Janmakhanda 16: atha ṣoḍaśo'dhyāyaḥ
Janmakhaṇḍa 16
- Language
- Sanskrit
Contents
- 16.179 — 1 part
atha ṣoḍaśo'dhyāyaḥ
16.1
nārāyaṇa uvāca
mādhavo bālakaiḥ sārdhamekadā halinā saha| bhuktvā pītvā ca krīḍārthaṃ jagāma śrīvanaṃ mune
16.2
tatra nānāvidhāṃ krīḍāṃ cakāra madhusūdanaḥ| kṛtvā tāṃ śiśubhiḥ sārdhaṃ cālayāmāsa godhanam
16.3
yayau madhuvanaṃ tasmācchrīkṛṣṇo godhanaiḥ saha| tatra svādu jalaṃ pītvā vane ca sa mahābalaḥ
16.4
tatraikadaityo balavānśvetavarṇo bhayaṃkaraḥ| vikṛtākāravadano bakākāraśca śailavat
16.5
dṛṣṭvā ca gokulaṃ goṣṭhe śiśubhirbalakeśavau| yathā hyagastyo vātāpiṃ sarvaṃ jagrāsa līlayā
16.6
bakagrastaṃ hariṃ dṛṣṭvā sarve devā bhayānvitāḥ| cakrurhāheti saṃtrastā dhāvantaḥ śastrapāṇayaḥ
16.7
śakraścikṣepa vajraṃ ca munerasthivinirmitam| na samāra bakastasmātpakṣamekaṃ dadāha ca
16.8
nīhārāstraṃ śaśadharaḥ śītārtastena dānavaḥ| yamadaṇḍaṃ sūryaputrastena kuṇṭho babhūva ha
16.9
vāyavyāstraṃ ca vāyuśca tena sthānāntaraṃ yayau| varuṇaśca śilāvṛṣṭiṃ cakāra tena pīḍitaḥ
16.10
hutāśanaśca vāhnena pakṣāṃścaiva dadāha saḥ| kuberasyārdhacandreṇa cchinnapādo babhūva ha
16.11
īśānasya ca śūlena babhūva mūrcchito'suraḥ | ṛṣayo munayaścaiva kṛṣṇaṃ cakrurbhayā''śiṣam
16.12
etasminnantare kṛṣṇaḥ prajvalanbrahmatejasā | dadāha daityasarvāṅgaṃ bāhyābhyantaramīśvaraḥ
16.13
tatsarvaṃ vamanaṃ kṛtvā prāṇāṃstatyāja dānavaḥ
16.14
bakaṃ nihatya balavāñchubhirgodhanaiḥ saha | yayau kelikadambānāṃ kānanaṃ sumanoharam
16.15
etasminnantare tatra vṛṣarūpadharo'suraḥ | nāmnā pralambo balavānmahādhūrtaśca śailavat
16.16
kṛṣṇasyāṃ ca hariṃ dhṛtvā bhrāmayāmāsa tatra vai | dudruvurbālikāḥ sarve ruruduśca bhayāturāḥ
16.17
balo jahāsa balavāñjñātvā bhrātaramīśvaram | bālakānbodhayāmāsa bhayaṃ kimiti yuvāca ha
16.18
tadbhiṣāṇaṃ gṛhītvā ca svayaṃ śrīmadhusūdanaḥ | bhrāmayitvā ca gagane pātayāmāsa bhūtale
16.19
prāṇāṃstatyāja daityendro nipatya ca mahītalam | jahasurbālakāḥ sarve nanṛtuśca jagurmudā
16.20
hatvā pralambaṃ śrīkṛṣṇo balena saha satvaram | godhanaṃ cārayāmāsa yayau bhāṇḍīramīśvaraḥ
16.21
gacchantaṃ sādhavaṃ dṛṣṭvā keśī daityeśvaro balī | veṣṭayāmāsa taṃ śīghraṃ khureṇa vilikhanmahīm
16.22
mūrdhni kṛtvā hariṃ tuṣṭo gaganaṃ śatayojanam | utpātya bhrāmayāmāsa papāta ca mahītale
16.23
jagrāha sa hariṃ pāpī carvayāmāsa kopataḥ | sa bhagnadanto daityaśca vajrāṅgacarvaṇādaho
