Vishnupurana 18: atha aṣṭādaśo'dhyāyaḥ
Viṣṇucittīya 18
- Language
- Sanskrit
atha aṣṭādaśo'dhyāyaḥ
18.1
he sūdā iti || deśikaḥ-upadeśakakṛt |
18.2
tadevāha vistāra iti |
84|| samutsṛjyeti || āsuraṃ bhāvaṃ-dehātmābhimānam |
85|| nirvṛttiṃ viśinaṣṭi naivāgninetyādibhiḥ || naivāgnineti || agnyādijaṃ duḥkhamādhidaivikam |
86|| neti | manuṣyādijaṃ duḥkhamādibhautikam | ātmadoṣajaṃ duḥkhamādhyātmikam |
87|| tadādhyātmikaṃ duḥkhaṃ dvicetyāha-jvareti || jvarādi śārīraṃ, dveṣādi mānasam |
88|| neti || anyaiḥ-avidyādibhiḥ |
89|| upasaṃharati asāreti || apārasaṃsāreti ca pāṭhaḥ || bahudehaparivartanapradeṣu svargādipadeṣu sarvatra viṣṇubuddhiṃ kuruta |
90|| tasminniti || sarvatra sannihitādbrahmakalpatarormokṣaphalalābhe nissaṃśayaḥ |
91|| iti śrīviṣṇupurāṇavyākhyāne śrīviṣṇucittīye prathamam̐'śe saptadaśo'dhyāyaḥ |
17||
atha aṣṭādaśo'dhyāyaḥ tasyeti || ceṣṭām-upadeśātmikām |
18.12
tasmāditi || stavasaṃhitāṃ-stavaprabandham | vācyaḥ piteti ca pāṭhaḥ | vācyaḥ-stutyaḥ |
18.13
evamiti || nānyathā vadet | kaścidapīti śeṣaḥ | bhavediti vā pāṭhaḥ || 14-17 || yattviti || brahmakulaṃ ślāghyamityādi yadbhavaduktaṃ tatsatyam | kiṃ tu kimananteneti yadetaduktam etadvaco nārthavat | īdṛśaṃ vacaḥ yathānyāyaṃ ko bravītītyanvayaḥ | kimanantenetyuktaṃ yuṣmābhirīdṛśamiti ca pāṭhaḥ |
18.18
hālāhalamiti || avijñātam | jñāte hi sa pūrvavatparihariṣyatīti || 3-5 || avikāramiti || sarvaviṣaharatvānmṛtyuñjayatvācca bhuktvā nityajapyasyānantanāmnaḥ, khyātyā-kīrtanena nirvīryaṃ viṣam | avikāram-anuditalālodgamaśramādivikṛti, jarayāmāsa || 6-11 || kiṃ devairiti || tvaṃ tathaiva-tava piteva lokānāmāśrayo bhaviṣyasi |
18.19
amarṣāt bhūyo'pyanuvadati sādhu bhoḥ kimanantena sādhu bho iti || anantena yatsyāttacchrayatām |
18.20
dharmeti || idaṃ—dharmādicatuṣṭayaṃ yasmāttasmādanantātkim idaṃ vṛthā vacaḥ, na kiṃcidityarthaḥ | tasmātkiṃkimidaṃ vṛthā iti ca pāṭhaḥ |
18.21
marīcimiśrairiti || miśraśabdaḥ pūjyavacanaḥ, gurutvādvahuvacanam || 22,23|| saṃpadityādi || aiśvaryādīnāṃ saṃpadvimuktiśca ekataḥ-ārādhanādeva labhyā, harerārādhanaṃ saṃpadādīnāṃ mūlam| vimuktiścaikato labhyeti ca pāṭhaḥ |
18.24
uktamarthaṃ nigamayati yata iti || tenāpyanantena kiṃ kimityevaṃ vacaḥ kimarthamucyate |
18.25
kiñceti || kiñcetyādibaco'pi sopālambham | kiṃ vā'treti ca pāṭhaḥ |
18.26
bahuneti || vikarttā-pariṇamayitā || 27-29 || yadiiti || mohāgrāhama-ajñānadurāgraham || 30-37||
18.37
itīti || gauravayantritaḥ gauravèṇa yantritaḥ-niruddhavyāhāraḥ | gurūṇāmapi bhagavannindakānāmeṣāṃ kimanusaraṇenetyāśayena prahasya kimananteneti taduktamanuvadansādhviti sopālambhamāha——prahasyeti |
Linked texts (1)
- Viṣṇupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit