kulaśataṃ nayet.  
devanadyāṃ vaitaraṇyāṃ snātaḥ svargaṃ nayetpitṝn .. 50.32 ..

### [2.50.34](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.34)

snāto godo vaitaraṇyāṃ triḥsaptakulamuddharet.  
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ vaitaraṇyāṃ tu nārada .. 50.33 ..

### [2.50.35](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.35)

ekaviṃśatikulānyāhustārayennātra saṃśayaḥ.  
yā sā vaitaraṇī nāma nadī trailokyaviśrutā .. 50.34 ..

### [2.50.36](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.36)

sāvatīrṇā gayākṣetre pitṝṇāṃ taraṇāya vai.  
godāvaryyāṃ vaitaraṇyāṃ yamunāyāṃ tathaiva ca .. 50.35 ..

### [2.50.37](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.37)

devanadyāṃ gopracāre śrāddhadaḥ svarnayetpitṝn.  
puṣkariṇyāṃ ghṛtakulyāṃ madhukulyāṃ tathaiva ca .. 50.36 ..

### [2.50.38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.38)

koṭitīrthe rukmiṇīye piṇḍadaḥ svarnayetpitṝn.  
trirātropoṣaṇenaiva tīrthābhigamanena ca .. 50.37 ..

### [2.50.39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.39)

adattvā kāñcanaṅgāśca daridro jāyate naraḥ.  
ghṛtakulyā madhukulyā devikā ca mahānadī .. 50.38 ..

### [2.50.40](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.40)

śilāyāḥ saṅgamo yatra madhusravā prakīrtitā.  
ayutaṃ cāśvamedhānāṃ snānakṛllabhate naraḥ .. 50.39 ..

### [2.50.41](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.41)

śrāddhaṃ sapiṇḍakaṃ kṛtvā piṇḍadānaṃ tathaiva ca.  
kulānāṃ śatamuddhṛtya viṣṇulokaṃ nayennaraḥ .. 50.40 ..

### [2.50.42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.42)

daśāśca medhike haṃsatīrthe cāmarakaṅkaṭe.  
koṭitīrthe rukmakuṇḍe piṇḍadaḥ svarnayetpitṝn .. 50.41 ..

### [2.50.43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.43)

vaitaraṇyāṃ ghṛtakulyāṃ madhukulyāṃ tathaiva ca.  
koṭitīrthe naraḥ snātvā dṛṣṭvā koṭīśvarañca yaḥ .. 50.42 ..

### [2.50.44](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.44)

koṭijanma bhavedvipro dhanāḍhyo vedapāragaḥ .  
mārkaṇḍeyeśakocīśau natvā syātpitṛtārakaḥ .. 50.43 ..

### [2.50.45](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.45)

rukma pārijātavane pārvvatyā saha śaṅkaraḥ.  
rahasye saṃsthito reme yugānāmayutaṃ purā .. 50.44 ..

### [2.50.46](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.46)

marīciḥ phalapuṣpārthaṃ pārijātavanaṃ gataḥ.  
dṛṣṭvā śapto maheśena yasmātsukhavighātakaḥ .. 50.45 ..

### [2.50.47](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.47)

duḥkhī bhaveti tadbhīto maricistuṣṭuve śivam.  
tuṣṭaḥ provāca taṃ śambhurvṛṇīṣva varamuttamam .. 50.46 ..

### [2.50.48](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.48)

śāpād bhavatu muktirmme marīciḥ prāha śaṅkaram.  
bhavedgayāyāṃ muktiste śivoktaḥ prayayau gayām .. 50.47 ..

### [2.50.49](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.49)

śilāsthitastapastepe sarvveṣāṃ duṣkarañca yat.  
marīcirīśvarācchaptaḥ kṛṣṇatvamagamatpurā .. 50.48 ..

### [2.50.50](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.50)

tapasā dāruṇeneha sa vipraḥ śuklatāṃ gataḥ .  
harirūce marīciñca varaṃ vṛṇuhi putraka .. 50.49 ..

### [2.50.51](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.51)

kimalabhyaṃ tvayi tuṣṭe marīciḥ prāha mādhavam.  
haraśāpādvimukto'haṃ śilā bhavatu pāvanī .. 50.50 ..

### [2.50.52](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.52)

pitṛmuktikarī ca syāttathetyuktvā divaṃ gataḥ.  
divaukasāṃ puṣkariṇīṃ samāsādya naraḥ śuciḥ .. 50.51 ..

### [2.50.53](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.53)

yatra dattaṃ pitṛbhyastu bhavatyakṣayamityuta.  
tatra snāto divaṃ yāti svaśarīreṇa mānavaḥ .. 50.52 ..

### [2.50.54](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.54)

pāpmānaṃ prajahātyeṣa jīrṇatvacamivoragaḥ.  
tatpaṅgajavanaṃ puṇyaṃ puṇyakṛdbhirniṣevitam .. 50.53 ..