16.24
śrīkṛṣṇatejasā dagdhaḥ prāṇāṃstatyāja bhūtale| svarge dundubhayo neduḥ puṣpavṛṣṭirbabhūva ha
16.25
etasminnantare tatra pārṣadā divyarūpiṇaḥ| tatrā''jagmuḥ syandanasthā dvibhujā pītavāsasaḥ
16.26
kirīṭinaḥ kuṇḍalino vanamālāvibhūṣitāḥ| vinodamuralīhastāḥ kvaṇanmañjīrarañjitāḥ
16.27
candanokṣitasarvāṅgā gopaveṣadharā varāḥ| īṣaddhāsyaprasannāsyā bhavatānugrahakārakāḥ
16.28
pradīptaṃ rathamāsthāya ratnasāravinirmitam| bhāṇḍīravanamājagmuryatra saṃnihito hariḥ
16.29
divyavastraparīdhānā ratnālaṃkārabhūṣitāḥ| praṇamya hariṃ stutvā jagmurgolokamuttamam
16.30
muktvā dehaṃ parityajya vaiṣṇavāḥ puruṣāstrayaḥ| saṃprāpya dānavīṃ yoniṃ babhuvuḥ kṛṣṇapārṣadāḥ
16.31
nārada uvāca
ke te ca divyapuruṣā vaiṣṇavā daityarūpiṇaḥ| kathayasva mahābhāga śrutaṃ kiṃ paramādbhutam
16.32
nārāyaṇa uvāca
śṛṇu brahmanpravakṣye'hamitihāsaṃ purātanam| śrutaṃ maheśavadanātsūryaparvaṇi puṣkare
16.33
harerguṇaprasaṅgena kathayāmāsa śaṃkaraḥ| saṃpṛṣṭo munisaṃghaiśca mayā dharmeṇa brahmaṇā
16.34
brahmaputra mahābhāga kathāṃ bhuvanapāvanīm| kathayāmāsa vistārya sāvadhānaṃ niśāmaya
16.35
gandharveśo gandhavāhaḥ parvate gandhamādane| mahāṃstapasvipravaro harisevanatatparaḥ
16.36
putrā babhūvuścatvāro gandharvapravarā sune| smaruḥ kṛṣṇapādābjaṃ svapne jñāne divāniśam
16.37
te ca durvāsasaḥ śiṣyāḥ śrīkṛṣṇārcanatatparāḥ| nityaṃ dattvā ca kamalaṃ saṃpūjya taṃ papurjalam
16.38
vasudevaḥ suhotraśca sudarśanasupārśvakau| catvāro vaiṣṇavaśreṣṭhāstepuste puṣkare tapaḥ
16.39
cirakālaṃ tapastaptvā babhūvuḥ siddhamantriṇaḥ| jyeṣṭho durvāsaso yogaṃ saṃprāpya yogināṃ varaḥ
16.40
siddhaścākṛtadāraśca prajvalanbrahmatejasā| sadyo dehaṃ parityajya babhūva kṛṣṇapārṣadaḥ
16.41
ekadā bhrātaraste ca jagmuścitrasarovaram| padmāni kṛṣṇapūjārthamāhartumudaye raveḥ
16.42
padmānāṃ cayanaṃ kṛtvā gacchato vaiṣṇavānmune| dṛṣṭvā nibadhya saṃjagmuḥ sarve śaṃkarakiṃkarāḥ
16.43
baliṣṭhā durbalāndhṛtvā jagmuḥ śaṃkarasaṃnidhim| te sarve'śaṃkaraṃ dṛṣṭvā praṇemuḥ śirasā bhuvi
16.44
tānuvāca śivaḥ śīghraṃ prayujyā''śiṣamuttamām| īṣadghāsyaprasannāsyo bhaktānugrahakārakaḥ
16.45
śiva uvāca
ke yūyaṃ padmahartāraḥ pārvatyāśca sarovare| lakṣayakṣai rakṣaṇīyaṃ pārvatīvratahetave
16.46
nityaṃ sahasrakamalaṃ dadāti haraye satī| vrate traimāsike bhaktyā patisaubhāgyavardhane
