Tattvacintamani of Purnananda 3.8
Tattvacintāmaṇi 3.8
- Language
- Sanskrit
3.8.1
caturviṃśatitamaḥ prakāśaḥ
3.8.2
[devatāstavapāṭhanirṇayaḥ]
3.8.3
athocyate devatāyāḥ stavapāṭhavinirṇayaḥ |
3.8.4
[pāṭhasyāvaśyakatā]
3.8.5
na mānasaṃ bhavet stotraṃ vācikantu praśasyate || 1 ||
3.8.6
[pāṭhaniyamaḥ]
3.8.7
ante ca praṇavaṃ dadyādityuvācādipūrvakam |
sarvatra pāṭhe vijñeyamanyathā viphalaṃ bhavet |
śuddhenānanyacittena paṭhitavyaṃ prayatnataḥ || 2 ||
3.8.8
[pustakasyādhārasthāpananiyamaḥ]
3.8.9
ādhāre sthāpayitvā tu pustakaṃ prajapet sudhīḥ |
3.8.10
[haste pustakasthāpane doṣaḥ]
3.8.11
hastasaṃsthāpanādeva yasmādalpaphalaṃ bhavet || 3 ||
3.8.12
[pustakalekhakanirṇayaḥ]
3.8.13
na svayaṃ likhitaṃ tacca kṛtinā likhitaṃ paṭhet |
abrāhmaṇena likhitaṃ taccāpi viphalaṃ bhavet || 4 ||
3.8.14
[kalau sādhāraṇamanuṣyādikṛtastavapāṭhaniṣedhaḥ]
3.8.15
na ca svayaṃkṛtaṃ stotramanyenāpi kṛtaṃ na ca |
yasmāt kalau na praśastamṛṣibhirbhāṣitaṃ paṭhet || 5 ||
3.8.16
[ṛṣicchanda-ādīnāṃ pāṭhaḥ karttavyaḥ]
3.8.17
ṛṣicchandādikaṃ nyasya paṭhet stotraṃ vicakṣaṇaḥ || 6 ||
3.8.18
p. 844) [prathamaṃ sahasranāmapāṭhaḥ]
3.8.19
yasya yasya ca devasya tasya tasya sahasrakam |
paṭhitvā prathamaṃ mantrī tasya stotraṃ tataḥ paṭhet || 7 ||
3.8.20
saṃhitājapane stotraṃ śubhaṃ prāpya samāpayet |
3.8.21
[adhyāyamadhye pāṭhavirāmo na karttavyaḥ]
3.8.22
adhyāyaṃ prāpya viramenna tu madhye kadācana |
kṛte virāme madhye tu adhyāyādiṃ punarjapet || 8 ||
3.8.23
[balidānavidhikathanam]
3.8.24
athāto balidānasya vidhānamatra vakṣyate |
camaraḥ kṛṣṇasāraśca matsyo meṣaśca śūkaraḥ || 9 ||
3.8.25
mahiṣo vānaraḥ khaḍgo balirmeṣādito bhavet |
kṛṣṇacchāgadvayaṃ dadyāt paścāddadyānmahābalim || 10 ||
3.8.26
[chāgalasya ṣaḍvidhatvakathanam]
3.8.27
śvetaḥ kṛṣṇo lohitaśca kapilaścitrapāṇḍarau |
ṣaḍvidhaśchāgalaḥ prokto gṛhasthānāṃ paro baliḥ || 11 ||
3.8.28
[balīnāmuttamamadhyamādhamatvakathanam]
3.8.29
uttamau śvetakṛṣṇau ca madhyamau citrapāṇḍarau |
lohitaḥ kapilaścaiva kaniṣṭhaḥ parikīrttitaḥ || 12 ||
3.8.30
trimāsāt parataścaiva yāvadekantu vatsaram |
kṛṣṇo vā śvetataruṇaḥ praśasto balirucyate || 13 ||
3.8.31
ṣaṇmāsāt parataścaiva yāvad varṣadvayaṃ bhavet |
uttamo'sau baliḥ proktastasmāddhīno'dhamaḥ smṛtaḥ || 14 ||
3.8.32
p. 845) [tyājyabaliḥ]
3.8.33
kṛṣṇavarṇo baliryastu śvetapuccho yadā bhavet |
chāgalaṃ tādṛśaṃ vidvān dūrataḥ parivarjayet || 15 ||
3.8.34
evaṃ site kṛṣṇapucche varjayenmatimān naraḥ || 16 ||
3.8.35
ākṛṣṇavarṇo yaśchāgaḥ pṛṣṭhavaṃśe sito yadi |
