Pramāṇa · Search · About · API

Brihadaranyaka 9

Bṛhadāraṇyaka 9

Language
Sanskrit

Contents

9.1

iyaṃ pṛthivī sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasyai pṛthivyai sarvāṇi bhūtāni madhu,
yaścāyamasyāṃ pṛthivyāṃ tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo yaścāyamadhyātmaṃ śārīrastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedam̐ sarvam

9.2

imā āpassarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvāsāmapām̐ sarvāṇi bhūtāni madhu,
yaścāyamāsvapsu tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo yaścāyamadhyātmam̐ raitasastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedam̐ sarvam

9.3

ayamāgnassarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasyāgneḥ sarvāṇi bhūtāni madhu,
yaścāyamasminnagnau tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo yaścāyamadhyātmaṃ vāṅmayastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedaṃ
sarvam

9.4

ayaṃ vāyussarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasya vāyoḥ sarvāṇi bhūtāni madhu,
yaścāyamasmin vāyau tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo yaścāyamadhyātmaṃ prāṇastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedaṃ sarvam

9.5

11 ayamādityassarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasyādityasya sarvāṇi bhūtāni madhu,
yaścāyamasminnāditye tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo yaścāyamadhyātmaṃ cākṣuṣastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedam̐ sarvam

9.6

imā diśaḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvāsām diśa sarvaṇi bhūtāni madhu ;
yaścāyamāsu dikṣu tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo yaścāyamadhyātmam̐ śrautaḥ prātiśrutkastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedam̐
sarvam

9.7

ayaṃ candraḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasya candrasya sarvāṇi bhūtāni madhu ;
yaścāyamasmim̐ścandre tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo yaścāyamadhyātmaṃ mānasastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedam̐ sarvam

9.8

iyaṃ vidyut sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasyai vidyuta: (te) sarvāṇi bhūtāni
madhu ; yaścāyamasyāṃ vidyuti tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo yaścāyamadhyātmaṃ taijasastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedam̐
sarvam

9.9

ayam̐ stanayitnuḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasya stanayitnossarvāṇi bhūtāni
madhu ; yaścāyamasmim̐stanayitnau tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo yaścāyamadhyātmam̐
śābdassaurāstejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamida
brahmedam̐ sarvam

9.10

ayamākāśaḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasyākāśasya sarvāṇi bhūtāni madhu;
yaścāyamasminnākāśe tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo yaścāyamadhyātmam̐ hṛdyākāśastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedam̐ sarvam

9.11

ayaṃ dharmaḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasya dharmasya sarvāṇi bhūtāni madhu;
yaścāyamasmin dharme tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo yaścāyamadhyātmaṃ dhārmastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedam̐ sarvam

9.12

idam̐ satyam̐ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasya satyasya sarvāṇi bhūtāni madhu;
yaścāyamasmin satye tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo yaścāyamadhyātmam̐ sātyastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedam̐ sarvam

9.13

idaṃ mānuṣam̐ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasya mānuṣasya sarvāṇi bhūtāni madhu;
yaścāyamasmin mānuṣe tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo yaścāyamadhyātmaṃ mānuṣastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedam̐ sarvam

9.14

ayamātmā sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasyā''tmanaḥ sarvāṇi bhūtāni madhu ;
yaścāyamasminnātmani tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo yaścāyamātmā¹ tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedam̐ sarvam

9.15

sa vā ayamātmā sarveṣāṃ bhūtānāmadhipatiḥ sarveṣāṃ bhūtānām̐ rājā
tadyathā rathanābhau ca rathanemau cārāḥ sarve samarpitāḥ , evamevāsminnātmani
sarve prāṇāḥ sarve lokāḥ sarve devāḥ sarvāṇi bhūtāni sarva eta ātmānaḥ
samarpitāḥ

9.16

idaṃ vai tanmadhu dadhyaṅṅātharvaṇo'śvibhyāmuvāca
tadetadṛṣiḥ paśyannavocat—
tadvāṃ narā sanaye dam̐sa ugramāviṣkṛṇomi tanyaturna vṛṣṭim
dadhyaṅ ha yanmadhvātharvaṇo vāmaśvasya śīrṣṇā prayadīmuvāceti

9.17

idaṃ vai tanmadhu dadhyaṅṅātharvaṇo'śvibhyāmuvāca
tadetadṛṣiḥ paśyannavocatātharvaṇāyāśvinau dadhīce'śvyam̐ ( śviyam̐ ) śiraḥ pratyairayatam
sa vāṃ madhu pravocadṛtāyan tvāṣṭraṃ yadasrāvapi kakṣyaṃ vāmiti

9.18

idaṃ vai tanmadhu dadhyaṅṅātharvaṇo'śvibhyāmuvāca
tadetadṛṣiḥ paśyannavocatpuraścakre dvipadaḥ puraścakre catuṣpadaḥ
puraḥ sa pakṣī bhūtvā puraḥ puruṣa āviśaditi
sa vā ayaṃ puruṣaḥ sarvāsu pūrṣu puriśayo 'nānena kiñcanānāvṛtaṃ
²nānena kiñcanāsaṃvṛtam

9.18.p1

idaṃ vai tanmadhu dadhyaṅṅātharvaṇo'śvibhyāmuvāca
tadetadṛṣiḥ paśyannavocatrūpaṃ rūpaṃ pratirūpo babhūva tadasya rūpaṃ praticakṣaṇāya
indro māyābhiḥ pururūpa īyate yuktā hyasya harayaśśatā daśeti
ayaṃ vai harayo'yaṃ vai daśa ca śatāni sahasrāṇi bahūni cānantāni
ca | tadetad brahmāpūrvamanaparamanantaramabāhyamayamātmā brahma sarvānubhūrityanuśāsanam

9.18.p2

iti caturthādhyāye pañcamaṃ brāhmaṇam

Commentaries (1)