Pramāṇa · Search · About · API

Adhvarakanda 6

Adhvarakāṇḍa 6

Language
Sanskrit

Contents

6.1

)
"tat (tatra) yat (yasmāt) pāṇī'avanenikte (taducyate iti śeṣaḥ)"
"vajro vā'ājyaṃ retaḥ somo nedvajreṇājyena retaḥ somaṃ hinasānīti
tasmāt pāṇī'avanenikte"

6.2

"dvayaṃ vā'idaṃ na tṛtīyamasti satyaṃ caivānṛtaṃ ca | satyameva devā anṛtaṃ
manuṣyāḥ"
"agniretasaṃ vai hiraṇyaṃ satyenāṃśūnupaspṛśāni satyena somaṃ parāhaṇānīti
tasmādvā'aṅgulyāṃ hiraṇyaṃ badhnīte"—iti

6.3

"somopanahanamāhara-somaparyāṇahanamāhara| uṣṇīṣamāhara"
"sampreṣyati| somopanahanamāhara| somaparyāṇahanamāhara| uṣṇīṣamāhara"
"ekaśatamadhvaryu śākhāḥ sahasravartmā-sāmavedaḥ, eka-viṃśatidhā bāhvacyaṃ
navadhā atharvaṇo vedaḥ”
“sa yadeva śobhanaṃ tat somopanahanaṃ syāt”
“vāso hyasyaitadbhavati | śobhanaṃ hyetasya vāsaḥ”
"yo hainam̐ śobhanena upacarati, śobhate" - iti
"atha ya āha yadeva kiñceti (somopanahanam) yaddhaiva ki ca bhavati (samanuṣyaḥ) tasmādyadeva śobhanaṃ tat somopanahanaṃ syāt | yadeva kiṃ ca somaparyāṇahanam (nātra somopanahanavanniyama iti bhāvaḥ)

6.4

"yadyuṣṇīṣaṃ vindet-uṣṇīṣaḥ syāt yadyuṣṇīṣaṃ na vindet somaparyāṇahanasyaiva dvyaṅgulaṃ vā tryaṅgulaṃ "vāvakṛnteduṣṇīṣabhājanam"
"adhvaryurvā yajamāno vā somopanahamādatte | ya eva kaśca somaparyāṇahanam”

6.5

"tadabhyāyanti (pratyabhigacchanti) prāñcaḥ (somakrayapradeśābhimukhāḥ santaḥ
-iti bhāvaḥ)”

6.6

“eṣa te gāyatro bhāga iti me somāya brūtāt”
“tadāyatsu (ṛtvig yajamāneṣu krayadeśe samāgacchatsu–adhvaryu yajamānam)
vācayati | eṣa te gāyatro bhāga iti me somāya brūtāt | eṣa te traiṣṭubho bhāga
iti me somāya brūtāt | eṣa te jāgato bhāga iti me somāya brūtāt”
“ekaṃ vā'eṣa krīyamāṇo'bhikrīyate chandasāmeva rājyāya chandasāṃ sāmrājyāya
ghnanti vā'enametadyadabhiṣunvanti | tametadāha chandasāmeva tvā rājyāya krīṇāmi,
chandasāṃ sāmrājyāya na badhāye-iti”
“atha etya (somam) prāṅ upaviśati”

6.7

“sva-iva hyasyaitad bhavati yadāgataḥ tasmādāha āsmāko'sīti”
ṣaṭtriṃśāṃśca caturaḥ kalpayaṃtaśchandāṃsi ca dadhata ādvādaśam
yajñaṃ viṇāya kavayo manīṣa ṛksāmābhyāṃ pra rathaṃ vartayanti
"śukraste graha iti śukraṃ hyasmāt (somapiṇḍāt) grahaṃ grahīṣyan bhavati
vicitastvā vicinvanviti sarvatvāyaitadāha"

6.7.p1

“atra haike | tṛṇaṃ vā kāṣṭhaṃ vā vittvā apāsyanti”
“tadeṣa vai somo rājā devānāmanaṃ yaccandramāḥ sa yatraiṣa etāṃ rātri na
purastānna paścāddadṛṣe tadimaṃ lokamāgacchati | sa ihāpaścauṣadhīśca praviśati”

