Pramāṇa · Search · About · API

Taittirīya Āraṇyaka 5.6

Taittirīyāraṇyaka 5.6

Language
Sanskrit

5.6.1

śíro vā́ etád yajñásya \
yát pravargyàḥ \
grīvā́ upasádaḥ \
purástād upasádāṃ pravargyàṃ prá vṛṇakti \
grīvā́sv evá yajñásya śíraḥ práti dadhāti \
tríḥ prá vṛṇakti \
tráya imé lokā́ḥ \
ebhyá evá lokébho yajñásya śíró 'va rundhe \
ṣáṭ sáṃ padyante \
ṣáḍ vā́ ṛtávaḥ \

5.6.2

ṛtúbhya evá yajñásya śíró 'va rundhe \
dvā́daśa kṛ́tvaḥ prá vṛṇakti \
dvā́daśa mā́sāḥ saṃvatsaráḥ \
saṃvatsarā́d evá yajñásya śíró 'va rundhe \
cáturvim̐śatiḥ sáṃ padyante \
cáturvim̐śatir ardhamāsā́ḥ \
ardhamāsébhya evá yajñásya śíró 'va rundhe \
átho khálu \
sakṛ́d evá pravṛ́jyaḥ \
ékam̐ hí śíraḥ \

5.6.3

agniṣṭomé prá vṛṇakti \
etā́vān vái yajñáḥ \
yā́vān agniṣṭomáḥ \
yā́vān evá yajñaḥ \
tásya śíraḥ práti dadhāti \
nókthyè prá vṛñjyāt \
prajā́ vái paśáva ukthā́ni \
yád ukthyè pravṛñjyāt \
prajā́ṃ paśū́n asya nír dahet \
viśvajíti sárvapṛṣṭhe prá vṛṇakti \

5.6.4

pṛṣṭhā́ni vā́ ácyutaṃ cyāvayanti \
pṛṣṭháir evā́smā ácyutaṃ cyāvayitvā́va rundhe \
ápaśyaṃ gopā́m íty āha \
prāṇó vái gopā́ḥ \
prāṇám evá prajā́su ví yātayati \
ápaśyaṃ gopā́m íty āha \
asáu vā́ ādityó gopā́ḥ \
sá hī́mā́ḥ prajā́ gopāyáti \
tám evá prajā́nāṃ goptā́raṃ kurute \
ánipadyamānam íty āha \

5.6.5

ná hy èṣá nipádyate \
ā́ ca párā ca pathíbhiś cárantam íty āha \
ā́ ca hy èśá párā ca pathíbhiś cárati \
sá sadhrī́cīḥ sá víṣūcīr vásāna íty āha \
sadhrī́cīś ca hy èṣá víṣūcīś ca vásānaḥ prajā́ abhí vipáśyati \
ā́ varīvarti bhúvaneṣv antár íty āha \
ā́ hy èṣá varīvárti bhúvaneṣv antáḥ \
átra prāvī́r mádhu mā́dhvībhyāṃ mádhu mā́dhūcībhyām íty āha \
vā́santikāv evā́smā ṛtū́ kalpayati \
sám agnír agnínāgatéty āha \

5.6.6

gráiṣmāv evā́smā ṛtū́ kalpayati \
sám agnír agnínāgatéty āha \
agnír hy èváiṣò 'gnínā saṃgácchate
svā́hā sám agnís tápasāgatéty āha \
pū́rvam evóditám \
úttareṇābhí gṛṇāti \
dhartā́ divó ví bhāsi rájasaḥ pṛthivyā́ íty āha \
vā́rṣikāv evā́smā ṛtū́ kalpayati \
hṛdé tvā mánase tvéty āha \
śāradā́v evā́smā ṛtū́ kalpayati \

5.6.7

diví devéṣu hótrā yacchéty āha \
hótrābhir evémā́n lokā́nt sáṃ dadhāti \
víśvāsāṃ bhuvāṃ pata íty āha \
háimantikāv evā́smā ṛtū kalpayati \
devaśrū́s tváṃ deva gharma devā́n pāhī́ty āha \
śaiśirā́v evā́smā ṛtū́ kalpayati \
tapojā́ṃ vā́cam asmé ní yaccha devāyúvam íty āha \
yā́ vái médhyā vā́k \
sā́ tapojā́ḥ \
tā́m evā́va rundhe \

5.6.8

gárbho devā́nām íty āha \
gárbho hy èṣá devā́nām \
pitā́ matīnā́m íty āha \
prajā́ vái matáyaḥ \
tā́sām eṣá evá pitā́ \
yát pravargyàḥ \
tásmād evám āha \
pátiḥ prajā́nām íty āha \
pátir hy èṣá prajā́nām \
mátiḥ kavīnā́m íty āha \

5.6.9

mátir hy èṣá kavīnā́m \
sáṃ devó devéna savitrā́yatiṣṭa sáṃ sū́ryeṇāruktéty āha \
amúṃ caivā́dityáṃ pravargyàṃ ca sáṃ śāsti \
āyurdā́s tvám asmábhyaṃ gharma varcodā́ asī́ty āha \
āśíṣam eváitā́m ā́ śāste \
pitā́ no 'si pitā́ no bodhéty āha \
bodháyaty eváinam \
návaitè'vakāśā́ bhavanti \
pátniyai daśamáḥ \
náva vái púruṣe prāṇā́ḥ \

5.6.10

nā́bhir daśamī́ \
prāṇā́n evá yájamāne dadhāti \
átho dáśākṣarā virā́ṭ \
ánnaṃ virā́ṭ \
virā́jaivā́nnā́dyam áva rundhe \
yajñásya śiro 'cchidyata \
tád devā́ hótrābhiḥ práty adadhuḥ \
ṛtvíjó 'vekṣante \
etā́ vái hótrāḥ \
hótrābhir evá yajñásya śíraḥ práti dadhāti \

5.6.11

rucitám ávekṣante \
rucitā́d vái prajā́patiḥ prajā́ asṛjata \
prajā́nām̐ sṛṣṭyai \
rucitám ávekṣante \
rucitā́d vái parjányo varṣati \
várṣukaḥ parjányo bhavati \
sáṃ prajā́ edhante \
rucitám ávekṣante \
rucitám vái brahmavarcasám \
brahmavarcasíno bhavanti \

5.6.12

prá jāyate \
nā́syai prajā́ṃ nír dahati \
tváṣṭīmatī te sapeyéty āha \
sápād dhí prajā́ḥ prajā́yante \ \\ ṛtávo hí śíraḥ sárvapṛṣṭhe právṛṇakty ánipadyamānam íty āha śāradā́v évā́smā ṛtū́ kalpayati rundhe kavīnā́m íty āha prāṇā́ḥ práti dadhāti bhavanti vācayati catvā́ri ca \\

5.6.112

adhīyántó 'vekṣante \
sárvam ā́yur yanti \
ná pátny ávekṣeta \
yát pátny avékṣeta \
prá jāyeta \
prajā́ṃ tv asyai nír dahet \
yán nā́vékṣeta \
ná prá jāyeta \
nā́syai prajā́ṃ nír dahet \
tiraskṛ́tya yájur vācayati \

Commentaries (1)

Linked texts (3)

Discussed in (4)