Prapanca 22
Prapañca 22
- Language
- Sanskrit
Contents
- 22.69 — 1 part
22.1
❊ || iti śrīprapañcasāre viṃśaḥ paṭalaḥ || ❊
ekaviṃśaḥ paṭalaḥ
atha pravakṣyāmi ca māsabhedabhinnāni yantrāṇyapi saṃgraheṇa
rekhākramadyunti vicitravarṇalasanti viṣṇośca vidhānabhāñji
22.2
yaiḥ kuryuuriṣṭāminiviṣṭaceṣṭā dharakhyanantādikasaṃjñakāni
vratānyabhīṣṭārthadakalpavṛkṣairanāratenaiva ca sādhakendrāḥ
22.3
meṣādikaṃ yacca catuṣkamādau māseṣu tadvāyugṛhvāvṛtaṃ syāt
siṃhādikaṃ bhūgṛhasaṃvṛtañca cāpādikaṃ pārthivayugmavītam
22.4
meṣādikeṣu triguṇātmakāni carāṇi bhāsvadguṇitātmakāni
sthirāṇyatho ṣaḍguṇitāni tajjñairuktāni yantrāṇyubhayātmakāni
22.5
tāni triṣaḍdvādaśakātmakottaiḥ syurlakṣaṇairapyupalakṣitāni
svaiḥ svaiśca nāmapravibhaktarūpabhedairvvahirveṣṭitavimbakāni
22.6
triguṇitamapi yantramaṣṭapatrāvṛtamatha ṣaḍguṇitaṃ dviṣaḍdalākhyam
sthiragatamapi cāṣṭayugmapatraṃ tadapi ṣaḍyugapatraśobhitaṃ vā
22.7
padmaṃ carobhayasthirasaṃjñakeṣu raktaprapītācchadalādivarṇam
māseṣu yantrodaraklṛptatattanmāsābhidhāmūrttyabhidhākṣarākhyam
22.8
keśavameṣādīnāṃ ye dīrghā mūrttirāśivarṇānām
te vṛttāni bhavanti ca nigaditamiti yantraklṛptisāmānyam
22.6-2
suvarṇagokṣīrajavāgnilābhapītendranīlāruṇakairavābhāḥ
kāśmīrameghāñjanarociṣaśca krameṇa varṇairapi keśavādyāḥ
22.10
itīritāścāpi kirīṭahārakeyūrapītāmbarakāditulyāḥ
sacakraśaṅkhāḥ sagadāmbujāśca sampūjanīyāstapanaiḥ krameṇa
22.11
dhātraryamamitrākhyāvaruṇāṃśubhā vivasvadindrayutāḥ
pūṣāhvayaparjjanyo tvaṣṭā viṣṇuśca bhānavaḥ proktāḥ
22.12
prathamaṃ keśavadhātmakamitaranārāyaṇākhyamākhyañca
anyanmādhavamaitraṃ paramapi govindavāruṇaṃ proktam
22.13
pañcamamapi viṣṇvaṃśaṃ (1) madhusūdanabhagañca ṣaṣṭhamapi
trivikramavivasvadākhyaṃ saptamamanyacca vāmanendramapi
22.14
śrīdharapauṣṇaṃ navamaṃ daśamañca hṛṣīkeśapārjjanyam
ambujanābhaṃ tvāṣṭraṃ dāmodaravaiṣṇavaṃ vidhānāni
22.15
ādau vidhāneṣu sametamūrttīḥ śaktīścatasro'bhiyajedyathāvat
rāśiṣvatho bhānuyutāśca mūrttīḥ pravakṣyamāṇaśca nirūpya mantrī
22.16
vṛṣaharivṛścikakalaśātmakeṣvatho ketukeśavādyaiśca
matsyādikaśeṣāyaiḥ samabhiyajedantarā samāvaraṇam
22.17
prāṇaprodyat svarāṣṭadvitayavṛtamahāvījakaṃ śaktilakṣmīkāmairāptāgnikoṇaṃ bahirapi vṛtasiṃhānvitakroḍamantram
vindūnāmantarāleṣvapi ca vilikhitaiḥ kādivargaiśca yuktaṃ
ṣaḍbhirvvāyvyagehāvṛtamabhimatakāmapradaṃ śeṣayantram
22.18
gaurīndirā ratidhṛtī vasudhā tuṣṭipuṣṭikamāsarasvatyaḥ
mūrttyośca madhyamāhṛtirāśiśat prāgdhvajādibhirapi kathitā
22.16-2
hayagajarathabhṛtyādīnariparimavaśrīyādisiddhiñca
