<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva.kamika.mrgendra*alt.1.100 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Religious Traditions](https://indike.org/pramana/in.sampradaya) › [Śaiva traditions](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva) › [Śaiva and Śākta scriptures (Mantramārga)](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama) › [The ten Śivāgamas](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva) › [Kāmikāgama](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva.kamika) › [Mṛgendra](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva.kamika.mrgendra) › [Mrgendra Agama](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva.kamika.mrgendra*alt) › 1.100

# Mrigendra 1.100

Mṛgendra (another edition) 1.100

- **Language:** Sanskrit

### [1.100](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva.kamika.mrgendra*alt.1.100)

na kila tathāvidhavyatyayadaśāvirahitaparamaparokṣavapuṣaḥ  
prakṛṣṭātiśayaiśvaryopapannajñānānandamahimno devatāviśeṣasya  
sādhakaṃ kimapi pramāṇaṃ pratibhāti | tathāhi - aparokṣatvena  
sakalapramāṇajyeṣṭhasya pratyakṣapramāṇasya tāvannāsau gocaraḥ na  
hyatīndriyagrahaṇakṣamatvaṃ pratyakṣasya sambhavati | atha  
vyavahitaviprakṛṣṭārthaviṣayaṃ yogipratyakṣaṃ tatsattāniścāyakamiti cet | tanna  
| yato'smadādyatīndriyārthadarśino yoginassūkṣmādiviṣayaṃ tatpratyakṣaṃ  
tena ceśvarassākṣātkiyata iti sarvametadanupapannaṃ pramāṇābhāvāt |  
atīndriyo'tīndriyārthadarśī ca kaścitsādhayitumiṣṭaḥ | tasya  
tathāvidhapuruṣapratyakṣeṇāsiddhena sādhanaṃ prāmāṇikasyāpi bhavataḥ  
kimiti na trapāvaham | nanvastyatrānupahatasāmarthyamanumānam | tathāhi -  
jagadidamurvīparvatasaritsamudrādidharmikāryamiti sādhyo dharmaḥ |  
sāvayavatvāt | yadyatsāvayavaṃ tattatkāryaṃ yathā  
valabhiprākārapuṣkariṇyādi vipakṣavyāvṛttaścāyaṃ hetuḥ | yatra  
kilā''tmādau kāryatvaṃ nāsti tatra sāvayavatvamapi nāstīti | na cāsya  
hetorīśvaraśarīreṇānaikāntikatvam | yathāhurjaiminīyāḥ anekāntaścahetuste  
taccharīrādinā bhavet | iti | tasyā'pi  
tadicchākāryatvenāsmābhiriṣyamāṇatvāt | iti | siddhe ca jagataḥ kāryatve  
yadyatkāryaṃ tattadviśiṣṭajñānakriyopapannakartravinābhāvi  
ghaṭapaṭādikāryavat | kāryaṃ cedaṃ jagat | tasmādidamapi  
niratiśayajñatvakartṛtvasampannanirmātāraṃ gamayati | yaścātra nirmātā sa  
īśvara iti kimetanna pramāṇam | bhavedetatpramāṇaṃ yadyabādhitaṃ syāt |  
yāvatā paramāṇvindriyāderjagadbhāgasyāsiddhaṃ sāvayavatvamiti  
bhāgāsiddho'yaṃ hetuḥ | paramāṇūnāmacaitanye satyanekatvāt ghaṭādivat  
kāryatvamavyabhicārīti kila bhavatāmabhyupa-gamaḥ |  
yadapyetaddṛṣṭāntīkṛtaṃ valabhiprākārapuṣkariṇyādi  
tadgatamupādānasahakārikāraṇādyānuguṇyavaiguṇyanirvṛttasadasat-  
sanniveśaṃ sāvayavatvaṃ tadanyadeva tattatsanniveśavisadṛśamitaradeva hi  
mahīmahīdharādigataṃ sāvayavatvaṃ  
vastusādṛśyāvalambanapūrvakavyāptidarśanāhitasaṃskārācca  
tadanuguṇasādhyasādhanārthaṃ pramāṇikamiti pravartata iti yuktam | na  
punassāvayavatvaṃ śabdamātrasāmānyāśrayaṇena | yadāha dharmakīrtiḥ -

- [Previous: 1.99](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva.kamika.mrgendra*alt.1.99)
- [Next: 1.101](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva.kamika.mrgendra*alt.1.101)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva.kamika.mrgendra*alt.1)

## Commentaries (1)

- [Mṛgendravṛtti](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva.kamika.mrgendra*alt!narayanakantha.19) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva.kamika.mrgendra*alt.1.100](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva.kamika.mrgendra*alt.1.100) · Pramāṇa
