Pramāṇa · Search · About · API

Janmakhanda 48: atha saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Janmakhaṇḍa 48

Language
Sanskrit

Contents

atha saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

48.1

nārada uvāca
atha krīḍāntare rādhā ki papraccha hariṃ vibhum| kāṃ kathāṃ kathayāmāsa kathayatāṃ karuṇānidhe

48.2

nārāyaṇa uvāca
utthāya sukhasaṃbhogādrādhāṃ kṛtvā puro hariḥ| uvāsa salayadroṇīṃ vaṭamūle manohare

48.3

rādhā taṃ paripapraccha sasmitaṃ sumanoharam| darpabhaṅgaṃ vajrabhṛto nigūḍhaṃ śrutisundaram

48.4

saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
rādhikovāca
śrutaṃ yaśaḥ śūlabhṛto darpabhaṅgaśca daivataḥ| pārvatyā darpabhaṅgaśca vivāhaśca tayoraho

48.5

adhunā śrotumicchāmi darpabhaṅgaṃ harehare| śeṣāṇāṃ ca krameṇaiva vada vyasya jagadguro

48.6

śrīkṛṣṇa uvāca
darpabhaṅgaṃ surapatestriṣu lokeṣu viśrutam| karṇapīyūṣasatulaṃ sundaraṃ śṛṇu sundari

48.7

purā śatamakho darpātkṛtvā śatamakhānmudā| babhūva sarvadevānāmadhyakṣaḥ sampadā yutaḥ

48.8

dine dine tadaiśvaryaṃ vardhate tapasāṃ phalāt| dīkṣāṃ taṃ kārayāmāsa siddhamantraṃ bṛhaspatiḥ

48.9

sa jajāpa mahāmantraṃ puṣkare śatavatsaram| babhūva mantrasiddhaśca paripūrṇamanorathaḥ

48.10

brahmasvarūpāṃ prakṛtiṃ saṃpanmūḍho na manyate| sā taṃ śaśāpa svaguroḥ śāpaṃ lebhe'tikopataḥ

48.11

ekadā prakṛteḥ śāpādbhatabuddhiḥ svasaṃsadi| guruṃ dṛṣṭvā samutthāya na nanāma sadānvitaḥ

48.12

bṛhaspatistataḥ kopācchovāsa gṛhamāyayau| na tasthau tārakābhyāśe tapase kānanaṃ yayau

48.13

uvāca manasā dīno yātu saṃpaddhareriti| atha śakro matiṃ prāpya bruva gato'to madīśvaraḥ

48.14

ityuktvā vegataḥ pīṭhājjagāma tārakāntikam| praṇamya mātaraṃ bhaktyā nataskandhaḥ puṭāñjaliḥ

48.15

sarvaṃ nivedanaṃ kṛtvā rurodoccairmuhurmuhuḥ | putrasya rodanaṃ dṛṣṭvā ruroda tārakā bhṛśam

48.16

vatsa gaccha gṛhaṃ naiva guruṃ drakṣyasi sāṃpratam | durdinānte guruṃ prāpya punarlakṣmīmavāpsyasi

48.17

adhunā karmaṇāṃ bhogaṃ bhuṅkṣva mūḍha durāśaya | durdine svaguroḥ roṣaḥ sudine paritoṣaṇam

48.18

sudinaṃ durdinaṃ śakra kāraṇaṃ sukhaduḥkhayoḥ | ityuktvā tārakā devī virarāma pativratā

48.19

jagāma śakraḥ snānārthaṃ svarṇadīṃ sumanoharām | dadarśa tatra rucirāṃ mārjantīṃ ca nitambinīm

48.20

smitāṃ sakaṭākṣāṃ tāmahalyāṃ gautamapriyām | dṛṣṭvā ca vipulaśroṇīṃ stanayugmaṃ manoharam

48.21

sa tasyāḥ śakraḥ saṃpaśyanmumoha kāmamohitaḥ | punaḥ sa cetanāṃ prāpya vihāya snānamīśvari

48.22

mūrtiṃ vidhāya tadvurtustatsamīpaṃ jagāma ha | gatvā tu snigdhavastrāṃ tāṃ samākṛṣya smarāturaḥ

