Pramāṇa · Search · About · API

Prapanca 16

Prapañca 16

Language
Sanskrit

16.1

oṃ || iti śrīprapañcasāre caturdaśaḥ paṭalaḥ || oṃ
pañcadaśaḥ paṭalaḥ
atha kathayiṣye mantraṃ caturakṣarasaṃjñakaṃ samāsena
praṇavo bhuvanādhīśāddaṇḍikhamasyādiko visargāntaḥ

16.2

ṛṣirasyā'jaśchando gāyatrañca devatā ca bhuvaneśī
aṅgāni ṣaṭ krameṇa proktāni praṇavaśaktivījābhyām

16.3

bhāsvadratnaughamaulisphuradamṛtaruco rañjayaccārurekhāṃ (1)
sadyaḥ santaptakārttasvarakamalajavābhāsurābhiḥ prabhābhiḥ
viśvākāśāvakāśaṃ jvalayadaśiśiraṃ dhartṛ pāśāṅkuśeṣṭābhītīnāṃ bhaṅgituṅgastanamavatu jagat māturākaṃ vapurvvaḥ

16.4

saṃdokṣito'tha prajapecca mantraṃ mantrī punarcañcatuṣkamenam
puṣyaistadante dvijahavyajātaiḥ svāduplu tairvvā juhuyāt sarojaiḥ

16.5

manorathākārmmatayā tvanena pravarttyate'ryepahitā prapūjā
same sumṛṣṭe racayedvivikte śuddhe tale sthaṇḍilamaṅga ṇasya

16.6

prayajedatha prabhūtāṃ vimalāṃ sārāhvayāṃ samārādhyām
paramasukhāmagnyādiṣvastriṣu madhye ca pīṭhaklṛpteḥ prāk

16.7

hrasvatrayaklīvaviyojitābhiḥ kramāt kṛśān vinduyutābhirṛgbhiḥ
sahyābhipūjyā nava śaktayaḥ syuḥ pradyotanāḥ prājyataraprabhāvāḥ

16.8

dīptā sūkṣmā jayā bhadrā vibhūtirvvimalā tathā
amoghā vidyutā caiva navamī sarvvatomukhī

16.6-2

brahmaviṣṇuśivātmakaṃ samīrrya saurāya yogapīṭhāya
prokteti natimapi punaḥ samāpayet pīṭhamantramahimaruceḥ

16.10

āvāhya hārlekhikamarkamarghyapādyācamādyairmadhuparkayuktaiḥ
prapūjayedāvara‌ṇaiḥ samastasampattyavāptyai tadadhīnacetāḥ

16.11

hṛllekhāyāḥ pañca yaṣṭyāsvaṅgai (1) stadanu mātṛbhiḥ paścāt
aṅgārādyairāśāpālairabhyarcayet kramānmantrī

16.12

pratipūjyaśaktimiti tatra puraḥ praṇidhāya (2) tāmraracitaṃ caṣakam
prajapanmanuṃ pratigatakramataḥ paripūrayet suvimalaiḥ salilaiḥ

16.13

akṣatayavakuśadūrvvātilasarṣapakusumacandanopetaiḥ
prakhyagrāhyacchidraṃ svaikyaṃ sambhāvayan samāhitadhīḥ

16.14

dṛṣṭvā dineśmatha pīṭhagataṃ tathaiva
vyomasthitaṃ parivṛṇāvara‌ṇaṃ vilokya
aṣṭottaraṃ śatamatha prajapenmanūntaṃ
pūrṇodakaṃ nijakareṇa vidhāya pātram

16.15

bhūyo'bhyarcya sudhāmayaṃ jalamatho tadgandhapuṣpādibhi
rjānubhyāmavaniṃ gataścaṣakamapyāmmastakaṃ proddharan
dadyānmaṇḍala baddhadṛṣṭihṛdayo bhaktyārghyamojovalajyotirdīptiyaśoṣṭatismṛtikaraṃ (3) lakṣmīpradaṃ bhāsvate