16.47
śivasya vacanaṃ śrutvā tamūcurvaiṣṇavā bhiyā | puṭāñjaliyutāḥ sarve bhaktinamrātmakaṃdharāḥ
16.48
gandharvā ūcuḥ
vayaṃ gandharvapravarā gandhavāhasutā vibho| haraye kamalaṃ dattvā pibāmo jalamīśvara
16.49
vayaṃ na vidmo he nātha pārvatyā rakṣitaṃ saraḥ| gṛhāṇa kamalaṃ sarvaṃ yuṣmākaṃ ca phalaṃ kuru
16.50
na dāsyāmo'dya kamalaṃ pāsyāmo'dya jalaṃ hara| kiṃvā kathaṃ na pāsyāmastubhyaṃ dattāni tāni ca
16.51
nityaṃ dhyātvā yatpadābjaṃ padmena pūjayāmahe| sākṣāttasmai pradattvā ca padmaṃ pūtā vayaṃ prabho
16.52
ekaṃ brahma dvitīyaṃ ca va ca dehaḥ va ca rūpavān| bhavatānugrahato deho rūpabhedaśca māyayā
16.53
ki tu gṛhāṇa padmāni tvameva satprabhuḥ prabho| yato no mānasaṃ pūrṇaṃ tadrūpaṃ darśayācyuta
16.54
dvibhujaṃ kamanīyaṃ ca kiśoraṃ śyāmasundaram| vinodamuralīhastaṃ pītāmbaradharaṃ param
16.55
ekavaktraṃ dvinayanaṃ candanāgurucarcitam| īṣaddhāsyaprasannāsyaṃ ratnālaṃkārabhūṣitam
16.56
kaustubhena maṇīndreṇa vakṣaḥsthalasamujjvalam| mayūrapicchacūḍaṃ ca mālatīmālyabhūṣitam
16.57
pārijātaprasūnānāṃ mālārājivibhūṣitam| koṭikandarpalāvaṇyalīlādhāma manoharam
16.58
gopīsaṃghairdṛśyamānaṃ sasmitairvaṃkralocanaiḥ | navayauvanasaṃpannaṃ rādhāvakṣaḥsthalasthitam
16.59
brahmādibhiḥ stūyamānaṃ vandyaṃ dhyeyamabhīpsitam | svātmārāmaṃ pūrṇakāmaṃ bhaktānugrahakātaram
16.60
ityuktvā purataḥ śaṃbhostasthurgandharvapuṃgavāḥ | śrīkṛṣṇarūpaśravaṇātpulakāṅkitavigrahaḥ
16.61
gandharvāṇāṃ vacaḥ śrutvā śivastānityuvāca ha | śrīkṛṣṇarūpaśravaṇātsāśrupūrṇavilocanaḥ
16.62
sayaiva yūyaṃ vijñātā vaiṣṇavapravarā mahīm | pūtāṃ kartuṃ ca bhramatha caraṇāmbhojareṇunā
16.63
ahaṃ vāñchā karomyeva śrīkṛṣṇabhaktadarśane | samāgamo hi sādhūnāṃ triṣu lokeṣu durlabhaḥ
16.64
pārvatyāśca surāṇāṃ ca sadā yūyaṃ mama priyāḥ | ātmanaścā''tmabhaktebhyo vaiṣṇavāśca priyāśca naḥ
16.65
kiṃtu moghaṃ ca na bhavenmayā yatsvīkṛtaṃ purā | tacchṛyatāṃ mahābhāgāḥ pārvatīvratakarmaṇi
16.66
sarasaścaiva padmāni yairhṛtāni vratāntare | te tūrṇamāsurīṃ yoniṃ gamiṣyanti na saṃśayaḥ
16.67
na hi śrīkṛṣṇabhaktānāmaśubhaṃ vidyate kvacit | saṃprāpya mānavīṃ yoniṃ golokaṃ yāsyatha dhruvam
16.68
yūyaṃ śrīkṛṣṇarūpaṃ ca pratyakṣaṃ draṣṭumutsukāḥ | dhruvaṃ drakṣyatha bho vatsā vṛndāraṇye ca bhārate
16.69
dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ tato mṛtyuṃ saṃprāpya vaiṣṇavottamāḥ | divyaṃ syandanamāruhya gamiṣyatha harergṛham