48.23

cakāra vividhaṃ tatra śṛṅgāraṃ sumanoharam | mūrcchāṃ saṃprāpa kāmena tandrāṃ ca sunikāminī

48.24

niśceṣṭā sukhasaṃbhogācciṣceṣṭastridaśādhipaḥ | etasminnantare taptvā samāgatya munīśvaraḥ

48.25

dadarśa gehe mithunaṃ maithune ca rataṃ priye | dṛṣṭvā cukopa sa munirjvalanniva hutāśanaḥ

48.26

vijñānenātiroṣeṇa babhañja suratikṣaṇam | śakraḥ sa cetanāṃ prāpya dṛṣṭvā ca munipuṃgavam

48.27

saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
kālasvarūpaṃ trāsena dadhāra caraṇāmbujam| koparaktāsyanayano devaṃ pādānataṃ bhiyā

48.28

uvāca nītivacanaṃ gautamaḥ śaraṇāgatam
gautama uvāca
dhik tvāmindra suraśreṣṭha kāśyapātmaja paṇḍita

48.29

prapautra jagatāṃ sraṣṭurbuddhiste kathamīdṛśī| mātāmahaḥ svayaṃ dakṣo'ditirmātā pativratā

48.30

karmasādhyaḥ svabhāvaśca kuladharmaṃ prabādhate| vedaṃ vijñāya jñānī tvaṃ yonilubdho'si karmaṇā

48.31

yonīnāṃ ca sahasraṃ ca tava gātre bhaviṣyati| pūrṇavarṣaṃ ca satataṃ yonigandhaṃ tvamāpnuhi

48.32

tataḥ sūryaṃ samārādhya yoniścakṣurbhaviṣyati| mama prāṇeśvarī duṣṭā yena mūḍha tvayā kṛtā

48.33

macchāpena guroḥ kopādbhraṣṭaśrīrbhava sāṃpratam| gurorapekṣayā mūḍha prāṇā nāpahṛtāstava

48.34

tejasvino'tibandhorme bandhubhedabhiyā sura| uttiṣṭhottiṣṭha devendra gaccha vatsa svamandiram

48.35

śubhāśubhaṃ ca yatkiṃcitsarvaṃ karmodbhavaṃ bhavet| mahāmunīndravacanādgataḥ śakraśca puṣkaram

48.36

cakārā''rādhanaṃ bhaktyā naiḥkṛtyaṃ ca cakāra ha| pādānatā mahalyāṃ tāmuvāca munipuṃgavaḥ

48.37

vanaṃ gatvā ciraṃ tiṣṭha vidhāya mūrtisamanaḥ| akāmāṃ cakame śakraḥ sarvaṃ jānāsyahaṃ priye

48.38

tathā ca ('pi) parabhogyā me na ca bhogyā vrajādhame| paravīryaṃ yadudare kāmato'kāmato'pi vā

48.39

ahalye yāti daivena tadupāyaṃ niśāmaya| akāmato na duṣṭā sā prāyaścittena śudhyati

48.40

kāmabhogena tyājyā sā karmabhogena śudhyati| pitṛpāke devapāke pūjāyāṃ nādhikāriṇī

48.41

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi kālasūtraṃ prayāti sā| ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi kṣayaṃ kṛtvā svakarmaṇaḥ

48.42

svāmino vacanātsā tu praṇamya svāminaṃ bhiyā| nātha nātheti kurvantī rudantī vanamāpa sā

48.43

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi bhuktvā bhogaṃ munipriyā| śrīrāmacaraṇasparśātsadyaḥ śuddhā babhūva ha

48.44

trailokyamohanaṃ rūpaṃ vidhāya munikāminī| jagāma gautamābhyāśaṃ muniḥ saṃprāpya (pa) sundarīm

48.45

atha śakrasya vṛttāntaṃ paramaṃ śṛṇu sundari| pāpaghnaṃ puṇyabījaṃ tatsaṃkṣayya kathayāmi te

48.46

ekadā ca guroḥ kopātprakṛteravahelanāt| brahmahatyā vajrabhṛto babhūva hatacetasaḥ

48.47

śakrastyaktagururdevairvajrasto daityanipīḍitaḥ| jagāma śaraṇaṃ bhīto brahmāṇaṃ jagatāṃ gurum