### [2.50.55](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.55)

pāṇḍuśilā vai tatrāste śrāddhaṃ yatrākṣayaṃ bhavet.  
yudhiṣṭhirastu tasyāṃ hi śrāddhaṃ karttuṃ yayau mune .. 50.54 ..

### [2.50.56](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.56)

tatra kāle pāṇḍunoktaṃ maddhaste dehi piṇḍakam.  
hastaṃ tyaktvā śilāyāñca piṇḍadānañcakāra saḥ .. 50.55 ..

### [2.50.57](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.57)

śilāyāṃ piṇḍadānena prahṛṣṭo vyāsanandanaḥ.  
varaṃ dadau svaputrāya rājyaṃ kuru mahītale .. 50.56 ..

### [2.50.58](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.58)

akaṇṭakantu sampūrṇaṃ tvaṃ me trātā hi putraka.  
svargaṃ vraja śarīreṇa bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ .. 50.57 ..

### [2.50.59](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.59)

dṛṣṭimātreṇa sampūtānnarakasthāndivaṃ naya.  
ityuktvā prayayau pāṇḍuḥ śāśvataṃ padamavyayam .. 50.58 ..

### [2.50.60](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.60)

udbhijjāḥ svedajā vāpi hyaṇḍajā ye jarāyujāḥ.  
madhusravāṃ samāsādya mṛtāḥ svargapuraṃ yayuḥ .. 50.59 ..

### [2.50.61](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.61)

daśāśvamedhike haṃsatīrthe śrāddhāddivaṃ vrajet.  
daśāśvamedhahaṃsau ca natvā śivapuraṃ vrajet .. 50.60 ..

### [2.50.62](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.62)

bharatasyāśrame śrāddhānnayedbrahmālayaṃ pitṝn.  
mataṅgasya pade śrāddhī brahmalokaṃ nayetpitṝn .. 50.61 ..

### [2.50.63](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.63)

nirmmathyāgniṃ śamīgarbhe vidhirviṣṇvādibhiḥ saha.  
lebhe tīrthantu yajñārthaṃ triṣu lokeṣu viśrutam .. 50.62 ..

### [2.50.64](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.64)

makhasaṃjñantu tattīrthaṃ pitṝṇāṃ mukti dāyakam.  
snātvā ca tarpaṇaṃ kṛtvā piṇḍado muktimāpnuyāt .. 50.63 ..

### [2.50.65](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.65)

pitṝnsvargaṃ nayennatvā saṅgame'ṅgārakeśvarau.  
gayākūṭe piṇḍadānādaśvamedhaphalaṃ labhet .. 50.64 ..

### [2.50.66](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.66)

bhasmakūṭe bhasmanāthaṃ natvā ca tārayetpitṝn .  
tyaktapāpo bhavenmuktaḥ saṅgame snānamācaret .. 50.65 ..

### [2.50.67](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.67)

iṣṭiṃ cakre'śvamedhākhyaṃ vasiṣṭho munisattamaḥ.  
iṣṭito nirgataḥ śambhurvaraṃ vṛṇu vasiṣṭhakam .. 50.66 ..

### [2.50.68](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.68)

prāheti taṃ vasiṣṭho'pi śiva tuṣṭho'si me yadi.  
vastavyaṃ cātra deveśa tathetyuktvā śivaḥ sthitaḥ .. 50.67 ..

### [2.50.69](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.69)

piṇḍado dhenukāraṇye kāmadhenupadeṣu ca.  
snātvā natvātha sampūjya brahmalokaṃ nayetpitṝn .. 50.68 ..

### [2.50.70](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.70)

karddamāle gayānābhau muṇḍapṛṣṭhasamīpataḥ.  
snātvā śrāddhādikaṃ kṛtvā pitṝṇāmanṛṇo bhavet .. 50.69 ..

### [2.50.71](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.71)

phalgucaṇḍīśmaśānākṣīmaṅgalādyāḥ samarccayet.  
gayāyāñca vṛṣotsargātriḥ saptakulamuddharet .. 50.70 ..

### [2.50.72](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.72)

yatra tatra sthitā devā ṛṣayo'pi jitendriyāḥ .  
ādyaṃ gadādharaṃ dhyāyañchrāddhapiṇḍādidānataḥ .. 50.71 ..

### [2.50.73](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.73)

kulānāṃ śatamuddhṛtya brahmalokaṃ nayet pitṝn.  
gayā gayo gayā dityo gāyatrī ca gadādharaḥ .. 50.72 ..

### [2.50.74](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.74)

gayā gayāsuraścaiva ṣaṅgayā muktidāyakāḥ.  
gayākhyānamidaṃ puṇyaṃ yaḥ paṭhetsatataṃ naraḥ .. 50.73 ..

### [2.50.75](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.75)

śrṛṇuyācchraddhayā yastu sa yāti paramāṃ gatim.  
pāṭhayedvā gayākhyānaṃ viprebhyaḥ puṇyakṛnnaraḥ .. 50.74 ..