16.70
adhunā vāñchanīyaṃ ca rūpaṃ draṣṭumihotsukāḥ | tatsarvaṃ paśyatetyuktvā darśayāmāsa tacchivaḥ
16.71
rūpaṃ dṛṣṭvā sāśrunetrāḥ praṇamya sarvarūpiṇam | ājagmurdānavīṃ yonimiti te dānaveśvarāḥ
16.72
vasudevaḥ purā muktaḥ suhotraśca bakāsuraḥ | sudarśanaḥ pralambo'yaṃ svayaṃ keśī supārśvakaḥ
16.73
harasya varadānena dṛṣṭvā rūpamanuttamam | mṛtyuṃ saṃprāpya śrīkṛṣṇājjagmuste kṛṣṇamandiram
16.74
ityevaṃ kathitaṃ vipra hareścaritamadbhutam | bakakeśipralambānāṃ mokṣaṇaṃ mokṣakārakam
16.75
nārada uvāca
śrutaṃ sarvaṃ mahābhāga tvatprasādādyadadbhutam | adhunā śrotumicchāmi pārvatyā kiṃ kṛtaṃ vratam
16.76
ko vā''rādhyo vratasyāsya kiṃ phalaṃ niyamaśca kaḥ | kāni dravyāṇi bhagavanvratopayogikāni ca
16.77
katikālaṃ vrataṃ kiṃ vā pratiṣṭhāyāṃ nirūpaṇam | suvicārya vada vibho śrotuṃ kautūhalaṃ mama
16.78
nārāyaṇa uvāca
vrataṃ traimāsikaṃ nāma patisaubhāgyavardhanam | ārādhyo bhagavānkṛṣṇo rādhikāsahito mune
16.79
viṣuve ca samārambhaḥ samāptirdakṣiṇāyane | saṃyamya pūrvadivase kṛtvā''vaśyaṃ haviṣyakam
16.80
snātvā vaiśākhasaṃkrāntyāṃ saṃkalpya jāhnavītaṭe | ghaṭe maṇau śālagrāme jale vā pūjayedvratī
16.81
dhyāyedbhaktyā ca rādheśaṃ saṃpūjya pañca devatāḥ | dhyānaṃ ca sāmavedoktaṃ nibodha kathayāmi te
16.82
navīnanīradaśyāmaṃ pītakauśeyavāsasam | śaratpārvaṇacandrāsyamīṣaddhāsyasamanvitam
16.83
śaratpraphullapaṅkākṣaṃ mañjulāñjanarañjitam | mānasaṃ gopikānāṃ ca mohayantaṃ suhurmuhuḥ
16.84
rādhayā dṛśyamānaṃ ca rādhāvakṣaḥsthala sthitam | brahmānanteśadharmāryaiḥ stūyamānamahaṃ bhaje
16.85
dhyātvā kṛṣṇaṃ ca dhyānena tamāvāhya vratī mudā | dhyāyettadā rādhikāṃ ca dhyānaṃ madhyaṃdinera(ri)tam
16.86
rādhāṃ rāseśvarīṃ rasyāṃ rāsollāsarasotsukām | rāsamaṇḍalamadhyasthāṃ rāsādhiṣṭhātṛdevatām
16.87
rāseśvaroraḥ sthalasthāṃ rasikāṃ rasikapriyām | rasikapravarāṃ rasyāṃ rasāṃ ca ramaṇotsukām
16.88
śaradrājīvarājīnāṃ prabhāsocanalocanām | vakrabhrūbhaṅgasaṃmu(yu)ktāṃ mañjīreṇeva rañjitām
16.89
śaratpārvaṇacandrāsyāmīṣaddhāsyamanoharām | cārucampakavarṇābhāṃ candanena vibhūṣitām
16.90
kastūrībindunā sādhaṃ sindūrabindunā yutām | cārupatrāvalīyuktāṃ vahniśuddhāṃśukojjvalām
16.91
sadratnakuṇḍalābhyāṃ ca sukapolasthalojjvalām | ratnendrasārahāreṇa vakṣaḥsthalavirājitām
16.92
