Vishnupurana 75
Ātmaprakāśa 75
- Language
- Sanskrit
75.3
kena keneti sambhrame vīpsā |
75.6
śakaṭārūḍhāḥ śakaṭe sthāpitāḥ bhagnānāṃ bhāṇḍānāṃ kapālikāḥ |
75.7
ṣaṣṭhaḥ adhyāyaḥ vidhvastakumbhabhāṇḍaṃ viśīrṇaṃ kumbhādyupakaraṇam| kūpyabhāṇḍamiti pāṭhe kūpyaṃ svarṇarajatātiriktaṃ dravyam |
75.19
'gopānāṃ pracchannanna' ityatra śukoktiranusandheyā | gargo hi gokulamāgato nandena bālayornāmakaraṇārthaṃ yadā prārthitaḥ, tadā tenoktam, ahaṃ tāvad yadukulācāryyaḥ prakhyātaḥ, tvañca vasudevasya preṣṭhaḥ sakhā | aśarīradārikāvākyābhyāṃ devakyāḥ putraḥ svasya śatruḥ kaścijjāto'stīti kaṃso manyate, evañca sthite sati mayā yadupurodhasā nāmakaraṇādi kṛtaṃ jñātvā devakīputra eva kathañcid gokulaṃ prāpto nandena svaputratayābhimata iti jātaśaṅkaḥ kaṃso yadi hanyāttarhi mahānanarthaḥ syāditi| tato nandenoktaṃ madīyairgopairapyavijñātḥ san rahasi dvijocitaṃ saṃskāramātraṃ kurviti | tadetaduktam,— 'pracchanna eva gopānāṃ saṃskārānakarottayo'riti 'mahāmati'riti ca |
'riṅgiṇā'vityasyaiva vivṛtiḥ 'ghṛṣṭajānukarā'viti, jānubhyāṃ karābhyāṃ ca bhuvaṃ saṃdhṛṣya sañcarantāvityarthaḥ |
karīṣabhasmabhyāṃ digdhāṅgau liptāṅgau |
yasalayoryugmabhūtayorarjunavṛkṣayormadhyena |
kaṭakaṭeti śabdānukṛtiḥ |
75.22
iha bṛhadvane sthānena vāsena |
75.23
bhaumaḥ bhūmiviśeṣavāsanimitto mahotpātarūpo doṣaḥ |
75.25
kulaṃ kuṭumbādi |
75.26
kālayantaścālayantaḥ |
75.27
dravyāṇāṃ dadhyādīnāmannādīnāṃ ca avayavaiḥ śeṣairnirdhūtam ākīrṇaṃ sat |
75.28
navamadbhūtaṃ śasyaṃ bālatṛṇam |
75.31
ekasminneva krīr̤āsthāne sthitau |
75.32
barhipatrakṛtāpīr̤au mayūrapicchakṛtaśekharau, vanyapuṣpāvataṃsakau vanyapuṣpamayakarṇābharaṇau| gopocitaireva veṇubhiḥ kṛtātodyau sampāditamṛdaṅgādivādyakṛtyau tau ca tau patramayairvādyaiḥ kṛtasvanau racitanānāśabdau |
75.33
navodgatānāmalpānāṃ dantānām aṃśubhiḥ sito hāso yasya taṃ bālakañca dadarśurityanvayaḥ |
śakaṭīvāṭaḥ alpaśakaṭapravṛttiḥ paryyante yasya saḥ, candrāddharddharākārā saṃsthitiḥ saṃniveśo yasya saḥ |
75.34
evaṃ tau vatsapālau santau kālena gacchatā saptavarṣo gopālane samarthau babhūvaturityarthaḥ |
75.36
prāvṛṭkālonāṃ gopālakrīr̤āṃ varṇayiṣyan prāvṛṣaṃ tāvadvarṇayati-'prāvṛr̤i'tyādyaṣṭabhiḥ | meghaiḥ sthagitaṃ chāditamambaraṃ yasmin saḥ |
75.37
śakragopairindragopākhyairlohitakīṭairācitā vyāptā mārakartīmarakatamayīva | padmarāgairlohitairvibhūṣitā |
75.38
mūrkhāṇāṃ vedabāhyānāṃ pragalbhābhiḥ niḥśaṅkābhiḥ |
75.40
nirguṇena jyārahitenāpi śakrasya cāpena | avivekasya parigrahe svīkāre yathā nirguṇenāpi puṃsā pratiṣṭhā avāpyate tadvat |
75.41
tatiḥ paṃktiḥ, durvṛtte kapaṭe puṃsi, kulīnasya vṛttaceṣṭā niṣkapaṭā vṛttiriva |
75.42
ambare mahatyapi vidyut sthairyyaṃ na babandha na cakāra, prayojitā kṛtā |
75.43
aspaṣṭāḥ sandigdhāḥ jar̤ānāṃ mandānām anyad vivakṣitānyad bruvatām uktayo yathā arthāntaraṃ prāptāḥ satyaḥ sandigdhāḥ syuḥ, tadvat | yadvā prakṛṣṭānāṃ jar̤ānāṃ yogināmuktaya iva | te hi vivakṣitamarthamarthāntarābhidhānena nigūr̤hamiva vadantītyapyaspaṣṭāstaduktayaḥ |
75.44
kākapakṣādharau śikhādharau bālau | pāvakau skandasyāṃśau śākhaviśākhāviva |
tadevaṃ prāvṛṣamanuvarṇya tatkālocita krīr̤āmahaunmatteti yāvatsamāpti | unmattāḥ śikhino mayūrāḥ sāraṅgāśca bhramanto yasmin |
75.46
nidrāntareṣiṇau nidrārthamantaramavakāśamicchantau |
bhāvaiśceṣṭābhirabhiprāyairvā |
75.48
mayūrakekānugatau gopaveṇupravādakau ca kvacidāsyetāmiti pūrveṇaivānvayaḥ |
75.50
vikāle sandhyāyāṃ rātrau ca krīḍāsaktau kvacidvana eva ceratuḥ |
75.51
kvacidvikāle vrajametya yathāsukhaṃ cikrīr̤āte |
75.52
gopaiḥ samamatyarthaṃ ramyaṃ yathā bhavatyevaṃ geyanṛtyaratau ceratuḥ | geyatānaratāviti pāṭhe tāno nāma svasya gāyato'nyena kriyamāṇe vaiṇavādiśrutyanugrahaḥ | śotavṛkṣo vañjulaḥ tasya talam upāntabhūmiḥ tadāśrayau kvacit |
Linked texts (1)
- Viṣṇupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit