<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Āraṇyakas (forest texts)](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka) › Pravargya Brāhmaṇa of the Taittirīya Āraṇyaka

# Pravargya Brāhmaṇa of the Taittirīya Āraṇyaka (Pravargyabrāhmaṇa)

प्रवर्ग्यब्राह्मण

Brāhmaṇa-style exegesis of the Pravargya (heated-milk offering) transmitted as the fifth prapāṭhaka of the Taittirīya Āraṇyaka; edited and studied separately by Houben (1991).

- **Language:** Sanskrit
- **Date:** 800–500 BCE
- **Extent:** 122 passages, 3,409 words
- **Text:** partly digitised
- **Source:** archiveorg · Taittiriya Aranyaka; ed. Rajendralal Mitra; Bibliotheca Indica; Baptist Mission Press; 1872 · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…

## Contents

- [1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.1) — 7 parts
- [2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2) — 13 parts
- [3](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.3) — 9 parts
- [4](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.4) — 13 parts
- [5](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5) — 15 parts
- [6](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.6) — 12 parts
- [7](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.7) — 13 parts
- [8](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.8) — 11 parts
- [9](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.9) — 6 parts
- [10](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.10) — 6 parts
- [11](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.11) — 6 parts

## Text

### [1.1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.1.1)

śnanastanno māhāsīt | oṃ śāntiḥ śāntiḥ  
śāntiḥ | om  
(1)devā vai satramāsata | ṛddhiparimitaṃ yaśaskāmāḥ | te'bruvan | yannaḥ prathamaṃ yaśa ṛcchāt | sarveṣānnastatsahāsaditi | teṣāṃ kurukṣetraṃ vedirāsīt | tasyai  
khāṇḍavo dakṣiṇārdha āsīt | tūrghnamuttarārdhaḥ | parīṇajjaghanārdhaḥ | marava utkaraḥ

### [1.2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.1.2)

teṣāṃ makhaṃ vaiṣṇavaṃ yaśa ārchat(1) | (2)tan nya̍kāmayata | tenāpākrāmat | taṃ devā anvāyan | yaśo'varutsamānāḥ | tasyānvāgatasya | savyāddhanurajāyata  
dakṣiṇādiṣavaḥ | tasmādiṣudhanvaṃ puṇyajanma | yajñajanmā hi

### [1.3](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.1.3)

tamekam̐ santaṃ | bahvo nābhyadhṛṣṇuvan | tasmādekaṃmiṣudhanvinaṃ | bahvo'niṣudhanvā nābhidhṛṣṇuvanti(2)  
(3)so'smayata | ekaṃ mā santaṃ bahavo nābhyadharṣiṣuriti  
tasya̍ siṣmiyā̱ṇasya̱ tejo'pā̍krāmat| tadde̱vā oṣa̍dhīṣu  
nya̍mṛjuḥ | te śyā̱mākā̍ abhavan | smā̱yākā̱ vai nāmai̱te

### [1.4](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.1.4)

tat smā̱yākā̍nā̱m̐ smā̱yāka̍tvaṃ | tasmā̍ddīkṣi̱tenā̍pi̱  
gṛtya̍ smeta̱vya̍ṃ | teja̍so dhṛtyai̍(3) | (4)sa dhanu̍ḥ prati̱ṣkabhyā̍'tiṣṭhat | tā u̍pa̱dīkā̍ abruva̱n vara̍ṃ vṛṇāmahai | atha̍ va  
i̱mam̐ ra̍ndhayāma | yacca̱ kva̍ ca̱ khanā̍ma | tada̱po'bhi̱tṛ̍ṇadā̱meti̍ | tasmā̍dupa̱dīkā̱ yacca̱ kva̍ ca̱ khana̍nti | tada̱po'bhi̱tṛ̍ndanti

### [1.5](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.1.5)

vārai̍ vṛta̱m̐ hyausā̍ṃ | tasya̱ jyāmapyā̍dan | tasya̱ dhanu̍rvi̱prava̍māṇa̱m̐ śira̱ uda̍varttayat | tad dyāvā̍pṛthi̱vī anu̱prāva̍rttata | yat prāva̍rttata | tat pra̍va̱rgya̍sya prava̱rgya̍tvaṃ | yaṅghā̱m̐3  
ityapa̍tat | taddha̱rmasya̍ gha̱rmatvaṃ | ma̱hatā vī̱rya̍mapattaditi̍ | tanma̍hāvī̱rasya̍ mahāvī̱ratvaṃ

### [1.6](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.1.6)

yasyā̱ḥ samabha̍ran | tat sa̱mrājña̍ḥ sa̱mrāṭtva̍ṃ(4)  
(5)tam̐ sru̱taṃ de̱vatā̍stre̱dhā vya̍gṛhṇata | a̱gniḥ prā̱taḥsava̱naṃ | indro̍ mādyandi̱nam̐ sava̍naṃ | viśve̍ de̱vāstṛ̍tīyasa̱vana̍ | tenāpa̍śīrṣṇā ya̱jñena̱ yaja̍mānāḥ | nāśiṣo̍'vāru̍ndhata | na su̍va̱rgaṃ lo̱kamabhya̍jayan(5) | (6)te de̱vā  
a̱śvino̍vabruvan

### [1.7](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.1.7)

bhi̱ṣajau̱ vai stha̍ḥ | i̱daṃ ya̱jñasya̱ śira̱ḥ prati̍dhattamiti̍  
tāva̍brūtā̱ṃ vara̍ṃ vṛṇāvahai | graha̍ e̱va nāvatrāpi̍ gṛhyatāmiti̍ | tābhyā̍me̱tamā̍śvi̱nama̍gṛhṇan | tāve̱tadya̱jñasya̱  
śira̱ḥ pratya̍dhattāṃ(6) | (7)yat pra̍va̱rgya̍ḥ | tena̱ saśau̍rṣṇā ya̱jñena̱ yaja̍mānāḥ | avāśiṣo̍'rundhata | a̱bhi su̍va̱rgaṃ lo̱kama̍jayan || yat pra̍va̱rgya̍ṃ pravṛ̱ṇakti̍ | ya̱jñasyai̱va tacchira̱ḥ prati̍dadhāti | tena̱ saśī̍rṣṇā ya̱jñena̱  
yaja̍mānaḥ | avāśiṣo̍ rundhe | a̱bhi su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ ja̍yati | tasmā̍de̱ṣa ā̍śvi̱napra̍vayā iva | yat pra̍va̱rgya̍ḥ(7)

### [2.1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2.1)

u̱tkara̍ḥ(1), hi(2), e̱te(3), tṛ̱ndanti̍(4), ma̱hāvī̱ratvam(5), a̍bruvan(6), a̱jayan, sa̱pta ca̍(7)  
anu0 1  
atha dvitīyo'nuvākaḥ  
(1)sāvitraṃ juhoti prasūtyai | caturgṛhītena juhoti  
catuṣpādaḥ paśavaḥ | paśūnevāvarundhe | catasro diśaḥ  
dikṣveva pratitiṣṭhati(1) | (2)chandām̐si devebhyo'pākrāman  
na vo bhāgāni havyaṃ vakṣyāma iti | tebhya etaccaturgṛhītamadhārayan | puro'nuvākyāyai yājyāyai

### [2.2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2.2)

devatāyai vaṣaṭkārāya | yaccaturgṛhītaṃ juhoti  
chandām̐syeva tat prīṇāti | tānyasya prītāni devebhyo  
havyaṃ vahanti(2) | (3)brahmavādino vadanti | hotavyaṃ dīkṣitasya gṛhā3 ina hotavyā3miti | havirvai dīkṣitaḥ  
yajjuhuyāt | haviṣkṛtaṃ yajamānamagnau prardahyāt | yanna  
juhuyāt(3)

### [2.3](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2.3)

(4)yajñaparurantariyāt | yajureva vadet | na haviṣkṛtaṃ  
yajamānamagnau prardadhāti | na yajñaparurantareti(4) | (5)gāyatrī chandām̐syatya̍manyata | tasyai vaṣaṭ‌kāro̍'bhya̱yya śiro̍'cchinat | tasyai dvedhā rasaḥ parā̍patat | pṛthi̱vīmardhaḥ  
prāvi̍śat | pa̱śūnardha̍ḥ | yaḥ pṛthi̱vīṃ prāvi̍śat

### [2.4](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2.4)

sa khadi̱ro̍'bhavat | yaḥ pa̱śūn | so̍'jāṃ | yat  
khā̍di̱ryyabhrirbhava̍ti | chanda̍sāme̱va rase̍na ya̱jñasya śiraḥ  
sambha̍rati 5) | (6)yadau̍dumba̱rī | ūrgvau udumba̱raḥ | ūrjai̱va  
ya̱jñasya śiraḥ sambha̍rati | yadvai̍ṇa̱vī | tejo̱ vai ve̱ṇuḥ

### [2.5](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2.5)

teja̍sai̱va ya̱jñasya śiraḥ sambha̍rati | yadvai̍kaṅka̱tī  
bhā e̱vāva̍rundhe(6) | (7)de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ prasa̱va ityabhrimāda̍tte̱ prasū̍tyai | a̱śvino̍rbā̱hubhyā̱mityā̍ha | a̱śvinau  
hi de̱vānāma̍dhva̱ryū āstā̍ṃ | pū̱ṣṇo hastā̍bhyā̱mityā̍ha  
yatyai̍(7) | (8)vajra̍ i̱va vā e̱ṣā | yadabhri̍ḥ | a̱bhrira̍si̱  
nāri̍rasī̱tyā̍ha̱ śāntyai̍(8)

### [2.6](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2.6)

(9)adhvarakṛte̍vebhya̱ ityā̍ha | ya̱jño vā a̍dhva̱raḥ | ya̱jñakṛte̍vebhya̱ iti vāvaitadā̍ha(9) | (10)utti̍ṣṭha brahma̱ṇaspata  
ityā̍ha | bra̱hma̍ṇai̱va ya̱jñasya̱ śiro'cchai̍ti(10) | (11)praitu̱ brahma̍ṇa̱spati̱rityā̍ha | praityai̱va ya̱jñasya̱ śiro'cchai̍ti(11) | (12)prade̱vye̍tu sū̱nṛtetyā̍ha | ya̱jño vai sū̱nṛtā̍(12) | (13)accho  
vī̱rannarya̍ pa̱ṅktirā̍dhasa̱mityā̍ha

### [2.7](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2.7)

pā̱ṅkto hi ya̱jñaḥ(13) | (14)de̱vā ya̱jñaṃ na̍yantu na̱ ityā̍ha  
de̱vāne̱va ya̍jñani̱yaḥ ku̍rute(14)|(15)de̱vī dyā̍vāpṛthi̱vī anu̍  
memam̐sāthā̱mityā̍ha | ā̱bhyāme̱vānu̍mato ya̱jñasya̱ śira̍ḥ  
sambha̍rati(15) | (16)ṛ̱dhyāsa̍ma̱dya ma̱khasya̱ śira̱ ityā̍ha  
ya̱jño vai ma̱khaḥ | ṛ̱dhyāsa̍ma̱dya ya̱jñasya̱ śira̱ iti̱ vāvaitadā̍ha(16) | (17)ma̱khāya̍ tvā ma̱khasya̍ tvā śī̱rṣṇa ityā̍ha  
ni̱rddiśyai̱vaina̍m̐harati(17)

### [2.8](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2.8)

(18)tri̱rhara̍ti | traya̍ i̱me lo̱kāḥ | e̱bhya e̱va lo̱kebhyo̍  
ya̱jñasya̱ śira̱ḥ sambha̍rati | tū̱ṣṇīṃ ca̍tu̱rtham̐ ha̍rati | apa̍rimitāde̱va ya̱jñasya̱ śira̱ḥ sambha̍rati(18) | (19)mṛ̱tkha̱nāda̍graṃ harati | tasmā̱n mṛtkha̱naḥ krū̱radya̍tamaḥ(19) | (20)i̱yatyagre̍  
āsī̱rityā̍ha | a̱syāme̱vāccha̍ṃvaṭkāraṃ ya̱jñasya̱ śira̍ḥ  
sambha̍rati(20) | (21)ūrja̱ṃ vā e̱tam̐ rasa̍ṃ pṛthi̱vyā u̍pa̱dīkā udva̍hanti

### [2.9](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2.9)

yadvalmīka̍ṃ | yadva̍lmīkava̱pāsa̍mbhāro bhava̍ti | ūrja̍me̱va rasa̍ṃ pṛthi̱vyā ava̍rundhe | atho̱ śrotra̍me̱va | śrotra̱m̐  
hye̍tat pṛ̍thi̱vyāḥ | yadvalmīka̍ḥ(21) | (22)aba̍dhiro bhavati  
ya e̱vaṃ veda̍(22) | (23)indro̍ vṛ̱trāya̱ vajra̱muda̍yacchat | sa  
yatra̍ yatra̱ parākra̍mata

### [2.10](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2.10)

tannādhri̍yata | sa pū̍tīkasta̱mbe parā̍kramata | so̍'dhriyata | so̍'bravīt | ū̱tiṃ vai me̍dhā iti̍ | taddtīkā̍nāmūtīka̱tvaṃ | yaddtīkā̱ bhava̍nti | ya̱jñāyai̱voti̍ṃ da̍dhati(23) | (24)  
a̱gnijā a̍si pra̱jāpa̍te̱ reta̱ ityā̍ha | ya e̱va rasa̍ḥ  
pa̱śūn prāvi̍śat

### [2.11](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2.11)

tamevāvarundhe(24) | (25)pañcaite saṃbhārā bhavanti | pāṅkto  
yajñaḥ | yāvāneva yajñaḥ | tasya śiraḥ sambharati (25)  
(26)yad grāmyāṇāṃ paśūnāṃ carmaṇā sambharet  
grāmyān paśūñchucārpayet | kṛṣṇājinena sambharati  
āraṇyāneva paśūñchucārpayati | tasmāt samāvat paśūnāṃ  
prajāyamānānāṃ

### [2.12](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2.12)

āraṇyāḥ paśavaḥ kanīyām̐saḥ | śucā hyatāḥ(26)  
(27)lomataḥ sambharati | ato hyasya medhyaṃ(27) | (28)parigṭahyāryanti | rakṣasāmapahṛtyai | bahavo haranti | apacitimevāsmindadhati | uddhate sikatāpopte pariṃ śrite  
nidadhati śāntyai(28) | (29)madantībhirupasṛjati

### [2.12.p1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2.12.p1)

teja evāsmindadhāti(29) | (30)madhu tvā madhulā karotvityāha | brahmaṇaivāsmin tejo dadhāti(30) | (31)yadgrāmyāṇāṃ pātrāṇāṃ kapālaiḥ sam̐sṛjet | grāmyāṇi  
pātrā̍ṇi śucā'rpa̍yet | a̱rmaka̱pālaiḥ sam̐sṛ̍jati | e̱tāni̱ vā anu̍pajīva̱nīyā̍ni | tānye̱va śucā'rpa̍yati(31)

### [2.12.p2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2.12.p2)

32)śarka̍rābhiḥ sam̐sṛ̍jati dhṛtyai̍ | atho̱ śantvāyā̍(32

### [2.13](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2.13)

(33)a̱jalo̱maiḥ sam̐sṛ̍jati | e̱ṣā vā a̱gneḥ pri̱yā  
ta̱nūḥ | yada̱jā | pri̱yayai̱vaina̍nta̱nuvā̱ sam̐sṛ̍jati | atho̱  
teja̍sā(33) | (34)kṛ̱ṣṇāji̱nasya̱ loma̍bhiḥ sam̐sṛ̍jati  
ya̱jño vai kṛ̱ṣṇāji̱naṃ | ya̱jñenai̱va ya̱jñam̐ sam̐sṛ̍jati(34)

### [2.13.p1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2.13.p1)

yā̱jyāyai̍(1), na ju̍huyāt(2), ā̱viśa̍t(3),  
ve̱ṇāḥ(4), śāntyai̍(5), pa̱ṅktirā̍dhasa̱mityā̍ha(6), hara̍ti(7), di̱hanti̍(8), parā̱krāma̍t(9), ā̱viśa̍t(10),  
pra̱jāya̍mānānām̐(11), sṛjati(12), śantvāya̱, aṣṭau  
ca̍ 13 || anu0 2  
atha tṛtīyo'nuvākaḥ

### [2.13.p2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.2.13.p2)

1)pari̍śrite karoti | bra̱hma̱va̱rca̱sasya̱ pari̍gṛhītyai(1

### [3.1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.3.1)

(2)na ku̱rvanna̱bhipra̍āṇyāt | yat ku̱rvanna̱bhipra̍āṇyāt  
prā̱ṇāñchucā̍rpayet | apa̍hṛtya prāṇi̍ti | prā̱ṇānā̍ṃ gopīthā̍ya(2) | (3)na pra̍va̱rgya̍ṃ cādi̱tyaṃ cā̱ntare̍yāt | yada̍ntare̍yāt | du̱ścarmā̍ syāt

### [3.2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.3.2)

tasmā̱nnāntare̍tyaṃ | ā̱tmano̍ gopīthā̍ya(3) | (4)veṇu̍nā karoti | tejo̱ vai veṇu̍ḥ | teja̍ḥ pra̱vargya̍ḥ | teja̍sai̱va teja̱ḥ sama̍rddhayati(4) | (5)ma̱khasya̱ śiro̍'sītyā̍ha  
ya̱jño vai ma̱khaḥ | tasyai̱tacchira̍ḥ | yat pra̍va̱rgya̍ḥ

### [3.3](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.3.3)

tasmā̍de̱vamā̍ha(5) | (6)ya̱jñasya̍ pa̱de stha̱ ityā̍ha | ya̱jñasya̱ hyete pa̱de | atho̱ prati̍ṣṭhityai(6) | (7)gā̱ya̱treṇa̍ tvā̱  
chanda̍sā karomītyā̍ha | chando̍bhire̱vaina̍ṃ karoti(7)  
(8)tryu̱ddhiṃ ka̍roti | traya̍ i̱me lo̱kāḥ | e̱ṣāṃ lo̱kānāmāptyai̍(8) | (9)chando̍bhiḥ karoti

### [3.4](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.3.4)

vī̱rya̍ṃ vai chandā̍m̐si | vī̱ryeṇai̱vaina̍ṃ karoti(9) | (10)yaju̱ṣā vila̍ṃ karoti vyāvṛ̍ttyai(10) | (11)iya̍ntaṃ karoti  
pra̱jāpa̍tinā ya̱jñamu̱khena̱ sammi̍tam(11) | (12)iya̍ntaṃ karoti | ya̱jñapu̱ru̱ṣā sammi̍tam(12) | (13)iya̍ntaṃ karoti | e̱tāva̱dvai puru̍ṣe vī̱rya̍m | vī̱ryasa̍mmitam(13)

### [3.4.p1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.3.4.p1)

14)apa̍rimitaṃ karoti | apa̍rimitasyāva̍ruddhyai(14

### [3.5](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.3.5)

(15)pa̱ri̱grī̱vaṃ ka̍roti dhṛtyai̍(15) | (16)sū̱ryasya̱ hara̍sā śrāyetyā̍ha | yathā̱ yaju̱re̱vaitat(16) | (17)aśvaśa̱kena̍ dhūpayati  
prā̱jā̱pa̱tyo vā aśva̍ḥ sayo̍nitvāya̍(17) | (18)vṛṣṇo̱  
aśva̍sya niṣpa̱dasītyā̍ha | a̱sau vā ā̍di̱tyo vṛṣāśva̍ḥ  
tasya̱ chandā̍m̐si niṣpa̱t

### [3.6](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.3.6)

chando̍bhire̱vaina̍ṃ dhūpayati(18) | (19)a̱rciṣe̍ tvā śociṣe̱ tvetyā̍ha | teja̍ e̱vāsmi̍n dadhāti | vāru̱ṇībhīrhaḥ | mai̍triye̱āpaiti̱ śāntyai̍(19) | (20)siddhyai̱ tvetyā̍ha  
yathā̱ yaju̍re̱vaitat(20) | (21)de̱vastvā̍ savi̱todva̍patvityā̍ha | savi̱tṛpra̍sūta e̱vaina̱ṃ brahma̍ṇā de̱vatā̍bhirudva̍pati(21) | (22)apa̍camānaḥ pṛthi̱vyāmāśā̱ diśa̱ āpṛ̍ṇetyā̍ha

### [3.7](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.3.7)

tasmā̍da̱gniḥ sarvā̱ diśo'nuvibhā̍ti(22) | (23)utti̍ṣṭha  
bṛhan bha̍vo̱rddhasti̍ṣṭha dhru̱vastvamityā̍ha̱ prati̍ṣṭhityai(23)  
(24)īśva̱ro vā e̱ṣo'ndho bha̍vi̱toḥ | yaḥ pra̍va̱rgyamanvīkṣa̍te | sūrya̍sya tvā̱ cakṣu̍ṣānvī̍kṣa̱ ityā̍ha | cakṣu̍ṣo gopīthā̍ya(24) | (25)ṛ̱jave̍ tvā sā̱dhave̍ tvā sukṣi̱tyai tvā  
bhūtyai̱ tvetyā̍ha | i̱yaṃ vā ṛ̱juḥ | a̱ntari̍kṣam̐ sā̱dhu  
a̱sau su̍kṣi̱tiḥ

### [3.8](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.3.8)

diśo bhūtiḥ | imānevāsmai lokān kalpayati  
atho pratiṣṭhityai(25) | (26)idamahamamumāmuṣyāyaṇaṃ viśā  
paśubhirbrahmavarcasena paryūhamītyāha | viśaivenaṃ paśubhirbrahmavarcasena paryūhati(26) | (27)viśeti rājanyasya  
brūyāt | viśaivenaṃ paryūhati | paśubhiriti vaiśyasya  
paśubhirevenaṃ paryūhati(27) | (28)asūryaṃ pācamanāklṛptaṃ

### [3.9](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.3.9)

āklṛṇatti | devacākaḥ(28) | (29)ajakṣīreṇāklṛṇatti | paramaṃ vā etatpayaḥ | yadajakṣīraṃ | parameṇaivenaṃ  
payasāklṛṇatti(29) | (30)yajuṣā vyāvṛttyai(30) | (31)chandobhirāklṛṇatti | chandobhirvā eṣa kriyate | chandobhireva chandām̐syāklṛṇatti(31)|| (32)klṛndhi vācamityāha  
vācamevāvarundhe | klṛndhyūrjamityāha | ūrjamevāvarundhe  
klṛndhi havirityāha | havirevākaḥ(32) | (33)devapuraścarasaghyāsaṃ tvetyāha | yathā yajurevaitat(33)

### [4.1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.4.1)

syāt(1), yat pra̍va̱rgya̍ḥ(2), chando̍bhiḥ karoti̱(3),  
vī̱rya̍sammitaṃ(4), chandā̍m̐si niṣṣat(5), pṛ̱ṇotyā̍ha(6),  
sukṣi̱tiḥ(7), anā̍cchṛṇāṃ(8), chandā̍m̐ syācchṛ̍ṇatti(9),  
a̱ṣṭau ca̍ || anu0 3  
atha caturtho'nuvākaḥ  
(1)brahma̱n praca̍ṃriṣyāmo̱ hota̍rgha̱rmama̱bhiṣṭu̍hītyā̍ha  
e̱ṣa vā e̱tarhi̱ bṛha̱spati̍ḥ | yad bra̱hmā | tasmā̍ e̱va  
pra̍ti̱procya̱ praca̍ṃrati | ā̱tmano̱ nārtyai̍(1) | (2)ya̱māya̍  
tvā ma̱khāya̍ tvetyā̍ha | e̱tā vā e̱tasya̍ de̱vatā̍ḥ | tābhi̱re̱vaina̱m̐ sama̍rddhayati(2) | (3)mada̍ntībhiḥ prokṣati | teja̍  
e̱vāsmi̍n dadhāti(3)

### [4.2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.4.2)

(4)a̱bhi̱pūrva̍ṃ prokṣati | a̱bhi̱pūrva̍me̱vāsmi̱n tejo̍  
dadhāti(4) | (5)triḥ pro̍kṣati | tryā̍vṛ̱ddhi ya̱jñaḥ | atho̍  
medhyatvāya̍(5) | (6)hotā'nvāha | rakṣa̍sāmapa̍hatyai(6)  
(7)ana̍vānaṃ | prā̱ṇānā̱m̐ santa̍tyai(7) | (8)tri̱ṣṭubha̍: sa̱tīrgāya̱trīri̍vānvā̱ha

### [4.3](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.4.3)

gāya̱tro hi prā̱ṇaḥ | prā̱ṇame̱va yaja̍māne dadhāti(8)  
(9)santa̍tamanvāha | prā̱ṇānā̱mannādya̍sya̱ santa̍tyai | atho̱  
rakṣa̍sāmapa̍hatyai(9) | (10)yat pari̍mitā anubrū̱yāt  
pari̍mita̱mava̍rundhīta | apa̍rimitā̱ anvā̍ha | apa̍rimitasyāva̍ruddhyai(10) | (11)śiro̱ vā e̱tadya̱jñasya̍

### [4.4](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.4.4)

yat pra̍va̱rgya̍ḥ | ū̱rṅmuñjā̍ḥ | yanmauñjo ve̱do bhava̍ti  
ū̱rjeva ya̱jñasya̱ śira̱ḥ sama̍rddhayati(11) | (12)prā̱ṇāhu̱tīrju̍hoti | prā̱ṇāne̱va yaja̍māne dadhāti(12) | (13)sa̱pta ju̍hoti | sa̱pta vai śī̍rṣa̱ṇyā̍: prā̱ṇāḥ | prā̱ṇāne̱vāsmi̱n  
dadhāti(13) | (14)de̱vastvā̍ savi̱tā madhvā̍na̱ktityā̍ha

### [4.5](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.4.5)

teja̍sai̱vaina̍manakti(14) | (15)pṛ̱thi̱vīṃ tapa̍sastrāyasveti̍  
hira̍ṇya̱mupā̍syati | a̱syā ana̍tidāhāya(15) | (16)śiro vā e̱tadya̱jñasya̍ | yatpra̍va̱rgyaḥ | a̱gniḥ sarvā̍ de̱vatā̍ḥ  
pra̱la̱vānā̱dīṣyopā̍syati | de̱vatā̍sve̱va ya̱jñasya̱ śira̍ḥ  
prati̍dadhāti(16) | (17)apra̍tīśīrṇāgraṃ bhavati | e̱tad  
ba̍rhi̱rhyeṣaḥ(17)

### [4.6](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.4.6)

(18)a̱rcira̍si̱ śoci̱rasītyā̍ha | teja̍ e̱vāsmi̍n  
bra̱hma̱va̱rca̱saṃ da̍dhāti(18) | (19)sam̐sī̍dasva ma̱hām̐ asītyā̍ha | ma̱hān hye̍ṣaḥ(19) | (20) bra̱hma̱vā̱dino̍ vadanti  
e̱te vāva ta ṛ̱tvija̍ḥ | ye da̍rśapūrṇamā̱sayo̍ḥ | atha̍  
ka̱thā hotā̱ yaja̍mānāyā̱śiṣo̱ nāśā̍sta̱ iti̍ | purastā̍dā̱śīḥ khalu̱ vā a̱nyo ya̱jñaḥ | u̱pa̱ri̍ṣṭādāśīra̱nyaḥ(20)

### [4.7](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.4.7)

(21)anā̍dhṛ̱ṣyā pu̱rastā̱diti̱ yade̱tāni̱ yajū̍m̐ṣyā̱ha  
śīrṣata eva yajñasya yaja̍māna ā̱śiṣo'va̍rundhe(21) | (22)ā̱yuḥ pu̱rastā̍dāha | pra̱jāṃ da̍kṣiṇa̱taḥ | prā̱ṇaṃ pa̱ścāt  
śrotra̱mutta̍ra̱taḥ | viṣṭu̍timu̱pari̍ṣṭāt | prā̱ṇāne̱vāsmai̍  
samī̱co̍ dadhāti(22) | (23)īśva̱ro vā e̱ṣa diśo'nūnma̍ditoḥ | yaṃ diśo'nu̍ vyāsthāpa̱yanti̍

### [4.8](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.4.8)

mano̱raśvā̍si bhū̱ripu̍tre̱tīmā̱mabhimṛ̍śati | i̱yaṃ vai  
mano̱raśvā̍ bhū̱ripu̍trā | a̱syāme̱va prati̍tiṣṭha̱tyanu̍nmādāya(23) | (24)sūpasa̱do̍ me bhūyā̱ mā mā̍ him̐sī̱rityā̍hāhi̍m̐sāyai(24) | (25)ci̱ta̍ḥ stha parici̱ta ityā̍ha  
apa̍citime̱vāsmi̍n dadhāti(25) | (26)śiro̱ vā e̱tadya̱jñasya̍ | yat pra̍va̱rgyaḥ | a̱sau khalu̱ vā ā̍di̱tyaḥ  
pra̍va̱rgyaḥ | tasya̍ ma̱ruto̍ ra̱śmaya̍ḥ

### [4.9](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.4.9)

svāhā̍ ma̱rudbhi̱ḥ pari̍śrayasve̱tyā̍ha | a̱mume̱vādi̱tyam̐  
ra̱śmibhi̱ḥ paryūhati | tasmā̍da̱sāvā̍di̱tyo'muṣmi̍m̐llo̱ke  
ra̱śmibhi̱ḥ paryūhaḥ | tasmā̱drājā̍ vi̱śā paryūhaḥ | tasmā̱d  
grāmaṇīḥ saṃjātaiḥ payyūḍhaḥ(26) | (27)agneḥ sṛṣṭasya yataḥ  
vikaṅkataṃ bhā ārcchat | yadvaikaṅkatāḥ paridhayo bhavanti  
bhā evāvarundhe(27) | (28)dvādaśa bhavanti

### [4.10](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.4.10)

dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ | saṃvatsaramevāvarundhe(28)  
(29)asti trayodaśo māsa ityāhuḥ | yat trayodaśaḥ  
paridhirbhavati | tenaiva trayodaśaṃ māsamavarundhe(29) | (30)  
antarikṣasyāntarddhirasītyāha vyāvṛttyai(30) | (31)divaṃ tarpayastrāyasvetyupariṣṭāddhiraṇyamabhiniddhāti | amuṣyā  
anatidāhāya | atho ābhyāmevainamubhayataḥ parigṛhṇāti(31) | (32)arhan bibharṣi sāyakāni dhanvetyāha

### [4.11](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.4.11)

stautyevainametat(32) | (33)gāyatramasi traiṣṭubhamasi  
jāgatamasīti dhaviṣṇyyādatte | chandobhirevainānyāda̍tte(33) | (34)madhu̱ madhviti̍ dhūnoti | prā̱ṇā vai madhu̍  
prā̱ṇame̱va yaja̍māne dadhāti(34) | (35)triḥ pari̍yanti  
tri̱vṛddhi prā̱ṇaḥ(35) | (36)triḥ pari̍yanti | vyā̱vṛddi yajñaḥ

### [4.12](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.4.12)

atho̱ rakṣa̍sāmapa̍hatyai(36) | (37)triḥ puna̱ḥ pari̍yanti  
ṣaṭ sampa̍dyante | ṣaḍ vā ṛ̱tava̍ḥ | ṛ̱tuṣve̱va prati̍tiṣṭhanti(37) | (38)yo vai gha̱rmasya̍ pri̱yānta̱nuva̍mā̱krāme̍ti  
du̱ścarmā̱ vai sa bha̍vati | e̱ṣa ha̱ vā a̍sya pri̱yānta̱nuva̍mā̱krāma̍ti | yastriḥ parītya̍ catu̱rthaṃ paryai̍ti | e̱tām̐ ha̱ vā a̍syā̱grade̍vo rā̱jñani̍rāca̍krāma

### [4.13](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.4.13)

tato̱ vai sa du̱ścarmā̍'bhavat | tasmā̱t triḥ parītya̱ na  
ca̍tu̱rthaṃ parī̍yāt | ā̱tmano̱ gopī̍thāya | prā̱ṇā vai  
dha̍vi̱trāṇi̍(38) | (39)a̱vya̍tiṣaṅgaṃ dhūnvanti | prā̱ṇānā̱mavya̍tiṣaṅgāya̱ klṛptyai̍(39) | (40)vi̱ni̱ṣadya̍ dhūnvanti  
di̱kṣveva prati̍tiṣṭhanti(40) | (41)ū̱rddhaṃ dhū̍nvanti | su̱vargasya̍  
lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai(41) || (42)sa̱rvato̍ dhūnvanti | tasmā̍da̱yam̐  
sa̱rvata̱ḥ pava̍te(42)

### [5.1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.1)

da̱dhā̱ti̱(1), i̱vā̱nvā̱ha̱(2), ya̱jñasya̍(3), ā̱ha̱(4),  
e̱ṣaḥ(5), u̱pa̱ri̍ṣṭādāśī̱ranyaḥ(6), vyā̱sthā̱pa̱ya̱nti̱(7),  
ra̱kṣasya̍ḥ(8), bha̱va̱nti̱(9), dha̱nvetyā̱ha̱(10), ya̱jñaḥ(11),  
ca̱krā̱ma̱(12), sama̍ṣṭyai̱, dve ca̍(13), || anu0 4  
atha pañcamo'nuvākaḥ  
(1)a̱gniṣṭvā̱ vasu̍bhiḥ pu̱rastā̍drocayatu gāya̱treṇa̱ chanda̱setyā̍ha | a̱gnire̱vaina̱ṃ vasu̍bhiḥ pu̱rastā̍drocayati gāya̱treṇa̱ chanda̍sā(1) | (2)sa mā̍ ruci̱to ro̍caye̱tyā̍ha  
ā̱śiṣa̍me̱vaitāmāśā̍ste(2) | (3)indra̍stvā ru̱drairda̍kṣiṇa̱to  
ro̍cayatu traiṣṭu̍bhena̱ chanda̱setyā̍ha | indra̍ e̱vainam̐ ru̱drairda̍kṣiṇa̱to ro̍cayati traiṣṭu̍bhena̱ chanda̍sā | sa mā̍ ruci̱to  
ro̍caye̱tyā̍ha | ā̱śiṣa̍me̱vaitāmāśā̍ste | varu̍ṇastvādityaiḥ  
pa̱ścādro̍cayatu jāga̍tena̱ chanda̍setyā̍ha | varu̍ṇa e̱vaina̍mādi̱tyaiḥ pa̱ścādro̍cayati̱ jāga̍tena̱ chanda̍sā

### [5.2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.2)

sa mā̍ ruci̱to ro̍caye̱tyāha̍ | ā̱śiṣa̍me̱vaitāmāśā̍ste | dyu̱tānastvā̍ māru̱to ma̱rudbhi̍rutta̱rato̍ rocayatvā̱nuṣṭubhe̍na̱ chanda̍setyā̍ha | dyu̱tāna e̱vaina̍ṃ māru̱to ma̱rudbhi̍rutta̱rato̍ rocayatyānu̍ṣṭubhe̱na chanda̍sā | sa mā̍  
ruci̱to ro̍caye̱tyāha̍ | ā̱śiṣa̍me̱vaitāmāśā̍ste | bṛ̱ha̱spati̍stvā̱ viśvai̍rde̱vairupa̱riṣṭā̍drocayatu pā̱ṅktena̱ chanda̍setyā̍ha | bṛha̱spati̍re̱vaina̱ṃ viśvai̍rde̱vairupa̱riṣṭā̍drocayati pā̱ṅktena̱ chanda̍sā | sa mā̍ ruci̱to ro̍caye̱tyāha̍  
ā̱śiṣa̍me̱vaitāmāśā̍ste(3)