16.16

atha kṛtapuṣpāñjalirapi punaraṣṭaśataṃ japenmanumimaṃ mantrī
yāvadraśmiṣu bhānorvyāpnotyambhaḥ (4) sudhāmayaṃ tadapi

16.17

amṛtamayajalāvasiktagātro dinapatirapyamṛtatvamātanoti
dhanavibhavasudāraputramitrapaśugaṇajuṣṭamanantabhogayogi

16.18

tasmādināya dinaśo dadatāhninādau dainyāpanoditanave dinavallabhāya
arghyaṃ samagravibhavasvathavārkavāre pāraṃ sa gacchati bhavāhvayavārirāśeḥ

16.16-2

anudinamarcayitavyaṃ puṃsāṃ vidhinā'munā'thavā ravaye
dyādarghyadvayamapi kuryādvāñchitārthasamavāptye

16.20

ekīkṛtya samastavastugatānādityacandrānalān
vedādyena guṇātmakena saguṇānākṛṣya hṛllekhayā
sarvvaṃ tatpratimayyatāmapi samāvaṣṭabhya haṃsātmanā
nityaṃ śuddhamananyamakṣarapadaṃ mantrī bhavedudyogataḥ

16.21

atha vadāmyajapāmanumuttamaṃ sakalasaṃsṛtiyāpanasādhanam
duritarogaviṣāpaharaṃ nṛṇāmiha paratra ca vāñchitasiddhidam

16.22

viṣṇupadaṃ sasudhākarakhaṇḍaṃ candrayugāvadhikaṃ vaturīyam
kṣetravido manureṣa samukto yaṃ prajapatyapi santatamātmā

16.23

ṛṣyādyā brahmadevyādigāyatrīparamātmakāḥ
haṃsā'līvakalādīrghayujā'ṅgāni samācaret

16.24

aruṇakanakavarṇaṃ padmasaṃsthañca gaurīharaniyamitacihnaṃ saumyatānūnapātam
bhavatu bhavadabhīṣṭaprāptaye pāśaṭaṅkābhayavaradavicitraṃ rūpamarddhāmbikeśam

16.25

prajapedvādaśalakṣaṃ manumimamājyanvitaiśca dīptyānnaiḥ
tāvat sahasramānaṃ juhuyāt saure samarcanāpīṭhe

16.26

nikṣipya kalaśamasmin pūrvvoktānāmapāmathaikena
āpūryya copacaryya ca vidvānaṅgaiḥ prapūjayet pūrvvam

16.27

ṛtavasuvaranarasaṃjñāstayartugovahnipūrvvikājāntāḥ
āśopāśākhyāṃstato diśāpāstataśca vajrādyāḥ

16.28

iti paripūjya ca kalaśaṃ punarabhiṣicyātha niyamato'rghyamapi
dyādināya caihikapāratrikasiddhaye ciraṃ mantrī

16.26-2

indudayoditasudhārasapūrṇasārṇasambaddhavindususamedhitamādibījam
saṃcintya yo manumamaṃ bhajate manasvī svātmaikyato'dya duritaiḥ pratimucyate'sau

16.30

vyomānugena vasudhāmbumucā sadāmnā pradyotamānasavi niḥsṛtaśītarugbhyām
ārādhitā dahanacandralasanmahobhyāṃ rogāpamṛtyuviṣadāharujaḥ prayānti

16.31

haṃsāṇḍākārarūpaṃ srutaparamasudhaṃ mūrddhacandrāhlantaṃ
nītvā sauṣumnamārgaṃ niśitamatiratha vyāptadehopagātram
smṛtvā saṃjapya mantraṃ palitaviṣaśirorugjvaronmādabhūtāpasmārādīṃśca mantrī harati duritadaurbhāgyadāridryadoṣaiḥ

16.32

vidhāya lipipaṅkajaṃ manuyutollasatkarṇikaṃ
nidhāya ghaṭamatra pūrayatu vāriṇā tanmukham
pidhāya śaśinātmamantrayutavāmadoṣṇā punaḥ
sudhāyitarasaiḥ svasādhyamabhiṣecayettajjalaiḥ

