Pramāṇa · Search · About · API

Janmakhanda 16: atha ṣoḍaśo'dhyāyaḥ

Janmakhaṇḍa 16

Language
Sanskrit

Contents

atha ṣoḍaśo'dhyāyaḥ

16.1

nārāyaṇa uvāca
mādhavo bālakaiḥ sārdhamekadā halinā saha| bhuktvā pītvā ca krīḍārthaṃ jagāma śrīvanaṃ mune

16.2

tatra nānāvidhāṃ krīḍāṃ cakāra madhusūdanaḥ| kṛtvā tāṃ śiśubhiḥ sārdhaṃ cālayāmāsa godhanam

16.3

yayau madhuvanaṃ tasmācchrīkṛṣṇo godhanaiḥ saha| tatra svādu jalaṃ pītvā vane ca sa mahābalaḥ

16.4

tatraikadaityo balavānśvetavarṇo bhayaṃkaraḥ| vikṛtākāravadano bakākāraśca śailavat

16.5

dṛṣṭvā ca gokulaṃ goṣṭhe śiśubhirbalakeśavau| yathā hyagastyo vātāpiṃ sarvaṃ jagrāsa līlayā

16.6

bakagrastaṃ hariṃ dṛṣṭvā sarve devā bhayānvitāḥ| cakrurhāheti saṃtrastā dhāvantaḥ śastrapāṇayaḥ

16.7

śakraścikṣepa vajraṃ ca munerasthivinirmitam| na samāra bakastasmātpakṣamekaṃ dadāha ca

16.8

nīhārāstraṃ śaśadharaḥ śītārtastena dānavaḥ| yamadaṇḍaṃ sūryaputrastena kuṇṭho babhūva ha

16.9

vāyavyāstraṃ ca vāyuśca tena sthānāntaraṃ yayau| varuṇaśca śilāvṛṣṭiṃ cakāra tena pīḍitaḥ

16.10

hutāśanaśca vāhnena pakṣāṃścaiva dadāha saḥ| kuberasyārdhacandreṇa cchinnapādo babhūva ha

16.11

īśānasya ca śūlena babhūva mūrcchito'suraḥ | ṛṣayo munayaścaiva kṛṣṇaṃ cakrurbhayā''śiṣam

16.12

etasminnantare kṛṣṇaḥ prajvalanbrahmatejasā | dadāha daityasarvāṅgaṃ bāhyābhyantaramīśvaraḥ

16.13

tatsarvaṃ vamanaṃ kṛtvā prāṇāṃstatyāja dānavaḥ

16.14

bakaṃ nihatya balavāñchubhirgodhanaiḥ saha | yayau kelikadambānāṃ kānanaṃ sumanoharam

16.15

etasminnantare tatra vṛṣarūpadharo'suraḥ | nāmnā pralambo balavānmahādhūrtaśca śailavat

16.16

kṛṣṇasyāṃ ca hariṃ dhṛtvā bhrāmayāmāsa tatra vai | dudruvurbālikāḥ sarve ruruduśca bhayāturāḥ

16.17

balo jahāsa balavāñjñātvā bhrātaramīśvaram | bālakānbodhayāmāsa bhayaṃ kimiti yuvāca ha

16.18

tadbhiṣāṇaṃ gṛhītvā ca svayaṃ śrīmadhusūdanaḥ | bhrāmayitvā ca gagane pātayāmāsa bhūtale

16.19

prāṇāṃstatyāja daityendro nipatya ca mahītalam | jahasurbālakāḥ sarve nanṛtuśca jagurmudā

16.20

hatvā pralambaṃ śrīkṛṣṇo balena saha satvaram | godhanaṃ cārayāmāsa yayau bhāṇḍīramīśvaraḥ

16.21

gacchantaṃ sādhavaṃ dṛṣṭvā keśī daityeśvaro balī | veṣṭayāmāsa taṃ śīghraṃ khureṇa vilikhanmahīm

16.22

mūrdhni kṛtvā hariṃ tuṣṭo gaganaṃ śatayojanam | utpātya bhrāmayāmāsa papāta ca mahītale