praśastaṃ taṃ vijānīyād viparītantu varjayet || 17 ||
3.8.36
[khañjādīnāṃ balau tyājyatā]
3.8.37
khañjaṃ kāṇaṃ tathā kubjaṃ sacchidraṃ vyādhisaṃyutam |
viṣāṇadantarahitaṃ varjayettu vicakṣaṇaḥ || 18 ||
3.8.38
[uttamamahiṣabaliḥ]
3.8.39
pañcābdaṃ māhiṣaṃ śvetaṃ praśastaṃ parikīrttitam |
3.8.40
[adhamamahiṣabaliḥ]
3.8.41
sa eva mahiṣaḥ kṛṣṇaḥ pāṇḍaraścādhamo baliḥ || 19 ||
3.8.42
[baliṣu pakṣiṇāṃ praśastatā]
3.8.43
pakṣiṇastu praśastāḥ syuḥ sarve varṇāḥ suśobhanāḥ |
tripakṣāt parataścaiva hīne cāpi vivarjayet || 20 ||
3.8.44
[baliviśeṣeṇa devatātṛptikālakathanam]
3.8.45
manuṣyaiḥ koṭivarṇāṇi tṛptiṃ gacchanti devatāḥ |
gaṇḍairvarṣasahasrāṇi mahiṣaiḥ śaradāṃ śatam || 21 ||
3.8.46
chagalairvatsarādūrddhvaṃ dvādaśābdaṃ daśābdakam |
pūrṇasāṃvatsareraiva trivarṣaṃ kacchapena tu || 22 ||
3.8.47
varāheṇa tu pañcāśattadarddhaṃ cāmareṇa tu |
abdaikaṃ godhikābhiśca ṣaṇmāsaṃ gātraśoṇitam || 23 ||
3.8.48
p. 846) pāyasenāpi ṣaṇmāsaṃ tṛptiṃ gacchanti devatāḥ || 24 ||
3.8.49
[strīpaśubalidānaniṣedhaḥ]
3.8.50
na dadyāt strīpaśormāṃsaṃ havyakavye viśeṣataḥ |
3.8.51
[home māṃsanirūpaṇam]
3.8.52
home bukkāgrajaṃ māṃsaṃ saromañcārddharātrake || 25 ||
3.8.53
siṃhavilvākṛtiñcaiva vastu ca pūgameva ca |
bukkāgramāṃsamānaṃ syāllulāpasya narasya ca || 26 ||
3.8.54
tathā pramāṇamātraṃ syādajasya vadanasya ca |
dhātakīphalamānantu godhikāyā itīritam || 27 ||
3.8.55
etadāmamayasyaiva bharjite mānavarjitam |
hīnendriyapaśormāṃsaṃ dūrataḥ parivarjayet || 28 ||
3.8.56
[māṃsahome kālaniyamaḥ]
3.8.57
divā na juhuyānmāṃsaṃ sandhyāyāṃ sāvasānake |
brāhmye muhūrte juhuyādathavā sandhiparvasu || 29 ||
3.8.58
ekena ca sahasraṃ syād dviguṇaṃ cārddharātrake |
brāhmye muhūrtte dviguṇaṃ sandhyāyāñca caturguṇam |
parvasandhau śataguṇaṃ tithisandhau śatottaram || 30 ||
3.8.59
kāmye ca juhuyānmāṃsaṃ puraścaraṇaśeṣakaiḥ |
yonyāvaṭe śataguṇaṃ sthaṇḍile'pi na cācaret || 31 ||
3.8.60
[balyutsargaprakāraḥ]
3.8.61
atha saṃprokṣaṇaṃ kṛtvā baliṃ samutsṛjed budhaḥ |
svayaṃ pūrvamukho bhūtvā baliṃ kuryādudaṅmukham || 32 ||
3.8.62
p. 847) athavaitadvyatyayaḥ syāt sindūrādyairalaṅkṛtam |
arghyapātrodakaiḥ śuddhairmūlena prokṣayettriśaḥ || 33 ||
3.8.63
[paśusnāpanamantraḥ]
3.8.64
oṃ vārāhī yamunā gaṅgā kāratoyā sarasvatī |
kāverī candrabhāgā ca sindhubhairavasāgarāḥ |
ajasnāne maheśāni sānnidhyamiha kalpaya || 34 ||
3.8.65
oṃ paśupāśavināśāya hemakūṭasthitāya ca |
parāparāya parameṣṭhine hū/ kārāya ca mūrttaye || 35 ||
3.8.66
