Adhvarakanda 16
Adhvarakāṇḍa 16
- Language
- Sanskrit
Contents
16.1
“ṛtameva parameṣṭhi | ṛtaṃ nātyeti kiñcana
ṛte samudra āhitaḥ | ṛte bhūmiriyaṃ śritā” || (tai0 brā0 1|5|1|1)
“āpo bhṛgvaṅgirorūpamāpo bhṛgvaṅgiromayaṃ
sarvamāpomayaṃ bhūtaṃ sarvaṃ bhṛgvaṅgiromayam” || (go0 brā0 pū0 1|36)
“ita eta udāruhandivaḥ pṛṣṭhānyā ruhan
pra bhūrjayo yathā pathodyāmaṅgiraso yayuḥ” || (sāmaveda 1|10|2)
“agniḥ pṛthivīsthāno vāyurvendro vāntarikṣasthānaḥ sūryyo dyusthānāḥ”
"agnirvai devānāmavamo viṣṇuḥ paramastadantareṇa sarvā anyādevatāḥ"
"iti stutāso asathā riśādaso ye stha trayaśca triṃśacca | manordevā
yajñiyāsaḥ"
"eṣa vai somo rājā devānāmanaṃ yaccandramāḥ" | ( śata0 1|6|4|5)
"pra samrāje bṛhadarcā gabhīraṃ brahma priyaṃ varuṇāya śrutāya
vi yo jaghāna śamiteva carmopastire pṛthivīṃ sūryāya"
( ṛgveda maṃ0 5|85
16.2
)
"vaneṣu vyantarikṣaṃ tatāna vājamarvatsu paya usriyāsu
hṛtsu kratuṃ varuṇo apsvagniṃ divi sūryyamadadhātsomamadrau"
( ṛgveda maṃ0 5|85
16.2.p1
)
"indraṃ mitraṃ varuṇamagnimāhuratho divyaḥ sa suparṇo garutmān
ekaṃ sadviprā bahudhā vadantyagniṃ yamaṃ mātariśvānamāhuḥ”
16.2.p2
ṛgveda maṃ0 1|164|46
16.1-2
“sa ya eṣa āgneyo'ṣṭākapālaḥ puroḍāśo bhavati | so'gnereko bhāgo
'tha yadvāruṇo yavamayaścarurbhavati yo vai varuṇaḥ so'gniḥ so'gnerdvitīyo
bhāgaḥ | (śata0 5|2|4|13)
“ātithyena vai devā iṣṭvā ( vyadravan-vibhaktā abhūvan-kimarthaṃ taducyate ) tān (devān) samat (ahamahamikā-kalaho vā) avindat | te caturdhā
vyadravan anyo'nyasya śriyā'atiṣṭhamānāḥ ( ādhipatyam asahamānāḥ )
“agnirvasubhiḥ” ( sahavyadravat )
“somo rudraiḥ” ( sahavyadravat )
“varuṇa ādityaiḥ” (sahavyadravat)
“indro marudbhiḥ” (sahavyadravat)
"bṛhaspatirviśvairdevaiḥ-ityu haika'āhuḥ"
"ete ha tveva te viśve devāḥ- ye te caturdhā vyadravan"
"tān vidrutān ( parasparaṃ viśliṣṭān ) asurarakṣāṃsāni anuvyaveyuḥ
( antaḥ praviṣṭā babhūvuḥ )"
16.2-2
"te'viduḥ | pāpīyāṃso vai bhavāmo'surarakṣasāni vai no'nuvyavāguḥ (anugatāḥ) dviṣadvyo vai radhyāmaḥ ( vaśaṃprāptāḥ ) | hanta saṃjānāmahā'ekasya śriyai
( ādhipatyasya ) tiṣṭhāmahā'iti | ta'indrasya śriyā'atiṣṭhanta | tasmādāhurindraḥ sarvādevatā indraśreṣṭhā devā iti"
16.2-2.p1
“tasmāt kṣatrātparaṃ nāsti tasmādbrāhmaṇaḥ kṣatriyamadhastādupāste rājasūye"
16.2-2.p2
vṛ0 u0 1|4|11
16.2-2.p3
"yathāgnigarbhā pṛthivī yathā dyaurindreṇa garbhiṇī"
16.2-2.p4
śata0 14|6|4|21
16.5
"yajña indramavardhayat | yadbhūmiṃ vyavarttayat | cakrāṇa opaśaṃ divi"
(ṛgveda maṃ0 8|14
16.3
)
"tasmādu ha na svā ( jñātayaḥ parasparaṃ ) ṛtīyeran | (vaimatyena viśleṣaṇaṃ
na kuryuḥ |)”
“ya (śatruḥ) eṣāṃ (viśliṣṭānām ) parastarāmiva (pṛthaktaramiva )
bhavati sa enānanunyavaiti | (apica) te ( viśliṣṭāḥ ) priyaṃ dviṣatāṃ kurvanti
(śatrūṇāṃyathā priyaṃ hitaṃ syāttathā kurvanti )| dviṣadabhyo radhyanti ( vaśaṃ prāpnurvanti ) tasmānna'rtīyeran”
“sa yo haivaṃ vidvāṃnna'rtīyete'priyaṃ dviṣatāṃ karoti na dviṣadabhyo radhyati
tasmānnā'rttīyeta”
16.4
“te hocuḥ-hantedaṃ (maitryaṃ-saṃghaṭanam) tathā karavāmahai-yathā na (asmākam) idam (susaṃghaṭanaṃ) prāpradivam eva (yāvajjīvanameva) ajayyaṃ (avināśyam)
asat (bhavet)” iti
16.5-2
“te devāḥ-juṣṭāstanūḥ priyāṇi dhāmāni sārdhaṃ ( sahaiva ) samavadadire
(vibhajyasthāpitavantaḥ)-( evaṃ kṛtvā ) te hocuḥ-etena naḥ (asmākaṃmadhya ) -
sanācā (pṛthak) asat | etena (priyeṇadhāmnā)-(abhiḥ) | viṣvaṅ (viśīrṇo)
yo na etat | (etena pratijñāṃ-saṃghaṭanaṃ vā) atikrāmāt (atikrāmet)” iti
“kasyopadraṣṭuḥ” (kasya purastādidaṃ bhavet iti tātpardhyam )
“tanūnaptureva śākvarasya-(upadraṣṭuriti śeṣaḥ)” iti
"kasyopadraṣṭuriti | tanūnappureva śākvarasyeti | yo vā'yaṃ pavateeṣa tanūnapācchākvaraḥ | so'yaṃ prajānāmupadraṣṭā praviṣṭastāvimau prāṇodānau
16.6
"tasmādāhuḥ-mano devā manuṣyasyājānantīti | manasā saṃkalpayati-tat
prāṇamapipadyate, prāṇo vātam-vāto devebhya ācaṣṭe-yathā puruṣasya manaḥ"
16.7
“manasā saṃkalpayati tad vātamapi gacchati
vāto devebhya ācaṣṭe yathā puruṣa te manaḥ”