16.23

jagrāha sa hariṃ pāpī carvayāmāsa kopataḥ | sa bhagnadanto daityaśca vajrāṅgacarvaṇādaho

16.24

śrīkṛṣṇatejasā dagdhaḥ prāṇāṃstatyāja bhūtale| svarge dundubhayo neduḥ puṣpavṛṣṭirbabhūva ha

16.25

etasminnantare tatra pārṣadā divyarūpiṇaḥ| tatrā''jagmuḥ syandanasthā dvibhujā pītavāsasaḥ

16.26

kirīṭinaḥ kuṇḍalino vanamālāvibhūṣitāḥ| vinodamuralīhastāḥ kvaṇanmañjīrarañjitāḥ

16.27

candanokṣitasarvāṅgā gopaveṣadharā varāḥ| īṣaddhāsyaprasannāsyā bhavatānugrahakārakāḥ

16.28

pradīptaṃ rathamāsthāya ratnasāravinirmitam| bhāṇḍīravanamājagmuryatra saṃnihito hariḥ

16.29

divyavastraparīdhānā ratnālaṃkārabhūṣitāḥ| praṇamya hariṃ stutvā jagmurgolokamuttamam

16.30

muktvā dehaṃ parityajya vaiṣṇavāḥ puruṣāstrayaḥ| saṃprāpya dānavīṃ yoniṃ babhuvuḥ kṛṣṇapārṣadāḥ

16.31

nārada uvāca
ke te ca divyapuruṣā vaiṣṇavā daityarūpiṇaḥ| kathayasva mahābhāga śrutaṃ kiṃ paramādbhutam

16.32

nārāyaṇa uvāca
śṛṇu brahmanpravakṣye'hamitihāsaṃ purātanam| śrutaṃ maheśavadanātsūryaparvaṇi puṣkare

16.33

harerguṇaprasaṅgena kathayāmāsa śaṃkaraḥ| saṃpṛṣṭo munisaṃghaiśca mayā dharmeṇa brahmaṇā

16.34

brahmaputra mahābhāga kathāṃ bhuvanapāvanīm| kathayāmāsa vistārya sāvadhānaṃ niśāmaya

16.35

gandharveśo gandhavāhaḥ parvate gandhamādane| mahāṃstapasvipravaro harisevanatatparaḥ

16.36

putrā babhūvuścatvāro gandharvapravarā sune| smaruḥ kṛṣṇapādābjaṃ svapne jñāne divāniśam

16.37

te ca durvāsasaḥ śiṣyāḥ śrīkṛṣṇārcanatatparāḥ| nityaṃ dattvā ca kamalaṃ saṃpūjya taṃ papurjalam

16.38

vasudevaḥ suhotraśca sudarśanasupārśvakau| catvāro vaiṣṇavaśreṣṭhāstepuste puṣkare tapaḥ

16.39

cirakālaṃ tapastaptvā babhūvuḥ siddhamantriṇaḥ| jyeṣṭho durvāsaso yogaṃ saṃprāpya yogināṃ varaḥ

16.40

siddhaścākṛtadāraśca prajvalanbrahmatejasā| sadyo dehaṃ parityajya babhūva kṛṣṇapārṣadaḥ

16.41

ekadā bhrātaraste ca jagmuścitrasarovaram| padmāni kṛṣṇapūjārthamāhartumudaye raveḥ

16.42

padmānāṃ cayanaṃ kṛtvā gacchato vaiṣṇavānmune| dṛṣṭvā nibadhya saṃjagmuḥ sarve śaṃkarakiṃkarāḥ

16.43

baliṣṭhā durbalāndhṛtvā jagmuḥ śaṃkarasaṃnidhim| te sarve'śaṃkaraṃ dṛṣṭvā praṇemuḥ śirasā bhuvi

16.44

tānuvāca śivaḥ śīghraṃ prayujyā''śiṣamuttamām| īṣadghāsyaprasannāsyo bhaktānugrahakārakaḥ

16.45

śiva uvāca
ke yūyaṃ padmahartāraḥ pārvatyāśca sarovare| lakṣayakṣai rakṣaṇīyaṃ pārvatīvratahetave