### [5.3](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.3)

(4)roci̱tastvaṃ de̍va gharma de̱veṣva̍sītyā̍ha | roci̱to  
hye̍ṣa de̱veṣu̍ | roci̱ṣoyā̱haṃ ma̍nu̱ṣye̍ṣvityā̍ha | roca̍ta  
e̱vaiṣa ma̍nu̱ṣye̍ṣu(4) | (5)sa̱mrāḍ gha̱rma ruci̱tastvaṃ de̱veṣvāyu̍ṣmām̐steja̱svī bra̍hmavarca̱sya̍sītyā̍ha | ruci̱to hye̍ṣa  
de̱veṣvāyu̍ṣmām̐steja̱svī bra̍hmavarca̱sī | ruci̱to'haṃ ma̍nu̱ṣye̍ṣvāyu̍ṣmām̐ steja̱svī bra̍hmavarca̱sī bhū̍yāsa̱mityā̍ha | ruci̱ta  
e̱vaiṣa ma̍nu̱ṣye̍ṣvāyu̍ṣmā̱m̐steja̱svī bra̍hmavarca̱sī bha̍vati(5)  
(6)ru̱gasi̱ ruca̱ṃ mayi̍ dhehi̱ mayi̱ rugi̱tyā̍ha | āśiṣa̍me̱vaitāmāśā̍ste(6) || (7)taṃ yade̱tairyaju̍rbhi̱raro̍cayitvā | ru̱cito gha̱rma iti̍ pra̱brūyāt | aro̍cuko'dhva̱ryuḥ  
syāt | aro̍cuko yaja̍mānaḥ | atha̱ yade̍name̱tairyaju̍rbhī  
roca̱yitvā | ru̱cito gha̱rma iti̱ prāha̍ | rocu̍ko'dhva̱ryurbha̍vati | rocu̍ko yaja̍mānaḥ(7)

### [5.1-2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.1-2)

pa̱ñcādro̍cayati jā̱tega̍n chanda̍sā(1), sa mā̍ ruci̱to  
ro̍caye̱tyāhā̱śiṣa̍me̱vaitāmāśā̍ste(2), śāste̱, aṣṭau  
ca̍(3) || anu0 5  
atha ṣaṣṭho'nuvākaḥ  
(1)śiro̱ vā e̱tadya̱jñasya̍ | yat pra̍va̱rgyaḥ | grī̱vā  
u̍pa̱sada̍ḥ | pu̱rastā̍dupa̱sadā̍ṃ pra̱vargya̍ṃ pravṛ̍ṇakti | grī̱vāsve̱va ya̱jñasya̱ śiraḥ prati̍dadhāti(1) | (2)triḥ pravṛ̍ṇakti | traya̍ i̱me lo̱kāḥ | e̱bhya e̱va lo̱kebhyo̍ ya̱jñasya̍  
śiro'va̍rundhe(2) | (3)ṣaṭ sampa̍dyante | ṣaḍ vā ṛ̱tava̍ḥ

### [5.2-2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.2-2)

ṛ̱tubhya̍ e̱va ya̱jñasya̱ śiro'va̍rundhe(3) | (4)dvāda̍śakṛtva̍ḥ pravṛ̍ṇakti | dvāda̍śa̱ māsā̍ḥ saṃvatsa̱raḥ | sa̱ṃvatsa̱rāde̱va ya̱jñasya̱ śiro'va̍rundhe(4) | (5)catu̍rvim̐śatiḥ  
sampa̍dyante | catu̍rvim̐śatirardhamā̱sāḥ | a̱rdha̱mā̱sebhya̍ e̱va  
ya̱jñasya̱ śiro'va̍rundhe(5) | (6)atho̱ khalu̍ | sa̱kṛde̱va pravṛ̱jyaḥ | eka̱m̐ hi śira̍ḥ(6)

### [5.3-2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.3-2)

(7)a̱gni̱ṣṭo̱me pravṛ̍ṇakti | e̱tāvā̱n vai ya̱jñaḥ | yāvā̍nagniṣṭo̱maḥ | yāvā̍ne̱va ya̱jñaḥ | tasya̱ śira̱ḥ prati̍dadhāti(7) | (8)nokthye̍ pravṛ̍ñjyāt | pra̱jā vai pa̱śava̍ u̱kthāni̍  
yadu̱kthye̍ pravṛ̱ñjyāt | pra̱jāṃ pa̱śūna̍sya nirda̍het(8)  
(9)vi̱śva̱jiti̍ sa̱rvapṛ̍ṣṭhe pravṛ̍ṇakti

### [5.4](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.4)

pṛ̱ṣṭhāni̱ vā acyu̍taṃ cyāvayanti | pṛ̱ṣṭhaire̱vāsmā̱ acyu̍taṃ cyāva̱yitvā'va̍rundhe(9) | (10)apa̍śyaṃ go̱pāmityā̍ha | prā̱ṇo vai go̱pāḥ | prā̱ṇame̱va pra̱jāsu̍ vi̱ryāta̍yati(10) | (11)apa̍śyaṃ go̱pāmityā̍ha | a̱sau vā ā̍di̱tyo go̱pāḥ | sa hīmāḥ pra̱jā go̱pāyati̍ | tame̱va  
pra̱jānā̍ṃ go̱ptāra̍ṃ kurute(11) | (12)ani̍padyamāna̱mityā̍ha

### [5.5](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.5)

na hye̍ṣa ni̱padya̍te(12) | (13)ā ca̱ parā̍ ca pa̱thibhi̱ścara̍nta̱mityā̍ha | ā ca̱ hye̍ṣa parā̍ ca pa̱thibhi̱ścara̍ti(13) | (14)sa sa̱dhrīcīḥ sa viṣū̍cī̱rvasā̍na i̱tyā̍ha | sa̱dhrīcī̍śca̱ hye̍ṣa viṣū̍cīśca̱ vasā̍naḥ pra̱jā  
a̱bhivi̱paśya̍ti(14) | (15)ā̱varī̍vartti̱ bhuva̍neṣva̱ntarityā̍ha | ā hye̍ṣa varī̍vartti̱ bhuva̍neṣva̱ntaḥ(15) | (16)ṛ̱caṃ prācīrmadhu̍mādhvī̱bhyāṃ madhu̍mādhvī̱bhyāmityā̍ha | vā̱sa̱ntikāve̱vāsmā̍ ṛ̱tū ka̍lpayati(16) | (17)sa̱ma̱gnira̱gninā̍  
gatetyā̍ha

### [5.6](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.6)

graiṣmāvevāsmā ṛtū kalpayati^{(17)}| ^{(18)}samagniragninā gatetyāha| agnihyevaiṣo'gninā saṅgacchate^{(18)}  
^{(19)}svāhā samagnistapa̍sā gatetyāha| pūrvamevāditaṃ  
uttareṇābhigṛ̍ṇāti^{(19)}| ^{(20)}dharttā divo vibhāsi raja̍saḥ  
pṛthivyā ityāha| vārṣikāvevāsmā ṛtū kalpayati  
^{(20)}| ^{(21)}hṛde tvā mana̍se tvetyāha| śāradāvevāsmā  
ṛtū kalpayati^{(21)}

### [5.7](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.7)

^{(22)}divi deveṣu hotrā yacchetyāha| hotrābhirevemān lokānsanda̍dhāti^{(22)}| ^{(23)}viśvā̍sāṃ bhuvāṃ pat  
ityāha| haimantikāvevāsmā ṛtū kalpayati^{(23)}  
^{(24)}devaśrustvaṃ deva gharma devān pāhītyāha| śaiśirāvevāsmā ṛtū kalpayati^{(24)}| ^{(25)}tapojāṃ vāca̍masme niyaccha de̱vāyuva̱mityāha| yā vai medhyā vāk| sā  
tapojā| tāmevāvarundhe^{(25)}

### [5.7.p1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.7.p1)

26)garbho de̱vānā̱mityā̍ha | garbho hye̍ṣa de̱vānā̍ṃ(26

### [5.7.p2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.7.p2)

(27)pi̱tā ma̍tī̱nāmityā̍ha | pra̱jā vai ma̱taya̍ḥ | tāsā̍me̱ṣa e̱va pi̱tā | yat pra̍va̱rgya̍ḥ | tasmā̍de̱vamā̍ha(27)

### [5.7.p3](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.7.p3)

28)pati̍ḥ pra̱jānā̱mityā̍ha | pati̱rhye̍ṣa pra̱jānā̍ṃ(28

### [5.8](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.8)

(29)ma̱tiḥ ka̍vī̱nāmityā̍ha

### [5.9](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.9)

ma̱tirhye̍ṣa ka̍vī̱nāṃ(29) | (30)saṃ de̱vo de̱vena̍ savi̱trā'ya̍tiṣṭa̱ sam̐ sūrye̍ṇaroca̱tetyā̍ha | a̱muñcai̱vādi̱tyaṃ  
pra̍va̱rgyañca̱ sam̐śā̍sti(30) | (31)āyu̱rdāstvama̍smabhya̍ṃ gharma  
varco̱dā a̱sītyā̍ha | ā̱śiṣa̍me̱vaitāmāśā̍ste(31)  
(32)pi̱tā no̍'si pi̱tā no̍ bodha̱tyā̍ha | bo̱dhaya̍tye̱vaina̍m(32) | (33)navai̱te'va̍kā̱śā bha̍vanti | patni̍yai daśa̱maḥ  
nava̱ vai puru̍ṣe prā̱ṇāḥ

### [5.10](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.10)

nābhi̍rdaśa̱mī | prā̱ṇāne̱va yaja̍māne dadhāti | atho̱  
daśā̍kṣarā vi̱rāṭ | anna̍ṃ vi̱rāṭ | vi̱rājai̱vānnādya̍mava̍rundhe(33) | (34)ya̱jñasya̱ śiro̍'cchidyata | tadde̱vā hotrā̍bhi̱ḥ pratya̍dadhuḥ | ṛ̱tvijo̍'vekṣante | e̱tā vai hotrā̍ḥ  
hotrā̍bhire̱va ya̱jñasya̱ śira̱ḥ prati̍dadhāti(34)

### [5.11](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.11)

(35)ru̱ci̱ta̱mave̍kṣante | ru̱ci̱tādvai pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā  
a̍sṛjata | pra̱jānā̱m̐ sṛṣṭyai̍(35) | (36)ru̱ci̱ta̱mave̍kṣante  
ru̱ci̱tādvai pa̱rjanyo̍ varṣati | varṣu̍kaḥ pa̱rjanyo̍ bhavati  
saṃ pra̱jā e̍dhante(36) | (37)ru̱ci̱ta̱mave̍kṣante | ru̱ci̱taṃ vai  
bra̍hmavarca̱saṃ | bra̱hma̱va̱rca̱sino̍ bhavanti(37)

### [5.12](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.5.12)

(38)a̱dhī̱ya̱nto've̍kṣante | sarva̱māyu̍ryanti(38) | (39)na  
patnyave̍kṣeta | yat patnyave̍kṣe̱ta | prajā̍yeta | pra̱jāṃ tva̍syai  
nirha̍het | yannāve̍kṣe̱ta | na prajā̍yeta | nāsyai̍ pra̱jāṃ  
nirha̍het | ti̱ra̱skṛtya̱ yaju̍rvācayati || prajā̍yate | nāsyai̍ pra̱jāṃ nirha̍hati(39) | (40)tvaṣṭrī̍matī te sapeyetyā̍ha | sa̱pādbhi pra̱jāḥ prajā̍yante(40)