oṃ sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt |
sa bhūmiṃ sarvato vṛtvā atyatiṣṭhaddaśāṅgulam || 36 ||
3.8.67
vilvapatrodakairebhiḥ prokṣaṇaṃ kārayedpi |
triśaḥ saṃpūjayettañca tatreṣṭaṃ gandhacandanaiḥ || 37 ||
3.8.68
tato nirīkṣya taṃ mantrī paṭhet karapuṭaṃ svayam || 38 ||
3.8.69
[balipraṇāmamantraḥ]
3.8.70
chāga tvaṃ balirūpeṇa mama bhāgyādupasthitaḥ |
praṇamāmi tataḥ sarvarūpiṇaṃ balirūpiṇam || 39 ||
3.8.71
caṇḍikāprītidānena dāturāpadvināśanam |
cāmuṇḍābalirūpāya bale tubhyaṃ namo'stu te || 40 ||
3.8.72
yajñārthe paśavaḥ sṛṣṭāḥ svayameva svayambhuvā |
atastvāṃ ghātayiṣyāmi tasmād yajñe vadho'vadhaḥ || 41 ||
3.8.73
[balimūrddhni mantrajapaḥ]
3.8.74
vāṅmāyākamalābījaistanmūrddhni trirmanūn japet || 42 ||
3.8.75
p. 848) tato baliṃ samutsṛjya kāmyaṃ kṛtvā viśāladhīḥ |
ānīya khaḍgaṃ purato gandhādibhiḥ samarccayet || 43 ||
3.8.76
[khaḍgadhyānam]
3.8.77
kṛṣṇaṃ piṇākapāṇiñca kālarātrisvarūpiṇam |
ugraṃ raktāsyanayanaṃ gandhānulepanam || 44 ||
3.8.78
raktāmbaradharañcaiva pāśahastaṃ kuṭumbinam |
pibamānañca rudhiraṃ bhuñjānaṃ kravyasaṃhatim || 45 ||
3.8.79
[khaḍgapūjāmantraḥ]
3.8.80
iti dhyātvā yajet tañca mantreṇānena yājakaḥ |
rasanā tvaṃ caṇḍikāyāḥ suralokaprasādaka || 46 ||
3.8.81
māyādvayaṃ khaḍgapadaṃ kāli kāli padantataḥ |
vajreśvarī tato lauhadaṇḍāyai ṅe'ntāṃ namaḥ padam || 47 ||
3.8.82
kūrccabījaṃ likhet khaḍge sindūracandanādinā |
devyā bījaṃ likhettatra pūjayitvā namaścaret || 48 ||
3.8.83
iti dhyātvā sādhakastu namaskāraṃ samācaret || 49 ||
3.8.84
[khaḍganamaskāramantraḥ]
3.8.85
asirviśasanaḥ khaḍgastīkṣṇadhāro durāsadaḥ |
śrīgarbho vijayaścaiva dharmapāla namo'stute || 50 ||
3.8.86
tataḥ khaḍgaṃ gṛhītvā tu devatārasanādhiyā |
abhimantrya ca mūlena vakṣyamāṇena ca svayam || 51 ||
3.8.87
p. 849) viṣaṃ māyādvayaṃ kāliyugaṃ vikaṭarūpataḥ |
daṃṣṭre sphe/ sphe/ tato brūyāt phetkāriṇīti khādaya || 52 ||
3.8.88
dvitayaṃ chedayayugaṃ sarvān duṣṭāṃstataḥ param |
mārayadvitayaṃ paścādajaṃ khaḍgena chindhiyuk || 53 ||
3.8.89
kāli kāli kicidvandvaṃ pibayugrudhiraṃ padam |
sphrau/ sphrau/ kiliyugaṃ kāliyugmamityabhimantraṇe |
3.8.90
[baliskandhe khaḍganiyojanamantraḥ]
3.8.91
hū/ hū/ phaḍiti mantreṇa skandhe khaḍgaṃ niyojayet || 54 ||
3.8.92
[khaḍgalakṣaṇakathanam]
3.8.93
atha vakṣyāmi khaḍgānāṃ lakṣaṇaṃ tantravartmanā |
yena saṃchedanenāpi sādhakaḥ siddhimālabhet || 55 ||
3.8.94
[candrahāsalakṣaṇakathanam]
3.8.95
sarveṣāmuttamaḥ khaḍgaścandrahāsaḥ sukhāvahaḥ |