16.46

nityaṃ sahasrakamalaṃ dadāti haraye satī| vrate traimāsike bhaktyā patisaubhāgyavardhane

16.47

śivasya vacanaṃ śrutvā tamūcurvaiṣṇavā bhiyā | puṭāñjaliyutāḥ sarve bhaktinamrātmakaṃdharāḥ

16.48

gandharvā ūcuḥ
vayaṃ gandharvapravarā gandhavāhasutā vibho| haraye kamalaṃ dattvā pibāmo jalamīśvara

16.49

vayaṃ na vidmo he nātha pārvatyā rakṣitaṃ saraḥ| gṛhāṇa kamalaṃ sarvaṃ yuṣmākaṃ ca phalaṃ kuru

16.50

na dāsyāmo'dya kamalaṃ pāsyāmo'dya jalaṃ hara| kiṃvā kathaṃ na pāsyāmastubhyaṃ dattāni tāni ca

16.51

nityaṃ dhyātvā yatpadābjaṃ padmena pūjayāmahe| sākṣāttasmai pradattvā ca padmaṃ pūtā vayaṃ prabho

16.52

ekaṃ brahma dvitīyaṃ ca va ca dehaḥ va ca rūpavān| bhavatānugrahato deho rūpabhedaśca māyayā

16.53

ki tu gṛhāṇa padmāni tvameva satprabhuḥ prabho| yato no mānasaṃ pūrṇaṃ tadrūpaṃ darśayācyuta

16.54

dvibhujaṃ kamanīyaṃ ca kiśoraṃ śyāmasundaram| vinodamuralīhastaṃ pītāmbaradharaṃ param

16.55

ekavaktraṃ dvinayanaṃ candanāgurucarcitam| īṣaddhāsyaprasannāsyaṃ ratnālaṃkārabhūṣitam

16.56

kaustubhena maṇīndreṇa vakṣaḥsthalasamujjvalam| mayūrapicchacūḍaṃ ca mālatīmālyabhūṣitam

16.57

pārijātaprasūnānāṃ mālārājivibhūṣitam| koṭikandarpalāvaṇyalīlādhāma manoharam

16.58

gopīsaṃghairdṛśyamānaṃ sasmitairvaṃkralocanaiḥ | navayauvanasaṃpannaṃ rādhāvakṣaḥsthalasthitam

16.59

brahmādibhiḥ stūyamānaṃ vandyaṃ dhyeyamabhīpsitam | svātmārāmaṃ pūrṇakāmaṃ bhaktānugrahakātaram

16.60

ityuktvā purataḥ śaṃbhostasthurgandharvapuṃgavāḥ | śrīkṛṣṇarūpaśravaṇātpulakāṅkitavigrahaḥ

16.61

gandharvāṇāṃ vacaḥ śrutvā śivastānityuvāca ha | śrīkṛṣṇarūpaśravaṇātsāśrupūrṇavilocanaḥ

16.62

sayaiva yūyaṃ vijñātā vaiṣṇavapravarā mahīm | pūtāṃ kartuṃ ca bhramatha caraṇāmbhojareṇunā

16.63

ahaṃ vāñchā karomyeva śrīkṛṣṇabhaktadarśane | samāgamo hi sādhūnāṃ triṣu lokeṣu durlabhaḥ

16.64

pārvatyāśca surāṇāṃ ca sadā yūyaṃ mama priyāḥ | ātmanaścā''tmabhaktebhyo vaiṣṇavāśca priyāśca naḥ

16.65

kiṃtu moghaṃ ca na bhavenmayā yatsvīkṛtaṃ purā | tacchṛyatāṃ mahābhāgāḥ pārvatīvratakarmaṇi

16.66

sarasaścaiva padmāni yairhṛtāni vratāntare | te tūrṇamāsurīṃ yoniṃ gamiṣyanti na saṃśayaḥ

16.67

na hi śrīkṛṣṇabhaktānāmaśubhaṃ vidyate kvacit | saṃprāpya mānavīṃ yoniṃ golokaṃ yāsyatha dhruvam

