Prapanca 26
Prapañca 26
- Language
- Sanskrit
26.1
pañcaviṃśaḥ paṭalaḥ
atha samprati viṣṇupañjarasya pravivakṣyāmi samāsato vidhānam
jitavāṃstripuraṃ haro'pi yena tridaśānāmadhipo valāsurañca
26.2
śakterdvādaśaguṇite yantre mantrāṇi maṇḍalānyapi ca
bījāni yāni coktānyebhiḥ kḷptantu pañjaraṃ viṣṇoḥ
26.3
viṣṇuṃ likhenmadhyagaśaktivindau kapolayoḥ siṃhavarāhabīje
tadviśvarūpādvaya mantravītaṃ praveṣṭayet ṣoḍaśavarṇakena
26.4
tārahṛdante bhagavatpadaṃ mahāviṣṇuvāsudevau ca ḍentau
viśvādirūpaśaraṇaṃ bhava me prabhaviṣṇave namaḥ syānmantraḥ
26.5
dvādaśākṣaramantrānte bhavetāṃ kavacāstrakau
svāhāntaḥ ṣoḍaśārṇo'yaṃ mantraḥ sarvvārthasādhakaḥ
26.6
krameṇa tadvarṇavikārajātāścakrādikāḥ ṣoḍaśa mūrttayaḥ syuḥ
yābhistu viṣṇorihapañjarasya pravarttate śaktiranekarūpā
26.7
yantrasya bījeṣu caturṣu pūrvvaprāgdakṣigapratyagudaggateṣu
vidvāṃstu cakrañca gadāñca śārṅgaṃ khaḍgañca mantraiḥ sahitaṃ vilikhyāt
26.8
śaṅkhahalamusalaśūlānyagnyādyastriṣvathāṣṭabījeṣu
vilikhet daṇḍaṃ kuntaṃ śaktiṃ pāśāṅkuśakuliśaparaśuśatamukhavajrīn
26.6-2
sapraṇavahṛdayabhagavadviṣṇusvākhyānamūrttidharayuktāḥ
senāpatisahitā nijamantrāntā mūrttayo'tra likhitavyāḥ
26.10
sahasrārapadaṃ pūrvvaṃ kaumodakī tato bhavet
mahāśārṅgapadaṃ paścāt mahākhaḍgapadaṃ punaḥ
26.11
proktāni vaṣaṭśāntāni nijamantrāṇi vai kramāt
pūrvvaṃ mahāpāñcajanyaṃ mahāhalamanantaram
26.12
tato mahāmusalakaṃ mahāśūlaṃ tataḥ param
svāhāntāni ca mantrāṇi śaṅkhādīnāṃ kramādviduḥ
26.13
daṇḍādīnāmathāṣṭānāṃ ante yujyānnamaḥpadam
proktaṃ dhṛtadharaṃ vidvan varāhaviṣṇubhistvayoḥ
26.14
antarā yojayenmantrau nārasiṃha puna: sudhīḥ !
nakhañca dalitañcaiva ripuvigrahameva ca
26.15
yojayitvā nṛsiṃhāt prāk siṃhamantraṃ samāpayet
viṣṇorante mahāpakṣirājāya ca garutmate
26.16
haripūrvvaṃ vāhanāya prāṇātmana itorayet
namo'nto'sau tu vidvadbhirmantro gārutmato mataḥ
26.17
saviṣṭabhā vadgiraheṇa pūrvvaṃ sānuṣṭabhendornilayena cāpi
gāyatramantrollasitena bhūyaḥ saṃveṣṭayedarkaniketanena
26.18
anulomavilomagaiśca varṇairabhivīṃtaṃ ca sudhāpuṭadvayena
nalinaṃ bahiraṣṭayugmapatraṃ pravidadhyādatha mūttimantrayuktam
26.16-2
tadvahirmaṇḍalaṃ sarvvalakṣaṇairabhilakṣitam
tasminnāvāhya vidhivadviśvarūpaṃ hariṃ yajet
26.20
agnīṣomātmakamarigadāśāṅgakhaṅgaiḥ saśaṅkhairudyadbāhuṃ halamusalaśūlaiḥ sadaṇḍaiḥ sakuntaiḥ
śaktyā pāśāṅkuśakuliśaṭaṅkāgnibhiryārkavahnidyotadvakṣāṅghrikasarasijaṃ taptakāṃccanarābham
26.21
viṣṇuṃ bhāsvatkirīṭaṃ maṇimukuṭa (1) kaṭīsūtrakeyūrahāragraiveyormyādimukhyābharaṇamaṇigaṇollāsidivyāṅgarāgam
viśvākāśāvakāśapravitatamayutādityasaṅkāśamudyadvāhvagravyagranānāyudhanikaradharaṃ viśvarūpaṃ namāmi
26.22
abhyarcya pūrvvavat pīṭhaṃ navaśaktisamanvitam
arcayet kramaśo vidvānmūrttiśaktituṣṭayam
26.23
