<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Śatapathabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha) › [Adhvarakanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda) › 19

# Adhvarakanda 19

Adhvarakāṇḍa 19

- **Language:** Sanskrit

### [19.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.1)

iti tānūnaptrabrāhmaṇaṃ samāptam  
iti caturtho'dhyāye dvitīyaṃ brāhmaṇaṃ samāptam  
caturthādhyāye tṛtīyaṃ brāhmaṇam  
‘avāntaradīkṣā brāhmaṇa’  
ātithyena vai devā iṣṭvā | tāntsamadavindatte tānūnaptraiḥ samaśāmyaṃstaetasya prāyaścittimaicchanyadanyo'nyaṃ pāpamavadannāha purāvabhṛthātpunardīkṣāmavākalpayaṃsta'etāmavāntarāṃ dīkṣāmapaśyan

### [19.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.2)

te'gninaiva tvacaṃ vipalyāṅkyanta | tapo vā'agnistapo dīkṣā tadavāntarāṃ dīkṣāmupāyaṃstadyadavāntarāṃ dīkṣāmupāyaṃstasmādavāntaradīkṣā santarāmaṅgulīrāñcanta santarāṃ mekhalāṃ paryastāmevaināmetatsata paryasyanta tatho'evaiṣa etadyadataḥ prācīnamavratyaṃ vā karotyavratyaṃ vā vadati tasyaivaitatprāyaścitti kurute

### [19.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.3)

so'gninaiva tvacaṃ vipalyaṅkyate | tapo vā'agnistapo dīkṣā tadavāntarāṃ  
dīkṣāmupaiti santarāmaṅgulīracate santarāṃ mekhalāṃ paryastāmevaināmetatsatīṃ paryasyate  
prajāmu haiva taddevā upāyan

### [19.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.4)

te'gninaiva tvacaṃ vipalyāṅkyanta | agnivai mithunasya karttā prajanayitā  
tatprajāmupāyantatsantarāmaṅgulīrāñcanta santarāṃ mekhalāṃ tatprajāmātmannakurvata tatho'evaiṣa'etatprajāmevopaiti

### [19.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.5)

so'gninaiva tvacaṃ vipalyaṅkyate | agnivai mithunasya karttā prajanayitā  
tatprajāmupaiti santarāmaṅgulīracate santarāṃ mekhalāṃ tatprajāmātmankurute

### [19.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.6)

devānāmu ha sma dīkṣitānām | yaḥ samiddhāro vā svādhyāyaṃ vā visṛjyate  
taṃ ha smetarasyaivetaraṃ rūpeṇetarasyetaramasurarakṣāṃsi jighāṃsanti te ha pāpaṃ vadanta  
upasameyuriti vai māṃ tvamacikīrṣīriti mājighāṃsīrityāgnihaiva tathā nānyamuvādārṅgi tathā nānyaḥ

### [19.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.7)

te hocuḥ | apītthaṃ tvāmagne'vādiṣūḥ 3 iti naivāhamantyaṃ na sāmanya iti

### [19.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.8)

te'viduḥ | ayaṃ vai no virakṣastamo'syaiva rūpamasāma tena rakṣāṃsyatimokṣyāmahe tena svargaṃ lokaṃ samaśnuviṣyāmaha'iti te'gnereva rūpamabhavaṃstena rakṣāṃsyatyamucyanta tena svargaṃ lokaṃ samāśnuvata tatho'evaiṣa etadagnereva rūpaṃ bhavati tena  
rakṣāṃsyatimucyate tena svargaṃ lokaṃ samaśnute sa vai samidhamevābhyādadhadavāntaradīkṣāmupaiti

### [19.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.9)

sa samidhamabhyādadhāti | agne vratapāstve vratapā ityāgnirhi devānāṃ  
vratapatistasmādāhāgne vratapāstve vratapā iti yā tava tanūriyaṃ sā mayi yo mama  
tanūreṣā sā tvayi | saha nau vratapate vratānīti tadagninā tvacaṃ vipalyaṅkayate'nu  
me dīkṣāṃ dīkṣāpatirmanyatāmanu tapastapaspatiriti tadavāntarāṃ dīkṣāmupaiti santarāmaṅgulīracate santarāṃ mekhalāṃ paryastāmevaināmetatsata paryasyate

### [19.10](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.10)

athainamato madantībhirupacaranti | tapo vā'agnistapo madantyastasmādenaṃ  
madantībhirupacaranti

### [19.11](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.11)

atha madantīrupaspṛśya | rājānamāpyāyayanti tadyanmadantīrupaspṛśya  
rājānamāpyāyayanti vajro vā'ājyaṃ retaḥ somo nedvajreṇājyena retaḥ somaṃ hinasāmeti tasmānmadantīrupaspṛśya rājānamāpyāyayanti