### [2.50.76](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.76)

gayāśrāddhaṃ kṛtaṃ tena kṛtaṃ tena suniścitam.  
gayāyā mahimānañca hyabhyasedyaḥ samāhitaḥ .. 50.75 ..

### [2.50.77](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.77)

teneṣṭaṃ rājasūyena aśvamedhena nārada.  
likhedvā lekhayedvāpi pūjayedvāpi pustakam .. 50.76 ..

### [2.50.78](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.78)

tasya gehe sthirā lakṣmīḥ suprasannā bhaviṣyati.  
upākhyānamidaṃ puṇyaṃ gṛhe tiṣṭhati pustakam .. 50.77 ..

### [2.50.79](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.79)

sarpāgnicaurajanitaṃ bhayaṃ tatra na vidyate.  
śrāddhakāle paṭhedyastu gayāmāhātmyamuttamam .. 50.78 ..

### [2.50.80](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.80)

vidhihīnantu tatsarvaṃ pitṝṇāntu gayāsamam.  
yāni tīrthāni trailokye tāni dṛṣṭāni tatra vai.  
yena jñātaṃ gayākhyānaṃ śrutaṃ vā paṭhitaṃ mune .. 50.79 ..

### [2.50.81](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.81)

..sūta uvāca..

### [2.50.82](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.82)

sanatkumāro munipuṅgavāya puṇyāṃ kathāñcātha nivedya bhaktyā.  
svamāśramaṃ puṇyavanairupetaṃ visṛjya saṃgītaguruṃ jagāma .. 50.80 ..

### [2.50.83](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50.83)

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte gayāmahātmyaṃ nāma pañcāśattamo'dhyāyaḥ .. 50 .. samāptamidaṃ vāyupurāṇam .. \* ..

### [2.1.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.p1)

uttarārddham ..  
śrīgaṇeśāya namaḥ ..

### [2.1.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.1)

śāṃśapāyana uvāca..  
kramaṃ manvantarāṇāntu jñātumicchāmi tattvataḥ .  
daivatānāṃ ca sarveṣāṃ ye ca yasyāntare manoḥ ..1..

### [2.1.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.2)

sūta uvāca.. manvantarāṇāṃ yāni syuratītānāgatāni ha .  
samāsādvistarāccaiva bruvato vai nibodata ..2..

### [2.1.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.3)

svāyambhuvo manuḥ pūrvaṃ manuḥ svārociṣastathā .  
auttamastāmasaścaiva tathā raivatacākṣuṣau .  
ṣaḍete manavo'tītā vakṣyāmyaṣṭāvanāgatān ..3..

### [2.1.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.4)

sāvarṇāḥ pañca raucyaśca bhautyo vaivasvatastathā .  
vakṣyāmyetān purastāttu manorvaivasvatasya ha ..4..

### [2.1.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.5)

manavaḥ pañca ye'tītā mānavāṃstān nibodhata .  
manvantaraṃ mayā coktaṃ krāntaṃ svāyambhuvasya ha ..5..

### [2.1.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.6)

ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi manoḥ svārociṣasya ha .  
prajāsargaṃ samāsena dvitīyasya mahātmanaḥ ..6..

### [2.1.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.7)

āsan vai tuṣitā devā manusvārociṣe'ntare .  
pārāvatāśca vidvāṃso dvāveva tu gaṇau smṛtau ..7..

### [2.1.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.8)

tuṣitāyāṃ samutpannāḥ kratoḥ putrāḥ svarociṣaḥ .  
pārāvatāśca śiṣṭāśca dvādaśautau gaṇau smṛtau .  
chandajāśca caturviṃśaddevāste vai tadā smṛtāḥ ..8..

### [2.1.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.9)

dhaivasyaśo'tha vāmānyo gopā devāyatastathā .  
ajaśca bhagavān devo duroṇaśca mahābalaḥ ..9..

### [2.1.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.10)

āpaścāpi mahābāhurmahaujāścāpi vīryavān .  
cikitvān nibhṛto yaśca aṃśoyaścaiva paṭhyate .  
ityete kratuputrāstu tadāsan somapāyinaḥ ..2.1.10.. 62.10

### [2.1.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.11)

pracetāścaiva yo devo viśvedevāstathaiva ca .  
samañjo viśruto yaśca ajihmaścārimarddanaḥ ..11..

### [2.1.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.12)

ajoṣau ca mahābhāgau yavīyaśca mahābalaḥ ..12..

### [2.1.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.13)

hotā yajvāca ityete parākrāntāḥ parāvatāḥ .  
ityetā devatā hyāsanmanusvārociṣentare ..13..

### [2.1.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.14)

somapāstu tadā hyetāścaturviṃśatidevatāḥ .  
teṣāmindrastadā hyāsīdvaidhaśca lokaviśrutaḥ ..14..

