Adhvarakanda 10
Adhvarakāṇḍa 10
- Language
- Sanskrit
Contents
- 10.17 — 2 parts
10.1
'sūryyasya cakṣurārohāgnerakṣṇaḥ kanīnakam
yatraitaśebhirīyase bhrājamāno vipaścitā' ||iti
'usrāvetaṃ dhūrṣāhau yujyethāmanaśrū pravīrahaṇau brahmacodanau
svasti yajamānasya gṛhān gacchatam' || iti
'bhadro me'si pracyavasva bhuvaspate viśvānyabhidhāmāni
mā tvā pariparirago vidan, mā tvā paripanthino vidan, mā tvā vṛkā
aghāyavo vidan || iti
‘namo mitrasya varuṇasya cakṣase maho devāya tadṛtaṃ saparyata
dūre dṛśe devajātāya ketave divasputrāya sūryāya śaṃsata’ || iti
'yā te dhāmāni haviṣā yajanti tā te viśvāparibhūrastu yajñam
gayasphānaḥ prataraṇaḥ suvīro'vīrahā pracarā somaduryān' || iti
“adityāstvagasi”
“so'sāveva bandhuḥ | adityai sada āsīda”
10.2
“adityai sada āsīda”
“astabhnād dyāṃ vṛṣabho'antarikṣamiti××× varimāṇaṃ pṛthivyā
10.3
āsīdadviśvā bhuvanāni samrāḍ”
10.2-2
“viśvettāni varuṇasya vratāni”—iti (vṛṣabhaḥ-dyāṃ staṃbhitavān)
"pavitraṃ te vitataṃ brahmaṇaspate prabhurgātrāṇi paryeṣi viśvataḥ
ataptatanūrna tadāmo aśnute śṛtāsa idṛhaṃtastatsamāśata"
“astabhnādyāṃ vṛṣabho'ntarikṣam”
10.3-2
“tadenenemām̐llokānāspṛṇoti”—iti
“tasya hi na hantāsti na vadho yeneme lokā āspṛtāstasmādāha amimīta
varimāṇaṃ pṛthivyā iti”
10.4
“āsīdadviśvā bhuvanāni samrāṭ–iti”
10.5
“viśvettāni varuṇasya vratāni”
“tasmādāha viśvettāni varuṇasya vratāni”–iti
10.6
“nedenaṃ nāṣṭrā rakṣāṃsi pramṛśān”–iti
“garbho vā'eṣa bhavati, tira'iva vai garbhāḥ | tira'ivaitad yatparyyāṇaddham”
“tasmādvai paryāṇahyati”
10.7
“vaneṣu hi idaṃ antarikṣaṃ vitataṃ vṛkṣāgreṣu vājamarvatsu paya usriyāsu
hṛtsu kratu varuṇo vikṣvagnim divi sūryamadadhātsomamadrau”
“vīryaṃ vai vājāḥ | pumāṃso'rvantaḥ | puṃsvevaitat vīryaṃ dadhāti | paya usriyāsu
iti”
“payo hīdamustriyāsu hitam hṛtsu kratum”
“varuṇo vikṣvagnim”
“hṛtsu hyayaṃ kratuḥ | manojavaḥ praviṣṭaḥ”
“vikṣu hyayaṃ prajāsvagniḥ divi sūryyamadadhāt”
“divi hyasau sūryo hitaḥ”
“tasmādāha divi sūryamadadhāt somamadrāviti”
10.8
“tayoranyataratpratyānahyati pratīnāhabhājanam”
“yadyu'ekaṃ bhavati, kṛṣṇājinagrīvā evāvakṛtya pratyānahyati pratīnāhabhājanam”
“sūryasya cakṣurārohā'gnerakṣaṇaḥ kanīnakam
yatraitaśebhirīyase bhrājamāno vipaścitā”—iti|| (yaju0 4|32)
“udu tyaddarśaṃtaṃ vapurdiva eti pratihvare
yadīmāśurvahati deva etaśo viśvasmai cakṣase aram” || (ṛ0 saṃ0 7|66|14)
"sūrya mevaitat purastāt karoti | sūryaḥ purastānnāṣṭrā rakṣāṃsyapaghnanneti
athābhayenānāṣṭreṇa parivahanti"
10.9
"śakaṭasyādhaḥpatanaṃ vārayitumīṣādaṇḍaprottambhanārthāmīcīkastambhī"
"uddhṛte pra'ugye phalake bhavataḥ | praugyasambandhi phalake prayugādapyunnate
bhavataḥ"
"tadantareṇa tiṣṭhantsubrahmaṇyaḥ prājati"
“śreyān vā'eṣo'bhyārohāṅṅbhavati ko hyetamarhatyabhyāroḍhuṃ tasmādantareṇa
tiṣṭhan prājati”
10.10
“yatra (yasmin sthāne) vai gāyatrī (suparṇī bhūtvā) somamaccha (somamabhilakṣya) āpatat (agacchat) tat (tatra) asyā-āharantyā'apādastābhyāyatya parṇaṃ praciccheda”
“gāyatryai (tryāḥ) vā somasya vā rājñaḥ”
“tat patitvā parṇo'bhavat tasmāt parṇo nāma”