48.48

tadājñayā viśvarūpaṃ cakāra ca purohitam| babhūva tatra viśvasto daivādbuddhihato hariḥ

48.49

daityadauhitrasya bhāvaṃ vijñāya ca vicakṣaṇaḥ| pracchiccheda śirastasya tīkṣṇabāṇena līlayā

48.50

viśvarūpapitā tvaṣṭā śrutvā sadyaścukopa ha| indraśatro vivardhasvetyuktvā yajñaṃ cakāra ha

48.51

yajñakuṇḍātsamuttasthau vṛtro nāma mahāsuraḥ| cakāra nigrahaṃ kopāddevānāmavalīlayā

48.52

śakro mahāmunerasthnāṃ vajraṃ kṛtvā sudāruṇam| jaghāna vṛtraṃ devānāṃ kaṇṭakaṃ daityamardanaḥ

48.53

brahmahatyā śunāsīraṃ dudrāva hatacetanam| raktavastraparīdhānā vṛddhastrīveṣadhāriṇī

48.54

saptatālapramāṇā sā śuṣkakaṇṭhoṣṭhatālukā| īṣāpramāṇadaśanā mahābhītaṃ cakāra tam

48.55

dhāvantaṃ pari (manu) dhāvantī baliṣṭhā hatacetanam| khaḍgahastā dayāhīnā vegena paridhāvati

48.56

indro dṛṣṭvā ca tāṃ ghorāṃ smāraṃ smāraṃ guroḥ padam| viveśa mānasasaro mṛṇālasūkṣmasūtrataḥ

48.57

tatra gantuṃ na śaktā sā brahmaṇaḥ śāpakāraṇāt| sā tasthau vaṭaśākhāyāṃ sarasastaṭasaṃnidhau

48.58

athātra nahuṣo bhūpastrilokeśo babhūva ha| sa yayāce śacīṃ devānbaliṣṭho durbalānapi

48.59

śacī śrutvā mahābhītā tārakāṃ śaraṇaṃ yayau| tārā nirbhartsyaṃ svapatiṃ bhṛtyapatnīṃ rarakṣa ca

48.60

śacīmāśvāsya sa gururgāma tatsaro mudā | ājuhāva śunāsīraṃ kātaraṃ hatacetanam

48.61

bṛhaspatiruvāca
uttiṣṭhottiṣṭha he vatsa bhayaṃ ki te mayi sthite | tvadīśvaraṃ svareṇaiva niśāmayabhayaṃ tyaja

48.62

svaraṃ bṛhaspaterjñātvā sarvasiddhīśvaro hariḥ | sūkṣmarūpaṃ parityajya svarūpaṃ ca dadhāra saḥ

48.63

utthāya sadyaḥ saṃbhrānto guruṃ taṃ sūryavarcasam | dṛṣṭvā nanāma saṃprītyā saṃprītaṃ tyaktakopakam

48.64

pādāmbuje nipatitaṃ rudantaṃ bhayavihvalam | nidhāya vakṣasi premṇā ruroda premavihvalaḥ

48.65

rudantaṃ vākpatiṃ tuṣṭaṃ tuṣṭāva tridaśeśvaraḥ | puṭāñjaliḥ pulakito bhaktinamrātmakandharaḥ

48.66

indra uvāca
kṣamasva bhagavandoṣaṃ kṛpāṃ kuru kṛpānidhe | bhṛtyāparādhaṃ satataṃ na gṛhṇāti sadīśvaraḥ

48.67

svabhāryāsu svaśiṣyeṣu svabhṛtyeṣu suteṣu ca | durbalaḥ sabalo vāpi ko daṇḍaṃ kartumakṣamaḥ

48.68

triṣu koṭiṣu deveṣu devako'hamapaṇḍitaḥ | tvatprasādātsuraśreṣṭha kṛpayā vardhitastvayā

48.69

saṃhartumīśastvaṃ sarvamahaṃ ko vāpi kīṭavat | svayaṃ vidhātuḥ pautraśca punaḥ sraṣṭuṃ svayaṃ kṣamaḥ

48.70

iti tasya stavaṃ śrutvā parituṣṭo guruḥ svayam | uvāca vacanaṃ prītyā prasannavadanekṣaṇaḥ

