Pramāṇa · Search · About · API

Brihadaranyaka 7

Bṛhadāraṇyaka 7

Language
Sanskrit

Contents

7.1

yo ha vai śiśum̐ sādhānam̐ sapratyādhānam̐ sasthūṇam̐ sadāmaṃ veda, sapta ha
dviṣato bhrātṛvyānavaruṇaddhi
ayaṃ vāva śiśuryeo'yaṃ madhyamaḥ prāṇaḥ| tasyedamevā''dhānamidaṃ
pratyādhānaṃ prāṇassthūṇā'nnaṃ dāma

7.2

tametāssaptākṣitaya upatiṣṭhante| tadyā imā akṣan lohinyo rājayastābhirenaṃ rudro'nvāyatto'tha yā akṣannāpastābhiḥ parjanyo yā kanīnikā
tayā''dityo yatkṛṣṇaṃ tenāgniryacchuklaṃ tenendro'dharayainaṃ vartanyā pṛthivyanvāyattā dyauruttarayā | nāsyānnaṃ kṣīyate ya evaṃ veda

7.3

tadeṣa śloko bhavati—
arvāgbilaścamasa ūrdhvabudhnastasmin yaśo nihitaṃ viśvarūpam
tasyāsata ṛṣayassapta tīre vāgaṣṭamī brahmaṇā saṃvidānā || iti
arvāgbilaścamasa ūrdhvabudhna iti | idaṃ tacchiraḥ | eṣa hyarvāgbi
laścamasa ūrdhvabudhnaḥ
tasmin yaśo nihitaṃ viśvarūpamiti | prāṇā vai yaśo nihitaṃ viśvarūpam
prāṇānevadāha | tasyāsata ṛṣayassapta tīre iti | prāṇā vā ṛṣayaḥ | prāṇānetadāha | vāgaṣṭamī brahmaṇā saṃvidāneti | vāgyaṣṭamī brahmaṇā saṃvittā ¹

7.4

imāveva gautamabharadvājau ayameva gautamo'yaṃ bharadvājaḥ; imāveva
viśvāmitrajamadagnī ayameva viśvāmitro'yaṃ jamadagniḥ; imāveva vasiṣṭhakaśyapau ayameva vasiṣṭho'yaṃ kaśyapaḥ
vāgevātrirvācā hyannamadyate'ttirhavai nāmaitadyadattiriti | sarvasyāttā
bhavati, sarvamasyānnaṃ bhavati, ya evaṃ veda

7.1-2

dve vāva brahmaṇo rūpe mūrtañcaivāmūrtañca, martyañcāmṛtañca, sthitañca yacca,
sacca tyacca

7.2-2

tadetanmūrtaṃ yadanyad vāyoścāntarikṣācca; etanmartyametatsthitametatsat
tasyaitasya mūrtasyaitasya martyasyaitasya sthitasyaitasya sata eṣa raso ya eṣa
tapati | sato hyeṣa rasaḥ

7.3-2

athāmūrtaṃ vāyuścāntarikṣañca; etadamṛtametadyadetatyat | tasyaitasyāmūrtasyaitasyāmṛtasyaitasya yata etasya tyasyaiṣa raso ya eṣa etasmin maṇḍale
puruṣaḥ | tyasya hyeṣa rasa ityadhidaivatam

7.4-2

athādhyātmamidameva mūrtaṃ yadanyat prāṇācca yaścāyamantarātmannākāśaḥ; etanmartyametatsthitametatsat
tasyaitasya mūrtasyaitasya martyasyaitasya sthitasyaitasya sata eṣa raso yaccakṣuḥ
sato hyeṣa rasaḥ

7.5

athāmūrtaṃ prāṇaśca yaścāyamantarātmannākāśaḥ; etadamṛtametadyadetattyat
tasyaitasyāmūrtasyaitasyāmṛtasyaitasya yata etasya tyasyaiṣa raso yo'yaṃ
dakṣiṇe'kṣan puruṣaḥ | tyasya hyeṣa rasaḥ

7.6

tasya haitasya puruṣasya rūpaṃ yathā mahārajanaṃ vāso yathā pāṇḍvāvikaṃ
yathendragopo yathānyarciryathā puṇḍarīkaṃ yathā sakṛdvidyuttam
sakṛdvidyutteva havā asya śrīrbhavati ya evaṃ veda
athāta ādeśo neti neti | na hyetasmāditi netyanyat paramasti | atha
nāmadheyaṃ satyasya satyamiti | prāṇā vai satyam; teṣāmeṣa satyam

7.6.p1

iti caturthādhyāye tṛtīyaṃ brāhmaṇam

Commentaries (1)

Linked texts (1)