Janmakhanda 46: atha pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Janmakhaṇḍa 46
- Language
- Sanskrit
Contents
- 46.85 — 1 part
atha pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
46.1
śrīkṛṣṇa uvāca
atha vedavidhānena saṃsthāpya vahnimīśvaraḥ | yajñaṃ cakāra tatraiva vāme saṃsthāpya pārvatīm
46.2
nivṛtte vidhivadyajñe viprebhyo dakṣiṇāṃ dadau | śivaḥ śatasuvarṇāni vṛndāvanavinodini
46.3
atha pradīpamānīya śailendranagarastriyaḥ | nirvartya maṅgalaṃ karma gṛhaṃ saṃprāpya dampatī
46.4
kṛtvā jayadhvaniṃ prītyā śubhanirmañchanādikam | smitāḥ sakaṭākṣāśca pulakāñcitavigrahāḥ
46.5
vāsagehaṃ saṃpraviśya dadṛśuḥ kāminīgaṇāḥ | śaṃkaraṃ rūpaveṣāḍhyaṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitam
46.6
candanāgurukastūrīkuṅkumāñcitavigraham | īṣaddhāsyaprasannāsyaṃ sakaṭākṣaṃ manoharam
46.7
apūrvasūkṣmaveṣāḍhyaṃ sindūrabindubhūṣitam | cārucampakavarṇābhaṃ sarvāvayavasundaram
46.8
navīnayauvanasthaṃ ca munīndracittamohanam | sarasvatīṃ ca lakṣmīṃ ca sāvitrīṃ jāhnavīṃ ratim
46.9
aditiṃ ca śacīṃ caiva lopāmudrāmarundhatīm | ahalyāṃ tulasīṃ svāhāṃ rohiṇīṃ ca vasuṃdharām
46.10
śatarūpāṃ ca saṃjñāṃ ca satīstrīṇāṃ ca ṣoḍaśa | devakanyā nāgakanyā munikanyā manoharāḥ
46.11
yā yāḥ sthitāstatra tāsāṃ saṃkhyāṃ kartuṃ ca kaḥ kṣamaḥ | tābhī ratnāsane datte tatrovāsa śivo sudā
46.12
tamucuḥ kramaśo devyo madhuroktiṃ sudhāmiva
sarasvatyuvāca
prāptā satī mahādevādhunā prāṇādhikā mudā | dṛṣṭvā priyāsyaṃ candrābhaṃ saṃtāpaṃ tyaja kāmuka
46.13
kālaṃ gamaya kāleśa sadā saṃśleṣapūrvakam | viśleṣaste na bhavitā sarvakālaṃ samā''śiṣā
46.14
lakṣmīruvāca
lajjāṃ vihāya deveśa satīṃ kṛtvā svavakṣasi| tiṣṭha saṃprati kā lajjā prāṇā yānti yayā vinā
46.15
sāvitryuvāca
bhojayitvā satīṃ śaṃbho śīghraṃ bhojaya mā khidaḥ| tadācamya sakarpūraṃ tāmbūlaṃ dehi bhaktitaḥ
46.16
jāhnavyuvāca
svarṇakaṅkatikāṃ dhṛtvā keśānsaṃmārjaya yoṣitaḥ| kāminyāḥ svāmisaubhāgyaṃ sukhaṃ nātaḥ paraṃ bhavet
46.17
ratiruvāca
gṛhītvā pārvatīṃ deva subhagāmatidurlabhām| kathaṃ mama prāṇanātho niḥsvārthaṃ bhasmasātkṛtaḥ
46.18
jīvayitvā vibho kāmaṃ kāmavyāpāramātmani| kuru dūraṃ ca saṃtāpaṃ mama viśleṣahetukam
46.19
dampatīvirahakleśaṃ sarvaṃ jñātvā dayānidhe| tathāpi mama kāntaśca kopena bhasmasātkṛtaḥ
46.20
ityuktvā kāmabhasmātha dadau sā granthibandhitam| ruroda purataḥ śaṃbhornātha nāthetyudīrya ca
46.21