48.71

gururuvāca
sthiro bhava mahābhāga niścalāṃ kamalāṃ labha | saṃprāpya paramaiśvaryaṃ pūrvasmācca caturguṇam

48.72

gacchāmarāvatīṃ vatsa rājyaṃ kuru puraṃdara | hataśatrurmatprasādādgatvā paśya śacīṃ satīm

48.73

ityevamuktvā sa guruḥ saśiṣyo gantumudyataḥ | dadarśa purato ghorāṃ brahmahatyāṃ suduḥsahām

48.74

dṛṣṭvā śakro mahābhītastaṃ guruṃ śaraṇaṃ yayau | bṛhaspatirmahābhītaḥ sa smāra madhusūdanam

48.75

etasminnantare tatra vāgbabhūvāśarīriṇī | svalpākṣarā ca bahvarthā tāṃ śuśrāva bṛhaspatiḥ

48.76

saṃsāravijayaṃ nāma sarvāśubhavināśanam | rādhikākavacaṃ dattvā śiṣyaṃ rakṣādhuneti ca

48.77

tadā svakavacaṃ dattvā śiṣyāya śiṣyavatsalaḥ | cakāra bhasmasāttāṃ ca huṃkāreṇaiva līlayā

48.78

tadā śiṣyaṃ gṛhītvā ca gatvā tāmamarāvatīm | dadarśa chinnabhinnāṃ ca śatruṇā vacanādguroḥ

48.79

bharturāgamanaṃ śrutvā śacī saṃhṛṣṭamānasā | praṇamya ca guruṃ bhaktyā svakāntaṃ praṇanāma sā

48.80

śrutvā''gamanamindrasya samājagmuḥ surāḥ priye | ṛṣayo munayaścaiva harṣagadgadamānasāḥ

48.81

yojayāmāsa satkāraṃ nirmātumamarāvatīm | pūrṇamabdaśataṃ śilpī nirmame rucirāṃ purīm

48.82

nānāratnavicitrāḍhacāṃ maṇiratnendranirmitām | manoharāṃ nirupamāṃ na hi tuṣṭo yayā hariḥ

48.83

viśvakarmā gṛhaṃ gantuṃ na śaśāka vinā''jñayā | paramodvignacittaśca brahmāṇaṃ śaraṇaṃ yayau

48.84

vijñāya tadabhiprāyaṃ tamuvāca vidhiḥ svayam | tava karmakṣayādeva tāvacchvo bhaviteti ca

48.85

śrutvā labdhavacanaṃ kāntaḥ śīghraṃ prāpāsarāvatīm | brahmā jagāma vaikuṇṭhaṃ praṇamyovāca mātaram

48.86

harirbrahmāṇamāśvāsya prasthāpya svagṛhaṃ ca tam | viprarūpaṃ samāsthāya cā''jagāmāmarāvatīm

48.87

daṇḍī chatrī śuklavāsā bibhrattilakamujjvalam | atikharvaḥ śukladantaḥ sasmitaḥ sumanoharaḥ

48.88

vayasā'tiśiśurbuddhayā jñānavṛddhā'ticakṣaṇaḥ | svayaṃ vidhāturdhātā ca dātā ca sarvasaṃpadām

48.89

indradvāre samuttiṣṭhandvārapālamuvāca ha | brūhīdaṃ brāhmaṇo dvāre śīghraṃ tvāṃ draṣṭumāgataḥ

48.90

ityevaṃ vacanaṃ śrutvā dvāri jñānaṃ cakāra tam | sa ca śīghraṃ samāgamya dadarśa brāhmaṇārbhakam

48.91

bālakānāṃ bālikānāṃ samūhaiḥ pariveṣṭitam | hasadbhiśca mahotsāhātsasmitaṃ tejasā'nvitam

48.92

praṇamya haribhaktyā taṃ hariṃ śiśurupiṇam | āśiṣaṃ yuyuje prītyā taṃ harirbhaktavatsalaḥ

48.93

madhuparkādikaṃ dattvā śakraḥ pūjāṃ cakāra tam | papracchā''gamanaṃ kasmāddeti viprabālakam

48.94

indrasya vacanaṃ śrutvā tamuvāca dvijārbhakaḥ | meghagambhīrayā vācā bṛhaspatigurorguruḥ

