Janmakhanda 48: atha saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Janmakhaṇḍa 48
- Language
- Sanskrit
Contents
- 48.161 — 1 part
atha saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
48.1
nārada uvāca
atha krīḍāntare rādhā ki papraccha hariṃ vibhum| kāṃ kathāṃ kathayāmāsa kathayatāṃ karuṇānidhe
48.2
nārāyaṇa uvāca
utthāya sukhasaṃbhogādrādhāṃ kṛtvā puro hariḥ| uvāsa salayadroṇīṃ vaṭamūle manohare
48.3
rādhā taṃ paripapraccha sasmitaṃ sumanoharam| darpabhaṅgaṃ vajrabhṛto nigūḍhaṃ śrutisundaram
48.4
saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
rādhikovāca
śrutaṃ yaśaḥ śūlabhṛto darpabhaṅgaśca daivataḥ| pārvatyā darpabhaṅgaśca vivāhaśca tayoraho
48.5
adhunā śrotumicchāmi darpabhaṅgaṃ harehare| śeṣāṇāṃ ca krameṇaiva vada vyasya jagadguro
48.6
śrīkṛṣṇa uvāca
darpabhaṅgaṃ surapatestriṣu lokeṣu viśrutam| karṇapīyūṣasatulaṃ sundaraṃ śṛṇu sundari
48.7
purā śatamakho darpātkṛtvā śatamakhānmudā| babhūva sarvadevānāmadhyakṣaḥ sampadā yutaḥ
48.8
dine dine tadaiśvaryaṃ vardhate tapasāṃ phalāt| dīkṣāṃ taṃ kārayāmāsa siddhamantraṃ bṛhaspatiḥ
48.9
sa jajāpa mahāmantraṃ puṣkare śatavatsaram| babhūva mantrasiddhaśca paripūrṇamanorathaḥ
48.10
brahmasvarūpāṃ prakṛtiṃ saṃpanmūḍho na manyate| sā taṃ śaśāpa svaguroḥ śāpaṃ lebhe'tikopataḥ
48.11
ekadā prakṛteḥ śāpādbhatabuddhiḥ svasaṃsadi| guruṃ dṛṣṭvā samutthāya na nanāma sadānvitaḥ
48.12
bṛhaspatistataḥ kopācchovāsa gṛhamāyayau| na tasthau tārakābhyāśe tapase kānanaṃ yayau
48.13
uvāca manasā dīno yātu saṃpaddhareriti| atha śakro matiṃ prāpya bruva gato'to madīśvaraḥ
48.14
ityuktvā vegataḥ pīṭhājjagāma tārakāntikam| praṇamya mātaraṃ bhaktyā nataskandhaḥ puṭāñjaliḥ
48.15
sarvaṃ nivedanaṃ kṛtvā rurodoccairmuhurmuhuḥ | putrasya rodanaṃ dṛṣṭvā ruroda tārakā bhṛśam
48.16
vatsa gaccha gṛhaṃ naiva guruṃ drakṣyasi sāṃpratam | durdinānte guruṃ prāpya punarlakṣmīmavāpsyasi
48.17
adhunā karmaṇāṃ bhogaṃ bhuṅkṣva mūḍha durāśaya | durdine svaguroḥ roṣaḥ sudine paritoṣaṇam
48.18
sudinaṃ durdinaṃ śakra kāraṇaṃ sukhaduḥkhayoḥ | ityuktvā tārakā devī virarāma pativratā
48.19
jagāma śakraḥ snānārthaṃ svarṇadīṃ sumanoharām | dadarśa tatra rucirāṃ mārjantīṃ ca nitambinīm
48.20
smitāṃ sakaṭākṣāṃ tāmahalyāṃ gautamapriyām | dṛṣṭvā ca vipulaśroṇīṃ stanayugmaṃ manoharam
48.21
sa tasyāḥ śakraḥ saṃpaśyanmumoha kāmamohitaḥ | punaḥ sa cetanāṃ prāpya vihāya snānamīśvari
48.22
mūrtiṃ vidhāya tadvurtustatsamīpaṃ jagāma ha | gatvā tu snigdhavastrāṃ tāṃ samākṛṣya smarāturaḥ