### [6.1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.6.1)

ṛ̱tava̍ḥ(1), hi śira̍ḥ(2), sa̱rva̱pṛ̱ṣṭhe pravṛ̍ṇakti(3),  
a̱gnipa̍cyamāna̱mityā̍ha(4), ga̱tetyā̍ha(5), śā̱ra̱dāve̱vāsmā̍ ṛ̱tū ka̍lpayati(6), rundhe̍(7), ka̱vīnāmityā̍ha(8), prā̱ṇāḥ(9), pra̱ti̍dadhāti(10), bhavanti(11),  
vācayati, catvā̱ri̍ ca(12), || anu0 6  
atha saptamo'nuvākaḥ  
(1)de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va iti̍ raśa̱nāmāda̍tte  
prasū̍tyai | a̱śvino̍rbā̱hubhyā̱mityā̍ha | a̱śvinau̱ hi de̱vānā̍madhva̱ryū āstā̍m | pū̱ṣṇo hastā̍bhyā̱mityā̍ha yatyai̍(1)  
(2)āda̱de'di̍tyai̱ rāsnā̍sī̱tyā̍ha yaju̍ṣkṛtyai(2) | (3)i̱ḍa  
ehyadi̍ta̱ ehi̱ sara̍svatyehītyā̍ha | e̱tāni̱ vā aśva̍syai de̱vanā̍mā̱ni | de̱vanā̍ma̱aire̱vaināmāhva̍yati(3) | (4)a̱sāvehyasāvehyasāvehītyā̍ha | e̱tāni̱ vā aśva̍syai manu̱ṣya̍nāmā̱ni

### [6.2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.6.2)

ma̱nu̱ṣya̍nā̱maire̱vainā̱māhva̍yati(4) | (5)ṣaṭ sampa̍dyante  
ṣaḍvarta̱vaḥ | ṛ̱tubhi̱re̱vainā̱māhva̍yati(5) | (6)a̱di̍tyā u̱ṣṇīṣa̍masītyā̍ha | yathā̱ yaju̱re̱vaitat(6) | (7)  
vā̱yure̍syai̱ḍa ityā̍ha | vā̱yude̍va̱tyo̱ vai va̱tsaḥ(7) | (8)pū̱ṣā tvā̱pāva̍sṛja̱tvityā̍ha | pau̱ṣṇā vai de̱vata̍yā pa̱śava̍ḥ

### [6.3](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.6.3)

svayai̱vaina̍ṃ de̱vata̍yā̱pāva̍sṛjati(8) | (9)a̱śvibhyā̍ṃ pra̱dā̍payetyā̍ha | a̱śvinau̱ vai de̱vānā̍ṃ bhi̱ṣajau̍ | tābhyā̍me̱vāsmai̍ bheṣa̱jaṃ ka̍roti(9) | (10)yaste̱ stana̍ḥ śaśa̱ya ityā̍ha | stautye̱vainā̍ṃ(10) | (11)u̱sraṃ gha̱rmam̐ śi̍m̐ṣā̱sraṃ  
gha̱rmaṃ pā̍hi gha̱rmāya̍ śim̐ṣetyā̍ha | yathā̍ brū̱yāda̱muṣmai̍  
de̱hīti̍ | tā̱dṛge̱va tat(11) | (12)bṛha̱spati̍stvā̱pa̍sīda̱tvityā̍ha

### [6.4](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.6.4)

brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ bṛha̱spati̍ḥ | brahma̍ṇai̱vainā̱mupa̍sīdati(12) | (13)dāna̍va stha pe̱rava̱ ityā̍ha | me̱dhyā̍ne̱vainā̍n karoti(13) | (14)vi̱ṣa̱gṭa̱to lohi̍te̱netyā̍ha  
vyāvṛ̍ttyai(14) | (15)a̱śvibhyā̍ṃ pinvasva̱ sara̍svatyai pinvasva pū̱ṣṇe pi̍ṃnvasva̱ bṛha̱spata̍ye pinva̱svetyā̍ha | e̱tābhyo hyeṣā de̱vatā̍bhyaḥ pinva̍te(15) | (16)indrā̍ya pinva̱svendrā̍ya pinva̱svetyā̍ha | indra̍me̱va bhā̍ga̱dheye̍na̱ sama̍rddhayati(16) | (17)dirindrā̱yetyā̍ha

### [6.5](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.6.5)

tasmā̱dindro̍ de̱vatā̍nā̱ṃ bhūyi̍ṣṭha̱ bhākta̍maḥ(17)  
(18)gāya̱tro'si̱ traiṣṭu̍bho'si̱ jāga̍tamasīti̍ śapho̱paya̍mānāda̍tte | chando̍bhire̱vainā̍nāda̍tte(18) | (19)sa̱horjjā  
bhā̱genopa̱mehītyā̍ha | ūrjja̍ e̱vaina̍ṃ bhā̱gama̍kaḥ(19)  
(20)a̱śvinau̱ vā e̱tadya̱jñasya̱ śira̍ḥ prati̱dadha̍tāvabrūtāṃ  
ā̱vābhyā̍me̱va pūrvā̍bhyā̱ṃ vaṣa̍ṭ kri̱yātā iti̍ | indrā̍śvinā̱ madhu̍naḥ sā̱ra̱ghasyetyā̍ha | a̱śvibhyā̍me̱va pūrvā̍bhyāṃ vaṣa̍ṭ karoti | atho̱ aśvināvèva bhā̱gadhèyè̍na  
sama̍rdhayati(20)

### [6.6](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.6.6)

(21)gha̱rmaṃ pā̍ta vasavò yaja̍tā̱ vaḍi̍tyā̍ha | vasū̍nè̱va  
bhā̱gadhèyè̍na̱ sama̍rdhayati(21) | (22)yadvaṣa̍ṭ ku̱ryāt | yāta̍yāmāsya vaṣaṭkā̱raḥ syā̍t | yanna vaṣa̍ṭ ku̱ryāt  
rakṣā̍m̐si ya̱jñam̐ ha̍nyuḥ | vaḍi̍tyā̍ha | pa̱ròkṣa̍mè̱va vaṣa̍ṭ karòti | nāsya̍ yā̱tayā̍mā vaṣaṭkā̱rò bha̍vati  
na ya̱jñam̐ rakṣā̍m̐si ghnanti(22)

### [6.7](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.6.7)

(23)svāhā̍ tvā̱ sūrya̍sya ra̱śmayè̍ vṛṣṭivana̍yè juhòmītyā̍ha | yò vā a̍sya pu̱ṇyò ra̱śmiḥ | sa vṛ̍ṣṭivaniḥ | tasmā̍ è̱vaina̍ṃ juhòti(23) | (24)madhu̍ havi̱rasītyā̍ha | sva̱daya̍tyè̱vaina̍ṃ(24) | (25)sūrya̍sya tapa̍stapètyā̍ha  
yathā̱ yaju̍rè̱vaitat(25) | (26)dyāvā̍pṛthi̱vībhyā̍ṃ tvā pari̍gṛhṇāmītyā̍ha | dyāvā̍pṛthi̱vībhyā̍mè̱vaina̱ṃ pari̍gṛhṇāti(26)

### [6.8](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.6.8)

(27)a̱ntari̍kṣeṇa tvopa̍yacchāmītyā̍ha | a̱ntari̍kṣeṇai̱vaina̍mupa̍yacchata | na vā e̱taṃ ma̍nu̱ṣyo̍ bharttumarhati(27)  
(28)de̱vānā̍ṃ tvā pitṛ̱ṇāmanu̍mato bha̱rttum̐ śakeyamityā̍ha | de̱vaire̱vaina̍ṃ pitṛ̱bhiranu̍mata ā̱datte(28) | (29)vi vā  
e̱name̱tada̍rdhayanti | yat pa̱ścāt pra̱vṛjya̍ pu̱ro juhva̍ti  
tejo̍'si tejo'nuprehītyā̍ha | teja̍ e̱vāsmi̍n dadhāti(29) | (30)di̱vispṛ̱ṅmā mā̍ him̐sīrantarikṣaspṛ̱ṅmā  
mā̍ him̐sīḥ pṛthivispṛ̱ṅmā mā̍ him̐sī̱rityā̍hāhi̍ṃm̐sāyai(30)

### [6.9](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.6.9)

(31)suva̍rasi suva̍rme yaccha̱ diva̍ṃ yaccha di̱vo mā̍ pāhītyā̍ha | ā̱śiṣa̍me̱vaitāmāśā̍ste(31) | (32)śiro̱ vā  
e̱tadya̱jñasya̍ | yat pra̍va̱rgyaḥ | ā̱tmā vā̱yuḥ | u̱dyatya̍vātanāmānyā̍ha | ā̱tmanne̱va ya̱jñasya̱ śiraḥ prati̍dadhāti(32) | (33)ana̍vānaṃ | prā̱ṇānā̱m̐ santa̍tyai(33)  
(34)pañcā̍ha

### [6.10](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.6.10)

pāṅkto̍ ya̱jñaḥ | yāvā̍ne̱va ya̱jñaḥ | tasya̱ śira̱ḥ prati̍dadhāti(34) | (35)a̱gnaye̍ tvā vasu̍mate̱ svāhetyā̍ha  
a̱sau vā ā̍di̱tyo'gnirvasu̍mān | tasmā̍ e̱vaina̍ṃ juhoti(35) | (36)somā̍ya tvā ru̱drava̍te̱ svāhetyā̍ha  
ca̱ndramā̱ vai somo̍ ru̱dravān | tasmā̍ e̱vaina̍ṃ juhoti  
varu̍ṇāya tvā''di̱tyava̍te̱ svāhetyā̍ha

### [6.11](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.6.11)

a̱psu vai varu̍ṇa ādi̱tyavān̍ | tasmā̍ e̱vaina̍ṃ juhoti  
bṛha̱spata̍ye tvā vi̱śvade̍vyāvate̱ svāhetyā̍ha | brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ bṛha̱spati̍ḥ | brahma̍ṇa e̱vaina̍ṃ juhoti(36) | (37)sa̱vi̱tre tva̍rbhumate̍ vi̱bhumate̍ pra̱bhumate̱ vāja̍vate̱ svāhetyā̍ha | saṃvatsa̱ro vai sa̍vita̱rbhumān vi̱bhumān pra̍bhu̱mān  
vāja̍vān | tasmā̍ e̱vaina̍ṃ juhoti(37) | (38)ya̱māya̍  
tvāṅgi̍rasvate pitṛ̱mate̱ svāhetyā̍ha | prā̱ṇo vai ya̱mo'ṅgi̍rasvān pitṛ̱mān

### [6.12](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.6.12)

tasmā̱ evaina̍ṃ juhoti(38) | (39)e̱tābhya̍ e̱vaina̍ṃ de̱vatā̍bhyo juhoti(39) | (40)daśa̱ sampa̍dyante | daśā̍kṣarā  
vi̱rāṭ | anna̍ṃ vi̱rāṭ | vi̱rājaivānnādya̱mava̍rundhe(40)  
(41)rauhi̱ṇābhyā̱ṃ vai de̱vāḥ su̍va̱rgaṃ lo̱kamā̍yan | tadrauhi̱ṇayo̍ rauhiṇa̱tvaṃ | yadrau̍hi̱ṇau bha̍va̱taḥ | rauhi̱ṇābhyā̍me̱va tadyaja̍mānaḥ suva̱rgaṃ lo̱kame̍ti(41) || (42)aha̱rjyoti̍ḥ ke̱tunā̍ juṣatā̱m̐ sujyo̍ti̱rjyoti̍ṣā̱m̐ svāhā̱  
rātri̱rjyoti̍ḥ ke̱tunā̍ juṣatā̱m̐ sujyo̍ti̱rjyoti̍ṣā̱m̐  
svāhetyā̍ha | ā̱dityame̱va tada̱muṣmi̍m̐llo̱ke'hnā̍ pu̱rastā̍ddādhāra | rātriyā avastā̍t | tasmā̍da̱sāvā̍di̱tyo'muṣmi̍m̐llo̱ke'̍horā̱trābhyā̍ṃ dhṛ̱taḥ(42)

### [7.1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.7.1)

manuṣyanāmāni̍(1), paśa̱va̍ḥ(2), sīda̱tvityā̍ha(3),  
indrā̱yetyā̍ha(4), arddha̍yati(5), ghnanti̍(6), gṛhṇāti̍(7),  
ahi̍m̐sāyai̱(8), pañcā̍ha(9), ā̱dityava̍te̱ svāhetyā̍ha(10), pitṛ̱mān(11), e̍ti, ca̱tvāri̍ ca(12)  
anu0 7  
atha aṣṭamo'nuvākaḥ  
(1)viśvā āśā̍ dakṣi̱ṇasa̱dityā̍ha | viśvā̍ne̱va de̱vān prī̍ṇāti | atho̍ duri̱ṣṭyā e̱vaina̍ṃ pāti(1) | (2)viśvān de̱vāna̍yāḍi̱hetyā̍ha | viśvā̍ne̱va de̱vān bhā̍ga̱dheye̍na̱ sama̍rddhayati(2) | (3)svāhā̍kṛtasya gha̱rmasya̱ madho̍ḥ  
pibatamaśvinetyā̍ha | a̱śvinā̍ve̱va bhā̍ga̱dheye̍na̱ sama̍rddhayati(3) | (4)svāhā̱'gnaye̍ ya̱jñiyā̍ya̱ śaṃ yaju̍rbhi̱rityā̍ha  
a̱gnayai̱vaina̍ṃ dhārayati | atho̍ ha̱vire̱vāka̍ḥ(4)