48.95

brāhmaṇa uvāca
samāgato'haṃ tvāṃ draṣṭuṃ praṣṭuṃ vacanamīpsitam | citraṃ nagaranirmāṇaṃ samākarṇyāndbhutaṃ hare

48.96

kativarṣaṃ ca nirmāṇe bhavānsaṃkalpito yathā | katicittāṃ viśvakarmā nirmāṇaṃ vā kariṣyati

48.97

evaṃbhūtaṃ ca nirmāṇaṃ na kenendreṇa nirmitam | naivaṃvidhasunirmāṇe viśvakarmā paraḥ kṣamaḥ

48.98

bālakasya vacaḥ śrutvā jahāsa sa sureśvaraḥ | saṃpannadātimattaśca punaḥ papraccha bālakam

48.99

katīndrāṇāṃ samūhaśca tvayā dṛṣṭaḥ śruto'thavā | viśvakarmā katividhastaṃ me brūhi śiśo'dhunā

48.100

śakrasya vacanaṃ śrutvā prahasya viprabālakaḥ | tamuvāca śrutisukhaṃ pīyūṣasadṛśaṃ vacaḥ

48.101

brāhmaṇa uvāca
jānāmi kaśyapaṃ tāta tava tātaṃ prajāpatim | muniṃ marīcināmānaṃ tattātaṃ ca taponidhim

48.102

nābhipadmodbhavaṃ viṣṇoḥ stutvā taṃ vidhimīśvaram | rakṣitāraṃ ca taṃ viṣṇuṃ paraṃ sattvaguṇānvitam

48.103

ekārṇavaṃ ca pralayaṃ sattvaśūnyaṃ bhayānakam | sṛṣṭiṃ katividhāṃ śakra kalpaṃ katividhaṃ dhruvam

48.104

brahmāṇḍaṃ ca katividhaṃ brahmaviṣṇumaheśvarān | brahmāṇḍeṣu katividhānindrānko gantumīśvaraḥ

48.105

yadi saṃkhyāsti reṇūnāṃ dharāyāṃ ca surādhipa| tathāpi saṃkhyā śakrāṇāṃ nāstyeveti vidurbudhāḥ

48.106

śakrasyāyuścādhikāro yugānāmekasaptatiḥ| aṣṭāviṃśatiśakrāṇāṃ patane'harniśaṃ vidheḥ

48.107

vidheraṣṭottaraśatamāyureva pramāṇataḥ| surendrāṇāṃ ca kā saṃkhyā nāsti saṃkhyā vidherapi

48.108

brahmāṇḍasaṃkhyā yatra ca brahmaviṣṇumaheśvarāḥ| mahāviṣṇorlomakūpo dūve toye sunirmale

48.109

brahmāṇḍe'sti yathā naukā bhavatoye ca kṛtrimā| evaṃ lomnaḥ pramāṇena brahmāṇḍāḥ santyasaṃkhyakāḥ

48.110

brahmāṇḍe ca kati vidhāḥ surāḥ santyeva tvatsamāḥ| etasminnantare tatra dadarśa puruṣottamaḥ

48.111

pipīlikāsamūhaṃ ca vyāyataṃ dhanuṣāṃ śatam| kramaśastānsaṃnirīkṣya jahāsoccairdvijārbhakaḥ

48.112

novāca kiṃcinmaunī ca gambhīraḥ sāgaro yathā| dṛṣṭvā hāsyaṃ viprabaṭorgarthāṃ śrutvāti vismitaḥ

48.112-2

papraccha ca punarvipraṃ śuṣkakaṇṭhoṣṭhatālukaḥ

48.113

indra uvāca
kathaṃ hasasi viprendra māṃ śīghraṃ kāraṇaṃ vada| tvaṃ vā ko māyayācchannaḥ śiśurūpī guṇārṇavaḥ

48.114

saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
indrasya vacanaṃ śrutvā tasuvāca dvijārbhakaḥ | ādhyātmikaṃ nītisāraṃ jñānabījaṃ paraṃ vacaḥ

48.115

brāhmaṇa uvāca
dṛṣṭaḥ pipīlikāsaṃgho heturasya nigūḍhakaḥ | mā māṃ pṛccha śokabījaṃ tava cājñānakāraṇam

48.116

sāṃsārikāṇāṃ saṃsāravṛkṣamūlanikṛntanam | ajñānatamasi cchannaṃ jñānadīpamanuttamam