ratnakaṅkaṇakeyūrakiṅkiṇīratnarañjitām | sadratnasāraracitavasamaṇamañjīrarañjitām
16.93
brahmādibhiśca sevyena śrīkṛṣṇenaiva sevitām | sarveśena stūyamānāṃ sarvabījāṃ bhajāmyaham
16.94
iti dhyātvā ca kṛṣṇena sahitāṃ tāṃ ca pūjayet | bhaktyā dattvā pratidinamupacārāṃśca ṣoḍaśa
16.95
pratyekaṃ ca pṛthakkṛtvā sarvaṃ dadyādvratī mudā | sahasrakamalaṃ divyaṃ śatamaṣṭottaraṃ mune
16.96
homaṃ kuryādvratī nityamaṣṭottaraśatāhutīḥ | dadyādbhaktyā ca kṛṣṇāya svāhetyuccārya yatnataḥ
16.97
rasālasya kadalyāśca phalaṃ vā pakvameva ca | nityamaṣṭottaraśataṃ dadyādbhaktyā'kṣataiḥ phalam
16.98
nityaṃ ca bhojayedbhaktyā brāhmaṇānāṃ śataṃ mune | homaṃ kuryādvratī nityamaṣṭottaraśatāhutīḥ
16.99
dadyādbhaktyā ca kṛṣṇāya rādhikāsahitāya ca | tilena havanaṃ kuryādghṛtājyamiśreṇa nārada
16.100
vādyaṃ ca vādayennityaṃ kārayeddharikīrtanam | evaṃ māsatrayaṃ kṛtvā pratiṣṭhāṃ tadanantaram
16.101
pratiṣṭhādivase tatra vidhānaṃ śṛṇu nārada | kamalānāṃ ca navatisahasrāṇyaṣṭaśatāni ca
16.102
brāhmaṇānāṃ sahasrāṇi nava viprendra yatnataḥ | bhojayetparamānnāni svādūni siṣṭakāni ca
16.103
phalaṃ viśādhikaṃ saptaśataṃ navasahasrakam | dadyānnānāvidhaṃ dravyaṃ naivedyaṃ sumanoharam
16.104
saṃskṛtāgniṃ ca saṃsthāpya homaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ | navati ca sahasrāṇi hutvā''jyena tilena ca
16.105
savastraṃ ca sabhojyaṃ ca yajñasūtraphalānvitam | gandhapuṣpārcitānbhaktyā dadyānnavatilaḍḍukān
16.106
dadyānnavatikumbhāṃśca śītatoyaprapūritān | evaṃvidhaṃ vrataṃ kṛtvā dadyāddvijāya dakṣiṇām
16.107
dakṣiṇāyāḥ parimitaṃ vedeṣu yannirūpitam | vṛṣendrāṇāṃ sahastraṃ ca svarṇabhṛṅgasamanvitam
16.108
ityevaṃ kathitaṃ vipra kṛtaṃ traimāsikavratam | viśiṣṭasaṃtatikaraṃ patisaubhāgyavardhanam
16.109
vratasyāsya prabhāveṇa saubhāgyaṃ śatajanmani | satputrajananī sā ca bhavejjanmaśataṃ dhruvam
16.110
kadā'pi na bhavettasyā bhedaśca patiputrayoḥ | dāsatulyo bhavetputro bhartā ca svavacaskaraḥ
16.111
anukṣaṇaṃ bhavedrādhākṛṣṇabhaktiyutā satī | bhavedvrataprabhāveṇa prāptajñānaharismṛtiḥ
16.112
vrataṃ ca sāmavedoktaṃ kṛtaṃ pūrvamayā''ḍvayoḥ | sarveṣāṃ ca vratānāṃ ca śreṣṭhaṃ śṛṇu vadāmi te
16.113
svāyaṃbhuvasya ca manoḥ śatarūpābhidhā satī | tathā kṛtaṃ prathamataḥ kṛtvā'gastyaṃ purohitam
16.114
tadā kṛtaṃ devahūtyā cā''kūtyā ca kṛtaṃ tadā | purohitaṃ pulastyaṃ ca kṛtvā śrutyuktayā mune
