Pramāṇa · Search · About · API

Samvadasukta 5

Saṃvādasūkta 5

Language
Sanskrit

Contents

5.2

bhārata ke nivāsī the| bharatoṃ ke rājā sudāsa1 the joki tritsuoṃ ke
adhipati the| sudāsa ke purohita kabhī viśvāmitra huā karate the

5.2.p1

kintu
paristhiti ne pāsā palaṭā| huā yaha ki sudāsa ke anya purohita vasiṣṭha
the| saṃbhavataḥ isī avasara para bharatoṃ ne viśvāmitra ke sātha ukta nadiyām̐ pāra
bharata parājita hue–ṛgveda 7.33 ke anusāra isa vijayaprāpti kā kāraṇa
carcā kareṃ¹—
(ka) indra-dvārā preṣita athavā prerita ye donoṃ nadiyām̐ parvata kī goda
(kha) indra ne apane vajra se nadiyoṃ ke avarodhaka vṛtra ko jaba māra
saṃkhyā 7)
devatā' prākṛtika ādhāra para kise kahā jāe? yoṃ to indra arthāt 'vāyu kī
mantra-saṃkhyā-6 meṃ indra śabda ke sātha vaikalpika rūpa meṃ 'savitā' śabda kā
haiṃ
kāraṇa eka camakatī-sī, laharātī-sī jvālā nīle ākāśa meṃ kar̤akadāra
sa māhina indro arṇo' apāṃ prairayadahihācchā samudram
arjanayat sūryaṃ' vidad gā, aktunāhāṃ' vayunāni sādhat

5.2.p2

ṛg0 2.19.3

5.1

o citsakhāyaṃ sakhyā vavṛtyāṃ tiraḥ purū cidarṇavaṃ jaganvān
piturnapātamā dadhīta vedhā adhi kṣami prataraṃ dīrdhyānaḥ

5.2-2

na te sakhā sakhyaṃ vaṣṭyetatsalakṣmā yadviṣurūpā bhavāti
mahasputrāso asurasya vīrā divo dhartāraṃ urviyā pari khyan

5.3

uśanti ghā te amṛtāsa etadekasya cittyajasaṃ martyasya
ni te mano manasi dhāyyasme janyuḥ patistanvaśmā vi viśayāḥ

5.4

na yatpurā cakṛmā kaddha nūnamṛtā vadanto anṛtaṃ rapema
gandharvo apsvapyāṃ ca yoṣā sā no nābhiḥ paramaṃ jāmi tannau

5.5

garbhe nu nau janitā daṃpatī kardevastvaṣṭā savitā viśvarūpaḥ
nakirasya pra minanti vratāni veda nāvasya pṛthivī uta dyauḥ

5.6

ko asya vaida prathamasyāhnaḥ ka īṃ dadarśa ka iha pra vocat
bṛhanmitrasya varuṇasya dhāma kadu brava āhano vīcyā nṛn

5.7

yamasya mā yamyaṃḥ kāmam āgantsamāne yonau sahaśeyyāya
jāyeva patye tanvaṃ riricyāṃ vi cidvṛheva rathyeva cakrā

5.8

na tiṣṭhanti na ni miṣantyete devānāṃ spaśa iha ye caranti
anyena madāhano yāhi tūyaṃ tena vi vṛha rathyeva cakrā

5.9

rātrībhirasmā ahabhirdaśasyetsūryasya cakṣurmuhurunmimīyāt
divā pṛthivyā mithunā sabandhū yamīryamasya bibhṛyādajāmi

5.10

ā ghā tā gacchānuttarā yugāni yatra jāmayaḥ kṛṇavannajāmi
upa barbṛhi vṛṣabhāya bāhumanyamicchasva subhage patiṃ mat

5.11

kiṃ bhrātāsadyadnāthaṃ bhavāti kimu svasā yatriṛtirnigacchāt
kāmarmūtā bahveu tadrapāmi tanvā me tanvaṃś saṃ pipṛgdhi

5.12

na vā u te tanvā tanvaṃ saṃ papṛcyāṃ pāpamāhuryaḥ svasāraṃ nigacchāt| anyena matpramudaḥ kalpayasva na te bhrātā subhage vaṣṭyetat

5.13

brato batāsi yama naiva te mano hṛdayaṃ cāvidāma
anyā kila tvāṃ kakṣyeva yuktaṃ pari ṣvajāte libujeva vṛkṣam

5.13.p1

anyamū ṣu tvaṃ yamyanya u tvāṃ pari ṣvajāte libujeva vṛkṣam
tasyaṃ vā tvaṃ manaṃ icchā sa vā tavādhā kṛṇuṣva saṃvidaṃ subhadrām
maithunārthamabhīpsantīṃ pratyācaṣṭe yamīṃ yamaḥ
tado ciditi saṃvādo vivasvatsutayostayoḥ|| (bṛ0 de0 6.154)
abhavan mithunaṃ tvaṣṭuḥ saraṇyūstriśirāḥ saha
sa vai saraṇyūṃ prāyacchat svayameva vivasvate
tataḥ saraṇyāṃ jajñāte yama-yamyau vivasvataḥ
tau cāpyubhau yamāveva jyāyāṃstābhyāṃ tu vai yamaḥ|| (bṛ0de0 6.162,163)
ghaṭanā ne kyā mor̤a liyā-kaha nahīṃ sakate
7. aba eka anya praśna para vicāra kareṃ| kyā yama aura yamī ko
mānava jāti ke pahale do mānava, bhāī-bahina ke rūpa meṃ; athavā saṃbhavata:
meṃ usakī smṛti bhūlatī na thī| prajāpati ne dayāvaśa rātri ko janma diyā
hotā
adamanīya kāmukatā ke pariṇāma-svarūpa hai? yadi hām̐, to isakī pūrti apane
isa prakāra ke yugma-bhrātṛ-bhaginī ke bīca maithuna-sambandha ke ikke-dukke
kāmukatā-pūrṇa vacana kaha uṭhī ho, para yahām̐ to paraspara dampatī bana jāne
20. aba kucha mantrāṃśoṃ kī carcā—
—'gandharvo apsvapyāṃ ca yoṣā, sā no nābhiḥ paramaṃ jāmi tannau|' (10.10.4)
6. akṣa-sūkta

5.13.p2

ṛgveda 10.34

Linked texts (9)