### [7.1.p1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.7.1.p1)

(5)a̱śvinā̍ gha̱rmaṃ pā̍ta̱m̐ hārdi̍vānamahardivābhirū̱tibhi̱rityā̍ha | a̱śvinā̍ve̱va bhā̍ga̱dheye̍na̱ sama̍rddhayati(5)

### [7.1.p2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.7.1.p2)

6)anu̍ vāṃ dyāvāpṛthi̱vī maṃm̐sātā̱mityā̍hā̱numa̍tyai(6

### [7.2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.7.2)

(7)svāhendrā̍ya̱ svāhendrā̍va̱ḍityā̍ha | indrā̍ya̱ hi pu̱rohūyate̍(7) | (8)āśrāvyā̍ha gha̱rmasya̍ ya̱jeti̍ | vaṣa̍ṭkṛte  
juhoti | rakṣa̍sāmapa̍hatyai | anu̍yajati svagākṛ̍tyai(8)  
(9)gha̱rmama̍pātamaśvinetyā̍ha

### [7.3](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.7.3)

pūrvame̱vādi̍taṃ | utta̍reṇābhigṛ̍ṇāti(9) | (10)anu̍ vāṃ  
dyāvāpṛthivī ama̍m̐sātāmityā̍hānu̍matyai(10) | (11)taṃ  
prācya̍ṃ yathāvasamau di̱ve nama̍ḥ pṛthi̱vyā ityā̍ha | yathā  
yajure̱vaitat(11) | (12)di̱vi dhā̍ i̱maṃ ya̱jñaṃ ya̱jñami̱maṃ di̱vi  
dhā ityā̍ha | su̱vargame̱vaina̍ṃ lo̱kaṃ ga̍mayati(12) | (13)di̱vaṃ  
gacchāntari̍kṣaṃ gaccha pṛthi̱vīṃ gacchetyā̍ha | e̱ṣvevaina̍ṃ lo̱keṣu̱ prati̍ṣṭhāpayati(13) | (14)pañca̍ pra̱diśo̍ gacchetyā̍ha

### [7.4](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.7.4)

di̱kṣvevaina̱ṃ prati̍ṣṭhāpayati | de̱vān gha̱rmapā̱n ga̍ccha  
pi̱tṝn gha̱rmapā̱n gacchetyā̍ha | u̱bhaye̍ṣve̱vaina̱ṃ prati̍ṣṭhāpayati(14) | (15)yat pinva̍te | varṣu̍kaḥ pa̱rjanyo̍ bhavati  
tasmā̱t pinva̍mānaḥ puṇyo̍ḥ(15) | (16)yat prāṅ pinva̍te  
tadde̱vānā̍ṃ | yaddakṣi̍ṇā | tat pi̍tṝ̱ṇāṃ

### [7.5](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.7.5)

yat pratyak | tanma̍nu̱ṣyāṇā̍ṃ | yadudaṅ | tadru̱drāṇā̍ṃ(16) | (17)prāñca̱muda̍ñcaṃ pinvayati | de̱va̱trāka̍ḥ(17)  
(18)atho̱ khalu̍ | sarvā̱ anu̱ diśa̍ḥ pinvayati | sarvā̱  
diśa̱ḥ same̍dhante(18) | (19)a̱ntaḥ pa̍ri̱dhi pi̍ṃnvayati

### [7.6](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.7.6)

teja̍so'ska̍ndāya(19) | (20)iṣe pī̍pihyūrje pī̍pihītyā̍ha | iṣa̍me̱vorja̱ṃ yaja̍māne dadhāti(20) | (21)yaja̍mānāya pīpihītyā̍ha | yaja̍mānā̱yaivaitāmā̱śiṣa̱māśā̍ste(21) | (22)mahya̱ṃ jyaiṣṭhyā̍ya pīpihītyā̍ha | ā̱tmana̍  
e̱vaitāmā̱śiṣa̱māśā̍ste(22) | (23)tviṣyai̍ tvā dyu̱mnāya̍ tvendri̱yāya̍ tvā bhūtyai̱ tvetyā̍ha | yathā̱ yaju̱re̱vaitat(23)  
(24)dharmā̍si sudha̱rmā me̍'nya̱sme bra̱hmāṇi̍ dhāra̱yetyā̍ha

### [7.7](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.7.7)

brahma̍nne̱vaina̱ṃ prati̍ṣṭhāpayati(24) | (25)nettvā̱ vāta̍ḥ ska̱ndyādi̍ti(25) (26)yadya̍bhi̱care̍t | a̱muṣya̍ tvā̱ prā̱ṇai  
sā̍dayā̱myamuno̍ sa̱ha nira̱rthaṃ ga̍cche̱ti̍ brūyā̱dyaṃ dvi̱ṣyāt  
yame̱va dveṣṭi̍ | tenai̍nam̐ sa̱ha nira̱rthaṃ ga̍mayati(26)  
(27)pū̱ṣṇo śara̍se̱ svāhetyā̍ha | yā e̱va de̱vatā̍ hu̱tabhā̍gāḥ  
tābhya̍ e̱vaina̍ṃ juhoti(27) | (28)grāva̍bhya̱ḥ svāhetyā̍ha  
yā e̱vāntari̍kṣe̱ vāca̍ḥ

### [7.8](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.7.8)

tābhya̍ e̱vaina̍ṃ juhoti(28) | (29)pra̱ti̱rebhya̱ḥ svāhetyā̍ha  
prā̱ṇā vai de̱vāḥ pra̍ti̱rāḥ | tebhya̍ e̱vaina̍ṃ juhoti(29)  
(30)dyāvā̍pṛthi̱vībhyā̱m̱̐ svāhetyā̍ha | dyāvā̍pṛthi̱vībhyā̍me̱vaina̍ṃ juhoti(30) | (31)pi̱tṛbhyo̍ gha̱rmape̍bhya̱ḥ svāhetyā̍ha  
ye vai yaja̍mānāḥ | te pi̱taro̍ gha̱rmapāḥ | tebhya̍ e̱vaina̍ṃ  
juhoti(31)

### [7.6-2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.7.6-2)

(32)ru̱drāya̍ ru̱draho̍ce̱ svāhetyā̍ha | ru̱drame̱va bhā̍ga̱dheye̍na  
sama̍rdhayati(32) | (33)sa̱rvata̱ḥ sama̍nakti | sa̱rvata̍ e̱va ru̱draṃ  
ni̱rava̍dayate(33) | (34)uda̍ñca̱ṃ nira̍syati | e̱ṣā vai ru̱drasya̱  
dik | svāyā̍me̱va di̱śi ru̱draṃ ni̱rava̍dayate(34) | (35)apa  
upa̍spṛśati medhya̱tvāya̍(35) | (36)nānvī̍kṣeta | yada̱nvīkṣai̍ta

### [7.10](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.7.10)

cakṣu̍rasya pra̱māyu̍kam̐ syāt | tasmānnānvī̍kṣyaḥ(36)  
(37)apo̍paro̱ māho̍ rā̱triyai̱ mā pā̍hye̱ṣā te̍ agne sami̱ttayā̱ sami̍dhyasvā̱''yu̍rme dā̱ varca̍sā māñdhī̱rityā̍ha  
ā̱yu̍re̱vāsmi̱n varco̍ dadhāti | apo̍paro̱ mā rātriyā  
ahno̍ mā pāhye̱ṣā te̍ agne sa̱mittayā̱ sami̍dhyasvā̱''yu̍rme  
dā̱ varca̍sā māñdhī̱rityā̍ha | ā̱yu̍re̱vāsmi̱n varco̍ dadhāti(37) | (38)a̱gnirjyoti̱rjyoti̍ra̱gniḥ svāhā̱ sūryā  
jyoti̱rjyoti̱ḥ sūrya̱ḥ svāhetyā̍ha | yathā̱ yaju̍re̱vaitat(38)  
(39)brahmavādino̍ vadanti | hota̱vya̍magniho̱trāṃ3 na  
hota̱vyā3miti̍

### [7.11](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.7.11)

yadyaju̍ṣā juhu̱yāt | aya̍thāpūrva̱māhu̍tīrjuhuyāt  
yanna ju̍hu̱yāt | a̱gniḥ parā̍bhavet | bhūḥ svāhetye̱va hota̱vya̍m | yathāpūrva̱māhu̍tīrjuhoti̍ | nāgniḥ parā̍ bhavati(39) | (40)hu̱tam̐ ha̱virmadhu̍ha̱virityā̍ha | sva̱daya̍tye̱vaina̍(40) | (41)indra̍tame̱'gnāvityā̍ha

### [7.12](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.7.12)

prā̱ṇo vā indra̍tamo̱'gniḥ | prā̱ṇa e̱vaina̍mindra̍tame'gnau ju̍hoti(41) | (42)pi̱tā no̍'si̱ mā mā̍ him̐sīrityāhāhi̍m̐sāyai(42) | (43)aśyā̍ma te deva gha̱rma madhu̍mato̱  
vāja̍vataḥ pitu̱mata ityā̍ha | ā̱śiṣa̍me̱vaitāmāśā̍ste(43)  
(44)sva̱dhāvi̍no̱'śīma̍hi tvā̱ mā mā̍ him̐sī̱rityāhāhi̍m̐sāyai(44) | (45)teja̍sā̱ vā e̱te vyṛ̍ddhyante | ye pra̍va̱rgye̍ṇa̱ cara̍nti | prāśna̍nti | teja̍ e̱vātmanda̍dhate(45)

### [7.13](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.7.13)

(46)saṃvatsaraṃ na mām̐samaśnīyāt | na rāmāmupeyāt  
na mṛṇmayena pibet | nā'sya rāma ucchiṣṭaṃ pibet  
teja eva tat sam̐śyati(46) | (47)devāsurāḥ saṃyattā āsan | te devā vijayamupayantaḥ | vibhrāji saurye brahma  
sannadadhata | yatkiñca divākīrtyaṃ | tadetenaiva vratenā'gopāyat || tasmādetad vrataṃ cāryaṃ | tejaso gopīthāya | tasmādetāni yajūm̐ṣi vibhrājaḥ sauryasyetyāhuḥ(47)  
(48)svāhā tvā sūryasya raśmibhya iti prātaḥ sam̐sādyati | svāhā tvā nakṣatrebhya iti sāyaṃ | etā vā  
etasya devatāḥ | tābhirevainam̐ samarddhayati(48)

### [8.1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.8.1)

akaḥ(1), aśvinetyāha(2), pradiśo gacchetyāha(3),  
pitṝṇāṃ(4), antaḥparidhi pinvayati(5), dhārayetyāha(6), vācaḥ(7), gharmapāstebhya evainaṃ juhoti(8),  
anvīkṣeta(9), hotavyā3miti(10),amāvityāha(11),  
dadhate(12), agopāyat, sapta ca(13) || anu0 8  
atha navamo'nuvākaḥ  
(1)gha̱rma yā te̍ di̱vi śugiti̍ ti̱sra āhu̍tīrjuhoti  
chando̍bhire̱vāsye̍bhyo lo̱kebhya̱ḥ śuca̍mava̍yajate(1) | (2)i̱yatyagre̍ juhoti | atheyatyatheya̍ti | traya̍ i̱me lo̱kāḥ  
e̱bhya e̱va lo̱kebhya̱ḥ śuca̍mava̍yajate(2) | (3)anu̍ no̱'dyānu̍ma̱tiri̱tyāhā̍numa̱tyai(3) | (4)di̱vastvā̍ pa̱rasyāyā̱ ityā̍ha  
di̱va e̱vemām̐llo̱kān dā̍dhāra(4) | (5)brahma̍ṇastvā pa̱rasyāyā̱ ityā̍ha