48.23
cakāra vividhaṃ tatra śṛṅgāraṃ sumanoharam | mūrcchāṃ saṃprāpa kāmena tandrāṃ ca sunikāminī
48.24
niśceṣṭā sukhasaṃbhogācciṣceṣṭastridaśādhipaḥ | etasminnantare taptvā samāgatya munīśvaraḥ
48.25
dadarśa gehe mithunaṃ maithune ca rataṃ priye | dṛṣṭvā cukopa sa munirjvalanniva hutāśanaḥ
48.26
vijñānenātiroṣeṇa babhañja suratikṣaṇam | śakraḥ sa cetanāṃ prāpya dṛṣṭvā ca munipuṃgavam
48.27
saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
kālasvarūpaṃ trāsena dadhāra caraṇāmbujam| koparaktāsyanayano devaṃ pādānataṃ bhiyā
48.28
uvāca nītivacanaṃ gautamaḥ śaraṇāgatam
gautama uvāca
dhik tvāmindra suraśreṣṭha kāśyapātmaja paṇḍita
48.29
prapautra jagatāṃ sraṣṭurbuddhiste kathamīdṛśī| mātāmahaḥ svayaṃ dakṣo'ditirmātā pativratā
48.30
karmasādhyaḥ svabhāvaśca kuladharmaṃ prabādhate| vedaṃ vijñāya jñānī tvaṃ yonilubdho'si karmaṇā
48.31
yonīnāṃ ca sahasraṃ ca tava gātre bhaviṣyati| pūrṇavarṣaṃ ca satataṃ yonigandhaṃ tvamāpnuhi
48.32
tataḥ sūryaṃ samārādhya yoniścakṣurbhaviṣyati| mama prāṇeśvarī duṣṭā yena mūḍha tvayā kṛtā
48.33
macchāpena guroḥ kopādbhraṣṭaśrīrbhava sāṃpratam| gurorapekṣayā mūḍha prāṇā nāpahṛtāstava
48.34
tejasvino'tibandhorme bandhubhedabhiyā sura| uttiṣṭhottiṣṭha devendra gaccha vatsa svamandiram
48.35
śubhāśubhaṃ ca yatkiṃcitsarvaṃ karmodbhavaṃ bhavet| mahāmunīndravacanādgataḥ śakraśca puṣkaram
48.36
cakārā''rādhanaṃ bhaktyā naiḥkṛtyaṃ ca cakāra ha| pādānatā mahalyāṃ tāmuvāca munipuṃgavaḥ
48.37
vanaṃ gatvā ciraṃ tiṣṭha vidhāya mūrtisamanaḥ| akāmāṃ cakame śakraḥ sarvaṃ jānāsyahaṃ priye
48.38
tathā ca ('pi) parabhogyā me na ca bhogyā vrajādhame| paravīryaṃ yadudare kāmato'kāmato'pi vā
48.39
ahalye yāti daivena tadupāyaṃ niśāmaya| akāmato na duṣṭā sā prāyaścittena śudhyati
48.40
kāmabhogena tyājyā sā karmabhogena śudhyati| pitṛpāke devapāke pūjāyāṃ nādhikāriṇī
48.41
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi kālasūtraṃ prayāti sā| ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi kṣayaṃ kṛtvā svakarmaṇaḥ
48.42
svāmino vacanātsā tu praṇamya svāminaṃ bhiyā| nātha nātheti kurvantī rudantī vanamāpa sā
48.43
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi bhuktvā bhogaṃ munipriyā| śrīrāmacaraṇasparśātsadyaḥ śuddhā babhūva ha
48.44
trailokyamohanaṃ rūpaṃ vidhāya munikāminī| jagāma gautamābhyāśaṃ muniḥ saṃprāpya (pa) sundarīm
48.45
atha śakrasya vṛttāntaṃ paramaṃ śṛṇu sundari| pāpaghnaṃ puṇyabījaṃ tatsaṃkṣayya kathayāmi te