16.115
cakāra rohiṇī tattu kratuṃ kṛtvā purohitam | ratiścakāra tadvratyā gautamastatpurohitaḥ
16.116
akāri tadvrataṃ bhaktyā tārayā gurukāntayā | mahāsaṃbhūtasaṃbhāro vasiṣṭhastatpurohitaḥ
16.117
taddṛṣṭvā gurupatnyāśca śakrāṇyāśca kṛtaṃ vratam | mahāsaṃbhṛtasaṃbhārastatpurodhā bṛhaspatiḥ
16.118
vrataṃ cakāra svāhā ca sarvato'pi vilakṣaṇam | atisaṃbhṛtasaṃbhāro marīcistatpurohitaḥ
16.119
taddṛṣṭvā pārvatī brahmannuvāca śaṃkaraṃ mudā | puṭāñjaliyutā devī bhaktinamrātmakaṃdharā
16.120
pārvatyuvāca
ājñāṃ kuru jagannātha karomi vratamuttamam | āvayoriṣṭadevasya vratānāṃ ca paraṃ vratam
16.121
harerārādhanaṃ nātha sarvamaṅgalakāraṇam | iṣṭaṃ dattaṃ śruteḥ pāṭhaṃ tīrthaṃ pṛthvyāḥ pradakṣiṇam
16.122
harerārādhanasyāpi kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm | bahirabhyantare yasya harismṛtiranukṣaṇam
16.123
jīvanmuktasya tasyaiva muktirbhavati darśanāt | tasya pādābjarajā sadyaḥ pūtā vasuṃdharā
16.124
tasya darśanamātreṇa punāti bhuvanatrayam | brahmā viṣṇuśca dharmaśca śeṣastvaṃ ca gaṇeśvaraḥ
16.125
dhyāyaṃ dhyāyaṃ yatpadābjaṃ tejasā tatsamo mahān | yaścayaṃ saṃtataṃ dhyāyetsa tamāpnoti niścitam
16.126
guṇena tejasā buddhyā jñānena tatsamo bhavet | kṛṣṇasya smaraṇāddhyānāttapasā tasya sevayā
16.127
mayā prāpto hi bhagavānsvāmī vā putra eva ca | pralabdhaṃ līlayā sarvaṃ pūrṇaṃ manmānasaṃ tadā
16.128
svāmī me tvādṛśaḥ putrau kārtikeyagaṇeśvarau | pitā himādriḥ kṛṣṇāṃśo mama kiṃ durlabhaṃ prabho
16.129
pārvatīvacanaṃ śrutvā suprītaḥ śaṃkaraḥ svayam | prahasyovāca madhuraṃ pulakāṅkitavigrahaḥ
16.130
mahādeva uvāca
mahālakṣmīsvarūpāsi kimasādhyaṃ taveśvari | sarvasaṃpatsvarūpā tvamanantaśaktirūpiṇī
16.131
tvaṃ ca yasya gṛhe devi sa caiśvaryasya bhājanam | na lakṣmīryadgṛhe tasya jīvanānmaraṇaṃ varam
16.132
ahaṃ brahmā ca viṣṇuśca tvayi bhaktyā śubhaprade | saṃhārasṛṣṭikāle ca tvatprasādādvayaṃ kṣamāḥ
16.133
ko vā himālayaḥ ko'haṃ kau kārtikagaṇeśvarau | tvadvihīnā aśaktāśca tvayā ca vayamīśvarāḥ
16.134
yuktāḥ pativratāyāśca yāḥ purā''jñāḥ śrutau śrutāḥ | gṛhītvā''jñāmīśvarasya vrataṃ kuru pativrate
16.135
vratametatkṛtaṃ yābhistābhyaḥ kuru vilakṣaṇam | sanatkumāro bhagavānvrate te'stu purohitaḥ
16.136
kamalānāṃ brāhmaṇānāṃ dravyāṇāṃ dāyako'pyaham | kuberaṃ dravyakośe ca rakṣakaṃ kuru sundari
16.137