haristadrodanaṃ śrutvā karuṇāmayasāgaraḥ| brahmā dharmādidevāśca yayurvāsagṛhaṃ śivam
46.22
dṛṣṭvā nārāyaṇaṃ dharmaṃ brahmāṇaṃ ca surānapi | javena pīṭhādutthāya svājñāṃ kurvityuvāca ha
46.23
śaṃkarasya vacaḥ śrutvā tasuvāca hariḥ svayam | kāmaṃ jīvaya he rudretyuktvā śīghraṃ jagāma saḥ
46.24
ūcurdevayo bahutaraṃ vākyaṃ vinayapūrvakam | sudhādṛṣṭvā śūlabhṛto bhasmato nirgataḥ smaraḥ
46.25
dṛṣṭvā kāmaṃ ratistaṃ ca praṇanāma maheśvaram | tadrūpaṃ ca tadākāraṃ sasmitaṃ sadhanuḥśaram
46.26
praṇamya śaṃkaraṃ kāmaḥ stutiṃ kṛtvā yathāgamam | bahirgatvā hariṃ devānpraṇasya samuvāsa ha
46.27
kāmaṃ saṃbhāṣya devāśca yuyujuśca tamāśiṣam | kāle rakṣā vināśaśca niṣedhaḥ (kaḥ) kena vāryate
46.28
atha śaulaḥ surānsarvānnārāyaṇapurogamān | bhojayāmāsa satkayā ca śāyayāmāsa yatnataḥ
46.29
atha śaṃbhurvāsagṛhe vāme saṃsthāpya pārvatīm | miṣṭānnaṃ bhojayāmāsa tayā saha sudā'nvitaḥ
46.30
bhuktavantaṃ śivaṃ tatra devamātā'ditiḥ svayam | uvāca sasmitaṃ rādhe saṃprītyā sarasaṃ vacaḥ
46.31
aditiruvāca
bhojanānte śaci śaṃbhoḥ śaucārthaṃ jalamarpaya | dehi śīghraṃ mama prītyā dampatyoḥ prītipūrvakam
46.32
śacyuvāca
kṛtvā vilāpaṃ yaddhetoḥ śavaṃ kṛtvā svavakṣasi | yo babhrāma bhuvaṃ mohātkālena prāpa tāṃ satīm
46.33
arundhatyuvāca
mayā dattā satī tubhyaṃ menā dātumanīpsitā | vividhaṃ bodhayitvemāṃ ratiṃ ca kartumarhasi
46.34
ahalyovāca
vṛddhāvasthāṃ parityajya hṛtīva taruṇo'dhunā | tena menā tu mene tvāṃ sutārmapitumīśvara
46.35
tulasyuvāca
satī tvayā parityaktā kāmo dagdhaḥ purā kṛtaḥ | kathaṃ tadā vasiṣṭhaśca prabho prasthāpito'dhunā
46.36
svāhovāca
sthiro bhava mahādeva strīṇāṃ vacasi sāṃpratam | vivāhe vyavahāro'sti puraṃdhrīṇāṃ pragalbhatā
46.37
rohiṇyuvāca
kāmaṃ pūraya pārvatyāḥ kāmaśāstraviśārada | kuru pāraṃ svayaṃ kāmī kāminīkāmasāgaram
46.38
vasuṃdharovāca
bhogadravyaṃ vinā bhogī na hi tuṣṭaḥ kṣudhāturaḥ| yena tuṣṭirbhavecchaṃbho tatkartumucitaṃ striyāḥ
46.39
saṃjñovāca
jānāsi bhāvaṃ sarvajña kāmārtānāṃ ca yoṣitām| na ca svaṃ svāminaṃ śaṃbho satīṃ jānāti saṃgatam
46.40
śatarūpovāca
tūrṇaṃ prasthāpaya prītyā pārvatyā saha śaṃkaram| ratnapradīpaṃ tāmbūlaṃ talpaṃ nirmāya nirjane
46.41
śrīkṛṣṇa uvāca
strīṇāṃ tadvacanaṃ śrutvā tā uvāca śivaḥ svayam| nirvikārī ca bhagavānyogīndrāṇāṃ gurorguruḥ
46.42
śaṃkara uvāca
devyo mā vadatovita ca hyevaṃbhūtāṃ samāntike| jagatāṃ mātaraḥ sādhvyaḥ putre capalatā katham