“tadyadevātra somasya nyaktaṃ tadihāpyasaditi tasmāt palāśaśākhayā prājati”
10.11
“athānaḍvāhāvājanti | tau yadi kṛṣṇau syātāmanyataro vā kṛṣṇaḥ tatra
vidyādvarṣiṣyatyaiṣamaḥ ( asmin saṃvatsare ) parjanyo vṛṣṭimān bhaviṣyati(yadi-(ubhau) kṛṣṇau syātām (tadā) aiṣamaḥ parjanyaḥ (varṣiṣyati arthāt ativṛṣṭirbhaviṣyati) yadi (eka eva) kṛṣṇasyāt tadā parjanyo vṛṣṭimānbhaviṣyati
(arthāt sādhāraṇa vṛṣṭirbhaviṣyati |) etadu vijñānam”
10.12
“usrāvetaṃ dhūrṣāhau yujyethāmanaśrū avīrahaṇau brahmacodanau
svasti yajamānasya gṛhān gacchatam”
“usrāvetaṃ dhūrṣāhau-iti”
“dhūrṣāhau hi bhavataḥ | yujyethāmanaśrū”
“anāviti-avīrahaṇāviti-apāpakṛtāviti”
“yathaināvantarā nāṣṭrā rakṣāṃsi na hiṃsyurevametadāha”
10.13
"somāya krītāyānubrūhīti-somāya paryūhyamāṇāyeti vā”
“somāya krītāya prohyamāṇāyānubrūhītyāha adhvaryuḥ” | (ai0 brā0 3|2)
“atha paścāt parikramya | apālambamabhipadyāha-somāya krītāyānubrūhīti
somāya paryūhyamāṇāyeti vā | ato yatarathā kāmayeta”
10.14
"bhadro me'si pracyavasva bhuvaspate viśvānyabhidhāmāni | mā tvā paripariro
vidanmā tvā paripanthino vidanmā tvā vṛkā aghāyavo vidan śyeno bhūtvā parāpata | yajamānasya gṛhān gaccha tannau saṃskṛtam”
"bhadro hyasyaiṣa bhavati | tasmānnānyamādriyate apyasya rājānaḥ sabhāgama āgacchanti - pūrvo rājño'bhivādati | bhadro hi bhavati- (somaḥ) | tasmādāha bhadro
me'sīti | praccayavasva bhuvaspata'iti"
“bhuvanānāṃ hyeṣa patiḥ | viśvānyabhidhāmāni iti”
"aṅgāni vai viśvāni dhāmānyaṅgānyevaitadabhyāha-mā tvā paripariro
ityādi"
"yathainamantarā nāṣṭrā rakṣāṃsi na vindeyurevametadāha"
10.15
"śyeno bhūtvā parāpateti | vaya evainametadbhūtaṃ prapātayati"
"yadvā'ugraṃ-tannāṣṭrā rakṣāṃsi nānvavayanti (hantum nānugacchanti) etadvaiva yasāmojiṣṭhaṃ baliṣṭhaṃ yacchyenaḥ | tamevaitadbhūtaṃ prapātayati | yadāha śyeno bhūtvā parāpata"-iti
10.16
"atha śarīramevānvavahanti (hantumanugacchantyasurāḥ nātmānamiti bhāvaḥ)
yajamānasya gṛhān gaccheti""nātra tirohitamivāsti"
10.17
"atha subrahmaṇyāmāhvayati | yathā yebhyaḥ pakṣyantsyāttān brūyāta-ityahe
vaḥ paktāsmītyevamevaitat devebhyo yajñaṃ (havyaṃ) nivedayati"
"subrahmaṇyom—subrahmaṇyom"—iti
"brahma hi devān pracyavayati"
"triṣkṛtva āha-trivṛddhi yajñaḥ"
10.17.p1
"indrāgaccheti-indro vai yajñasya devatā | tasmādāha-indrāgaccheti | hariva
āgaccha | medhātithermeṣa vṛṣaṇaśvasya mene | gaurāvaskandin ahalyāyai jāreti"
"savite vāhani līyamānatayā rātrerahalyā śabda vācyāyāḥ śayātmaka
jaraṇahetutvāt jīryyatyasmādanena voditena vetyahalyājāra ucyate natuparastrī
vyavahārāt"—iti
10.17.p2
jai0 sū0 6|1|41-44 adhi015
10.19
"tadyānyevāsya caraṇāni tairevainametat pramumodayiṣati” (pramodayitumicchati) ||18|,
"kauśika brāhmaṇa gautama bruvāṇeti"
"śaśvadvaitadāruṇinā'dhunopajñātaṃ-yadgautama bruvāṇeti | sa yadi kāmayeta
brūyādetad | yadyu kāmayeta-api nādriyeta | ityahe sutyāmiti”
"yāvadahe sutyā bhavati (tāvadahe | ityahe-asmin dine-sutyāmāgaccha
iti vaktavyamiti bhāvaḥ”)
10.20
“devā brahmaṇa āgacchata"-iti
"tad devāṃśca brāhmaṇāṃścāha-etaddhyaṃtrobhayairartho bhavati yaddevaiśca brāhmaṇaiśca"—iti