pañcāśadaṅgulaiḥ kāryaḥ kiṃvā tālatrayeṇa tu || 56 ||
3.8.96
[khaḍgam karabīraphalākārādikathanam]
3.8.97
karabīraphalākāraḥ kiṃvā padmadalākṛtiḥ |
athavā kubjakaḍgena bhedayet khalu sādhakaḥ || 57 ||
3.8.98
52-54 | viṣamiti | tathāca - oṃ hrī/ hrī/ kāli kāli vikaṭarūpadaṃṣṭre spheṃ spheṃ
phetkāriṇi khādaya khādaya chedaya chedaya sarvān duṣṭān māraya māraya ajaṃ khaḍgena
chindhi chindhi kāli kāli kici kici piva piba rudhiraṃ sphrau/ sphrau/ kili kili kāli kāli hū/ hū/
phaṭ iti mantreṇa baleḥ skandhe khaḍgaṃ sthāpayet ityarthaḥ |
3.8.99
p. 850) [balicchedane dātrādīnāṃ vidhiḥ]
3.8.100
mahābalīnāṃ sarveṣāṃ dātramatra prakīrttitam |
3.8.101
[churikādinā chedananiṣedhaḥ]
3.8.102
karttṛkayā kṣureṇāpi chindyācchurikayā na ca || 58 ||
3.8.103
kuṭhāraparaśubhyāṃ vā bhedayenna kadācana |
3.8.104
[tīkṣṇakhaḍgena chedanakathanam]
3.8.105
chedayettīkṣṇakhaḍgena acchidreṇa mukhena ca || 59 ||
3.8.106
nākāśe cchedayettantu same deśe śucau tathā |
chedayedaniśaṃ śastaṃ baliṃ pūrvamukhaṃ śubham |
udaṅmukhaḥ svayaṃ netrabījenaiva tu sādhakaḥ || 60 ||
3.8.107
[chāgādipaśūnāṃ pūrvābhimukhena cchedanam]
3.8.108
chāgalādipaśūnāñca viparītamukhena tu |
3.8.109
[balicchedakakathanam]
3.8.110
prahārāṇāñcādhikārī teṣāmevaṃ vidhīyate || 61 ||
3.8.111
svayaṃ vā bhrātṛputro vā bhrātā vā suhṛdeva vā |
sapiṇḍaśchedayed vāpi śuddhāntaḥkaraṇo yadi || 62 ||
3.8.112
[ripuprabhṛtyanupayuktānāṃ kathanam]
3.8.113
na ripuṃ nāṅgahīnaṃ vā na kāṇaṃ nāpi kubjakam |
na yojayecchatrupakṣaṃ balicchedanakarmaṇi || 63 ||
3.8.114
60 | nākāśe iti | śūnyasthāne baliṃ na cchedayet | netrabījena vauṣaṭ itimantreṇa |
3.8.115
p. 851) [digviśeṣe balermastakapatane phalaviśeṣaḥ]
3.8.116
yadi vāyavyadigbhāge nair-ṛte dakṣiṇe'pi vā |
mastakaṃ patate caiva hānimatra vinirddiśet || 64 ||
3.8.117
śeṣeṣu dikṣu sarvāsu vidikṣu ca phalaṃ śṛṇu |
pūrvottaravidigbhāge patate yadi mastakam |
sarvasampatkaraṃ vidyād rājñāṃ rājyaṃ vinirdiśet || 65 ||
3.8.118
bhramitvā dakṣiṇenāpi yadā patati vai śiraḥ |
tadā siddhiñca māsānte vāmakarṇe vipad bhavet || 66 ||
3.8.119
rājñāmagnau tathā hānirgṛhasthānāṃ śubhaṃ bhavet || 67 ||
3.8.120
aiśānyamadhyayoścaiva patate yadi mastakam |
tadā svalpena kālena sarvasiddhirbhaved dhruvā || 68 ||
3.8.121
chinnaṃ śiro nipatitaṃ sahāsyaṃ yadi dṛśyate |
vibhūtiṃ tasya jānīyādrājñāṃ rājyaṃ vinirddiśet || 69 ||
3.8.122
ekavāre bhavet siddhirdvivāre hānirucyate |
gṛhasthānāṃ vijānīyādrājñāntu viparītakam || 70 ||
3.8.123
[balicakṣuṣi aśrudarśanaphalam]