16.33

nārī naro vā vidhinābhiṣikto mantreṇa teneti viṣadvayotthaiḥ
rogaistathādhiprabhavairvimuktaścirāya jīvetkaraṇairviśuddhaiḥ

16.34

kareṇa tenaiva jalābhipūrrṇaṃ prajapya mantrī karakaṃ pidhāya
sudhāyitaistairviṣiyāṃ niṣiñcedviṣaṃ nihanyādapi kālakūṭam

16.35

gaditaṃ nijapāṇitalaṃ viṣiṇaḥ śirasi pravidhāya japejjalaiḥ śitadhīḥ
acirāt pratimocayate viṣato matimānatha takṣakadaṣṭamapi

16.36

ityajapāmantravidhiḥ samproktaḥ saṃgraheṇa mantravidām
yaṃ prāpya sakalavasusukhadharmmayaśobhuktimuktibhājaḥ syuḥ

16.37

aruṇā śikhidīrghayutā hṛllekhā khetayā yutā'nantā
proktaḥ prayojanānāṃ tilakasuṃ yathārthavācako mantraḥ

16.38

guhyādācaraṇatalaṃ kaṇṭhādāguhyamāgalagrāntāt
vinyasya mantravarṇān krameṇa mantrī karotu vāṅgavidhim

16.39

mantrasya madhyamamunā dīrghayujā'ṅgāni ceha kathitāni
dhyāyet punarahimakaraṃ mantrī nijavāñchitārthalābhāya

16.40

aruṇasaroruhasaṃstha sphaṭikaruṇo'ruṇasarojayugaladharaḥ
karakalitābhayavarado dyutivimbo'mitabhūṣaṇaisvino'vatu vaḥ

16.41

kṛtasandauco mantrī dinakarakavacaṃ manuṃ japejjuhuyāt
tāvatsahasramanyaiḥ saghṛtairvvā trimadhurāplu taiśca tilaiḥ

16.42

prāgabhihitena vidhinā pīṭhādyaṃ pratividhāya tatra punaḥ
vinyasya kalaśamasmin prapūjayettaraṇimapi sāvaraṇam

16.43

aṅgaiḥ prathamāvaraṇaṃ grahairdvitīyaṃ tṛtīyamāgeśaiḥ
mukhyataragandhasumanodhūpādyaiḥ kṛtabhaktinamramanāḥ

16.44

prāgādidiśrāsaṃsthāḥ śaśivudhagurubhārgavāḥ krameṇa syuḥ
āgneyādiṣvasriṣu dharaṇijamandāhike tavaḥ pūjyāḥ

16.45

śubhrasitapītaśuklā raktāsitadhūmrakṛṣṇākāḥ kramaśa:
candrādyāḥ ketvantā vāmorunyastavāmakaralasitāḥ

16.46

aparakarābhayamudrā vikṛtamukho'hiḥ karāhitāñjaliyuka
daṃṣṭrogrānyo mandaḥ savarṇa-(1) sadṛśāṃśukāṭibhūṣaśca

16.47

saṃpūjyaivaṃ vidhinā vidhivat gorocanādikairdravyaiḥ
dadyādarghyaṃ ravaye mantrī nijavāñchitāptaye muktyai

16.48

gorocanāsatila vaiṣṇavarājiraktaśītākhyaśālikaravīrajavākuśāyrān
śyāmākataṇḍulayutāṃśca yathāpralābhaṃ saṃyojya bhaktibharato'rghyavidhirvidheyaḥ

16.49

kṛtvā maṇḍala maṣṭapatralasitaṃ tatkarṇikāyāṃ tathā
patrāgreṣu vidhāya kumbhanavakaṃ tatpūrayitvā jalaiḥ
āvāhya kramaśro grahānabhisamārādhyābhiṣekakriyāṃ
kuryyādyo grahavaikṛtāni vilayaṃ yāntyasya lakṣmorbhavet

