Pramāṇa · Search · About · API

Samvadasukta 6

Saṃvādasūkta 6

Language
Sanskrit

6.2

prā̱ve̱pā mām̐ bṛ̍ha̱to ma̍dayanti pra̱vāte̍jā iri̍ṇe̱ varvṛ̍tānāḥ
soma̍syeva maujava̱tasya̍ bha̱kṣo vi̱bhīda̍ko jāgṛ̍vi̱rmahya̍macchān
na mā mimetha na jihīḷa eṣā śivā sakhibhya uta mahyamāsīt
akṣasyāhamekaparasya hetoranuvratāmapā jāyāmarodham

6.4

na| mā| mimetha| na| jihīḷe| eṣā| śivā| sakhiṃ'bhyaḥ| uta| mahyam āsīt
akṣasya| aham| eka'parasya| hetoḥ| anuṃ'vratām| apaṃ| jāyām| arodham
dveṣṭi śvaśrūrapa jāyā ruṇaddhi na nāthito vindate marḍitāram
aśvasyeva jarato vasnyasya nāhaṃ vindāmi kitavasya bhogam
dveṣṭi| śvaśrūḥ| apa| jāyā| ruṇaddhi| na| nāthitaḥ| vindate| marḍitāram
aśvasya'iva| jarataḥ| vasnyasya| na| aham| vindāmi| kitavasya| bhogam
anye jāyāṃ pari mṛśantyasya yasyāgṛdhadvedane vājyakṣaḥ| pitā mātā bhrātara enamāhurna jānīmo nayatā baddhametam

6.5

yadādīdhye na daviṣāṇyebhiḥ parāyaddhyo'vaṃ hīye sakhibhyaḥ
nyuptāśca babhravo vācamakrata emīdeṣāṃ niṣkṛtaṃ jāriṇīva

6.5-2

yadā yadā etad vicārayāmi yad aham ebhiḥ [akṣaiḥ] na paritapāmi— dyūtakrīḍayā ātmānaṃ duḥkhitaṃ na kariṣyāmi, dyūtakrīḍāṃ parityakṣyāmi ityāśayaḥ, tadā tadā eva [krīḍāsthale māṃ] prati āgacchandyaḥ kitavebhyaḥ avamānitaḥ bhavāmi [yanmayā etādṛśā manomohikā dyūtakrīḍā parityaktā |] yadā ca taiḥ kitavaiḥ babhruvarṇāḥ akṣāḥ dyūta-phalake kṣiptāḥ [manoharaṃ] nādaṃ kurvanti [tadā'ham etena nādena ākṛṣṭaḥ san] eṣām akṣāṇāṃ niyataṃ sthānaṃ (krīḍāsthalīṃ) tathā gacchāmi yathā svairiṇī sva-saṃketasthānaṃ prati gacchati

6.8

sabhāmeti kitavaḥ pṛcchamāno jeṣyāmīti tanvā śūśujānaḥ
akṣāso asya vi tiranti kāmaṃ pratidīvne dadhata ā kṛtāni
akṣāsas idaṃkuśinau nitodinau nikṛtvānastapanāstāpayiṣṇavaḥ
kumāradaiṣṇā jayataḥ punarhaṇo madhvā saṃpṛktāḥ kitavasya barhaṇā
tripañcāśaḥ krīḷati vrāta eṣāṃ deva iva savitā satyadharmā
ugrasya cinmanyave nā namante rājā cidebhyo nama itkṛṇoti

6.9

nīcā vartanta upari sphurantyahastāso hastavantaṃ sahante
divyā aṅgārā iriṇe nyuptāḥ śītāḥ santo hṛdayaṃ nirdahanti

6.10

jāyā tapyate kitavasya hīnā mātā putrasya carataḥ kva svivat
ṛṇāvā bibhyaddhanamicchamāno 'nyeṣāmastamupa naktameti

6.11

striyaṃ dṛṣṭvāya kitavaṃ tatāpānyeṣāṃ jāyāṃ sukṛtaṃ ca yonim
pūrvāhṇe aśvānyuyuje hi babhrūtso agnerante vṛṣalaḥ papāda

6.12

yo vaḥ senānīrmahato gaṇasya rājā vrātasya prathamo babhūva
tasmai kṛṇomi na dhanā ruṇadhmi daśāhaṃ prācīstadṛtaṃ vadāmi

6.13

yaḥ| vaḥ| senānīḥ| mahataḥ| gaṇasya| rājā| vrātasya| prathamaḥ| babhūva
tasmai| kṛṇomi| na| dhanā| ruṇadhmi| daśa| aham| prācīḥ| tat| ṛtam| vadāmi
akṣairmā dīvyaḥ kṛṣimitkṛṣasva vitte ramasva bahu manyamānaḥ
tatra gāvaḥ kitava tatraṃ jāyā tanme vi caṣṭe savitāyamaryaḥ

6.14

mitraṃ kṛṇudhvaṃ khalu mṛḷatā no mā no ghoreṇa caratābhi dhṛṣṇu
ni vo nu manyurviśatāmarātiranyo babhrūṇāṃ prasitau nvastu

Linked texts (9)