16.68

yūyaṃ śrīkṛṣṇarūpaṃ ca pratyakṣaṃ draṣṭumutsukāḥ | dhruvaṃ drakṣyatha bho vatsā vṛndāraṇye ca bhārate

16.69

dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ tato mṛtyuṃ saṃprāpya vaiṣṇavottamāḥ | divyaṃ syandanamāruhya gamiṣyatha harergṛham

16.70

adhunā vāñchanīyaṃ ca rūpaṃ draṣṭumihotsukāḥ | tatsarvaṃ paśyatetyuktvā darśayāmāsa tacchivaḥ

16.71

rūpaṃ dṛṣṭvā sāśrunetrāḥ praṇamya sarvarūpiṇam | ājagmurdānavīṃ yonimiti te dānaveśvarāḥ

16.72

vasudevaḥ purā muktaḥ suhotraśca bakāsuraḥ | sudarśanaḥ pralambo'yaṃ svayaṃ keśī supārśvakaḥ

16.73

harasya varadānena dṛṣṭvā rūpamanuttamam | mṛtyuṃ saṃprāpya śrīkṛṣṇājjagmuste kṛṣṇamandiram

16.74

ityevaṃ kathitaṃ vipra hareścaritamadbhutam | bakakeśipralambānāṃ mokṣaṇaṃ mokṣakārakam

16.75

nārada uvāca
śrutaṃ sarvaṃ mahābhāga tvatprasādādyadadbhutam | adhunā śrotumicchāmi pārvatyā kiṃ kṛtaṃ vratam

16.76

ko vā''rādhyo vratasyāsya kiṃ phalaṃ niyamaśca kaḥ | kāni dravyāṇi bhagavanvratopayogikāni ca

16.77

katikālaṃ vrataṃ kiṃ vā pratiṣṭhāyāṃ nirūpaṇam | suvicārya vada vibho śrotuṃ kautūhalaṃ mama

16.78

nārāyaṇa uvāca
vrataṃ traimāsikaṃ nāma patisaubhāgyavardhanam | ārādhyo bhagavānkṛṣṇo rādhikāsahito mune

16.79

viṣuve ca samārambhaḥ samāptirdakṣiṇāyane | saṃyamya pūrvadivase kṛtvā''vaśyaṃ haviṣyakam

16.80

snātvā vaiśākhasaṃkrāntyāṃ saṃkalpya jāhnavītaṭe | ghaṭe maṇau śālagrāme jale vā pūjayedvratī

16.81

dhyāyedbhaktyā ca rādheśaṃ saṃpūjya pañca devatāḥ | dhyānaṃ ca sāmavedoktaṃ nibodha kathayāmi te

16.82

navīnanīradaśyāmaṃ pītakauśeyavāsasam | śaratpārvaṇacandrāsyamīṣaddhāsyasamanvitam

16.83

śaratpraphullapaṅkākṣaṃ mañjulāñjanarañjitam | mānasaṃ gopikānāṃ ca mohayantaṃ suhurmuhuḥ

16.84

rādhayā dṛśyamānaṃ ca rādhāvakṣaḥsthala sthitam | brahmānanteśadharmāryaiḥ stūyamānamahaṃ bhaje

16.85

dhyātvā kṛṣṇaṃ ca dhyānena tamāvāhya vratī mudā | dhyāyettadā rādhikāṃ ca dhyānaṃ madhyaṃdinera(ri)tam

16.86

rādhāṃ rāseśvarīṃ rasyāṃ rāsollāsarasotsukām | rāsamaṇḍalamadhyasthāṃ rāsādhiṣṭhātṛdevatām

16.87

rāseśvaroraḥ sthalasthāṃ rasikāṃ rasikapriyām | rasikapravarāṃ rasyāṃ rasāṃ ca ramaṇotsukām

16.88

śaradrājīvarājīnāṃ prabhāsocanalocanām | vakrabhrūbhaṅgasaṃmu(yu)ktāṃ mañjīreṇeva rañjitām

16.89

śaratpārvaṇacandrāsyāmīṣaddhāsyamanoharām | cārucampakavarṇābhāṃ candanena vibhūṣitām

