Pramāṇa · Search · About · API

Brihadaranyaka 31

Bṛhadāraṇyaka 31

Language
Sanskrit

Contents

31.1

evaṃ prāpte ucyate,
" darśayati ca"
śāṇḍilyavidyāmāha
satyasaṃkalpatvavaśitvarūpaguṇabhedāditi | satyasaṃkalpatvamagnirahasye śrutam
vaśitvādi iha bṛhadāraṇyake | kāṇvaśākhāyāṃ vaśitvāṃśānaśravaṇe'pi mādhyandine tadastīti
ubhayatrāpītyādi | ayamatra sūtrārthaḥ - evam = agnirahasya iva bṛhadāraṇyake'pi manomayatvādike samāne sati vaśitvādeśca satyasaṃkalpatvenaikyāt na vidyābheda iti | cetyatra samucceyasya
vaśitvāderapyadhyāhāraḥ | vaśitvādiguṇānāṃ satyasaṃkalpatvābhede'pi guṇāntarāṇāṃ samānatvābhāve
vidyaikyaṃ na syāditi samāna ityuktam | nanu śākhābhede guṇānāmaviśeṣāt vidyā na bhidyata iti
yuktam | śākhaikye tu guṇānāmaviśeṣe aviśeṣapunaśśravaṇarūpābhyāsād bheda eva vidyāyāḥ
siddhayet | agnirahasyabṛhadāraṇyakayorekavājasaneyaśākhāgatatvāditi kathaṃ sūtre abhedāditi
heturiha vidyaikyasādhaka iti cet - na - dhāraṇasaukaryāya samāsena nirdiṣṭameva viśadagrahaṇāya
vyāsena nirdiśyata ityasya loke dṛṣṭatayaḥ tadrītyā punaḥśravaṇasya sārthakyasaṃbhave aviśeṣapunaḥśravaṇaṃ
nāstīti sūtrakārāśayāt | idameva darśayitumadhikaraṇasārāvalau ihādhikaraṇe prathamaḥ ślokaḥ
tathā ca kvacit samāsena kvacid vyāsena ca nirdeśāt aviśeṣapunaḥśravaṇābhāvāt nābhyāsād bheda
iha pūrvapakṣīṣṭaḥ | apitu satyasaṃkalpatvavitatirūpatāyā vaśitvādau durjñānatvāt guṇabhedād
vidyābheda ityeveti mantavyam | tadihādhikaraṇapūrvapakṣastāvat tatratatra śrutānāṃ guṇānāṃ vibhinnatvena
virodhādvidyābheda iti | vivaraṇarūpatayā aikyād vidyaikyamiti siddhāntaḥ | vaśitvādeḥ satyasaṃkalpatvavitatirūpatvañcettham -
vidyud brahmetyāhuḥ| vidānādvidyut | vidyatyenaṃ pāpmano ya evaṃ veda
vidyud brahmeti | vidyuddhyeva brahma

31.1.p1

iti saptamādhyāye saptamaṃ brāhmaṇam

Commentaries (1)

Linked texts (1)