### [8.2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.8.2)

e̱ṣveva lo̱keṣu̍ pra̱jā dā̍dhāra(5) | (6)prā̱ṇasya̍ tvā pa̱rasyāyā̱ ityā̍ha | pra̱jāsve̱va prā̱ṇān dā̍dhāra(6) | (7)śiro̱  
vā e̱tadya̱jñasya̍ | yat pra̍va̱rgyaḥ | a̱sau khalu̱ vā ā̍di̱tyaḥ pra̍va̱rgyaḥ | taṃ yadda̍kṣi̱ṇā pra̱tyañca̍mu̱dañca̍mu̱dvāsaye̍t  
ji̱hyaṃ ya̱jñasya̱ śiro̍ haret | prāñca̍mu̱dvāsa̍yati | pu̱rastā̍de̱va ya̱jñasya̱ śira̱ḥ prati̍dadhāti

### [8.3](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.8.3)

prāñcamudvāsayati | tasmādasāvādityaḥ purastādudeti(7) | (8)śaphopayamān dhavirvāṇi dhṛṣṭī ityanvavaṃharanti | sātmānamevainam̐ satanaṃ karoti(8) | (9)sātmā'muṣmim̐lloke bhavati | ya evaṃ veda(9) | (10)audumbarāṇi  
bhavanti | ūrgvā udumbaraḥ | ūrjamevāvarundhe(10) | (11)vartmanā vā anvitya

### [8.4](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.8.4)

yajñam̐ rakṣām̐si jighām̐santi | sāmnā prastotā'nvavaiti | sāma vai rakṣohā | rakṣasāmapahṛtyai(11) | (12)trirnidhanamupaiti | traya ime lokāḥ | ebhya eva lokebhyo  
rakṣām̐syapahanti(12) | (13)puruṣaḥ puruṣo nidhanamupaiti  
puruṣaḥ puruṣo hi rakṣasvī | rakṣasāmapahṛtyai(13)

### [8.5](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.8.5)

(14)yat pṛthivyāmudvāsayet | pṛthivīm̐ śucārpayet  
yadapsu | apaḥ śucārpayet | yadoṣadhīṣu | oṣadhīḥ śucārpayet | yadvanaspatiṣu | vanaspatīñchucārpayet | hiraṇyaṃ nidhāyodvāsayati | amṛtaṃ vai hiraṇyaṃ

### [8.6](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.8.6)

a̱mṛta̍ e̱vaina̱ṃ prati̍ṣṭhāpayati(14) | (15)va̱lgura̍si śaṃyu̱dhāyā̱ iti̱ triḥ pari̍ṣiñcan parye̍ti | tri̱vṛdvā a̱gniḥ  
yāvā̍nevāgniḥ | tasya̱ śuca̍m̐ śamayati(15) | (16)triḥ  
puna̱ḥ parye̍ti | ṣaṭ sampa̍dyante | ṣaḍ vā ṛ̱tava̍ḥ | ṛ̱tubhi̱re̱vāsya̱ śuca̍m̐ śamayati(16) | (17)catu̍ḥsrakti̱rnābhi̍rṛ̱tasyetyā̍ha

### [8.7](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.8.7)

i̱yaṃ vā ṛ̱taṃ | tasyā̍ e̱ṣa e̱va nābhi̍ḥ | yat pra̍va̱rgya̍ḥ  
tasmā̍de̱vamā̍ha(17) | (18)sa̱do viśvā̱yurityā̍ha | sa̱do  
hīya̍(18) | (19)apa̱ dveṣo̱ apa̱ hvara̱ ityā̍ha̱ bhrātṛ̍vyāpanuttyai(19) | (20)gha̱rmaitatte'nna̍me̱tat purī̍ṣa̱miti̍ da̱dhnā ma̍dhumiśre̍ṇa pūrayati | ūrgvā annādya̱ṃ dadhi̍ | ū̱rjaivaitamannādye̍na̱ sama̍rddhayati(20)

### [8.8](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.8.8)

(21)ane̍śanāyuko bhavati | ya e̱vaṃ veda̍(21) | (22)ranti̱rnāmā̍si di̱vyo ga̍ndha̱rva ityā̍ha | rū̱pame̱vāsyai̱tama̍hi̱māna̱m̐ rati̍ṃ bandha̱tāṃ vyāca̍ṣṭe(22) | (23)sama̱hamāyu̍ṣā̱ saṃ prā̱ṇenetyā̍ha | ā̱śiṣa̍me̱vaitāmāśā̍ste(23)  
(24)yosau yo'smān dveṣṭi̱ yañca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣma ityā̍ha | a̱bhi̱cāra e̱vāsyai̱ṣaḥ(24) | (25)aci̍krada̱d vṛṣā hari̱rityā̍ha | vṛṣā hye̍ṣaḥ

### [8.9](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.8.9)

vṛṣā hari̍ḥ(25) | (26)ma̱hānmi̱tro na da̍rśata̱ ityā̍ha  
stautye̱vaina̍me̱tat(26) | (27)ci̱dasi̍ samu̱drayo̍ni̱rityā̍ha  
svāme̱vainā̱ṃ yoni̍ṃ gamayati(27) | (28)nama̍ste astu̱ mā  
mā̍ him̐sī̱rityā̱hāhi̍m̐sāyai(28) | (29)vi̱śvāva̍sum̐ somagandha̱rvvami̍tyāha | yade̱vāsya̍ kri̱yamā̍ṇasyānta̱ryanti̍  
tade̱vāsyai̱tenāpyā̍yayanti(29) | (30)vi̱śvāva̍su̱rabhi tannau̍  
gṛṇātvi̱tyā̍ha

### [8.10](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.8.10)

pū̱rvvame̱vodi̍taṃ | utta̍reṇābhigṛ̍ṇāti(30) | (31)dhiyo̍  
hinvāno dhiya̱ innā̍ avyādityā̍ha | ṛ̱tūne̱vāsmai̍ kalpayati(31) | (32)prā̱ṇāṃ gandha̱rvvī a̱mṛtā̍ni voca̱dityā̍ha | prā̱ṇā vā a̱mṛtā̍ḥ | prā̱ṇāne̱vāsmai̍ kalpayati(32)  
(33)e̱tatte̍ deva gharmma de̱vo de̱vānupā̍gā̱ ityā̍ha | de̱vo  
hye̍ṣa san de̱vānupaiti̍(33) | (34)i̱dama̱haṃ ma̍nu̱ṣyo̍ manu̱ṣyā̱nityā̍ha

### [8.11](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.8.11)

ma̱nu̱ṣyo̱ hi | e̱ṣa san ma̍nu̱ṣyā̱nupaiti̍(34) | (35)ī̱śva̱ro  
vai pra̍va̱rgyamu̱dvāsaya̍n | pra̱jāṃ pa̱śūntso̍mapī̱thama̍nū̱dvāsa̍ḥ  
soma̍pī̱thānu̍mehi | sa̱ha pra̱jayā̍ sa̱ha rā̱yaspoṣe̱ṇetyā̍ha  
pra̱jāme̱va pa̱śūntso̍mapī̱thamā̱tmandha̍tte(35) | (36)su̱mi̱trā na̱  
āpa̱ oṣa̍dhayaḥ sa̱ntvityā̍ha | ā̱śiṣa̍me̱vaitāmāśā̍ste(36) | (37)du̱rmi̱trāstasmai̍ bhūyāsu̱ryo'smān dveṣṭi̱ yañca̍  
va̱yaṃ dvi̱ṣma ityā̍ha | a̱bhi̱cāra e̱vāsyai̱ṣaḥ(37)  
(38)pra vā e̱ṣo'smā̍llo̱kāccya̍vate | yaḥ pra̍va̱rgyamu̱dvāsaya̍ti | udu̱ tyaṃ ci̱tramiti̍ sau̱rībhyā̱mṛgbhyā̱ṃ puna̱retya̱  
gārha̍patye juhoti | a̱yaṃ vai lo̱ko gārha̍patyaḥ | a̱sminne̱va lo̱ke prati̍tiṣṭhati | a̱sau khalu̱ vā ā̍di̱tyaḥ su̍va̱rgo lo̱kaḥ | yat sau̱rī bharva̍taḥ | tenai̱va su̍va̱rgām̐ -  
llo̱kānnaiti̍(28)

### [9.1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.9.1)

bra̱hma̱ṇastvā̱ para̱syāyā̱ ityā̍ha(1), dadhāti(2),  
a̱nvitye̍(3), ra̱kṣa̱ghnī ra̱kṣasā̱mapa̍hatyai(4), va hira̍ṇyaṃ(5), ā̱ha(6), a̱rddhaya̍ti(7), hye̱ṣaḥ(8), gṛ̱ṇā̱tvityā̍ha(9), ma̱nu̱ṣyā̱nityā̍ha(10), a̱syai̱ṣaḥ(11), a̱ṣṭau  
ca̍ || anu0 9  
(1)pra̱jāpa̍ti̱ṃ vai de̱vāḥ śu̱kraṃ payo̍'duhan | tade̍bhyo̱ na  
vya̍bhavat | tadvya̍karot | tāni̍ śu̱kriyā̍ṇi̱ sāmā̍nyabhavan | teṣā̱ṃ yo raso̱'tyakṣa̍rat | tāni̍ śu̱krayajū̍m̐ṣya̍bhavan | śu̱kriyā̍ṇāṃ vā e̱tāni̍ śu̱kriyā̍ṇi | sā̱mapaya̱saṃ vā e̱tayo̍ra̱nyat | de̱vānā̍ma̱nyat paya̍ḥ | yad  
goḥ paya̍ḥ

### [9.2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.9.2)

tatsa̱āmnaḥ paya̍ḥ | yada̱jāyai̱ paya̍ḥ | tadde̱vānā̱ṃ paya̍ḥ | tasmādyadyaitairyaju̍rbhi̱ścara̍nti | tatpaya̍sā caranti | pra̱jāpa̍time̱va tadde̱vān paya̍sānnā̱dyena̱ sama̍rddhayanti(1) | (2)e̱ṣa  
ha̱ vai sā̱kṣāt pra̍va̱rgya̍ṃ bhakṣayati | yasyai̱vaṃ vi̱duṣa̍ḥ pra̱vargya̍ḥ pravṛ̱jyate̍(2) | (3)u̱ttara̍vedyāmu̱dvāsa̍ye̱t teja̍skāmasya  
tejo̱ vā u̍ttarave̱diḥ

### [9.3](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.9.3)

teja̍ḥ pra̱vargya̍ḥ | teja̍sai̱va teja̱ḥ sama̍rddhayati(3) | (4)uttara̍vedyāmu̱dvāsa̍yeda̱nna̍kāmasya | śiro̱ vā e̱tadya̱jñasya̍  
yat pra̍va̱rgya̍ḥ | mukha̍muttarave̱diḥ | śī̱rṣṇai̱va mukha̱m̐ sanda̍dhātyannā̱dyāya̍ | a̱nnāda e̱va bha̍vati(4) | (5)yacca̱ khalu̱  
vā e̱tamu̱dvāsi̍ta̱ṃ vayām̐̍si̱ pra̱vyāsa̍te | pari̱ vai tāḥ  
sarvā̍ḥ pra̱jā vayām̐̍syāsate

### [9.4](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.9.4)

tasmā̍duttarave̱dyāme̱vodvāsa̍yet | pra̱jānā̍ṃ gopī̱thāya̍(5) | (6)pu̱ro vā̍ pa̱ścāddodvāsa̍yet | pu̱rastā̱dvā e̱tajjyoti̱rude̍ti | tatpa̱ścānnirmro̍cati | svāme̱vainā̱ṃ yoni̍manū̱dvāsa̍yati(1) | (7)a̱pāṃ madhya̱ udvā̍sayet | a̱pāṃ vā  
e̱tanmadhyā̱jjyoti̱rajāyata | jyoti̍ḥ pra̱vargya̍ḥ | sva e̱vaina̱ṃ  
yonau̱ prati̍ṣṭhāpayati(7)