cakrañca cakrāṅkitakirīṭamauliṃ saśaṅkhacakraṃ sagadaṃ saśāṅgam
raktāmbaraṃ raktatanuṃ karāladaṃṣṭrānanaṃ prāgdalake'rcayīta
26.24
pūjyā gadā gadāṅkitamauliḥ sagadā sacakragaṅkhadhanuḥ
pītāmbarānulepā pītā kruddhā ca yāmyasaṃsthadale
26.25
śāṅgaṃ śārṅgāṅkitakaṃ śyāmaṃ śārṅgāridaragadāhastam
raktāṃśukānulepanamālyādi vāruṇe yajet patre
26.26
khaṅgaṃ sakhaṅgaśirasaṃ khaṅgārigadādhanuḥkaraṃ dhūmram
vikratāmbarānulepastrajaṃ samarccayedudakpatre
26.27
śaṅkhaṃ saśaṅkhaśirasaṃ śaṅkhārigadādhanuḥkaraṃ susitam
sitavasanamālyabhūṣaṃ yajenmahānādamagnisaṃsthadale
26.28
śaṅkhoktacihnabhūṣān svāstrādikadharacaturbhujānaparān
halamusalaśūlasaṃjñān saṃyajenniṛtyādikeṣu patreṣu
26.29
daṇḍādikāṃstathāṣṭau chidradaleṣvarcayīta raktābhān
svasvāyudhapradhānāṃścaturbhujāñchatamakhānalāntāṃśca
26.30
daṃṣṭrāgralagnavasudhaṃ sajalāmbuvāhacauratviṣannvabhiyajedatha sāṣṭabāhum (1)
cakrāsivāṇasagadādaracarmaśārṅgaśaktyākhyakān dadhatamādimahāvarāham
26.31
arkkānalojjvalamukhaṃ nayanaistribhiśca vahniṃ vamantamavadhūtasaṭākalāpam
śuklā bhabhūṣamariśaṅkhagadāsiyāhuṃ bhūyo'bhirāghayatu (2) khe ca mahānnṛsiṃham
26.32
agre samagrabalamugratanuṃ svapakṣavikṣepavikṣatavilakṣavipakṣapakṣam
khaṅgāya tuṇḍamasumaṇḍajadaṇḍanāthamārādhayedatha ca pañjarakasya viṣṇoḥ
26.33
bhūyo'pi keśavendrādikān samabhyarcayeccakravajrādīn
gandhādibhirupacāraiḥ pañcabhiratha saṃyatātmako mantrī
26.34
nijodito homavidhiśca kāryo dīkṣāvidhānābhihite ca vahnau
sasarpiṣānnena tu vahnimūrtīrhutvā tu viṣṇormanunā tathaiva
26.35
hutvā manuvarṇasamaṃ ṣoḍaśavarṇaṃ juhotu ṣoḍaśaśaḥ
juhuyācca vāsudevādhikaṃ śāntyādīṃścātha rudrasaṃkhyena
26.36
dugdhatarūtthāḥ samidhaḥ krameṇa cakrādibhiścaturmantraiḥ
juhuyādaṣṭorddhaśataṃ śaṅkhāyairdvādaśabhiratha manubhiḥ
26.37
tilasiddhārthairjuhuyāddiksaṃkhyaṃ pṛthak pṛthaṅmantrī
triṣṭubanuṣṭuptatpadamantrairmmanvārthasaṃkhyakaṃ haviṣā
26.38
saghṛtena keśavāyairddinakarasaṃkhyaṃ tathendravajrādyaiḥ
juhuyāt pṛthagapi vasumitamatha ca mahāvyāhṛtīrhunenmatimān
26.39
ārādhya ca visṛjyāgnimabhiṣicya susaṃyataḥ
viṣṇostu pañjaraṃ kuryādṛṣī brahmābṛhaspatī
26.40
chandasyanuṣṭup triṣṭup ca munibhiḥ samudāhṛte
viśvarūpādiko viṣṇurviṣṇupañjaradevatā
26.41
aṣṭāṇarcakramanumadhyagataiśca pādairvyastaistathā sumatirāracayet samastaiḥ
gītāmanoḥ kramaśca eva tu jātiyuñji
pañcāṅgakāni haripañjarakalpitāni
26.42
viṣṇuḥ prācyādikamatha japennārasiṃho'surāntaṃ (1)
trīṃstrīn mantrān punarapi tathā pañcaśastvekaviṃśam
buddhisvāsthyaprabhṛti ca tathā pañcavāraṃ trigāthāṃ
bhūyo japyadvimalaśitadhīścakramantrābhidhānam
26.43
namo bhagavate sarvvajiṣṇave viśvarūpiṇe
vāsudevāya cakrādisarvvāyudhabhṛte namaḥ
26.44
arkenduvahnanilayasphuritarcimantraśaktipravṛddhamahasaḥ paramasya viṣṇoḥ