### [2.1.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.15)

ūrjau vasiṣṭhaputrastu stambhaḥ kāśyapa eva ca .  
bhārgavaśca tadā droṇo ṛṣabho'ṅgirasastathā ..15..

### [2.1.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.16)

paulastyaścaiva dattātrirātreyo niścalastathā .  
paulahasya ca dhāvāṃstu ete saptarṣayaḥ smṛtāḥ ..16..

### [2.1.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.17)

bṛhadguho navaścaiva sutāścaite nava smṛtāḥ ..17..

### [2.1.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.18)

manoḥ svārociṣasyaite putrā vaṃśakarāḥ smṛtāḥ .  
purāṇe parisaṅkhyātā dvitīyaṃ caitadantaram ..18..

### [2.1.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.19)

saptarṣayo manurdevāḥ pitaraśca catuṣṭayam .  
mūlaṃ manvantarasyaite teṣāṃ caivāntare prajāḥ ..19..

### [2.1.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.20)

ṛṣīṇāṃ devatāḥ putrāḥ pitaro devasūnavaḥ .  
ṛṣayo devaputrāśca iti śāstraviniścayaḥ ..2.1.20.. 62.21

### [2.1.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.21)

manoḥ kṣatraṃ viśaścaiva saptarṣibhyo dvijātayaḥ .  
etanmanvantaraṃ proktaṃ samāsānna tu vistarāt ..21..

### [2.1.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.22)

svāyambhuvena vistāro jñeyaḥ svārociṣasya tu .  
na śakyo vistarastasya vaktuṃ varṣaśatairapi .  
punaruktabahutvāttu prajānāṃ vaikule kule ..22..

### [2.1.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.23)

tṛtīyastvatha paryāya auttamasyāntare manoḥ .  
pañca caiva gaṇāḥ proktāstān vakṣyāmi nibodhata ..23..

### [2.1.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.24)

sudhāmānaśca devāśca ye cānye vaśavarttinaḥ .  
pratarddanāḥ śivāḥ satyā gaṇā dvādaśa vai smṛtāḥ ..24..

### [2.1.25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.25)

satyo dhṛtirdamo dāntaḥ kṣamaḥ kṣāmo dhṛtiḥ śuciḥ .  
īṣorjāśca tathā jyeṣṭho vapuṣmāṃścaiva dvādaśa .  
ityete nāmabhiḥ krāntāḥ sudhāmānastu dvādaśa ..25 .

### [2.1.26](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.26)

sahasradhāro viśvātmā śamitāro bṛhadvasuḥ .  
viśvadhāviśvakarmā ca manasvanto virāḍyaśāḥ ..26..

### [2.1.27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.27)

jyotiścaiva vibhāvyaśca kīrttimān vaṃśakāriṇaḥ .  
anyānārādhito devo vasudhiṣṇo vivasvasuḥ ..27..

### [2.1.28](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.28)

dinakratuḥ sudharmā ca dhṛtavarmā yaśasvinaḥ .  
ketumāṃścaiva ityete kīrtitāstu pramarddanāḥ ..28..

### [2.1.29](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.29)

haṃsasvaro'hihā caiva pratarddanayaśaskarau .  
sudāno vasudānaśca sumañjasaviṣāvubhau ..29..

### [2.1.30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.30)

jantuvāhayatiścaiva suvittasunayastathā .  
śivā hyete tu vijñeyā yajñiyā dvādaśāparāḥ ..2.1.30.. 62.30

### [2.1.31](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.31)

satyānāmapi nāmāni nibodhata yathāmatam .  
dikpatirvākpatiścaiva viśvaḥ śambhustathaiva ca ..31..

### [2.1.32](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.32)

svamṛḍīko'dhipaścaiva varccodhā muhyasarvvaśaḥ .  
vāsavaśca sadāśvaśca kṣemānandau tathaiva ca ..32..

### [2.1.33](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.33)

satyā hyete parikrāntā yajñiyā dvādaśāparāḥ .  
ityete devatā hyāsannauttamasyāntare manoḥ ..33..

### [2.1.34](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.34)

ajaśca paraśuścaiva divyo divyauṣadhirnnayaḥ .  
devānujaścāpratimo mahotsāhauśijastathā ..34..

### [2.1.35](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.35)

vinītaśca suketuśca sumitraḥ subalaḥ śuciḥ .  
auttamasya manoḥ putrāstrayodaśa mahātmanaḥ .  
ete kṣatrapraṇetārastṛtīyaṃ caitadantaram ..35..

### [2.1.36](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.36)

auttame parisaṅkhyātaḥ sargaḥ svārociṣeṇa tu .  
vistareṇānupūrvyā ca tāmasastānnibodhata ..36..

### [2.1.37](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.37)

caturthetvatha paryāye tāmasasyāntare manoḥ .  
satyā svarūpāḥ sudhiyo harayaścaturo gaṇāḥ ..37..