3.8.124
yadāśru dṛśyate netre tadā hāniṃ vinirddiśet |
3.8.125
[dantānāṃ kaṭakaṭāśabdaśravaṇaphalam]
3.8.126
yadā kaṭakaṭāśabdo dantānāṃ śrūyate kvacit |
tadā tu maraṇaṃ vidyāddhāniṃ vā tatra nirddiśet || 71 ||
3.8.127
67 | rājñāmiti | agnau pūrvadakṣiṇakoṇe |
3.8.128
p. 852) [baliśiraḥsthāpanam]
3.8.129
dadyādrākṣasadigbhāge mantrī baliśiraḥ svayam |
3.8.130
[raktapātrasthāpanam]
3.8.131
taddakṣiṇe raktapātraṃ viparītaṃ na saṃdadet || 72 ||
3.8.132
mahābalīnāṃ vāyavye pradadyāt sādhakottamaḥ |
balīnāmarisaṃjñānāṃ śirāṃsi purato dadet || 73 ||
3.8.133
devasya sammukhaṃ kṛtvā cchinnabhāgān prakalpayet |
tadeva śastaṃ jānīyānmadhyamaṃ viparītakam || 74 ||
3.8.134
kīlakānte nyasecchirṣaṃ yathā kampo na jāyate |
3.8.135
[balimastakopari dīpadānam]
3.8.136
śirṣopari jvaladdīpaṃ pradadyāccandanokṣitam || 75 ||
3.8.137
ghṛtena sārvabhaumaḥ syāttaile siddhiñca vindati |
sūtravarttīn pradadyād vā vastravarttyā pradṛśyate || 76 ||
3.8.138
[varttikāpramāṇam]
3.8.139
aṅguṣṭhasya pramāṇantu dīrghe caiva ṣaḍaṅgulam |
kārpāsasūtrairvā dadyādekaviṃśatisūtrakaiḥ || 77 ||
3.8.140
sugandhagarbhaistat kuryāt karpūrāgurucandanaiḥ || 78 ||
3.8.141
[grāhādīnāṃ śirasi dīpadānaniṣedhaḥ]
3.8.142
grāhāṇāṃ kacchapānāñca godhāyāśca viśeṣataḥ |
matsyānāmapi pakṣiṇāṃ na dīpaṃ dāpayecchire || 79 ||
3.8.143
[dīpasya dīrghakālajvalanaphalam]
3.8.144
śīrṣopari jvaladdīpo yāvatkālaṃ pravarttate |
tāvatkālaṃ vaset svarge tasmād yatnena dāpayet || 80 ||
3.8.145
p. 853) lomadāhodbhavaṃ gandhaṃ dhyātvā devī prasīdati |
tasmin saṃvarddhayeddevīṃ tasmāt pātraṃ vivarjayet || 81 ||
3.8.146
nirvāṇe mṛtyumāpnoti nīyamāne pradīpake |
na kṣīraśoṇitaṃ dadyānna cājyañca kadācana || 82 ||
3.8.147
śarkarākṣatadūrvādi pradadyāttrirmahāśatam |
saindhavaṃ śṛṅgaverañca kadalyāḥ phalameva ca || 83 ||
3.8.148
pātayenmadhurāṇāñca śṛtamuddiśya sādhakaḥ |
baliḥ pradāne tūddiṣṭo vārāhīsaṃhitākramāt || 84 ||
3.8.149
iti śrīpūrṇānandaparamahaṃsaviracite śrī-tattvacintāmaṇau caturviṃśatitamaḥ prakāśaḥ || 24 ||
Linked texts (11)
- Kulamuktikallolinī — Sanskrit
- Puraścaryārṇava — Sanskrit
- Kaularahasya — Sanskrit
- Śāktapramoda — Sanskrit
- Tārābhaktitaraṅgiṇī — Sanskrit
- Merutantra — Gommaṭa, Sanskrit
- Agnikāryapaddhati — Sanskrit
- Dīkṣāprakāśa — Sanskrit
- Jayasīṃhakalpadruma — Ratnākara 1688, Sanskrit
- Bhagavantabhāskara — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- Varṣakriyākaumudī — Govindānanda Kavikaṅkaṇa 1510, Sanskrit