48.46
ekadā ca guroḥ kopātprakṛteravahelanāt| brahmahatyā vajrabhṛto babhūva hatacetasaḥ
48.47
śakrastyaktagururdevairvajrasto daityanipīḍitaḥ| jagāma śaraṇaṃ bhīto brahmāṇaṃ jagatāṃ gurum
48.48
tadājñayā viśvarūpaṃ cakāra ca purohitam| babhūva tatra viśvasto daivādbuddhihato hariḥ
48.49
daityadauhitrasya bhāvaṃ vijñāya ca vicakṣaṇaḥ| pracchiccheda śirastasya tīkṣṇabāṇena līlayā
48.50
viśvarūpapitā tvaṣṭā śrutvā sadyaścukopa ha| indraśatro vivardhasvetyuktvā yajñaṃ cakāra ha
48.51
yajñakuṇḍātsamuttasthau vṛtro nāma mahāsuraḥ| cakāra nigrahaṃ kopāddevānāmavalīlayā
48.52
śakro mahāmunerasthnāṃ vajraṃ kṛtvā sudāruṇam| jaghāna vṛtraṃ devānāṃ kaṇṭakaṃ daityamardanaḥ
48.53
brahmahatyā śunāsīraṃ dudrāva hatacetanam| raktavastraparīdhānā vṛddhastrīveṣadhāriṇī
48.54
saptatālapramāṇā sā śuṣkakaṇṭhoṣṭhatālukā| īṣāpramāṇadaśanā mahābhītaṃ cakāra tam
48.55
dhāvantaṃ pari (manu) dhāvantī baliṣṭhā hatacetanam| khaḍgahastā dayāhīnā vegena paridhāvati
48.56
indro dṛṣṭvā ca tāṃ ghorāṃ smāraṃ smāraṃ guroḥ padam| viveśa mānasasaro mṛṇālasūkṣmasūtrataḥ
48.57
tatra gantuṃ na śaktā sā brahmaṇaḥ śāpakāraṇāt| sā tasthau vaṭaśākhāyāṃ sarasastaṭasaṃnidhau
48.58
athātra nahuṣo bhūpastrilokeśo babhūva ha| sa yayāce śacīṃ devānbaliṣṭho durbalānapi
48.59
śacī śrutvā mahābhītā tārakāṃ śaraṇaṃ yayau| tārā nirbhartsyaṃ svapatiṃ bhṛtyapatnīṃ rarakṣa ca
48.60
śacīmāśvāsya sa gururgāma tatsaro mudā | ājuhāva śunāsīraṃ kātaraṃ hatacetanam
48.61
bṛhaspatiruvāca
uttiṣṭhottiṣṭha he vatsa bhayaṃ ki te mayi sthite | tvadīśvaraṃ svareṇaiva niśāmayabhayaṃ tyaja
48.62
svaraṃ bṛhaspaterjñātvā sarvasiddhīśvaro hariḥ | sūkṣmarūpaṃ parityajya svarūpaṃ ca dadhāra saḥ
48.63
utthāya sadyaḥ saṃbhrānto guruṃ taṃ sūryavarcasam | dṛṣṭvā nanāma saṃprītyā saṃprītaṃ tyaktakopakam
48.64
pādāmbuje nipatitaṃ rudantaṃ bhayavihvalam | nidhāya vakṣasi premṇā ruroda premavihvalaḥ
48.65
rudantaṃ vākpatiṃ tuṣṭaṃ tuṣṭāva tridaśeśvaraḥ | puṭāñjaliḥ pulakito bhaktinamrātmakandharaḥ
48.66
indra uvāca
kṣamasva bhagavandoṣaṃ kṛpāṃ kuru kṛpānidhe | bhṛtyāparādhaṃ satataṃ na gṛhṇāti sadīśvaraḥ
48.67
svabhāryāsu svaśiṣyeṣu svabhṛtyeṣu suteṣu ca | durbalaḥ sabalo vāpi ko daṇḍaṃ kartumakṣamaḥ
48.68
triṣu koṭiṣu deveṣu devako'hamapaṇḍitaḥ | tvatprasādātsuraśreṣṭha kṛpayā vardhitastvayā
48.69
saṃhartumīśastvaṃ sarvamahaṃ ko vāpi kīṭavat | svayaṃ vidhātuḥ pautraśca punaḥ sraṣṭuṃ svayaṃ kṣamaḥ
48.70