### [2.1.38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.38)

pulastyaputrastu śīrṣyaṇyāstamaścaivāṣṭamastathā .  
indriyāṇi tadā devā manostasyāntare smṛtāḥ ..38..

### [2.1.39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.39)

indriyāṇāṃ śataṃ yaddhimunayaḥ pratijānate .  
satyaprāṇāstu śīrṣyaṇyāstamaścaivāṣṭamastathā .  
indriyāṇi tadā devā manostasyāntare smṛtāḥ ..39..

### [2.1.40](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.40)

teṣāṃ ca prabhudevānāṃ śivirindraḥ pratāpavān .  
saptarṣayo'ntare caiva tānnibodhata sattamāḥ ..2.1.40.. 62.40

### [2.1.41](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.41)

kāvyo harṣastathā caiva kāśyapaḥ pṛthureva ca .  
ātreyaścāgnirityeva jyotirdhāmā ca bhārgavaḥ ..41..

### [2.1.42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.42)

paulaho vanapīṭhaśca gotre vāsiṣṭha eva ca .  
caitrastathāpi paulastya ṛṣayastāmase'ntare ..42..

### [2.1.43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.43)

januvaṇḍastathā śāntirnaraḥ khyātirbhayastathā .  
priyabhṛtyo hyavakṣiśca pṛṣṭaloḍho dṛḍhodyataḥ .  
ṛtaśca ṛtabandhuśca tāmasasya manoḥ sutāḥ ..43..

### [2.1.44](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.44)

pañcametvatha paryāye manoścāriṣṇave'ntare .  
gaṇāstu susamākhyātā devatānāṃ nibodhata ..44..

### [2.1.45](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.45)

amṛtā bhābhūtarajovikuṇṭhāḥ sasumedhasaḥ .  
cariṣṇostu śubhāḥ putrā vasiṣṭhasya prajāpateḥ .  
caturdaśa ca catvāro gaṇāsteṣāntu bhāsvarāḥ ..45..

### [2.1.46](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.46)

svatravipregnibhāsasva pratyetiṣṭhāmṛtastathā .  
sumatirvāvirāvaśca vācinodaḥ sravastathā ..46..

### [2.1.47](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.47)

pravirāśī ca vādaśca prāśaśceti caturdaśa .  
amṛtābhāḥ smṛtā hyete devāścāriṣṇave'ntare ..47..

### [2.1.48](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.48)

matiśca sumatiścaiva ṛtasatyau tathaiva ca .  
āvṛtirvivṛtiścaiva mado vinaya eva ca ..48..

### [2.1.49](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.49)

jetā jiṣṇuḥ sahaścaiva dyutimān sravasastathā .  
ityetānīha nāmāni ābhūtarajasāṃ viduḥ ..49..

### [2.1.50](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.50)

vṛṣabhettā jayo bhīmaḥ śucirdānto yaśo damaḥ .  
nātho vidvānajeyaśca kṛśo gauro dhruvastathā .  
kīrtitāstu vikuṇṭhā vai sumedhāstu nibodhata ..2.1.50.. 62.50

### [2.1.51](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.51)

medhā medhātithiścaiva satyamedhāstathaiva ca .  
pṛśrimedhālpamedhāśca bhūyomedhādayaḥ prabhuḥ ..51..

### [2.1.52](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.52)

dīptimedhā yaśomedhāḥ sthiramedhāstathaiva ca .  
sarvamedhāśvamedhāśca pratimedhāśca yaḥ smṛtaḥ .  
medhāvān medhaharttā ca kīrttitāstu sumedhasaḥ ..52..

### [2.1.53](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.53)

vibhurindrastadā teṣāmāsīdvikrāntapauruṣaḥ .  
paulastyo vedabāhuśca yajurnāmā ca kāśyapaḥ ..53..

### [2.1.54](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.54)

hiraṇyaromāṅgiraso vedaśrīścaiva bhārgavaḥ .  
ūrddhvabāhuśca vāsiṣṭhaḥ parjanyaḥ paulahastathā .  
satyanetrastathātreya ṛṣayo raivatāntare ..54..

### [2.1.55](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.55)

mahāpurāṇasambhāvyaḥ pratyaṅgaparahā śuciḥ .  
balabandhurnirāmitraḥ ketubhṛṅgo dṛḍhavrataḥ .  
cariṣṇavasya putrāste pañcamañcaitadantaram ..55..

### [2.1.56](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.56)

svārociṣottamaścaiva tāmaso raivatastathā .  
priyavratānvayā hyete catvāro manavastathā ..56..

### [2.1.57](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.57)

ṣaṣṭhe khalvatha paryāye devā ye cākṣuṣe'ntare .  
ādyāḥ prasūtā bhāvyāśca pṛthukāśca divaukasaḥ .  
mahānubhāvalekhāśca pañca devagaṇāḥ smṛtaḥ ..57..