pādāravindagalitāmṛtasiktagātraṃ
sādhyaṃ smarejjapavidhāvapi sādhakeśaḥ
26.45
viṣṇoḥ sānnidhyalabdhollasitacalacaladdhastadaṇḍodyatāstraiścakrādyairbhīṣaṇāsyaiścaraṇacaraṇavacohāsahuṅkāraghoraiḥ
utcchinnābhinnaśaktasphuṭitavidalitāraṃścūrṇitadhvastagāvān (1)
dhyāyedvetālabhūtagrahaduritapiśācārināgādirogān
26.46
pūrvaṃ sthāne hṛṣīkeśamantrayuktaṃ vidhānavit
viśvarūpātmakaṃ japyādāṣṇavaṃ mūlamantrakam
26.47
yojayitvā japet paścāt cakrādiṣu yathākramam
caturṣu caturaḥ pādān gītāviṣṭuptsamudbhavān
26.48
pūrṇeṣu ṣoḍaśasvevamādyaṃ pādaṃ varāhake
dvitīyaṃ nārasiṃhe ca tṛtīyaṃ gārur̤e punaḥ
26.46-2
caturthaṃ cakramantre ca yojayitvā japet sudhīḥ
mantraṃ sudarśanaṃ cetyamimamaṣṭākṣaraṃ manum
saṃyojya kṛcchre mahati japenmanvī vidhānavit
26.50
atha prayogāttaramāha
āgneye vakṣyamāṇena vidhānena samāhitaḥ
sikatopalacūrvvādīn sādhayedatha taiḥ kriyām
26.51
vāstau pure vā grāme vā vidadhyādviṣaye'pi vā
madhye ca ṣor̤aśāśānte khanedaṣṭādaśāvaṭān
26.52
aṣṭādaśantu cakrasya (1) vidadhyāt purato'vaṭam
hastāgādhāṃ(2)stathāyāmāṃścaturasrān samantataḥ
26.53
anyonyatassaṃkramārthaṃ śuddhān mārgān vidhāya ca
gomayenopalipyaitānānīya sthāpya vastvapi
26.54
śuklapuṣkarapatreṣu nidadhyādviṃśatiṣvapi
tato madhyagakuṇḍasya praviśya purato guruḥ
26.55
tadantariṣṭvā pīṭhañca tatra yantramanusmaran
sthāpayedvaiṣṇave sthāne viśvarūpadhiyā sudhīḥ
26.56
tataḥ krameṇa cakrādīn dikkuṇḍeṣu caturṣvapi
punaḥ śaṅkhādikāṃstadvat kuṇḍeṣvastrāśriteṣvapi
26.57
tathā daṇḍādikānaṣṭau chidrāśāsu prakalpayet
madhye punaradhaścorddhaṃ kaulakesariṇau yajet
26.58
cakre'sya prāktane kuṇḍe sthāpayeddinatāsutam
tataḥ samasthalīkṛtya kramāt samupalipya ca
26.59
pratyagāsanamāsīno madhyagasthaṇḍile sthite
yantre kāñcanapaṭṭasthe pūjayet pūrvvavat prabhum
26.60
vāditraghoṣabahula nivedyānnaṃ (3) yathākramam
hunecca pūrvvasandiṣṭairdravyaiḥ pūrvvoktamānataḥ
26.61
āśropāśāntarāśāsu baliṃ dadyānniśīthinaḥ
kramāccakrādimūrttīnāṃ pañcakṛtvo'ndhasā sudhīḥ
26.62
tata udvāsya deveśaṃ pūjāṃ parisamāpya ca
dattvā suvarṇavāsāṃsi gurave brāhmaṇānapi
26.63
pratarpya vibhavaiḥ samyak bhojayeddevatādhiyā
tatropasargā naśyanti naranārīmahīsthitāḥ
26.64
grahakṣudrapiśācādyā nekṣante tāndigaṃ bhayāt
aśmapātādikā ye ca bhayā naśyanti te'cirāt
26.65
śasyarddhirgosamiṛddhiśca prajñāvṛddhiśca jāyate
dhanadhānyasamṛddhiśca varddhate tatkulaṃ kramāt
dāridryaroganirmuktaṃ sukhamābhūtasaṃplavam
26.66
rakṣobhirakṣatabalairasuraiśca daityaiḥ
sarvvaiḥ samudyatamahāstradharaiḥ parītam
viṣṇostu pañjaramidaṃ prabhajantamavyāt
sākṣādapīndrasamare'tra jane kathā kā
Linked texts (2)
- Prapañcasāratantra — Śaṅkara, Sanskrit
- Prapañcasārasaṃgraha — Gīrvāṇendra Sarasvatī 1505, Sanskrit