Adhvarakanda 12
Adhvarakāṇḍa 12
- Language
- Sanskrit
12.1
iti somaparyāṇahanabrāhmaṇaṃ samāptam
iti tṛtīyādhyāye caturthaṃ brāhmaṇaṃ samāptam
iti tṛtīyakāṇḍe tṛtīyo'dhyāyaśca samāptaḥ
atha
caturthādhyāye prathamaṃ brāhmaṇam
'ātithyeṣṭi brāhmaṇam'
[mūla] śiro vai yajñasyātithyaṃ bāhū prāyaṇīyodayanīyau | abhito vai śiro
bāhū bhavataḥ | tasmādabhita ātithyamete haviṣī bhavataḥ prāyaṇīyaścodayanīyaśca
12.2
atha yasmādātithyaṃ nāma | atithirvā'eṣa etasyāgacchati yatsomaḥ
krītaḥ | tasmā'etadyathā rājñe vā brāhmaṇāya vā mahokṣaṃ vā mahājaṃ vā pacettadaha
mānuṣaṃ havirdevānāmevamasmā'etadātithyaṃ karoti
12.3
tadāhuḥ | pūrvo'tītya gṛhṇīyāditi yatra vā'arhantamāgataṃ nāpacāyanti
kruddhyati vai sa tatra tathā hāpacito bhavati
12.4
tadvā 'anyatara'eva vimuktaḥ syāt | anyataro'vimukto'tha gṛhṇīyātsa yadanyataro vimuktastenāgato yadvanyataro'vimuktastenāpacitaḥ
12.5
tadu tathā na kuryāt | vimucyaiva prapādya gṛhṇīyādyathā vai devānāṃ caraṇaṃ
tadvā'anu manuṣyāṇāṃ tasmānmānuṣe yāvanna vimuñcate naivāsmai tāvadudakaṃ haranti
nāpacitiṃ kurvantyanāgato hi sa tāvadbhavatyatha yadaiva vimuñcate'thāsmā'udakaṃ
harantyathāpacitiṃ kurvanti rtahi hi sa āgato bhavati tasmādvimucyaiva prapādya
gṛhṇīyāt
12.6
sa vai santavaramāṇa iva gṛhṇīyāt | tathā hāpacito bhavati tatpatnpanvārabhate paryuhyamāṇaṃ vai yajamāno'nvārabhate'thātra patnyubhayata evaitanmithunenānvārabhete
yatra vā'arhannāgacchati sarvaṃgṛhyā'iva vai tatra ceṣṭanti tathā hāpacito bhavati
12.7
sa vā'anyenaiva tato yajuṣā gṛhṇīyāt | yeno cānyāni havīṃṣyekaṃ vā'eṣa bhāgaṃ krīyamāṇo'bhikrīyate cchandasāmeva rājyāya cchandasāṃ sāmrājyāya tasya
cchandāṃsyabhitaḥ sācayāni yathā rājño'rājāno rājakṛtaḥ sūtagrāmaṇya evamasya
cchandāṃsyabhitaḥ sācayāni
12.8
na vai tadavakalpate | yacchandobhya iti kevalaṃ gṛhṇīyādyatra vā'arhate
pacanti tadabhitaḥ sācayo'nvābhaktā bhavantyarājāno rājakṛtaḥ sūtagrāmaṇyastasmādyatraivaitasyai gṛhṇīyāttadeva cchandāṃsyanvābhajet
12.9
sa gṛhṇāti | agnestanūrasi viṣṇave tvetyagnirvai gāyatrī tadgāyatrīmanvābhajati
12.10
somasya tanūrasi viṣṇave tveti | kṣatraṃ vai somaḥ kṣatraṃ triṣṭuptattriṣṭubhamanvābhajati
12.11
atitherātithyamasi viṣṇave tveti | so'syoddhāro yathā śreṣṭhasyoddhāra
'evamasyaiṣa'ṛte cchandobhyaḥ
12.12
śyenāya tvā somabhṛte viṣṇave tveti | tadgāyatrīmanvābhajati sā yadgāyatrī śyeno bhūtvā divaḥ somamāharattena sā śyenaḥ somabhṛttenaivaināmetadvīryeṇa
dvitīyamanvābhajati
12.13
agnaye tvā rāyaspoṣade viṣṇave tveti | paśavo vai rāyaspoṣaḥ paśavo
jagatī tajjagatīmanvābhajati
12.14
atha yatpañca kṛtvo gṛhṇāti | saṃvatsarasaṃmito vai yajñaḥ pañca vā'ṛtavaḥ
saṃvatsarasya taṃ pañcabhirāpnoti tasmātpañca kṛtvo gṛhṇātyatha yadviṣṇave tvā
viṣṇave tveti gṛhṇāti viṣṇave hi gṛhṇāti yo yajñāya gṛhṇāti
12.15
navakapālaḥ puroḍāśo bhavati | śiro vai yajñasyātithyaṃ navākṣarā vai
gāyatryaṣṭau tāni yānyanvāha praṇavo navamaḥ pūrvārdho vai yajñasya gāyatrī pūrvārdha eṣa
yajñasya tasmānnavakapālaḥ puroḍāśo bhavati
12.16
