Pramāṇa · Search · About · API

Vishnupurana 18: atha aṣṭādaśo'dhyāyaḥ

Viṣṇucittīya 18

Language
Sanskrit

atha aṣṭādaśo'dhyāyaḥ

18.1

he sūdā iti || deśikaḥ-upadeśakakṛt |

18.2

tadevāha vistāra iti |
84|| samutsṛjyeti || āsuraṃ bhāvaṃ-dehātmābhimānam |
85|| nirvṛttiṃ viśinaṣṭi naivāgninetyādibhiḥ || naivāgnineti || agnyādijaṃ duḥkhamādhidaivikam |
86|| neti | manuṣyādijaṃ duḥkhamādibhautikam | ātmadoṣajaṃ duḥkhamādhyātmikam |
87|| tadādhyātmikaṃ duḥkhaṃ dvicetyāha-jvareti || jvarādi śārīraṃ, dveṣādi mānasam |
88|| neti || anyaiḥ-avidyādibhiḥ |
89|| upasaṃharati asāreti || apārasaṃsāreti ca pāṭhaḥ || bahudehaparivartanapradeṣu svargādipadeṣu sarvatra viṣṇubuddhiṃ kuruta |
90|| tasminniti || sarvatra sannihitādbrahmakalpatarormokṣaphalalābhe nissaṃśayaḥ |
91|| iti śrīviṣṇupurāṇavyākhyāne śrīviṣṇucittīye prathamam̐'śe saptadaśo'dhyāyaḥ |
17||
atha aṣṭādaśo'dhyāyaḥ tasyeti || ceṣṭām-upadeśātmikām |

18.12

tasmāditi || stavasaṃhitāṃ-stavaprabandham | vācyaḥ piteti ca pāṭhaḥ | vācyaḥ-stutyaḥ |

18.13

evamiti || nānyathā vadet | kaścidapīti śeṣaḥ | bhavediti vā pāṭhaḥ || 14-17 || yattviti || brahmakulaṃ ślāghyamityādi yadbhavaduktaṃ tatsatyam | kiṃ tu kimananteneti yadetaduktam etadvaco nārthavat | īdṛśaṃ vacaḥ yathānyāyaṃ ko bravītītyanvayaḥ | kimanantenetyuktaṃ yuṣmābhirīdṛśamiti ca pāṭhaḥ |

18.18

hālāhalamiti || avijñātam | jñāte hi sa pūrvavatparihariṣyatīti || 3-5 || avikāramiti || sarvaviṣaharatvānmṛtyuñjayatvācca bhuktvā nityajapyasyānantanāmnaḥ, khyātyā-kīrtanena nirvīryaṃ viṣam | avikāram-anuditalālodgamaśramādivikṛti, jarayāmāsa || 6-11 || kiṃ devairiti || tvaṃ tathaiva-tava piteva lokānāmāśrayo bhaviṣyasi |

18.19

amarṣāt bhūyo'pyanuvadati sādhu bhoḥ kimanantena sādhu bho iti || anantena yatsyāttacchrayatām |

18.20

dharmeti || idaṃ—dharmādicatuṣṭayaṃ yasmāttasmādanantātkim idaṃ vṛthā vacaḥ, na kiṃcidityarthaḥ | tasmātkiṃkimidaṃ vṛthā iti ca pāṭhaḥ |

18.21

marīcimiśrairiti || miśraśabdaḥ pūjyavacanaḥ, gurutvādvahuvacanam || 22,23|| saṃpadityādi || aiśvaryādīnāṃ saṃpadvimuktiśca ekataḥ-ārādhanādeva labhyā, harerārādhanaṃ saṃpadādīnāṃ mūlam| vimuktiścaikato labhyeti ca pāṭhaḥ |

18.24

uktamarthaṃ nigamayati yata iti || tenāpyanantena kiṃ kimityevaṃ vacaḥ kimarthamucyate |

18.25

kiñceti || kiñcetyādibaco'pi sopālambham | kiṃ vā'treti ca pāṭhaḥ |

18.26

bahuneti || vikarttā-pariṇamayitā || 27-29 || yadiiti || mohāgrāhama-ajñānadurāgraham || 30-37||

18.37

itīti || gauravayantritaḥ gauravèṇa yantritaḥ-niruddhavyāhāraḥ | gurūṇāmapi bhagavannindakānāmeṣāṃ kimanusaraṇenetyāśayena prahasya kimananteneti taduktamanuvadansādhviti sopālambhamāha——prahasyeti |

Linked texts (1)