### [2.1.58](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.58)

divaukasaḥ sarga eṣa procyate mātṛnāmabhiḥ .  
atreḥ putrasya naptāra āraṇyasya prajāpateḥ .  
gaṇāśca teṣāṃ devānāmekaiko hyaṣṭakaḥ smṛtaḥ ..58..

### [2.1.59](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.59)

antarikṣo vasuhayo hyatithiśca priyavataḥ .  
śrotā mantā sumantā ca ādyā hyete prakīrttitāḥ ..59..

### [2.1.60](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.60)

śyenabhadrastathā paśyaḥ pathyanetro mahāyaśāḥ .  
sumanāśca suvetāśca raivataḥ supracetasaḥ .  
dyutiścaiva mahāsattvaḥ prasūtāḥ parikīrttitāḥ ..2.1.60.. 62.60

### [2.1.61](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.61)

vijayaḥ sujayaścaiva manodyānau tathaiva ca .  
sumatiḥ supariścaiva vijñāto'rthapatiśca yaḥ .  
bhāvyā hyete smṛtā devāḥ pṛthukāṃstu nibodhata ..61..

### [2.1.62](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.62)

ajiṣṭaḥ śākyano devo vānapṛṣṭhastathaiva ca .  
śāṅkaraḥ satyadhṛṣṇuśca viṣṇuśca vijayastathā .  
ajitaśca mahābhāgaḥ pṛthukāste divaukasaḥ ..62..

### [2.1.63](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.63)

lekhāṃstathā pravakṣyāmi bruvato me nibodhata .  
manojavaḥ praghāsastu pracetāstu mahāyaśāḥ ..63..

### [2.1.64](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.64)

vāto dhruvakṣitiścaiva adbhutaścaiva vīryavān .  
avano bṛhaspatiścaiva lekhāḥ samparikīrttitāḥ ..64..

### [2.1.65](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.65)

manojavo mahāvīryasteṣāmindrastadābhavat .  
unnato bhārgavaścaiva haviṣmānaṅgiraḥsutaḥ ..65..

### [2.1.66](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.66)

sudhāmā kāśyapaścaiva vāsiṣṭho virajastathā .  
atimānaśca paulastyaḥ sahiṣṇuḥ paulahastathā .  
madhurā treya ityete sapta vai cākṣuṣe'ntare ..66..

### [2.1.67](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.67)

ūruḥ pūruḥ śatadyumnastapasvī satyavāk kṛtiḥ .  
agniṣṭudatirātraśca sudyumnaśceti te nava ..67..

### [2.1.68](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.68)

abhimanyuśca daśamo nādvaleyā manoḥ sutāḥ .  
cākṣuṣasya sutā hyete ṣaṣṭhaṃ caiva tadantaram ..68..

### [2.1.69](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.69)

vaivasvatena saṅkhyātastasya sargo mahātmanaḥ .  
vistareṇānupūrvyā ca kathitaṃ vai mayā dvijāḥ ..69..

### [2.1.70](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.70)

..ṛṣaya ūcuḥ..  
cākṣuṣasya tu dāyādaḥ sambhūtaḥ kaśyapānvaye .  
tasyānvavāye ye'pyanye tanno brūhi yathātatham ..2.1.70.. 62.70

### [2.1.71](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.71)

sūta uvāca.. cākṣuṣasya nisargantu samāsācchrotumarhatha .  
tasyānvavāye sambhūtaḥ pṛthurvainyaḥ pratāpavān ..71..

### [2.1.72](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.72)

prajānāṃ patayaścānye dakṣaḥ prācetasastathā .  
uttānapādaṃ jagrāha putramatriḥ prajāpatiḥ ..72..

### [2.1.73](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.73)

dakṣakasya tu putro'sya rājā hyāsīt prajāpateḥ .  
svāyambhuvena manunā datto'treḥ kāraṇaṃ prati ..73..

### [2.1.74](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.74)

manvantaramathāsādya bhaviṣyaṃ cākṣuṣasya ha .  
ṣaṣṭhaṃ tadanuvakṣyāmi upodghātena vai dvijāḥ ..74..

### [2.1.75](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.75)

uttānapādāccaturā sūnṛtā vittabhāvinī .  
utpannā cādhidharmeṇa dhruvasya jananī śubhā .  
dharmasya patnyāṃ lakṣmyāṃ vai utpannā sā śucismitā ..75..

### [2.1.76](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.76)

dhruvañca kīrttimantañca ayasmantaṃ vasuṃ tathā .  
uttānapādo'janayat kanye dve ca śucismite .  
manasvinīṃ svarāñcaiva trayoḥ putrāḥ prakīrttitāḥ ..76..

### [2.1.77](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.77)

dhruvo varṣasahasrāṇi daśa divyāni vīryavān .  
tapastepe nirāhāraḥ prārthayan vipulaṃ yaśaḥ ..77..

### [2.1.78](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.78)

tretāyuge tu prathame pautraḥ svāyambhuvasya saḥ .  
ātmānaṃ dhārayan yogāt prārthayan sumahadyaśaḥ ..78..