16.90

kastūrībindunā sādhaṃ sindūrabindunā yutām | cārupatrāvalīyuktāṃ vahniśuddhāṃśukojjvalām

16.91

sadratnakuṇḍalābhyāṃ ca sukapolasthalojjvalām | ratnendrasārahāreṇa vakṣaḥsthalavirājitām

16.92

ratnakaṅkaṇakeyūrakiṅkiṇīratnarañjitām | sadratnasāraracitavasamaṇamañjīrarañjitām

16.93

brahmādibhiśca sevyena śrīkṛṣṇenaiva sevitām | sarveśena stūyamānāṃ sarvabījāṃ bhajāmyaham

16.94

iti dhyātvā ca kṛṣṇena sahitāṃ tāṃ ca pūjayet | bhaktyā dattvā pratidinamupacārāṃśca ṣoḍaśa

16.95

pratyekaṃ ca pṛthakkṛtvā sarvaṃ dadyādvratī mudā | sahasrakamalaṃ divyaṃ śatamaṣṭottaraṃ mune

16.96

homaṃ kuryādvratī nityamaṣṭottaraśatāhutīḥ | dadyādbhaktyā ca kṛṣṇāya svāhetyuccārya yatnataḥ

16.97

rasālasya kadalyāśca phalaṃ vā pakvameva ca | nityamaṣṭottaraśataṃ dadyādbhaktyā'kṣataiḥ phalam

16.98

nityaṃ ca bhojayedbhaktyā brāhmaṇānāṃ śataṃ mune | homaṃ kuryādvratī nityamaṣṭottaraśatāhutīḥ

16.99

dadyādbhaktyā ca kṛṣṇāya rādhikāsahitāya ca | tilena havanaṃ kuryādghṛtājyamiśreṇa nārada

16.100

vādyaṃ ca vādayennityaṃ kārayeddharikīrtanam | evaṃ māsatrayaṃ kṛtvā pratiṣṭhāṃ tadanantaram

16.101

pratiṣṭhādivase tatra vidhānaṃ śṛṇu nārada | kamalānāṃ ca navatisahasrāṇyaṣṭaśatāni ca

16.102

brāhmaṇānāṃ sahasrāṇi nava viprendra yatnataḥ | bhojayetparamānnāni svādūni siṣṭakāni ca

16.103

phalaṃ viśādhikaṃ saptaśataṃ navasahasrakam | dadyānnānāvidhaṃ dravyaṃ naivedyaṃ sumanoharam

16.104

saṃskṛtāgniṃ ca saṃsthāpya homaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ | navati ca sahasrāṇi hutvā''jyena tilena ca

16.105

savastraṃ ca sabhojyaṃ ca yajñasūtraphalānvitam | gandhapuṣpārcitānbhaktyā dadyānnavatilaḍḍukān

16.106

dadyānnavatikumbhāṃśca śītatoyaprapūritān | evaṃvidhaṃ vrataṃ kṛtvā dadyāddvijāya dakṣiṇām

16.107

dakṣiṇāyāḥ parimitaṃ vedeṣu yannirūpitam | vṛṣendrāṇāṃ sahastraṃ ca svarṇabhṛṅgasamanvitam

16.108

ityevaṃ kathitaṃ vipra kṛtaṃ traimāsikavratam | viśiṣṭasaṃtatikaraṃ patisaubhāgyavardhanam

16.109

vratasyāsya prabhāveṇa saubhāgyaṃ śatajanmani | satputrajananī sā ca bhavejjanmaśataṃ dhruvam

16.110

kadā'pi na bhavettasyā bhedaśca patiputrayoḥ | dāsatulyo bhavetputro bhartā ca svavacaskaraḥ

16.111

anukṣaṇaṃ bhavedrādhākṛṣṇabhaktiyutā satī | bhavedvrataprabhāveṇa prāptajñānaharismṛtiḥ

16.112

vrataṃ ca sāmavedoktaṃ kṛtaṃ pūrvamayā''ḍvayoḥ | sarveṣāṃ ca vratānāṃ ca śreṣṭhaṃ śṛṇu vadāmi te