tejo yaśaśca vipulaṃ pūjayiturdvitanute vidhānamidam
22.20
varṇairādyairamantaiḥ samabhivṛtamahāvījamabjamadhyarājatpāntakṣādyakṣarārkaṃ guhanayanahutāśāstrirājanmathārṇam
astrairaiṇḍadvayodyatpracalipiparīvṛtañca lādyaiḥ savāntaiḥ (2)
kādyairlāntaiśca yantraṃ bahuvidhaphaladaṃ pūjitaṃ syādṛṣottham
22.21
nityā'nantā vyāpinī vyomarūpā
śāntirvidyārūpiṇī ca pratiṣṭhā
kalpā'moghā caṇḍikā dīrghajihvetyevaṃ proktā hyāvṛtiḥ syāttṛtīyā
22.22
surabhihayamahiṣadāsaudāsābharaṇāṃśukādisiddhikaram
vṛṣajaṃ vidhānametaddehānte siddhikṛt parasya sataḥ
22.23
prāgacchannātrabhikhyāla lipibhirabhihataṃ yat svarāyuktavṛttaṃ
śādyaiḥ kṣāntaistadādyairapi parivṛtagakhaṇḍantadasyāttajūṃ sam
kāryairbhāntaiḥ pravītaṃ mayaralavahayugvindukaṃ vāyugehāvītaṃ vāñchāpradānaprasavaguṇayutaṃ yugmajaṃ yantrametat
22.24
indrāṇī kaumārikā brahmajātā
vārāhyākhyā vaiṣṇavī cātha lakṣmīḥ
cāmuṇḍā māheśvarī syāttṛtīyā
raktā prajñā śrīpradaṃ syādvidhānam
22.25
pāśādyaṣṭākṣarārṇapratipuṭitamahāṣṭākṣarārṇāvṛtāntarbījaṃ śākhāntarūḍhaṃ gagananṛharibījāttakoṇaṃ vahistha
kāminyaṣṭākṣarādyantagahariharabījāvṛtaṃ pratyanūdyadvarṇāṅkaṃ vāyugehe sthitamiti gaditaṃ karkaṭotthañca yantram
22.26
raktā ramā karālī kamalā caṇḍendirā mahocchuṣmā
śrīniti mūrttiyugalayormadhyagatā cāvṛtiriyañcāpi
22.27
bhūtirvibhūtirunnatirnatirdhṛtiratisaṃyatidyutayaḥ
āvṛtireṣā proktā śrīvaśyakaraṃ vidhānamiti gaditam
22.28
uṣmārṇāṣṭākṣarāveṣṭitahṛdayamatho dvādaśārṇāttakoṇaṃ
sāntaḥsyāmnāṣṭavarṇaiḥ kramagatavigatairullasattattvakhaṇḍam
siṃhānuṣṭupdvayārṇāntaritahṛtakalālabdhṛktaṃ cātha vahniprāṇeśānaccapāṭāgnigakacaṭatapatvakśalaṃ siṃhayantram
22.29
puṣṭisṛṣṭidhṛtirapi kṛtiḥ śāntikāntī pramodā
medhā harṣā smṛtirabhimatā kṣāntikā syāttṛtīyā
kṛṣṇaḥ satyo nṛharivarado viśvamūrttirvvareṇyaḥ
śauriḥ śūro narasurajitau viṣṇujiṣṇū caturtho
22.30
vipattanigrahaṃ tejo yaśaśca dhanasaṅgamam
karotyarcayitṝṇāñca vidhānamiti siṃhajam
22.31
sargādyāntāvasantairabhihatahṛdayaṃ daṇḍibhiścātha hrāhīhūhaihauhobhirāttāsrikamatha tu śikhāyotitavargāntyavarṇam
varṇaiḥ pratyanvitaiḥ prāvṛtamavanipurāsrollasatkāmabījaṃ
klinne svāhārthayuktaṃ mahitataraphalaṃ kanyakotyañca yantram
22.32
avācīṃ madhusūdanastvatha hṛṣīkeśāhvayo mohinī
vaikuṇṭho virajā hariḥ sarasijā śārṅgī tamauhāriṇī
brahmākhyaḥ kamalāvatī ca sasukundākhyo rameti kramānmatsyādyaiśca sutābdhagomahiṣasaubhāgyapradaṃ pāvanam
22.33
ādyairāvītabījaṃ grahavalayayutaṃ huṃphar̤ā yuktakoṇaṃ
bāhye pāśāṅkuśāṇvitamatha yugaṣaṇmūrttināmārṇamarṇaiḥ