### [2.1.79](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.79)

tasmai brahmā dadau prīto jyotiṣāṃ sthānamuttamam .  
ābhūtasaṃplavaṃ hṛdyamastodayavivarjitam ..79..

### [2.1.80](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.80)

tasyātimātrāmṛddhiṃ ca mahimānaṃ nirīkṣya ha .  
daityāsurāṇāmācāryaḥ ślokamapyuśanā jagau..2.1.80.. 62.80

### [2.1.81](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.81)

aho sya tapaso vīryamaho śrutamaho hutam.  
sthitāḥ saptarṣayaḥ kṛtvā yadenamupari dhruvam .  
dhruve divaṃ samāsaktamīśvaraḥ sa divaspatiḥ ..81..

### [2.1.82](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.82)

dhruvātpuṣṭiñca bhavyañca bhūmiḥ sā suṣuve nṛpau .  
svāṃ chāyāmāha vai puṣṭirbhava nārī tu tāṃ vibhuḥ ..82..

### [2.1.83](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.83)

satyābhivyāhṛte tasya sadyaḥ strī sābhavattadā .  
divyasaṃhana nācchāyā divyābharaṇabhūṣitā ..83..

### [2.1.84](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.84)

chāyāyāṃ puṣṭirādhatta pañca putrānakalmaṣān .  
prācīnagarbhaṃ vṛṣakaṃ vṛkañca vṛkalaṃ dhṛtim ..84..

### [2.1.85](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.85)

patnī prācīnagarbhasya bhūvarcā suṣuve nṛpam .  
nāmnodāradhiyaṃ putramindro yaḥ pūrvajanmani ..85..

### [2.1.86](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.86)

saṃvatsarasahasrānte sakṛdāhāramāharat .  
evaṃ manvantaraṃ yuktamindratvaṃ prāptavānvibhuḥ ..86..

### [2.1.87](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.87)

udāradheḥ sutaṃ bhadrājanayatsā divañjayam .  
ripuṃ ripuñjayaṃ jajñe varāṅgī sā divañjayāt ..87..

### [2.1.88](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.88)

riporādhatta bṛhatī cākṣuṣaṃ sarvatejasam .  
vyajījanat puṣkariṇyāṃ vāruṇyāṃ cākṣuṇo manum .  
prajāpaterātmajāyāmāraṇyasya mahātmanaḥ ..88..

### [2.1.89](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.89)

manorajāyanta daśanadvalāyāṃ śubhāḥ sutāḥ .  
kanyāyāṃ vai mahābhāga vairājasya prajāpateḥ ..89..

### [2.1.90](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.90)

ūruḥ pūruḥ śatadyumnastapasvī satyavāk kaviḥ .  
agniṣṭudatirātraśca sudyumnaśceti te nava .  
abhimanyuśca daśamo nadvalāyāṃ manoḥ sutāḥ ..2.1.90.. 62.90

### [2.1.91](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.91)

ūrorajanayat putrān ṣaḍāgneyī mahāprabhān .  
aṅgaṃ sumanasaṃ svātiṃ kratumaṅgirasaṃ śivam ..91..

### [2.1.92](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.92)

aṅgāta sunīthāpatyaṃ vai venamekaṃ vyajāyata .  
apacāreṇa venasya prakopaḥ sumahānabhūt ..92..

### [2.1.93](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.93)

prajārthamṛṣayastasya mamanthurdakṣiṇaṃ karam .  
venasya pāṇau mathite sambabhūva mahānnṛpaḥ .  
vainyo nāma mahīpālo yaḥ pṛthuḥ parikīrttitaḥ ..93..

### [2.1.94](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.94)

sa dhanvī kavacī jātastejasā prajvalanniva .  
pṛthurvainyaḥ sarvalokān rarakṣa kṣatrapūrvajaḥ ..94..

### [2.1.95](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.95)

tasya stavārthamutpannau nipuṇau sūtamāgadhau ..95..

### [2.1.96](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.96)

teneyaṃ gaurmahārājñā dugdhā sasyāni dhīmatā .  
prajānāṃ vṛttikāmānāṃ devaiṛṣigaṇaiḥ saha ..96..

### [2.1.97](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.97)

pitṛbhirdānavaiścaiva gandharvairapsarogaṇaiḥ .  
sarvaiḥ puṇyajanaiścaiva vīrudbhiḥ parvataistathā ..97..

### [2.1.98](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.98)

teṣu teṣu tu pātreṣu duhyamānā vasundharā .  
prādādyathepsitaṃ kṣīraṃ tena lokāṃstvadhārayat ..98..

### [2.1.99](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.99)

ṛṣaya ūcuḥ.. vistareṇa pṛthorjanma kīrttayasva mahā mate .  
yathā mahātmanā dugdhā pūrvaṃ tena vasundharā ..99..