16.113

svāyaṃbhuvasya ca manoḥ śatarūpābhidhā satī | tathā kṛtaṃ prathamataḥ kṛtvā'gastyaṃ purohitam

16.114

tadā kṛtaṃ devahūtyā cā''kūtyā ca kṛtaṃ tadā | purohitaṃ pulastyaṃ ca kṛtvā śrutyuktayā mune

16.115

cakāra rohiṇī tattu kratuṃ kṛtvā purohitam | ratiścakāra tadvratyā gautamastatpurohitaḥ

16.116

akāri tadvrataṃ bhaktyā tārayā gurukāntayā | mahāsaṃbhūtasaṃbhāro vasiṣṭhastatpurohitaḥ

16.117

taddṛṣṭvā gurupatnyāśca śakrāṇyāśca kṛtaṃ vratam | mahāsaṃbhṛtasaṃbhārastatpurodhā bṛhaspatiḥ

16.118

vrataṃ cakāra svāhā ca sarvato'pi vilakṣaṇam | atisaṃbhṛtasaṃbhāro marīcistatpurohitaḥ

16.119

taddṛṣṭvā pārvatī brahmannuvāca śaṃkaraṃ mudā | puṭāñjaliyutā devī bhaktinamrātmakaṃdharā

16.120

pārvatyuvāca
ājñāṃ kuru jagannātha karomi vratamuttamam | āvayoriṣṭadevasya vratānāṃ ca paraṃ vratam

16.121

harerārādhanaṃ nātha sarvamaṅgalakāraṇam | iṣṭaṃ dattaṃ śruteḥ pāṭhaṃ tīrthaṃ pṛthvyāḥ pradakṣiṇam

16.122

harerārādhanasyāpi kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm | bahirabhyantare yasya harismṛtiranukṣaṇam

16.123

jīvanmuktasya tasyaiva muktirbhavati darśanāt | tasya pādābjarajā sadyaḥ pūtā vasuṃdharā

16.124

tasya darśanamātreṇa punāti bhuvanatrayam | brahmā viṣṇuśca dharmaśca śeṣastvaṃ ca gaṇeśvaraḥ

16.125

dhyāyaṃ dhyāyaṃ yatpadābjaṃ tejasā tatsamo mahān | yaścayaṃ saṃtataṃ dhyāyetsa tamāpnoti niścitam

16.126

guṇena tejasā buddhyā jñānena tatsamo bhavet | kṛṣṇasya smaraṇāddhyānāttapasā tasya sevayā

16.127

mayā prāpto hi bhagavānsvāmī vā putra eva ca | pralabdhaṃ līlayā sarvaṃ pūrṇaṃ manmānasaṃ tadā

16.128

svāmī me tvādṛśaḥ putrau kārtikeyagaṇeśvarau | pitā himādriḥ kṛṣṇāṃśo mama kiṃ durlabhaṃ prabho

16.129

pārvatīvacanaṃ śrutvā suprītaḥ śaṃkaraḥ svayam | prahasyovāca madhuraṃ pulakāṅkitavigrahaḥ

16.130

mahādeva uvāca
mahālakṣmīsvarūpāsi kimasādhyaṃ taveśvari | sarvasaṃpatsvarūpā tvamanantaśaktirūpiṇī

16.131

tvaṃ ca yasya gṛhe devi sa caiśvaryasya bhājanam | na lakṣmīryadgṛhe tasya jīvanānmaraṇaṃ varam

16.132

ahaṃ brahmā ca viṣṇuśca tvayi bhaktyā śubhaprade | saṃhārasṛṣṭikāle ca tvatprasādādvayaṃ kṣamāḥ

16.133

ko vā himālayaḥ ko'haṃ kau kārtikagaṇeśvarau | tvadvihīnā aśaktāśca tvayā ca vayamīśvarāḥ

16.134

yuktāḥ pativratāyāśca yāḥ purā''jñāḥ śrutau śrutāḥ | gṛhītvā''jñāmīśvarasya vrataṃ kuru pativrate