kārṣmaryamayāḥ paridhayaḥ | devā ha vā'etaṃ vanaspatiṣu rakṣoghnaṃ dadṛśuryatkārṣmaryaṃ śiro vai yajñasyātithyaṃ necchiro yajñasya nāṣṭrā rakṣāṃsi hinasanniti
tasmātkārṣmaryamayāḥ paridhayo bhavanti
12.17
āśvavālaḥ prastaraḥ | yajño ha devebhyo'pacakrāma so'śvo bhūtvā parāṅāvavartta tasya devā anuhāya vālānabhipedustānālulupūstānālupya sārddhaṃ saṃnyāsuruttata
etā 'oṣadhayaḥ samabhavanyadaśvavālāḥ śiro vai yajñasyātithyaṃ jaghanārdho vālā'
ubhayata 'evaitadyajñaṃ parigṛhṇāti yadāśvavālaḥ prastaro bhavati
12.18
aikṣavyau vidhṛtī | nedbarhiśca prastaraśca saṃlupyātā'ityathotpūyājyaṃ sarvāṇyeva
caturgṛ hītānyājyāni gṛhṇāti na hyatrānuyājā bhavanti
12.19
āsādya havīṃṣyagniṃ manthati | śiro vai yajñasyātithyaṃ janayanti vā'enametadyanmanthanti śīrṣato vā'agre jāyamāno jāyate śīrṣata 'evaitadagre yajñaṃ janayatyagnirvai sarvā devatā 'agnau hi sarvābhyo devatābhyo juhvati śiro vai yajñasyātithyaṃ
śīrṣata 'evaitadyajñaṃ sarvābhirdevatābhiḥ samardhayati tasmādagniṃ manthati
12.20
so'dhimanthanaṃ śakalamādatte | agnerjanitramasītyatra hyagnirjāyate tasmādāhāgnerjanitramasīti
12.21
atha darbhataruṇe nidadhāti | vṛṣaṇau stha 'iti tadyāvevemau striyai sākañjāvetāvevaitau
12.22
athādharāraṇiṃ nidadhāti | urvaśyasītyathottarāraṇyājyavilāpanīmupaspṛśatyāyurasīti tāmabhinidadhāti purūravā 'asītyurvaśī vā'apsarāḥ purūravāḥ patiratha yattasmānmithunādajāyata tadāyurevamevaiṣa 'etasmānmithunādyajñaṃ janayatyathāhānaye
mathyamānāyānubrūhīti
12.23
sa manthati | gāyatreṇa tvā cchandasā manthāmi traiṣṭubhena tvā cchandasā
manthāmi jāgatena tvā cchandasā mantha़āmīti taṃ vai chandobhireva manthati cchandāṃsi
mathyamānāyānvāha cchandāṃsyevaitadyajñamanvāyārtayati yathā'mumādityam̐ raśmayo jātāyānubrūhītyāha yadā jāyate prahriyamāṇāyātyetyanupraharan
12.24
so'nupraharati | bhavataṃ naḥ samanasau sacetasāvarepasau | mā yajñaṃ hiṃsiṣṭaṃ
mā yajñapatiṃ jātavedasau śivau bhavatamadya na iti śāṃtimevābhyāmetadvadati yathā
nā'nyo'nyaṃ hiṃsyātām
12.25
atha sruveṇopahatyājyam | agnimabhijuhotyagnāvagniścarati praviṣṭa
ṛṣīṇāṃ putro'abhiśastipāvā | sa naḥ syonaḥ suyajā yajeha devebhyo havyaṃ sadamaprayucchantsasvāhetyāhṛtyai vā'etamajījanata tametayā''hutyā'praiṣīttasmādevamabhijuhoti
12.26
tadiḍāntaṃ bhavati | nānuyājānyajanti śiro vai yajñasyātithyaṃ pūrvārdho
vai śiraḥ pūrvārdhamevaitadyajñasyābhisaṃskaroti sa yaddhānuyājānyajedyathā śīrṣataḥ paryāhṛtya pādau pratidadhyādevaṃ tattasmādiḍāntaṃ bhavati nānuyājānyajanti
12.25-2
“agnestanūrasi viṣṇave tvā, somasyatanūrasi viṣṇave tvā, atitherātithyamasi viṣṇave tvā
śyenāyatvā somabhṛte viṣṇave tvā agnaye tvā rāyaspoṣade viṣṇave tvā” ||iti
“bhavataṃ naḥ samanasau sacetasāvarepasau | mā yajñaṃ hiṃsiṣṭaṃ mā yajñapatiṃ jātavedasau śivau
bhavatamadya naḥ iti”
'agnāvagniścarati praviṣṭa ṛṣīṇāṃ putro'abhiśastipāvā
sa naḥ syonaḥ suyajā yajeha devebhyo havyaṃ sadamaprayucchantsvāhā
12.26-2
“tasmādiḍāntaṃ bhavati-nānuyājānyajanti”
Linked texts (3)
- Mādhyandina — Sanskrit
- Kāṭhakasaṃhitā — Sanskrit
- Vaidikakośa (Haṃsarāja) — Haṃsarāja, Sanskrit