iti tasya stavaṃ śrutvā parituṣṭo guruḥ svayam | uvāca vacanaṃ prītyā prasannavadanekṣaṇaḥ
48.71
gururuvāca
sthiro bhava mahābhāga niścalāṃ kamalāṃ labha | saṃprāpya paramaiśvaryaṃ pūrvasmācca caturguṇam
48.72
gacchāmarāvatīṃ vatsa rājyaṃ kuru puraṃdara | hataśatrurmatprasādādgatvā paśya śacīṃ satīm
48.73
ityevamuktvā sa guruḥ saśiṣyo gantumudyataḥ | dadarśa purato ghorāṃ brahmahatyāṃ suduḥsahām
48.74
dṛṣṭvā śakro mahābhītastaṃ guruṃ śaraṇaṃ yayau | bṛhaspatirmahābhītaḥ sa smāra madhusūdanam
48.75
etasminnantare tatra vāgbabhūvāśarīriṇī | svalpākṣarā ca bahvarthā tāṃ śuśrāva bṛhaspatiḥ
48.76
saṃsāravijayaṃ nāma sarvāśubhavināśanam | rādhikākavacaṃ dattvā śiṣyaṃ rakṣādhuneti ca
48.77
tadā svakavacaṃ dattvā śiṣyāya śiṣyavatsalaḥ | cakāra bhasmasāttāṃ ca huṃkāreṇaiva līlayā
48.78
tadā śiṣyaṃ gṛhītvā ca gatvā tāmamarāvatīm | dadarśa chinnabhinnāṃ ca śatruṇā vacanādguroḥ
48.79
bharturāgamanaṃ śrutvā śacī saṃhṛṣṭamānasā | praṇamya ca guruṃ bhaktyā svakāntaṃ praṇanāma sā
48.80
śrutvā''gamanamindrasya samājagmuḥ surāḥ priye | ṛṣayo munayaścaiva harṣagadgadamānasāḥ
48.81
yojayāmāsa satkāraṃ nirmātumamarāvatīm | pūrṇamabdaśataṃ śilpī nirmame rucirāṃ purīm
48.82
nānāratnavicitrāḍhacāṃ maṇiratnendranirmitām | manoharāṃ nirupamāṃ na hi tuṣṭo yayā hariḥ
48.83
viśvakarmā gṛhaṃ gantuṃ na śaśāka vinā''jñayā | paramodvignacittaśca brahmāṇaṃ śaraṇaṃ yayau
48.84
vijñāya tadabhiprāyaṃ tamuvāca vidhiḥ svayam | tava karmakṣayādeva tāvacchvo bhaviteti ca
48.85
śrutvā labdhavacanaṃ kāntaḥ śīghraṃ prāpāsarāvatīm | brahmā jagāma vaikuṇṭhaṃ praṇamyovāca mātaram
48.86
harirbrahmāṇamāśvāsya prasthāpya svagṛhaṃ ca tam | viprarūpaṃ samāsthāya cā''jagāmāmarāvatīm
48.87
daṇḍī chatrī śuklavāsā bibhrattilakamujjvalam | atikharvaḥ śukladantaḥ sasmitaḥ sumanoharaḥ
48.88
vayasā'tiśiśurbuddhayā jñānavṛddhā'ticakṣaṇaḥ | svayaṃ vidhāturdhātā ca dātā ca sarvasaṃpadām
48.89
indradvāre samuttiṣṭhandvārapālamuvāca ha | brūhīdaṃ brāhmaṇo dvāre śīghraṃ tvāṃ draṣṭumāgataḥ
48.90
ityevaṃ vacanaṃ śrutvā dvāri jñānaṃ cakāra tam | sa ca śīghraṃ samāgamya dadarśa brāhmaṇārbhakam
48.91
bālakānāṃ bālikānāṃ samūhaiḥ pariveṣṭitam | hasadbhiśca mahotsāhātsasmitaṃ tejasā'nvitam
48.92
praṇamya haribhaktyā taṃ hariṃ śiśurupiṇam | āśiṣaṃ yuyuje prītyā taṃ harirbhaktavatsalaḥ
48.93
madhuparkādikaṃ dattvā śakraḥ pūjāṃ cakāra tam | papracchā''gamanaṃ kasmāddeti viprabālakam
48.94
indrasya vacanaṃ śrutvā tamuvāca dvijārbhakaḥ | meghagambhīrayā vācā bṛhaspatigurorguruḥ