vrate ca dānādhyakṣo'haṃ dhanadātrī ca śrīḥ svayam | pāṭhako vahnidevaśca varuṇo jaladāyakaḥ
16.138
vastūnāṃ vāhakā yakṣāstadadhyakṣaḥ ṣaḍānanaḥ | sthānasaṃskārakarttā ca vrate'tra pavanaḥ svayam
16.139
pariveṣṭā svayaṃ śakraścandro'dhiṣṭhāpako vrate | sūryaśca dānanirvaktā yogyāyogyaṃ yathocitam
16.140
vratopayuktaṃ yaddravyaṃ dattvā niyamitaṃ priye | tato'dhikaṃ phalaṃ puṣpaṃ haraye dehi sundari
16.141
vrate niyamitānviprānbhojayitvā tato'dhikān | asaṃkhyānbrāhmaṇāndevi bhaktyā kuru nimantraṇam
16.142
samāptidivase svarṇaṃ ratnaṃ muktāḥ pravālakam | vratovatāṃ dakṣiṇāṃ dattvā sarvaṃ dehi dvijātaye
16.143
ityuktvā śaṃkarastāṃ ca kārayāmāsa tadvratam| vrataṃ cakāra sā durgā sarvābhyaśca vilakṣaṇam
16.144
ityevaṃ kathitaṃ vipra pārvatyā yadvrataṃ kṛtam| ratnaṃ voḍhumaśaktāśca brāhmaṇā pārvatīvrate
16.145
itihāsaḥ śrutaḥ sarvaḥ prakṛtaṃ śṛṇu nārada| śrīkṛṣṇabālacaritaṃ nūtnaṃ nūtnaṃ pade pade
16.146
hatvā tāndānavendrāṃśca śiśubhiḥ saha gokule| jagāma svagṛhaṃ kṛṣṇaḥ kuberabhavanopamam
16.147
sarvebhyo vanavārtā ca proktā ca śiśubhirmudā| śrutvaivaṃ vismitāḥ sarve nando bhayamavāpa ha
16.148
ānīya vṛddhāngopāṃśca gopikāḥ sthavirāstathā| yuktiṃ cakāra taiḥ sārdhamālocya samayocitām
16.149
kṛtvā yuktiṃ ca gopeśastatsthānaṃ tyaktumudyataḥ| gantuṃ vṛndāvanaṃ sarvānuvāca tatkṣaṇaṃ mune
16.150
nandājñāṃ ca samākarṇya te sarve gantumudyatāḥ| gopāśca gopikāścaiva bālakā bālikāstathā
16.151
kṛṣṇena halinā sārdhaṃ prayayurbālakā mudā| saṃgītaṃ ca pragāyanto nānaveṣasamanvitāḥ
16.152
veṇupravādakāḥ kecitkecicchṛṅgapravādakāḥ| karatālakarāḥ kecidvīṇāhastāśca kecana
16.153
śarayantrakarāḥ kecicchṛṅgahastāśca kecana| navapallavakarṇāśca kecidgopālabālakāḥ
16.154
kecinmukulakarṇāśca puṣpakarṇāśca kecana| navamālyakarāḥ kecitkecidājānumālinaḥ
16.155
kecitpallavacūḍāśca puṣpacūḍāśca kecana| gopālabālakāḥ sarve viprendra navakoṭayaḥ
16.156
jagmurgopyo vayasyāśca koṭiśaḥ koṭiśo mudā | vṛddhāśca koṭiśastatra bṛhacchoṇyaśca
latkucāḥ
16.157
rādhikāsahacāriṇyo bālā gopālikā mune | tāḥ suśīlādayo bhavyā nānālaṃkārabhūṣitāḥ
16.158
divyavastraparodhānāḥ sasmitāstā yayurmudā | kāścidāruhya śibikāṃ rathamāruhya kāścana
16.159
rādhā syandanamāruhya śātakaumbhaparicchadam | tābhiryutā yayau devī ratnālaṃkārabhūṣitā
16.160
yaśodā rohiṇī caiva ratnālaṃkārabhūṣitā | yayau syandanamāruhya śātakaumbhaparicchadam