46.43
śaṃkarasya vacaḥ śrutvā lajjitāḥ surayoṣitaḥ| babhūvuḥ saṃbhramāttūrṇīṃ citraputtalikā yathā
46.44
bhuktvā miṣṭāni bhagavānācamya ca mudānvitaḥ| sakarpūraṃ ca tāmbūlaṃ bubhuje bhāryayā saha
46.45
ratnasiṃhāsane śaṃbhurmenādatte manohare| saṃnidhāya mudā yuvato dadarśa vāsamandiram
46.46
ratnapradīpaśatakairjvaladbhirjvalitaṃ śriyā | ratnapātraghaṭākīrṇaṃ muktāmāṇikyabhūṣitam
46.47
ratnadarpaṇaśobhāḍhyaṃ maṇḍitaṃ śvetacāmaraiḥ | candanāgurusaṃyutaṃ puṣpaśayyāsamanvitam
46.48
nānācitravicitrāḍhyaṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā | ratnasāreṇa khacitaṃ racitaṃ hīrakairvaraiḥ
46.49
kutracitsuranirmāṇavaikuṇṭhasumanoharam | vṛndāvanaṃ kuñjavanaṃ kutracidrāsamaṇḍalam
46.50
kailāsaṃ ca kutracana kutracidindramandiram | dṛṣṭvā''ścaryaṃ mahādevaḥ parituṣṭo babhūva ha
46.51
atha prabhātakālaśca babhūva prāṇavallabhe | nānāprakāravādyāni vādayāṃcakrire janāḥ
46.52
sarve surāḥ samuttasthuḥ sajjībhūtāḥ sasaṃbhramāḥ | svavāhanānsamāruhya kailāsaṃ gantumudyatāḥ
46.53
vāsagehaṃ samāgatya dharmo nārāyaṇājñayā | uvāca śaṃkaraṃ yogī yogīśaṃ samayocitam
46.54
dharma uvāca
uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te bhavatu pramathādhipa | pārvatyā saha māhendre yātrāṃ kuru hariṃ smaran
46.55
itthaṃ dharmavacaḥ śrutvā pārvatyā saha śaṃkaraḥ | yātrāṃ cakāra māhendre vṛndāvanavinodini
46.56
yātrāṃ kurvati deveśa pārvatyā saha śaṃkare | uccairuditvā sā senā tamuvāca kṛpānidhim
46.57
menovāca
kṛpānidhe kṛpāṃ kṛtvā madvatsāṃ pālayiṣyasi| sahasradoṣānbhagavānāśutoṣaḥ kṣamiṣyasi
46.58
tvatpadāmbujabhaktaiṣā madvatsā janmajanmani| svapne jñāne smṛtirnāsti mahādevaprabhuṃ vinā
46.59
tvadbhuvitaśrutimātreṇa harṣāśrupulakānvitā| tvannindayā bhavenmaunā mṛtyuṃjaya mṛtā iva
46.60
ityuktvā menakā śīghraṃ tatrā''gatya himālayaḥ| uccaiḥ ruroda ca tadā vatsāṃ kṛtvā svavakṣasi
46.61
kva yāsi vatsetyuccārya śūnyaṃ kṛtvā himālayam| smāraṃ smāraṃ tadguṇaughaṃ vidāyaṃ manmanaḥ sphuṭam
46.62
ityevamuktvā śailendraḥ sasarghyaṃ ca śivāṃ śive| saśailaḥ sahaputraśca rurodoccairmuhurmuhuḥ
46.63
nārāyaṇaśca bhagavānadhyātmavidyayā svayam| sarvānprabodhayāmāsa kṛpayā sa kṛpānidhiḥ
46.64
nanāma pārvatī bhaktyā mātaraṃ pitaraṃ gurūn| māyayā ca mahāmāyā rurodoccairmuhurmuhuḥ
46.65
pārvatīrodanenaiva ruruduḥ sarvayoṣitaḥ| munayaśca surāḥ sarve sastrīkāḥ sagaṇā dhruvam