pratyanveṣyadbhirudyadvariyutacharavarṇaiśca vītaṃ dharāyāḥ
koṇeṣūdyannṛsiṃhākṣaramiti kathitaṃ syāttulāyantrametat
22.34
prākproktaiścakrādyairuktasya samāhṛtistṛtīyā syāt
potopalabdhimetatkaroti vāṇijyalābhañca
22.35
aklīvadvādaśāṅgāhadaśalipivṛtahṛllekhamastridvipaṭkaprollāsyaṣṭākṣaroṣṇārṇakamapi lipibhiḥ kādibhiścābhivītam
tadvāhye candravimbaprapuṭitavasudhāmaṇḍalāstriprarājatklīvārṇaṃ vṛścikotthaṃ pravarataraphalaprāptidaṃ yantrametat
22.36
cidrūpā cinmayā cintāmaṇiḥ śrīḥ kṣobhisaṃjñakāḥ
ratiśca pāvanī dhārā dharaṇī tāraṇī tathā
22.37
drāviṇī mohinī ceti tṛtīyeyaṃ samāhṛtiḥ
anvayāsiṃ dharmaratiṃ prāpnuyādasya cārccanāt
22.38
ṣaṭkoṇāvaddhavāṇāsanavivaralasannārasiṃhaṃ tadantaḥ
śaktervāhne parānuparcitalaghusanvīnduyuk(1)pañcakāvyam
astriṣvāvaddhaśiṣṭasvaramuparilasacchūlakaṃ prāptavargaṃ
bhūmeraṣṭāsrikodyajjahujahulavakaṃ cāpayantraṃ tadetat
22.36-2
harṣāhvā sunadāruṇā sagaganā ghorā ramā drāviṇī
vīrā vīririṇī hāriṇī sahariṇī mandārikā dvādaśa
prokteyañca samāhṛtiḥ punaridaṃ saṃpūjayan prāpnuyāllakṣmīsantatibuddhivaśyapaṭutāṃ kāntiñca bhaktiṃ śubhām
22.40
madhyasthāyāḥ paroto vilasadatuparāttasvaraprāk parāīṃ
siṃhāṇṇīntāstrigaṇḍasphuritahariharā(2) grahāṇāṃvratañca
tadvāhye ṣoḍaśārṇāntarahatasubhakudyotitaṃ koṇarājat
so'haṃ haṃsāttarākhyaṃ makarabhavamidaṃ yantramiṣṭārthadāyi
22.41
medhā harṣā śraddhā kṛpā (3) ratirvāk sarasvatī prītiḥ
vāṇī ceti tṛtīyāhṛtiruktā makaraje vidhāne'smin
22.42
svakṣetravarttinaḥ syurgrahāḥ kramāt keśavādibhiḥ sahitāḥ
arcayitṝṇāmetaddhanadhānyasamṛddhidaṃ vidhānaṃ syāt
22.43
śaktiśrokāmavījaiḥ puṭitahariharabrahmabhiśvāhatāntarvojaṃ koṇadviṣṭaka (4) sphuritanṛharivojapratiyotitañca
ādiccāntaiśca vastṛṇvatamavanigṛhadvandakoṣāntakāmaśrośaktickṣārṇacintāmaṇimanu tadidaṃ śrīkaraṃ kumbhayantram
22.44
acyutakāminibhānumanojñā viśvatanurvimalā haribhadre
sūkṣmasarasvatinandanasakhyā syāditi madhyagatā hyatireṣā
22.45
avanipaśupulasampadamapi pitṛsaukhyañca hṛtprabodhañca
kurute vidhānametat prayoktarante ca nirvṛtiṃ paramām
22.46
prāgviyadvrasvadīrghā samabhivṛtamahābījamastreṣu ṣaṭsu
dyotallaurbhāralakṣmīgiriduhitṛdharābījakaṃ prīṃsametam
vītaṅgādyaiḥ ṣaḍantairbahirapi ca kukoṇāṣṭakollāsihaṃsaṃ
sarvvārthān sādhakebhyo vitarati vidhivat kalpitaṃ maunayantram
22.47
hṛṣṭirdyuṣṭisuṣṭiriṣṭā sapuṣṭiḥ kāntirmedhā maṅgalā vāmasaṃjñā
durgā prajñā bhāratī madhyasaṃsthā vāksāmarthyaśrīkaraṃ syādvidhānam
22.48
ebhirvidhānairdharaṇīvratādidīkṣāvidhīn ye vidhinā prakuryuḥ