16.50

grahaparihṛtamiṣṭvā pūrvvaklṛtyā dine śaṃ
pratijuhuta nijarce vaikṛte vai grahāṇām
śubhamatiruparāge candrabhānvoḥ svabhe vā
ripunṛpajabhaye vā ghorarūpe gade vā

16.51

arkadvijāṅghripamayūrakapippalāhvāḥ
sodumbarāḥ khadiraśamyabhidhāḥ sadūrvvāḥ
darbhāhvayāśca samidho'ṣṭaśataṃ krameṇa
savyāhṛtīni ghṛtahavyahutāni homaḥ (1)

16.52

ājyāhutyā tvathādāvante ca vyāhṛtibhirapi juhuyāt

16.53

somādīnāṃ diśi diśi samādhāya vahniṃ yathāvaddhome samyakkṛtavati mudaṃ yānti sarvve grahāśca !
yuddhe samyagjayamapi rujaḥ śāntimāyuśca dīrghaṃ
kṛtvāśāntiṃ vrajati punarekatra vā sarvvahomaḥ

16.54

amunā vidhinā'rcanāḍutādyaiḥ prabhajedyo dinaśo naro dineśam
maṇibhiḥ sa dhanaiśca dhānyavargaiḥ (2) paripūrṇāvasatho bhaveccirāya

16.55

tyadyanta ādyaṃ sūryeṇa medhā recikayā guṇāḥ
vyatyayo'ṣṭākṣaraḥ proktaḥ sauraḥ sarvvārthasādhakaḥ

16.56

devabhāga ṛṣiratasya gāyatrī chanda ucyate
ādityo devatā cāsya kathyante'ṅgānyato manoḥ

16.57

satyabrahmaviṣṇurudraiḥ sāgnibhiḥ sarvvasaṃyutaiḥ
tejojvālāmaṇihuṃphaṭsvāhāntairaṅgamācaret

16.58

ādityaṃ ravibhānū bhāskarasūryyau nyaset svarairlaghubhiḥ
saśiromukhahṛdguhyakacaraṇeṣu kramaśa eva manvitamaḥ

16.59

saśiromukhagalahṛdayodaranābhiśiśnāṅghriṣu pravindhasyet
praṇavādyairaṣṭāṇaiḥ krameṇa so'yaṃ tadakṣaranyāsaḥ

16.60

aruṇo'ruṇapaṅkaje niṣaṇṇaḥ kamale'bhītivarau karairdadhānaḥ
svarucāhitamaṇḍalastrinetro ravirākalpaśatākulo'vatādvaḥ

16.61

saṃdokṣito'tha mantrī mantraṃ prajapecca varṇalakṣāntam
juhuyānmadhurasiktairdugdhatarusamidbharairvvasusahasram

16.62

athavā saghṛtairannaiḥ samarcayennityaśo'rghyamapi dadyāt
pūrvokta eva pīṭhe kumbhaṃ praṇidhāya sādhu saṃpūjya

16.63

śuddhāṅgiraruṇavāsoyugena saṃveṣṭya pūjayet kramaśaḥ
aṅgāvṛteḥ parastādādityādyairuṣādiśaktiyutaḥ

16.64

mātṛbhiraruṇāntābhiḥ sagrahaiḥ suraiścānte sūryapārṣadbhiḥ
soṣa़ā saprajñā saprabhā (1) sandhyā ca śaktayaḥ proktāḥ

16.65

saṃpūjyaivaṃ dineśaṃ paṭumatiratha japtvā ca hutvābhiṣekaṃ
kṛtvā dattvenasaṃkhyaṃ vasumapi gurave sāṃśukaṃ bhojayecca
viprānādityasaṃkhyāniti vihitamanurnityaśo'rghyañca dadyāt
vāre vā bhāskarīye śubhataracarito vallabhāya grahāṇām

16.66

itīha dinakṛnmanuṃ bhajati nityaśo bhaktimān
ya eṣa nijitendriro bhavati nīrujo vatsarāt
samastaduritāpamṛtyuripubhūtapīḍādikānapāsya sa sukho sa jīvati parañca bhūyāt padam

Linked texts (5)