48.117

nigūḍhaṃ sarvavedeṣu siddhānāmapi durlabham | yogināṃ prāṇatulyaṃ ca mūḍhāhaṃkārabhañjanam

48.118

ityuktvā tatra saṃtasthau smito dvijapuṃgavaḥ | punaḥ papraccha śakrastaṃ śuṣkakaṇṭhoṣṭhatālukaḥ

48.119

śakra uvāca
brūhi vipravaṭo śīghraṃ jñānadīpaṃ purātanam | na jānāmi śiśuḥ kastvaṃ jñānarāśiḥ svamūrtimān

48.120

indrasya vacanaṃ śrutvā viprarūpī janārdanaḥ | jñānaṃ bhāṣitumārebhe yogīndrāṇāṃ sudurlabham

48.121

brāhmaṇa uvāca
dṛṣṭaḥ pipīlikāsaṃgha ekaikaḥ kramaśo mayā | sarve svakarmaṇā śakra śakrībhūtāḥ surālaye

48.122

adhunā karmaṇā sarve kramaśo bhūtajanmanām | atītakāle saṃprāptā bhūtajāti pipīlikām

48.123

karmaṇā jīvino yānti vaikuṇṭhaṃ ca nirāmayam | karmaṇā brahmalokaṃ ca śivalokaṃ ca karmaṇā

48.124

svargaṃ svargasamāsthānaṃ pātālaṃ ca svakarmaṇā | karmaṇā narakaṃ ghoraṃ svātmaduḥkhaikakāraṇam

48.125

karmaṇā sūkarīgarbhaṃ karmaṇā kṣudrajīvanam | karmaṇā paśupatnīnāṃ karmaṇā pakṣiyoṣitām

48.126

karmaṇā kīṭayoniṃ ca vṛkṣatvaṃ ca svakarmaṇā | svakarmaṇā sukhī duḥkhī sevyaḥ sevaka eva ca

48.127

karmaṇā brāhmaṇatvaṃ ca daivaṃ cāpi svakarmaṇā | svakarmaṇā ca pretatvaṃ brahmatvaṃ ca svakarmaṇā

48.128

karmaṇā śibikāroho rājendraśca svakarmaṇā | karmaṇā vyādhiyuktaśca karmaṇaivātisundaraḥ

48.129

karmaṇā svāṅgahīnaśca svāṅgavṛddhaśca karmaṇā | vidhātā karmasūtreṇa phaladātā ca jīvinām

48.130

karma svabhāvasādhyaṃ ca svabhāvo'bhyāsajīvakaḥ | ityevaṃ kathitaṃ sarvamādhyātmikaparaṃ vacaḥ

48.131

sukhadaṃ puṇyadaṃ sāraṃ narakārṇavatārakam | saṃsāraṃ svapnavatsarvaṃ devendra sacarācaram

48.132

mṛtyuśca mastakasthāyī sarveṣāṃ kālayogataḥ | jalabudbudavatsarvaṃ jīvināṃ ca śubhāśubham

48.133

śakra śaśvavadbhamatyeva nā''viṣṭastatra paṇḍitaḥ | ityevamuktvā dvipraśca tatra tasthau ca sasmitaḥ

48.134

vismitastridaśādhyakṣo nā''tmānaṃ bahu manyate | etasminnantare śīghramājagāma munīśvaraḥ

48.135

ativṛddho mahāyogī jñānena vayasā mahān | kṛṣṇājinī jaṭādhārī bibhrattilakamujjvalam

48.136

vakṣaḥsthale romacakraṃ bibharti mastake kaṭam | sthitaṃ sarvaṃ madhyadeśe kiṃcidutpāṭitaṃ sphuṭam

48.137

samāgatya dvayormadhye tasthau sthāṇuvadeva saḥ | mahendro brāhmaṇaṃ dṛṣṭvā praṇanāma mudānvitaḥ

48.138

madhuparkādikaṃ dattvā pūjayāmāsa bhaktitaḥ | prapaccha kuśalaṃ vipraṃ cakāra vinayaṃ param

48.139

tuṣṭāvātithibhāvena mudā sādarapūrvakam | viprābhyaṃkastena sādhaṃ saṃbhāṣāṃ ca cakāra saḥ
svavāñchitaṃ paraṃ prāha sarvaṃ vinayapūrvakam

