Pramāṇa · Search · About · API

Adhvarakanda 16

Adhvarakāṇḍa 16

Language
Sanskrit

Contents

16.1

“ṛtameva parameṣṭhi | ṛtaṃ nātyeti kiñcana
ṛte samudra āhitaḥ | ṛte bhūmiriyaṃ śritā” || (tai0 brā0 1|5|1|1)
“āpo bhṛgvaṅgirorūpamāpo bhṛgvaṅgiromayaṃ
sarvamāpomayaṃ bhūtaṃ sarvaṃ bhṛgvaṅgiromayam” || (go0 brā0 pū0 1|36)
“ita eta udāruhandivaḥ pṛṣṭhānyā ruhan
pra bhūrjayo yathā pathodyāmaṅgiraso yayuḥ” || (sāmaveda 1|10|2)
“agniḥ pṛthivīsthāno vāyurvendro vāntarikṣasthānaḥ sūryyo dyusthānāḥ”
"agnirvai devānāmavamo viṣṇuḥ paramastadantareṇa sarvā anyādevatāḥ"
"iti stutāso asathā riśādaso ye stha trayaśca triṃśacca | manordevā
yajñiyāsaḥ"
"eṣa vai somo rājā devānāmanaṃ yaccandramāḥ" | ( śata0 1|6|4|5)
"pra samrāje bṛhadarcā gabhīraṃ brahma priyaṃ varuṇāya śrutāya
vi yo jaghāna śamiteva carmopastire pṛthivīṃ sūryāya"
( ṛgveda maṃ0 5|85

16.2

)
"vaneṣu vyantarikṣaṃ tatāna vājamarvatsu paya usriyāsu
hṛtsu kratuṃ varuṇo apsvagniṃ divi sūryyamadadhātsomamadrau"
( ṛgveda maṃ0 5|85

16.2.p1

)
"indraṃ mitraṃ varuṇamagnimāhuratho divyaḥ sa suparṇo garutmān
ekaṃ sadviprā bahudhā vadantyagniṃ yamaṃ mātariśvānamāhuḥ”

16.2.p2

ṛgveda maṃ0 1|164|46

16.1-2

“sa ya eṣa āgneyo'ṣṭākapālaḥ puroḍāśo bhavati | so'gnereko bhāgo
'tha yadvāruṇo yavamayaścarurbhavati yo vai varuṇaḥ so'gniḥ so'gnerdvitīyo
bhāgaḥ | (śata0 5|2|4|13)
“ātithyena vai devā iṣṭvā ( vyadravan-vibhaktā abhūvan-kimarthaṃ taducyate ) tān (devān) samat (ahamahamikā-kalaho vā) avindat | te caturdhā
vyadravan anyo'nyasya śriyā'atiṣṭhamānāḥ ( ādhipatyam asahamānāḥ )
“agnirvasubhiḥ” ( sahavyadravat )
“somo rudraiḥ” ( sahavyadravat )
“varuṇa ādityaiḥ” (sahavyadravat)
“indro marudbhiḥ” (sahavyadravat)
"bṛhaspatirviśvairdevaiḥ-ityu haika'āhuḥ"
"ete ha tveva te viśve devāḥ- ye te caturdhā vyadravan"
"tān vidrutān ( parasparaṃ viśliṣṭān ) asurarakṣāṃsāni anuvyaveyuḥ
( antaḥ praviṣṭā babhūvuḥ )"

16.2-2

"te'viduḥ | pāpīyāṃso vai bhavāmo'surarakṣasāni vai no'nuvyavāguḥ (anugatāḥ) dviṣadvyo vai radhyāmaḥ ( vaśaṃprāptāḥ ) | hanta saṃjānāmahā'ekasya śriyai
( ādhipatyasya ) tiṣṭhāmahā'iti | ta'indrasya śriyā'atiṣṭhanta | tasmādāhurindraḥ sarvādevatā indraśreṣṭhā devā iti"

16.2-2.p1

“tasmāt kṣatrātparaṃ nāsti tasmādbrāhmaṇaḥ kṣatriyamadhastādupāste rājasūye"

16.2-2.p2

vṛ0 u0 1|4|11

16.2-2.p3

"yathāgnigarbhā pṛthivī yathā dyaurindreṇa garbhiṇī"

16.2-2.p4

śata0 14|6|4|21

16.5

"yajña indramavardhayat | yadbhūmiṃ vyavarttayat | cakrāṇa opaśaṃ divi"
(ṛgveda maṃ0 8|14

16.3

)
"tasmādu ha na svā ( jñātayaḥ parasparaṃ ) ṛtīyeran | (vaimatyena viśleṣaṇaṃ
na kuryuḥ |)”
“ya (śatruḥ) eṣāṃ (viśliṣṭānām ) parastarāmiva (pṛthaktaramiva )
bhavati sa enānanunyavaiti | (apica) te ( viśliṣṭāḥ ) priyaṃ dviṣatāṃ kurvanti
(śatrūṇāṃyathā priyaṃ hitaṃ syāttathā kurvanti )| dviṣadabhyo radhyanti ( vaśaṃ prāpnurvanti ) tasmānna'rtīyeran”
“sa yo haivaṃ vidvāṃnna'rtīyete'priyaṃ dviṣatāṃ karoti na dviṣadabhyo radhyati
tasmānnā'rttīyeta”

16.4

“te hocuḥ-hantedaṃ (maitryaṃ-saṃghaṭanam) tathā karavāmahai-yathā na (asmākam) idam (susaṃghaṭanaṃ) prāpradivam eva (yāvajjīvanameva) ajayyaṃ (avināśyam)
asat (bhavet)” iti

16.5-2

“te devāḥ-juṣṭāstanūḥ priyāṇi dhāmāni sārdhaṃ ( sahaiva ) samavadadire
(vibhajyasthāpitavantaḥ)-( evaṃ kṛtvā ) te hocuḥ-etena naḥ (asmākaṃmadhya ) -
sanācā (pṛthak) asat | etena (priyeṇadhāmnā)-(abhiḥ) | viṣvaṅ (viśīrṇo)
yo na etat | (etena pratijñāṃ-saṃghaṭanaṃ vā) atikrāmāt (atikrāmet)” iti
“kasyopadraṣṭuḥ” (kasya purastādidaṃ bhavet iti tātpardhyam )
“tanūnaptureva śākvarasya-(upadraṣṭuriti śeṣaḥ)” iti
"kasyopadraṣṭuriti | tanūnappureva śākvarasyeti | yo vā'yaṃ pavateeṣa tanūnapācchākvaraḥ | so'yaṃ prajānāmupadraṣṭā praviṣṭastāvimau prāṇodānau

16.6

"tasmādāhuḥ-mano devā manuṣyasyājānantīti | manasā saṃkalpayati-tat
prāṇamapipadyate, prāṇo vātam-vāto devebhya ācaṣṭe-yathā puruṣasya manaḥ"

16.7

“manasā saṃkalpayati tad vātamapi gacchati
vāto devebhya ācaṣṭe yathā puruṣa te manaḥ”

Linked texts (1)