### [2.1.100](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.100)

yathā devaiśca nāgaiśca yathā brahmarṣibhiḥ saha .  
yathā yakṣaiḥ sagandharvairapsarobhiryathā purā ..2.1.100.. 62.100

### [2.1.101](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.101)

teṣāṃ pātraviśeṣāṃśca dogdhāraṃ kṣīrameva ca .  
tathā vatsaviśeṣāṃśca tannaḥ prabrūhi pṛcchatām ..101..

### [2.1.102](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.102)

yasmiṃśca kāraṇe pāṇirvenasya mathitaḥ purā .  
kruddhairmaharṣibhiḥ pūrvaṃ tat sarvaṃ kathayasva naḥ ..102..

### [2.1.103](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.103)

..sūta uvāca.. varṇayiṣyāmi vo viprāḥ pṛthorvainyasya sambhavam .  
ekāgrāḥ prayatāścaiva śūśrūṣadhvaṃ dvijottamāḥ ..103..

### [2.1.104](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.104)

nāśucernāpi pāpāya nāśiṣyāyāhitāya ca .  
varṇayeyamimaṃ puṇyaṃ nāvratāya kathañcana ..104..

### [2.1.105](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.105)

svargyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ puṇyaṃ vedaiśca sammitam .  
rahasyamṛṣibhiḥ proktaṃ śrṛṇuyādyo'nasūyakaḥ ..105..

### [2.1.106](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.106)

yaścemaṃ śrāvayenmartyaḥ pṛthorvainyasya sambhavam .  
brāhmaṇebhyo namaskṛtya na sa śocet kṛtākṛtam .  
goptā dharmasya rājāsau babhūvātrisamaḥ prabhuḥ ..106..

### [2.1.107](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.107)

atrivaṃśasamutpanno hyaṅgo nāma prajāpatiḥ .  
yasya putro'bhavadveno nātyarthaṃ dhārmika stathā ..107..

### [2.1.108](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.108)

jāto mṛtyusutāyāṃ vai sunīthāyāṃ prajāpatiḥ .  
sa mātāmahadoṣeṇa venaḥ kālātmajātmajaḥ ..108..

### [2.1.109](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.109)

sa dharmaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā kāmāllobhe vyavarttata .  
sthāpanaṃ sthāpayāmāsa dharmāpetaṃ sa pārthivaḥ ..109..

### [2.1.110](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.110)

vedaśāstrāṇyatikramya hyadharme nirato'bhavat .  
niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāḥ prajā stasmin praśāsati .  
āsanna ca papuḥ somaṃ hutaṃ yajñeṣu devatāḥ ..2.1.110.. 62.110

### [2.1.111](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.111)

na yaṣṭavyaṃ na hotavyamiti tasya prajāpateḥ .  
āsīt pratijñā krūreyaṃ vināśe pratyupasthite ..111..

### [2.1.112](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.112)

ahamijyaśca pūjyaśca sarvayajñe dvijātibhiḥ .  
mayi yajño vidhātavyo mayi hotavyamityapi ..112..

### [2.1.113](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.113)

tamatikrāntamaryādamādadānamasāmpratam .  
ūcurmaharṣayaḥ sarve marīcipramukhāstathā ..113..

### [2.1.114](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.114)

vayaṃ dīkṣāṃ pravekṣyāmaḥ saṃvatsaraśatān bahūn .  
mā'dharmaṃ vena kārṣīstvaṃ naiṣa dharmaḥ sanātanaḥ .  
nidhane ca prasūto'si prajāpatirasaṃśayaḥ ..114..

### [2.1.115](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.115)

pālayiṣye prajāśceti tvayā pūrvaṃ pratiśrutam .  
tāṃstathā vādinaḥ sarvān brahmarṣīnabravīttadā ..115..

### [2.1.116](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.1.116)

sa prahasya tu durbuddhiridaṃ vacanakovidaḥ .  
sraṣṭā dharmasya kaścānyaḥ śrotavyaṃ kasya vai mayā ..116..

_First 200 of 308 passages. [Read on](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50)_

## Linked texts (8)

- [Skandamahāpurāṇa (vulgate)](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda*vulgate.16.336.70) — Sanskrit
- [Southern recension](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.7.69.3) — Sanskrit
- [Padmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.2.28.14) — Vyāsa, Sanskrit
- [Mārkaṇḍeyapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.markandeya.79.1) — Vyāsa, Sanskrit
- [Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi)](https://indike.org/pramana/in.purana.agni*nag.115.57) — Sanskrit
- [Bhṛgusaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.astro.samhita.rsi.bhrgusamhita.35.226) — Bhṛgu, Sanskrit
- [Prakīrṇādhikāra](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.vaisnava.vaikhanasa.bhrgu.prakirnadhikara.35.224) — Bhṛgu, Sanskrit
- [Tīrthacintāmaṇi](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.tirtha.tirthacintamani.13.p50) — Vācaspatimiśra, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.50) · Pramāṇa