46.66
śīghraṃ yayuste kailāsaṃ devā mānasayāyinaḥ| muhūrtārdhena muditāḥ saṃprāpuḥ śaṃkarālayam
46.67
dṛṣṭvā''gataṃ devapatnyo munipatnyaśca satvaram| āyayurdīpamādāya mudā maṅgalakarmaṇi
46.68
vāyupatnī kuberasya kāminī śukrakāminī | tārā suraguroḥ patnī patnī durvāsisastathā
46.69
atribhāryā'nasūyā ca candrapatnyastathaiva ca | devakanyā nāgakanyā munikanyāḥ sahasraśaḥ
46.70
asaṃkhyakāminīsaṃghaḥ saṃkhyāṃ kartuṃ ca kaḥ kṣamaḥ | tāśca praveśayāmāsurdaṃpatī vāsamandiram
46.71
ratnasiṃhāsane ramye vāsayāmāsurīśvarīm | satīṃ tāṃ darśayāmāsa śivaḥ pūrvālayaṃ mudā
46.72
sati smarasyato gehādgatā tātamandiram | adhunā śailakanyā tvaṃ tatra dakṣasutā purā
46.73
jātismarāṃ smārayāmi nityaṃ smarasi cedyadi | śaṃkarasya vacaḥ śrutvā sasmitovāca sā satī
46.74
sarvaṃ smarāmi prāṇeśa saunībhūto bhaveti tam | śivaḥ saṃbhṛtasaṃbhāro nānāvastumanoharam
46.75
bhojayāmāsa devāṃśca nārāyaṇapurogamān | bhuktvā devā prajagmuste nānāratnavibhūṣitāḥ
46.76
strīkāḥ sagaṇāḥ sarve praṇamya candraśekharam | nārāyaṇaṃ ca brahmāṇaṃ nanāma śaṃkaraḥ svayam
46.77
tau ca taṃ ca samāśliṣyā''śiṣaṃ kṛtvā prajagmatuḥ | atha śailaśca menā ca sainākamājuhāva ha
46.78
śīghramānaya bhadraṃ te pārvatī śaṃkaraṃ suta | tayoḥ sa vacanaṃ śrutvā śīghraṃ gatvā śivālayam
46.79
ājagāma samānīya pārvatīparameśvarau | pārvatyāgamanaṃ śrutvā bālāśca bālikāstathā
46.80
vṛddhā yuvatyo yā yāśca śailāśca dudruvurmudā| menā sutābhyāṃ vadhavā ca saha dudrāva sasmitā
46.81
himālayaśca mudito dudrāvānuvrajansutām| avaruhya rathāddevī mātaraṃ pitaraṃ gurūn
46.82
praṇanāma pramuditā nimagnā''nandasāgare| pārvatīṃ ca samāśliṣya menakā harṣavihvalā
46.83
himālayaśca mudito gatāḥ prāṇā ivā''gatāḥ| sutāṃ nidhāya gehe sve ratnasiṃhāsanaṃ dadau
46.84
śūlabhṛte gaṇebhyaśca madhuparkādikaṃ mudā| tasthau īśaśuragehe ca sagaṇaścandraśekharaḥ
46.85
nityaṃ ṣoḍaśopacāraiḥ pūjitaḥ saha bhāryayā| ityevaṃ kathitaṃ rādhe śaṃkarodvāhamaṅgalam
śokaghnaṃ harṣajanakaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
46.85.p1
iti śrībrahma0 sahā0 śrīkṛṣṇajanmakha0 nāradanā0 rādhākṛṣṇasaṃ0 śaṃkaravivāho nāma pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||45
Linked texts (3)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
- Brahmavaivartapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kṛṣṇajanmakhaṇḍa — Sanskrit