16.135

vratametatkṛtaṃ yābhistābhyaḥ kuru vilakṣaṇam | sanatkumāro bhagavānvrate te'stu purohitaḥ

16.136

kamalānāṃ brāhmaṇānāṃ dravyāṇāṃ dāyako'pyaham | kuberaṃ dravyakośe ca rakṣakaṃ kuru sundari

16.137

vrate ca dānādhyakṣo'haṃ dhanadātrī ca śrīḥ svayam | pāṭhako vahnidevaśca varuṇo jaladāyakaḥ

16.138

vastūnāṃ vāhakā yakṣāstadadhyakṣaḥ ṣaḍānanaḥ | sthānasaṃskārakarttā ca vrate'tra pavanaḥ svayam

16.139

pariveṣṭā svayaṃ śakraścandro'dhiṣṭhāpako vrate | sūryaśca dānanirvaktā yogyāyogyaṃ yathocitam

16.140

vratopayuktaṃ yaddravyaṃ dattvā niyamitaṃ priye | tato'dhikaṃ phalaṃ puṣpaṃ haraye dehi sundari

16.141

vrate niyamitānviprānbhojayitvā tato'dhikān | asaṃkhyānbrāhmaṇāndevi bhaktyā kuru nimantraṇam

16.142

samāptidivase svarṇaṃ ratnaṃ muktāḥ pravālakam | vratovatāṃ dakṣiṇāṃ dattvā sarvaṃ dehi dvijātaye

16.143

ityuktvā śaṃkarastāṃ ca kārayāmāsa tadvratam| vrataṃ cakāra sā durgā sarvābhyaśca vilakṣaṇam

16.144

ityevaṃ kathitaṃ vipra pārvatyā yadvrataṃ kṛtam| ratnaṃ voḍhumaśaktāśca brāhmaṇā pārvatīvrate

16.145

itihāsaḥ śrutaḥ sarvaḥ prakṛtaṃ śṛṇu nārada| śrīkṛṣṇabālacaritaṃ nūtnaṃ nūtnaṃ pade pade

16.146

hatvā tāndānavendrāṃśca śiśubhiḥ saha gokule| jagāma svagṛhaṃ kṛṣṇaḥ kuberabhavanopamam

16.147

sarvebhyo vanavārtā ca proktā ca śiśubhirmudā| śrutvaivaṃ vismitāḥ sarve nando bhayamavāpa ha

16.148

ānīya vṛddhāngopāṃśca gopikāḥ sthavirāstathā| yuktiṃ cakāra taiḥ sārdhamālocya samayocitām

16.149

kṛtvā yuktiṃ ca gopeśastatsthānaṃ tyaktumudyataḥ| gantuṃ vṛndāvanaṃ sarvānuvāca tatkṣaṇaṃ mune

16.150

nandājñāṃ ca samākarṇya te sarve gantumudyatāḥ| gopāśca gopikāścaiva bālakā bālikāstathā

16.151

kṛṣṇena halinā sārdhaṃ prayayurbālakā mudā| saṃgītaṃ ca pragāyanto nānaveṣasamanvitāḥ

16.152

veṇupravādakāḥ kecitkecicchṛṅgapravādakāḥ| karatālakarāḥ kecidvīṇāhastāśca kecana

16.153

śarayantrakarāḥ kecicchṛṅgahastāśca kecana| navapallavakarṇāśca kecidgopālabālakāḥ

16.154

kecinmukulakarṇāśca puṣpakarṇāśca kecana| navamālyakarāḥ kecitkecidājānumālinaḥ

16.155

kecitpallavacūḍāśca puṣpacūḍāśca kecana| gopālabālakāḥ sarve viprendra navakoṭayaḥ

16.156

jagmurgopyo vayasyāśca koṭiśaḥ koṭiśo mudā | vṛddhāśca koṭiśastatra bṛhacchoṇyaśca
latkucāḥ

16.157

rādhikāsahacāriṇyo bālā gopālikā mune | tāḥ suśīlādayo bhavyā nānālaṃkārabhūṣitāḥ