16.161
nandaḥ sunandaḥ śrīdāmā giribhānurvibhākaraḥ | vīrabhānuścandrabhānurgajasthāḥ prayayurmudā
16.162
śrīkṛṣṇabaladevau tau ratnālaṃkārabhūṣitau | svarṇasyandanamāsthāya jagmatuḥ parayā mudā
16.163
koṭiśaḥ koṭiśo gopā vṛddhāśca yauvanānvitāḥ | aśvasthāśca gajasthāśca rathasthāścaiva kecana
16.164
gopā yayurmudā yuktāścoddhatā nandakiṃkarāḥ | vṛṣasthā gardabhasthāśca saṃgītatānatatparāḥ
16.165
aparā rādhikādāsyastrisaptaśatakoṭayaḥ | mudānvitāḥ sasmitāśca svarṇalaṃkārabhūṣitāḥ
16.166
kāścitsindūrahastāśca kāścitkajjalavāhikāḥ | kāścitkandukahastāśca kāścitputtalikākarāḥ
16.167
bhogadravyakarāḥ kāścitkrīḍādravyakarā varāḥ | veṣadravyakarāḥ kāścitkāścinmālākarā varāḥ
16.168
kāścidvādyakahastāśca pravayurgopikā mudā | vahniśuddhāṃkānāṃ ca vāhikāścaiva kāścana
16.169
candanāgurukastūrīkuṅkumadravavāhikāḥ | kāścitsaṃgītaniratāḥ kāściccitrakathāratāḥ
16.170
koṭiśaḥ koṭiśo rasyāḥ prayayuḥ śibikānvitāḥ | koṭiśaḥ koṭiśaścāśvāḥ koṭiśaḥ koṭiśo rathāḥ
16.171
koṭiśaḥ koṭiśaścaiva śakaṭā dravyapūritāḥ | koṭiśaḥ koṭiśaścaiva vṛṣendrā dravyavāhakāḥ
16.172
koṭiśaḥ koṭiśaścaiva daśalakṣāṇi hastinām | hastipāṅkuśayuktāni yayurvṛndāvanaṃ vanam
16.173
sarve vṛndāvanaṃ gatvā dṛṣṭvā śūnyagṛhaṃ mune | vṛkṣamūle yathāsthānaṃ tasthuḥ sarve yathocitam
16.174
uvāca gopāṃśchrīkṛṣṇo gṛhāṃśceṣṭatamānvajāḥ | adya saṃtiṣṭhatetyevaṃ śrutvā śrīkṛṣṇabhāṣitam
16.175
kutra santi gṛhāḥ kṛṣṇetyevamūcustu gopakāḥ | iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā śrīkṛṣṇo vākyamabravīt
16.176
śrīkṛṣṇa uvāca
atra sthāne gṛhāḥ santi prasannā devanirmitāḥ | devaprītiṃ vinā śaktā na hi draṣṭuṃ ca kecana
16.177
adya tiṣṭhata gopālāḥ saṃpūjya vanadevatāḥ | prātaryūyaṃ gṛhānramyāndrakṣyathādya dhruvaṃ mudā
16.178
dhūpadīpādinaivedyairbalibhiḥ puṣpacandanaiḥ | devīṃ ca vaṭamūlasthāṃ pūjāṃ kuruta caṇḍikām
16.179
kṛṣṇasya vacanaṃ śrutvā gopāḥ saṃpūjya devatām | bhuktvā bhogāndine rātrau tatraiva suṣupurmudā
16.179.p1
iti śrībrahma0 mahā0 śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍa0 nāradanā0 bakapralambakeśivadhapūrva— kavṛndāvanagamanaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ ||170
Linked texts (3)
- Brahmavaivartapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kṛṣṇajanmakhaṇḍa — Sanskrit
- Gaṇeśakhaṇḍa — Sanskrit