48.95
brāhmaṇa uvāca
samāgato'haṃ tvāṃ draṣṭuṃ praṣṭuṃ vacanamīpsitam | citraṃ nagaranirmāṇaṃ samākarṇyāndbhutaṃ hare
48.96
kativarṣaṃ ca nirmāṇe bhavānsaṃkalpito yathā | katicittāṃ viśvakarmā nirmāṇaṃ vā kariṣyati
48.97
evaṃbhūtaṃ ca nirmāṇaṃ na kenendreṇa nirmitam | naivaṃvidhasunirmāṇe viśvakarmā paraḥ kṣamaḥ
48.98
bālakasya vacaḥ śrutvā jahāsa sa sureśvaraḥ | saṃpannadātimattaśca punaḥ papraccha bālakam
48.99
katīndrāṇāṃ samūhaśca tvayā dṛṣṭaḥ śruto'thavā | viśvakarmā katividhastaṃ me brūhi śiśo'dhunā
48.100
śakrasya vacanaṃ śrutvā prahasya viprabālakaḥ | tamuvāca śrutisukhaṃ pīyūṣasadṛśaṃ vacaḥ
48.101
brāhmaṇa uvāca
jānāmi kaśyapaṃ tāta tava tātaṃ prajāpatim | muniṃ marīcināmānaṃ tattātaṃ ca taponidhim
48.102
nābhipadmodbhavaṃ viṣṇoḥ stutvā taṃ vidhimīśvaram | rakṣitāraṃ ca taṃ viṣṇuṃ paraṃ sattvaguṇānvitam
48.103
ekārṇavaṃ ca pralayaṃ sattvaśūnyaṃ bhayānakam | sṛṣṭiṃ katividhāṃ śakra kalpaṃ katividhaṃ dhruvam
48.104
brahmāṇḍaṃ ca katividhaṃ brahmaviṣṇumaheśvarān | brahmāṇḍeṣu katividhānindrānko gantumīśvaraḥ
48.105
yadi saṃkhyāsti reṇūnāṃ dharāyāṃ ca surādhipa| tathāpi saṃkhyā śakrāṇāṃ nāstyeveti vidurbudhāḥ
48.106
śakrasyāyuścādhikāro yugānāmekasaptatiḥ| aṣṭāviṃśatiśakrāṇāṃ patane'harniśaṃ vidheḥ
48.107
vidheraṣṭottaraśatamāyureva pramāṇataḥ| surendrāṇāṃ ca kā saṃkhyā nāsti saṃkhyā vidherapi
48.108
brahmāṇḍasaṃkhyā yatra ca brahmaviṣṇumaheśvarāḥ| mahāviṣṇorlomakūpo dūve toye sunirmale
48.109
brahmāṇḍe'sti yathā naukā bhavatoye ca kṛtrimā| evaṃ lomnaḥ pramāṇena brahmāṇḍāḥ santyasaṃkhyakāḥ
48.110
brahmāṇḍe ca kati vidhāḥ surāḥ santyeva tvatsamāḥ| etasminnantare tatra dadarśa puruṣottamaḥ
48.111
pipīlikāsamūhaṃ ca vyāyataṃ dhanuṣāṃ śatam| kramaśastānsaṃnirīkṣya jahāsoccairdvijārbhakaḥ
48.112
novāca kiṃcinmaunī ca gambhīraḥ sāgaro yathā| dṛṣṭvā hāsyaṃ viprabaṭorgarthāṃ śrutvāti vismitaḥ
48.112-2
papraccha ca punarvipraṃ śuṣkakaṇṭhoṣṭhatālukaḥ
48.113
indra uvāca
kathaṃ hasasi viprendra māṃ śīghraṃ kāraṇaṃ vada| tvaṃ vā ko māyayācchannaḥ śiśurūpī guṇārṇavaḥ
48.114
saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
indrasya vacanaṃ śrutvā tasuvāca dvijārbhakaḥ | ādhyātmikaṃ nītisāraṃ jñānabījaṃ paraṃ vacaḥ
48.115
brāhmaṇa uvāca
dṛṣṭaḥ pipīlikāsaṃgho heturasya nigūḍhakaḥ | mā māṃ pṛccha śokabījaṃ tava cājñānakāraṇam
48.116
sāṃsārikāṇāṃ saṃsāravṛkṣamūlanikṛntanam | ajñānatamasi cchannaṃ jñānadīpamanuttamam
48.117
nigūḍhaṃ sarvavedeṣu siddhānāmapi durlabham | yogināṃ prāṇatulyaṃ ca mūḍhāhaṃkārabhañjanam