16.158

divyavastraparodhānāḥ sasmitāstā yayurmudā | kāścidāruhya śibikāṃ rathamāruhya kāścana

16.159

rādhā syandanamāruhya śātakaumbhaparicchadam | tābhiryutā yayau devī ratnālaṃkārabhūṣitā

16.160

yaśodā rohiṇī caiva ratnālaṃkārabhūṣitā | yayau syandanamāruhya śātakaumbhaparicchadam

16.161

nandaḥ sunandaḥ śrīdāmā giribhānurvibhākaraḥ | vīrabhānuścandrabhānurgajasthāḥ prayayurmudā

16.162

śrīkṛṣṇabaladevau tau ratnālaṃkārabhūṣitau | svarṇasyandanamāsthāya jagmatuḥ parayā mudā

16.163

koṭiśaḥ koṭiśo gopā vṛddhāśca yauvanānvitāḥ | aśvasthāśca gajasthāśca rathasthāścaiva kecana

16.164

gopā yayurmudā yuktāścoddhatā nandakiṃkarāḥ | vṛṣasthā gardabhasthāśca saṃgītatānatatparāḥ

16.165

aparā rādhikādāsyastrisaptaśatakoṭayaḥ | mudānvitāḥ sasmitāśca svarṇalaṃkārabhūṣitāḥ

16.166

kāścitsindūrahastāśca kāścitkajjalavāhikāḥ | kāścitkandukahastāśca kāścitputtalikākarāḥ

16.167

bhogadravyakarāḥ kāścitkrīḍādravyakarā varāḥ | veṣadravyakarāḥ kāścitkāścinmālākarā varāḥ

16.168

kāścidvādyakahastāśca pravayurgopikā mudā | vahniśuddhāṃkānāṃ ca vāhikāścaiva kāścana

16.169

candanāgurukastūrīkuṅkumadravavāhikāḥ | kāścitsaṃgītaniratāḥ kāściccitrakathāratāḥ

16.170

koṭiśaḥ koṭiśo rasyāḥ prayayuḥ śibikānvitāḥ | koṭiśaḥ koṭiśaścāśvāḥ koṭiśaḥ koṭiśo rathāḥ

16.171

koṭiśaḥ koṭiśaścaiva śakaṭā dravyapūritāḥ | koṭiśaḥ koṭiśaścaiva vṛṣendrā dravyavāhakāḥ

16.172

koṭiśaḥ koṭiśaścaiva daśalakṣāṇi hastinām | hastipāṅkuśayuktāni yayurvṛndāvanaṃ vanam

16.173

sarve vṛndāvanaṃ gatvā dṛṣṭvā śūnyagṛhaṃ mune | vṛkṣamūle yathāsthānaṃ tasthuḥ sarve yathocitam

16.174

uvāca gopāṃśchrīkṛṣṇo gṛhāṃśceṣṭatamānvajāḥ | adya saṃtiṣṭhatetyevaṃ śrutvā śrīkṛṣṇabhāṣitam

16.175

kutra santi gṛhāḥ kṛṣṇetyevamūcustu gopakāḥ | iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā śrīkṛṣṇo vākyamabravīt

16.176

śrīkṛṣṇa uvāca
atra sthāne gṛhāḥ santi prasannā devanirmitāḥ | devaprītiṃ vinā śaktā na hi draṣṭuṃ ca kecana

16.177

adya tiṣṭhata gopālāḥ saṃpūjya vanadevatāḥ | prātaryūyaṃ gṛhānramyāndrakṣyathādya dhruvaṃ mudā

16.178

dhūpadīpādinaivedyairbalibhiḥ puṣpacandanaiḥ | devīṃ ca vaṭamūlasthāṃ pūjāṃ kuruta caṇḍikām

16.179

kṛṣṇasya vacanaṃ śrutvā gopāḥ saṃpūjya devatām | bhuktvā bhogāndine rātrau tatraiva suṣupurmudā

16.179.p1

iti śrībrahma0 mahā0 śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍa0 nāradanā0 bakapralambakeśivadhapūrva— kavṛndāvanagamanaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ ||170

Linked texts (3)