te puṇyabhājo nitarāṃ samṛddhā saputradārāḥ sukhino bhavanti
22.49
dīrghāyuṣo mukhyatarendirāśca mahāprabhāvāssvasamānavīryyāḥ
kalevarānte vigatādhayaste viṣṇorananyaṃ padamāpnuvanti
22.50
ebhirvidheyāḥ kalaśāśca tattannāsoktayantreṣu narairyathāvat
nijepsitaṃ prāpya manorathante bhukteśca mukteranubhāvakāḥ syuḥ
22.51
karṣonmite ca hāṭakapaṭṭe yantraṃ vilikhya caturasre
taddikṣu śakte vā kalaśeṣu vinikṣipecca dīkṣāsu
22.52
abhiṣicya yantrakalaśaṃ (1) gurave pradadyāt saṃyatamatiḥ sumatiḥ
duritāpanodavidhaye dyutaye yaśase śriye ca matisaṃyataye
22.53
eṣāṃ yogavidhānāmekena tu pūjayaṃstadavasāne
tattanmūrttiprītau saṃstotavyo'nayā hariḥ stutyā
22.54
prasīda bhagavanmahyamajñānākuṇṭhitātmane
tavāṅghripaṅkajarajorāgiṇīṃ bhaktimuttamām
22.55
aja prasīda bhagavannamitadyutipañjara
aprameya prasīdāsmadduḥkhahan puruṣottama
22.56
svasaṃvedyasvarūpātmannāndātmannanāmaya
acintyasāra viśvātman prasīdeśa nirañjana
22.57
prasīda tuṅga tuṅgānāṃ prasīda śiva śobhana
prasīda spaṣṭagambhīra gambhīrāṇāṃ mahādyute
22.58
prasīdāvyakta vistīrṇa (1) vistīrṇānāmaghoraṇo
prasīdārdrāṅgajātīnāṃ prasīdāntāntyayāyinām
22.59
gurorgarīyaḥ sarvveśa prasīdānanta dehinām
jaya mādhava māyātman jaya śāśvata śaṅkhabhṛt
22.60
jaya sundara saumyātman jaya keśava keśiran (2)
jaya śārṅgadhara śrīman jaya nandakanandana
22.61
jaya cakragadāpāṇe jayājayya janārddana
jaya ratnotkarābaddhakirīṭākrāntamastaka
22.62
jaya pakṣipaticchāyāniruddhārkakarākara
namaste narakārāte namaste madhusūdana
22.63
namaste nalināpāṅga namaste nayanāñjana
namaḥ pāpahareśāna namaḥ sarvvabhayāpaha
22.64
namaḥ saṃhṛtasarvvātman (3) namaḥ sambhṛtakaustubha
namaste nayanātīva namo'tikrāntavākpatha
22.65
namo vibhinnajñeyāṃśa namaḥ smṛtipathātiga
namastrimūrttibhedena sargasthityantahetave
22.66
viṣṇave tridaśārātijiṣṇave paramātmane
cakrabhinnāheaderricakrāya cakriṇe cakrabandhave
22.67
viśvīya viśvavandyāya (1) viśvabhūtātmane namaḥ
namo'stu yogidhyeyāya namo'stvadhyātmarūpiṇe
22.68
bhuktipradāya bhaktānāṃ namaste muktidāyine
manovākkāyaceṣṭāḥ syurdhyānastutinamaskriyāḥ
deveśa karmma sarvvaṃ me bhavedārādhanaṃ tava
22.69
iti havanajapārccābhedato viṣṇupūjāniratahṛdayakammmā yastu mantrī cirāya
sa khalu sakalakāmān prāpya dṛṣṭāntarātmā
jananasmṛtiviyuktāmuttamāṃ muktimeti
22.69.p1
iti śrīprapañcasāre ekaviṃśaḥ paṭalaḥ
Linked texts (3)
- Prapañcasāratantra — Śaṅkara, Sanskrit
- Bṛhannāradapañcarātra — Sanskrit
- Prapañcasārasaṃgraha — Gīrvāṇendra Sarasvatī 1505, Sanskrit