48.118
ityuktvā tatra saṃtasthau smito dvijapuṃgavaḥ | punaḥ papraccha śakrastaṃ śuṣkakaṇṭhoṣṭhatālukaḥ
48.119
śakra uvāca
brūhi vipravaṭo śīghraṃ jñānadīpaṃ purātanam | na jānāmi śiśuḥ kastvaṃ jñānarāśiḥ svamūrtimān
48.120
indrasya vacanaṃ śrutvā viprarūpī janārdanaḥ | jñānaṃ bhāṣitumārebhe yogīndrāṇāṃ sudurlabham
48.121
brāhmaṇa uvāca
dṛṣṭaḥ pipīlikāsaṃgha ekaikaḥ kramaśo mayā | sarve svakarmaṇā śakra śakrībhūtāḥ surālaye
48.122
adhunā karmaṇā sarve kramaśo bhūtajanmanām | atītakāle saṃprāptā bhūtajāti pipīlikām
48.123
karmaṇā jīvino yānti vaikuṇṭhaṃ ca nirāmayam | karmaṇā brahmalokaṃ ca śivalokaṃ ca karmaṇā
48.124
svargaṃ svargasamāsthānaṃ pātālaṃ ca svakarmaṇā | karmaṇā narakaṃ ghoraṃ svātmaduḥkhaikakāraṇam
48.125
karmaṇā sūkarīgarbhaṃ karmaṇā kṣudrajīvanam | karmaṇā paśupatnīnāṃ karmaṇā pakṣiyoṣitām
48.126
karmaṇā kīṭayoniṃ ca vṛkṣatvaṃ ca svakarmaṇā | svakarmaṇā sukhī duḥkhī sevyaḥ sevaka eva ca
48.127
karmaṇā brāhmaṇatvaṃ ca daivaṃ cāpi svakarmaṇā | svakarmaṇā ca pretatvaṃ brahmatvaṃ ca svakarmaṇā
48.128
karmaṇā śibikāroho rājendraśca svakarmaṇā | karmaṇā vyādhiyuktaśca karmaṇaivātisundaraḥ
48.129
karmaṇā svāṅgahīnaśca svāṅgavṛddhaśca karmaṇā | vidhātā karmasūtreṇa phaladātā ca jīvinām
48.130
karma svabhāvasādhyaṃ ca svabhāvo'bhyāsajīvakaḥ | ityevaṃ kathitaṃ sarvamādhyātmikaparaṃ vacaḥ
48.131
sukhadaṃ puṇyadaṃ sāraṃ narakārṇavatārakam | saṃsāraṃ svapnavatsarvaṃ devendra sacarācaram
48.132
mṛtyuśca mastakasthāyī sarveṣāṃ kālayogataḥ | jalabudbudavatsarvaṃ jīvināṃ ca śubhāśubham
48.133
śakra śaśvavadbhamatyeva nā''viṣṭastatra paṇḍitaḥ | ityevamuktvā dvipraśca tatra tasthau ca sasmitaḥ
48.134
vismitastridaśādhyakṣo nā''tmānaṃ bahu manyate | etasminnantare śīghramājagāma munīśvaraḥ
48.135
ativṛddho mahāyogī jñānena vayasā mahān | kṛṣṇājinī jaṭādhārī bibhrattilakamujjvalam
48.136
vakṣaḥsthale romacakraṃ bibharti mastake kaṭam | sthitaṃ sarvaṃ madhyadeśe kiṃcidutpāṭitaṃ sphuṭam
48.137
samāgatya dvayormadhye tasthau sthāṇuvadeva saḥ | mahendro brāhmaṇaṃ dṛṣṭvā praṇanāma mudānvitaḥ
48.138
madhuparkādikaṃ dattvā pūjayāmāsa bhaktitaḥ | prapaccha kuśalaṃ vipraṃ cakāra vinayaṃ param
48.139
tuṣṭāvātithibhāvena mudā sādarapūrvakam | viprābhyaṃkastena sādhaṃ saṃbhāṣāṃ ca cakāra saḥ
svavāñchitaṃ paraṃ prāha sarvaṃ vinayapūrvakam
48.140
bālaka uvāca
kutastvamāgato vipra kinnāma bhavato vada | ko vā'trā''gamane heturnivāsaḥ kutra te'dhunā