### [9.5](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.9.5)

(8)yaṃ dvi̱ṣyāt | yatra̱ sa syāt | tasyā̍ṃ di̱śyudvā̍sayet  
e̱ṣa vā a̱gnirvai̍śvā̱naraḥ | yat pra̍va̱rgyaḥ | a̱gni̱nai̱vaina̍ṃ  
vaiśvā̱na̱reṇā̱bhiprava̍rttayati(8) | (9)audu̍mba̱ryyāḥ śākhā̍yā̱mudvā̍sayet | ūrgvā udumba̱raḥ | anna̍ṃ prā̱ṇaḥ | śug gha̱rmmaḥ

### [9.6](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.9.6)

i̱da̱ma̱hama̱muṣyā̍muṣyāyaṇa̱sya̍ śu̱cā prā̱ṇamapi̍ dahāmītyā̍ha | śu̱caivā̱sya̍ prā̱ṇamapi̍ dahati | tā̱jagā̱rttimāccha̍ti(9) | (10)yatra̍ da̱rbhā u̍pa̱dīka̍santatāḥ syuḥ | tadudvā̍saye̱d vṛṣṭi̍kāmasya | e̱tā vā a̱pāma̍nū̱jāva̍ryyā̱  
nāma̍ | yadda̱rbhāḥ | a̱sau khalu̱ vā ā̍di̱tya i̱to  
vṛṣṭi̱mudī̍rayati | a̱sāve̱vāsmā̍ ā̱dityo vṛṣṭi̍ṃ niya̍cchati | tā āpo̱ niya̍tā̱ dhanva̍nā yanti(10)

### [10.1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.10.1)

goḥ paya̍ḥ(1), utta̱rave̱diḥ(2), ā̍sate(3), sthāpayati(4), gha̱rmmaḥ(5), ya̍nti (6) || anu010  
athaikādaśo'nuvākaḥ  
(1)pra̱jāpa̍tiḥ sambhri̱yamā̍ṇaḥ | sa̱mrāṭ sambhṛ̍taḥ  
gha̱rmaḥ pravṛ̍ktaḥ | ma̱hā̱vī̱ra udvā̍sitaḥ | asau khalu  
vāvaiṣa ā̍di̱tyaḥ | yatpra̍va̱rgyaḥ | sa e̱tāni̱ nāmā̍nyakuruta(1) | (2)ya e̱vaṃ veda̍ | vi̱dure̍na̱ṃ nāmnā̍(2) | (3)bra̱hma̱vā̱dino̍ vadanti

### [10.2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.10.2)

yo vai vasī̍yām̐sa̱ṃ yathā̱nāma̱mupa̱cara̍ti | pu̱ṇyāṃrttiṃ vai sa tasmai̍ kāmayate | pu̱ṇyārtimasmai̍ kāmayante  
ya e̱vaṃ veda̍ | tasmā̍de̱vaṃ vi̱dvān | gha̱rma iti̱ divā̍''ca̍kṣīta | sa̱mrāḍiti̱ nakta̍ṃ | e̱te vā e̱tasya̍ pri̱ye  
ta̱nuvau̍ | e̱te a̍sya pri̱ye nāma̍nī | pri̱yayai̱vaina̍ṃ  
ta̱nuvā̍

### [10.3](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.10.3)

pri̱yeṇa̱ nāmnā̱ sama̍rdhayati | kī̱rttira̍sya̱ pūrvā̱ ga̍cchati ja̱natā̍māya̱taḥ(3) | (4)gāya̱trī de̱vebhyo'pā̍krāmat  
tāṃ de̱vāḥ pra̍va̱rgyeṇai̱vānu̱vya̍bhavan | pra̱va̱rgyeṇāpnu̍van | yacca̍turvim̐śati̱ ṛtva̍ḥ pra̱vargya̍ṃ pravṛ̱ṇakti̍ | gā̱ya̱trīme̱va  
tadanu̍ virbhavati | gā̱ya̱trīmā̍pnoti | pūrvā̍'sya ja̱nam̐  
ya̱taḥ kī̱rttirga̍ccha̱ti(4) | (5)vai̱śva̱de̱vaḥ sam̐sa̍nnaḥ

### [10.4](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.10.4)

vasa̍vaḥ pravṛ̱ktaḥ | somo̍'bhikīryamā̍ṇaḥ | ā̱śvi̱naḥ  
paya̍syā̱nīyamā̍ne | mā̱rutaḥ kvatha̍n | pau̱ṣṇa udva̍ntaḥ  
sā̱ra̱sva̱to viṣyanda̍mānaḥ | mai̱traḥ śaro̍ gṛhī̱taḥ | te̱ja  
udya̍to vā̱yuḥ | hriyamā̍ṇaḥ pra̱jāpa̍tiḥ | hūyamā̍no̱  
vāgghu̱taḥ

### [10.5](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.10.5)

asau khalu vāvaiṣa ā̍di̱tyaḥ | yatpra̍va̱rgya̍ḥ | sa  
e̱tāni̱ nāmā̍nyakuruta(5) | (6)ya e̱vaṃ veda̍ | vi̱dure̍na̱ṃ  
nāmnā̍(6) | (7)bra̱hma̱vā̱dino̍ vadanti | yanmṛ̱ṇmaya̱māhu̱tiṃ nāśnu̱te'tha̍ | kasmā̍de̱ṣo'śru̱ta iti̍ | vāge̱ṣa  
iti brūyāt | vā̱cyeva vāca̍ṃ dadhāti

### [10.6](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.10.6)

tasmā̍daśru̱taṃ(7) | (8)pra̱jāpa̍ti̱rvā e̱ṣa dvāda̍śadhā vihi̍taḥ | yatpra̍va̱rgya̍ḥ | yatprāga̍vakā̱śebhya̍ḥ | tena̍ pra̱jā  
a̍sṛjata | a̱vakā̱śairde̱vāsu̱rāna̍sṛjata | yadūrdhvama̍vakā̱śebhya̍ḥ | tenānna̍masṛjata | anna̍ṃ pra̱jāpa̍tiḥ | pra̱jāpa̍ti̱rvāvaiṣaḥ(8)

### [11.1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.11.1)

vada̱nti(1), ta̱nuvā(2), sam̐sa̍nnaḥ(3), hū̱yamā̍no  
vāgghutaḥ(4), da̍dhāti(5), e̱ṣaḥ(6),|| anu011  
atha dvādaśo'nuvākaḥ  
(1)savi̱tā bhū̱tvā pra̍tha̱me'ha̱n pravṛ̍jyate | tena̱ kāmām̐ eti | yad dvi̱tīye̍'ha̍n pra̱vṛjyate̍ | a̱gnirbhū̱tvā  
de̱vāne̍ti | yattṛ̱tīye̍'ha̍n pra̱vṛjyate̍ | vā̱yurbhū̱tvā prā̱ṇāne̍ti | yacca̍tu̱rthe'ha̍n pra̱vṛjyate̍ | ā̱dityo bhū̱tvā  
ra̱śmīne̍ti | yatpa̍ñca̱me'ha̍n pra̱vṛjyate̍ | ca̱ndramā̍ bhū̱tvā  
nakṣa̍trāṇyeti

### [11.2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.11.2)

yat ṣa̱ṣṭhe'ha̍n pra̱vṛjyate̍ | ṛ̱turbhū̱tvā sa̍ṃvatsa̱rame̍ti  
yat sa̍pta̱me'ha̍n pra̱vṛjyate̍ | dhā̱tā bhū̱tvā śarva̍rīmeti  
yada̍ṣṭa̱me'ha̍n pra̱vṛjyate̍ | bṛha̱spati̍rbhū̱tvā gā̍ya̱trīme̍ti | yanna̍va̱me'ha̍n pra̱vṛjyate̍ | mi̱tro bhū̱tvā  
vi̱ṣṭata̍ i̱māṃllo̱kānaiti̍ | yadda̍śa̱me'ha̍n pra̱vṛjyate̍  
varu̍ṇo bhū̱tvā vi̱rāja̍meti

### [11.3](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.11.3)

yade̍kāda̱śe'ha̍n pra̱vṛjyate̍ | indro̍ bhū̱tvā tri̱ṣṭubha̍meti | yad dvā̍da̱śe'ha̍n pra̱vṛjyate̍ | somo̍ bhū̱tvā  
ja̱gatī̱meti̍(1) | (2)yat pu̱rastā̍dupa̱sadā̍ṃ pra̱vṛjyate̍  
tasmā̍di̱taḥ parā̍ṅ‌mūṃllo̱kām̐ stapa̍nneti | yadu̱pari̍ṣṭādupa̱sadā̍ṃ pra̱vṛjyate̍ | tasmā̍da̱muto̱'rvāṅ‌mi̱māṃllo̱kām̐ stapa̍nneti(2) | (3)ya e̱vaṃ veda̍ | e̱va ta̍pati(3)

### [11.12](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.11.12)

nakṣa̍trāṇyeti(1), vi̱rāja̍meti(2), tapati(3),  
anu0

### [11.12-2](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.11.12-2)

(1)de̱vā vai sa̱tram̐(1), sā̍vi̱traṃ(2), pari̍śrite(3),  
bra̱hman pra̍cariṣyāmaḥ(4), a̱gniṣṭvā(5),śiro̍0grī̱vā(6),  
de̱vasya̍0raśa̱nāṃ(7), viśvā̱ āśā̍(8), gha̱rma yā te̍(9),  
pra̱jāpa̍tiḥ0śu̱kraṃ(10), pra̱jāpa̍tiḥ sambhriyamā̍ṇaḥ(11),  
savi̱tā(12), dvā̍da̱śa

### [11.108](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.11.108)

de̱vā vai sa̱tram̐, sa kha̍di̱raḥ, pari̍śrite, a̱bhipūrvaṃ,  
aṣṭau rakṣa̍sām, grai̱ṣmove̱va, bra̱hma vai de̱vānā̍ṃ, a̱śvinā  
gha̱rmaṃ pātaṃ, prā̱ṇo vā indra̍tamo̱'gniḥ, vṛṣā̱ hari̍ḥ,  
yo vai vasī̍yām̐saṃ yathānā̱mam, a̱ṣṭotta̍raśa̱tam

### [11.108.p1](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya.11.108.p1)

śannastanno̱ mā hā̍sīt || oṃ śānti̱ḥ śānti̱ḥ  
śānti̍ḥ | hari̍ḥ om  
samāpto'yaṃ pañcamaḥ prapāṭhakaḥ

## Same text as

- [Taittirīyāraṇyaka](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.taittiriya.5)

## Parallel to

- [Kaṭhāraṇyaka](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.katha)

## Part of

- [Taittirīyāraṇyaka](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.taittiriya.5)
- [Taittirīyāraṇyaka (ed. A. Griffiths and J. E. M. Houben, accented, prapāṭhakas 1, 4 and 5)](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.taittiriya*griffiths.5.1-12)

## See also: more in [Āraṇyakas (forest texts)](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka)

- [Aitareya Āraṇyaka (Aitareyāraṇyaka)](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.aitareya) — Sanskrit; 650–350 BCE
- [Taittirīya Āraṇyaka (Taittirīyāraṇyaka)](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.taittiriya) — Sanskrit; 650–300 BCE
- [Āraṇyaka Saṃhitā of the Sāmaveda (Āraṇyakasaṃhitā)](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.aranyaka_samhita) — Sanskrit; 1000–800 BCE; partly digitised
- [Śāṅkhāyana (Kauṣītaki) Āraṇyaka (Śāṅkhāyanāraṇyaka)](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.kausitaki) — Sanskrit; 650–350 BCE
- [Kaṭha Āraṇyaka (Kaṭhāraṇyaka)](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.katha) — Sanskrit; 750–600 BCE
- [Maitrāyaṇīya Āraṇyaka (Maitrāyaṇīyāraṇyaka)](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.maitrayaniya) — Sanskrit; 800 BCE

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.pravargya) · Pramāṇa
