Brihadaranyaka 11
Bṛhadāraṇyaka 11
- Language
- Sanskrit
Contents
- 11.13 — 1 part
11.1
atha hainam̐ jāratkārava ārtabhāgaḥ papraccha | yājñavalkyeti hovāca,
kati grahāḥ, katyatigrahā iti | aṣṭau grahā aṣṭāvatigrahā iti | ya ete
aṣṭau grahā aṣṭāvatigrahāḥ, katame ta iti
11.2
ghrāṇo vai grahaḥ; so'pānenātigraheṇa gṛhītaḥ | apānena hi
gandhān jighrati
11.3
vāgvai grahaḥ; sa nāmnā'tigraheṇa gṛhītaḥ
vācā hi nāmānyabhivadati
11.4
jihvā vai grahaḥ; sa rasenātigraheṇa
gṛhītaḥ | jihvayā hi rasān vijānāti
11.5
cakṣurvai grahaḥ; sa
rūpeṇātigraheṇa gṛhītaḥ | cakṣuṣā hi rūpāṇi paśyati
11.6
śrotraṃ vai
grahaḥ; sa śabdenātigraheṇa gṛhītaḥ | śrotreṇa hi śabdāñchṛṇoti
11.7
mano vai grahaḥ; sa kāmenātigraheṇa gṛhītaḥ | manasā hi kāmān
kāmayate
11.8
hastau vai grahaḥ; sa karmaṇā'tigraheṇa gṛhītaḥ
hastābhyāṃ hi karma karoti
11.9
tvag vai grahaḥ; sa sparśena|tigraheṇa gṛhītaḥ| tvacā hi sparśān vedayate
ityete'ṣṭau grahā aṣṭāvatigrahāḥ
11.10
yājñavalkyeti hovāca, yadidaṃ sarva mṛtyorannam, kā svit sā
devatā yasyā mṛtyurannamiti | agnirve mṛtyuḥ; so'pāmannam | apa
punarmṛtyuṃ jayati, 1ya evaṃ veda
11.11
yājñavalkyeti hovāca, yatrāyaṃ puruṣo mriyate, udasmāt prāṇāḥ
krāmantyāho (3) neti| neti hovāca yājñavalkyaḥ, atraiva samavanīyante
sa ucchrayatyādhmāyatyādhmāto mṛtaśśete
11.12
yājñavalkyeti hovāca, yatrāyaṃ puruṣo mriyate, kimenaṃ na jahātīti| nāmeti
anantam̐ ^1ha vai nāma ; anantā viśve devāḥ | anantameva sa
tena lokaṃ jayati
11.13
yājñavalkyeti hovāca, yatrāsya puruṣasya mṛtasyāgniṃ vāgapyeti,
vātaṃ prāṇaścakṣurādityaṃ manaścandraṃ diśaḥśrotraṃ pṛthivīṃ śarīramākāśamātmauṣadhīrlomāni vanaspatīn keśāḥ, apsu lohitañca retaśca nidhīyate, kkāyaṃ
tadā puruṣo bhavatīti
āhara somya hastamārtabhāga ! āvāmevaitasya vediṣyāvo na nāvetat
sajanai ti | tau hotkramya mantrayāñcakrāte | tau ha yadūcatuḥ, karma haiva tadūcatuḥ
atha yat praśaśaṃsatuḥ, karma haiva tat praśaśaṃsatuḥ, puṇyo vai puṇyena karmaṇā
bhavati, pāpaḥ pāpeneti | tato ha jāratkārava ārtabhāga upararāma
11.13.p1
iti pañcamādhyāye dvitīyaṃ brāhmaṇam
Commentaries (1)
- Anubhūtiprakāśa — Mādhava, Sanskrit
Linked texts (4)
- Īśādiviṃśottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Śatapathabrāhmaṇa or Bṛhadāraṇyakabrāhmaṇa — Sanskrit
- Bṛhadāraṇyakopaniṣadbhāṣyavārttikasāra — Mādhava, Sanskrit
- Īśādyupaniṣadaḥ — Sanskrit