48.140

bālaka uvāca
kutastvamāgato vipra kinnāma bhavato vada | ko vā'trā''gamane heturnivāsaḥ kutra te'dhunā

48.141

kaṭaṃ kathaṃ mastake taṃ lomacakraṃ ca vakṣasi | atyunnataṃ madhyadeśe kiṃcidutpāṭitaṃ mune

48.142

māṃ cetkṛpāsti te vipra sarvaṃ saṃvyasya kathyatām | atyadbhutamidaṃ sarvaṃ śrotuṃ kautūhalaṃ mama

48.143

sa śiśorvacanaṃ śrutvā tamuvāca mahāmuniḥ | sarvaṃ svakīyavṛttāntaṃ śakrasya purato mudā

48.144

muniruvāca
alpāyuṣā mayā vipra kutrāpi na kṛtā gṛhāḥ| na vivāhaścopajīvyaṃ bhikṣopajīvinā'dhunā

48.145

lomaśeti ca nāma heturviprasya darśanam| varṣaṇātapaśāntyarthaṃ mastakasthaṃ kaṭaṃ mama

48.146

vakṣaḥsthalasthitaṃ romacakraṃ tatkāraṇaṃ śṛṇu| sāṃsārikāṇāṃ bhayadaṃ vivekajananaṃ param

48.147

āyuḥ saṃkhyāpramāṇaṃ me lomacakraṃ ca vakṣasi| śakraikapatane vipra lomaikotpāṭanaṃ mama

48.148

utpāṭitāni lomāni tena madhye sthitāni ca| brahmaṇo dviparārdhe ca mama mṛtyurnirūpitaḥ

48.149

asaṃkhyavidhayo brahmanmariṣyanti mṛtā api| kalatreṇa ca putreṇa gṛheṇa kiṃ prayojanam

48.150

brahmaṇaḥ patane cakṣurnimeṣaśca harerbhavet| tatpādapadyamatulaṃ cintayāmi nirantaram

48.151

durlabhaṃ śrīharerdāsyaṃ bhaktimuktergarīyasī| svapnavatsarvamaiśvaryaṃ tadvitanyavadhāyakam

48.152

idaṃ madguruṇā dattaṃ śaṃbhunā jñānamuttamam| vinā bhaktiṃ na gṛhṇāmi sālokyādicatuṣṭayam

48.153

ityevamuktvā sa munirjagāma śivasaṃnidhim| śiśurūpī haristatraivāntardhānaṃ cakāra ha

48.154

indrastu svapnavaddṛṣṭvā babhūva tatra vismitaḥ| tṛṣṇāmātraṃ ca saṃpattau nāstyeva parameśvare

48.155

viśvakarmaṇamānīya priyamuktvā śatakratuḥ | dattvā ratnāni saṃpūjya taṃ prasthāpitavāngṛham

48.156

sarvaṃ vinyasya putre ca śaraṇaṃ gantumudyataḥ | śacīṃ rājyaśriyaṃ tyaktvā vivekī kṣayakāmukaḥ

48.157

dṛṣṭvā vivekinaṃ kāntaṃ hṛdayena vidūyatā | śacī jagāma śokārtā saṃtrastā śaraṇaṃ guroḥ

48.158

sarvaṃ nivedanaṃ kṛtvā samānīya bṛhaspatim | bodhayāmāsa śakraṃ taṃ nītisāreṇa kāminī

48.159

guruḥ śāstraviśeṣaṃ ca dampatīrasasaṃyutam | vidhāya ca svayaṃ prītyā pāṭhayāmāsa taṃ mudā

48.160

nītiśāstraṃ bahuvidhaṃ bodhayāmāsa vākpatiḥ | sa cakāra tadā rājyaṃ vṛndāvanavinodini

48.161

ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ śakradarpavimocanam | sākṣāddṛṣṭo darpabhaṅgo nandayajñe sureśvari

48.161.p1

iti śrībrahma0 mahā0 śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍa0 nāradanā0 śrīkṛṣṇarādhāsaṃvāde śakradarpabhaṅgo nāma saptacatvāriśo'dhyāyaḥ ||47

Linked texts (4)