48.141
kaṭaṃ kathaṃ mastake taṃ lomacakraṃ ca vakṣasi | atyunnataṃ madhyadeśe kiṃcidutpāṭitaṃ mune
48.142
māṃ cetkṛpāsti te vipra sarvaṃ saṃvyasya kathyatām | atyadbhutamidaṃ sarvaṃ śrotuṃ kautūhalaṃ mama
48.143
sa śiśorvacanaṃ śrutvā tamuvāca mahāmuniḥ | sarvaṃ svakīyavṛttāntaṃ śakrasya purato mudā
48.144
muniruvāca
alpāyuṣā mayā vipra kutrāpi na kṛtā gṛhāḥ| na vivāhaścopajīvyaṃ bhikṣopajīvinā'dhunā
48.145
lomaśeti ca nāma heturviprasya darśanam| varṣaṇātapaśāntyarthaṃ mastakasthaṃ kaṭaṃ mama
48.146
vakṣaḥsthalasthitaṃ romacakraṃ tatkāraṇaṃ śṛṇu| sāṃsārikāṇāṃ bhayadaṃ vivekajananaṃ param
48.147
āyuḥ saṃkhyāpramāṇaṃ me lomacakraṃ ca vakṣasi| śakraikapatane vipra lomaikotpāṭanaṃ mama
48.148
utpāṭitāni lomāni tena madhye sthitāni ca| brahmaṇo dviparārdhe ca mama mṛtyurnirūpitaḥ
48.149
asaṃkhyavidhayo brahmanmariṣyanti mṛtā api| kalatreṇa ca putreṇa gṛheṇa kiṃ prayojanam
48.150
brahmaṇaḥ patane cakṣurnimeṣaśca harerbhavet| tatpādapadyamatulaṃ cintayāmi nirantaram
48.151
durlabhaṃ śrīharerdāsyaṃ bhaktimuktergarīyasī| svapnavatsarvamaiśvaryaṃ tadvitanyavadhāyakam
48.152
idaṃ madguruṇā dattaṃ śaṃbhunā jñānamuttamam| vinā bhaktiṃ na gṛhṇāmi sālokyādicatuṣṭayam
48.153
ityevamuktvā sa munirjagāma śivasaṃnidhim| śiśurūpī haristatraivāntardhānaṃ cakāra ha
48.154
indrastu svapnavaddṛṣṭvā babhūva tatra vismitaḥ| tṛṣṇāmātraṃ ca saṃpattau nāstyeva parameśvare
48.155
viśvakarmaṇamānīya priyamuktvā śatakratuḥ | dattvā ratnāni saṃpūjya taṃ prasthāpitavāngṛham
48.156
sarvaṃ vinyasya putre ca śaraṇaṃ gantumudyataḥ | śacīṃ rājyaśriyaṃ tyaktvā vivekī kṣayakāmukaḥ
48.157
dṛṣṭvā vivekinaṃ kāntaṃ hṛdayena vidūyatā | śacī jagāma śokārtā saṃtrastā śaraṇaṃ guroḥ
48.158
sarvaṃ nivedanaṃ kṛtvā samānīya bṛhaspatim | bodhayāmāsa śakraṃ taṃ nītisāreṇa kāminī
48.159
guruḥ śāstraviśeṣaṃ ca dampatīrasasaṃyutam | vidhāya ca svayaṃ prītyā pāṭhayāmāsa taṃ mudā
48.160
nītiśāstraṃ bahuvidhaṃ bodhayāmāsa vākpatiḥ | sa cakāra tadā rājyaṃ vṛndāvanavinodini
48.161
ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ śakradarpavimocanam | sākṣāddṛṣṭo darpabhaṅgo nandayajñe sureśvari
48.161.p1
iti śrībrahma0 mahā0 śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍa0 nāradanā0 śrīkṛṣṇarādhāsaṃvāde śakradarpabhaṅgo nāma saptacatvāriśo'dhyāyaḥ ||47
Linked texts (4)
- Brahmavaivartapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kṛṣṇajanmakhaṇḍa — Sanskrit
- Viśvabrahmakulotsāha — Nārāyaṇa Raujī, Sanskrit