### [19.12](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.12)

tadāhuḥ yasmādetadāpyāyanaṃ kriyata'ātithyaṃ somāya tamevāgra'āpyāyayeyurathāvāntaradīkṣāmatha tānūnaptūāṇīti tadu tathā na kuryādyajñasya vā'evaṃ karmātra  
vā'enāntsamadavindatte saṃśamameva pūrvamupāyannathāvāntaradīkṣāmathāpyāyanam

### [19.13](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.13)

tadyadāpyāyayanti | devo vai somo divi hi somo vṛtro vai soma āsīttasyaitaccharīraṃ yadgirayo yadaśmānastadeṣo'śānā nāmauṣadhirjāyata'iti ha smāha  
śvetaketuruddālakistāmetadāhṛtyābhiṣuṇvanti tāṃ dīkṣopasadbhistā nūnapatrairāpyāyanena  
somaṃ kurvantīti tatho 'evaināmeṣa etaddīkṣopasadbhistānūnapatrairāpyāyayena somaṃ  
karoti

### [19.14](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.14)

madhu sāraghamiti vāāhuḥ | yajño ha vai madhusāraghamathaita'eva saragho  
madhukṛto yadṛrtvijastadyathā madhu madhukṛta āpyāyayeyurevamevaitadyajñamāpyāyayanti

### [19.15](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.15)

yajñena vai devāḥ | imāṃ jitiṃ jigyuryaiṣāmiyaṃ jitiste hocuḥ kathaṃ na idaṃ  
manuṣyairanabhyārohyaṃ syāditi te yajñasya rasaṃ dhītvā yathā madhu madhukṛto nirdhayeyurviduhya yajñaṃ yūpena yopayitvā tiro'bhavannatha yadenenāyopayaṃstasmādyūpo nāma

### [19.16](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.16)

taddhā'ṛṣīṇāmanuśrutamāsa | te yajñaṃ samabharanyathāyaṃ yajñaḥ sambhṛta evaṃ  
vā'eṣa yajñaṃ sambharati yo dīkṣate vāgvai yajñastadyadevātra yajñasya nirdhītaṃ yaddidugdhaṃ  
tadevaitatpunarāpyāyayati

### [19.17](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.17)

te vai ṣaḍbhūtvāpyāyayanti | ṣaḍvā ṛtava 'ṛtava evaitadbhūtvāpyāyayanti

### [19.18](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.18)

ta'śrāpyāyayanti | aṃśuṃraṃśuṣṭe deva somāpyāyatāmiti tadasyāṃśumaṃśumevāpyāyayantīndrāyaikadhanavida'itīndro vai yajñasya devatā tasmādāhendrāyetyekadhanavida'iti śataṃ-śataṃ ha sma vā'eṣa devānpratyekaika evāṃśurekadhanānāpyāyate daśa-daśa  
vā tubhyamindraḥ pyāyatāmā tvamindrāya pyāyasvetīndro vai yajñasya devatā sā yaiva  
yajñasya devatā tāmevaitadāpyāyayatyā tvamindrāya pyāyasveti tadetasminnāpyāyanaṃ  
dadhātyāpyāyayāsmāntsakhīntsantyā medhayeti sa yatsannoti tattadāha yatsantyetyatha  
yadanubrūte tadu tadāha yanmedhayeti svasti te deva soma sutyāmaśīyetyekā vā'eteṣāmāśīrbhavatyūrtvijāṃ ca yajamānasya ca yajñasyodṛcaṃ gacchemeti yajñasyodṛcaṃ gacchānītyevaitadāha

### [19.19](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.19)

atha prastare nihnuvate | uttarataupacāro vai yajño'thaitaddakṣiṇevānvityāpyāyayantyagnirvai yajñastadyajñaṃ pṛṣṭhataḥ kurvanti tanmithyākurvanti devebhya āvṛścyante  
yajño vai prastarastadyajñaṃ punarārabhante tastho haiṣā prāyaścittistatho haiṣāmetanna mithyākṛtaṃ bhavati na devebhya āvṛścyante tasmātprastare nihnuvate

### [19.20](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.20)

tadāhuḥ | akte nihnuvīrā 3 nanaktā 3 ityanakte haiva nihnuvīranna nupraharaṇaṃ  
hyevāktasya

### [19.21](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.21)

te nihnuvate | eṣṭā rāyaḥ preṣe bhagāya'ṛtamṛtavādibhya iti satyaṃ satyavādibhya ityevaitadāha namo dyāvāpṛthivībhyāmiti tadābhyāṃ dyāvāpṛthivībhyāṃ nihnuvate  
yayoridaṃ sarvamadhi

### [19.22](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19.22)

athāha samullupya prastaram | agnīnmadantyāpā3iti madantītyagnīdāha  
tābhirehītyuparyuparyagnimattiharati sa yannānupraharatyetena hyata ūrdhvānyahāni pracariṣyanbhavatyatha yaduparyuparyagnimatiharati tadevāvyānuprahṛtabhājanaṃ bhavati tamagnīdhe  
prayacchati tamagnīnnidadhāti

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.19) · Pramāṇa