6.7.p2

śata0 1|6|4|15

6.8

“somo vai kṣatraḥ | viḍanyā oṣadhayaḥ”
“annaṃ vai kṣatriyasya viṭ sa yathā grasitamanuhāyācchidya parāsyedevaṃ tat
(tṛṇavadetadbarhidhākṣepaṇam) tasmādabhyeva mṛśet | vicitastvā vicinvantviti
tadya'evāsya vicetārasta'enaṃ vicinvanti”

6.999

"atha vāsaḥ | dviguṇaṃ vā caturguṇaṃ vā prāgdaśaṃ vodagdaśaṃ vopastṛṇāti"
"tad (tatra vastropari) rājānaṃ (somaṃ) mimīte"
tānyetāni sahacarāṇītyācakṣate nābhānediṣṭhaṃ vālakhilyā vṛṣākapimaivayāmarutaṃ tāni sahaiva śaṃset
nābhānediṣṭhenaiva reto'siñcat | tad vālakhilyābhirvyakarot

6.9

evayāmarutaitavai karoti tenedaṃ sarvametavai kṛtamiti yadidaṃ kiñca | (aita0 brā0 22|10)
"sa yad rājānaṃ mimīte tasmāt ( somomātrāt vibhāgāt ) mātrā
manuṣyeṣu"
"yo cāpyanyā mātrā (sāpi somasyaiveti bhāvaḥ)"

6.10

“savitā vai devānāṃ prasavitā | tatho hāsmā'eṣa savitṛprasūta eva krayāya
bhavati”

6.11

“aticchandasā mimīte”
“aticchandasā mimīte | eṣā vai sarvāṇi chandāṃsi yadaticchandāstatho
hāsyaiṣa sarvaireva chandobhirmito bhavati | tasmāt aticchandasā mimīte”

6.12

“abhi tyaṃ devaṃ savitāramoṇyoḥ kavikratumarcāmi satyasavaṃ ratnadhāmabhi priyaṃ
matiṃ kavim | ūrdhvā yasyāmatirbhā adiyutatsavīmani hiraṇyapāṇiramimīta sukratuḥ
kṛpā svariti”

6.43

ā kṛ̱ṣṇena̱ raja̍sā̱ varta̍māno nive̱śaya̍nna̱mṛta̱ṃ martya̍ṃ ca
hira̱ṇyaye̍na savi̱tā rathenā de̱vo yā̍ti̱ bhuva̍nāni̱ paśyan̍ || ( yajuḥ0 33

6.13

)
ūrdhvā yasyāmatirbhā tasyāṃsavīmani ( anujñāyā ) savīmā prakṣavo'nujñā-iti viśvakośaḥ | adidyutat tamabhyarcāmi
(1) "etayā sarvābhiḥ (mimīte iti śeṣaḥ) | (2) etayā catasṛbhiḥ
(3) etayā tisṛbhiḥ | (4) etayā dvābhyām | (5) etayā ekayā"
(1) "etayaiva ekayā | (2) etayā dvābhyām | (3) etayā tisṛbhiḥ
(4) etayā catasṛbhiḥ | (5) etayā sarvābhiḥ"
“samasyā'ñjalināvyāvapati”-iti

6.14

“sā vā'udācaṃ nyācaṃ mimīte”
“sa yadudācaṃ nyācaṃ mimīte'imā evaitadaṅgulīrnānājānāḥ karoti | tasmādimā nānā jāyante”
“atha yat saha sarvābhirmīmīte saṃśliṣṭā iva haivemā jāyeraṃstasmādvā'udācaṃ
nyācaṃ mimīte”

6.15

“yadvevodācaṃ nyācaṃ mimīte” (taducyate-iti śeṣaḥ)
“imā aivaitannānāvīryāḥ karoti | tasmādimā nānāvīryāḥ | tasmādvā'udācaṃ nyācaṃ mimīte"

6.16

"yadrevodācaṃ nyācaṃ mimīte | virājamevaitadarvācīṃ ca parācīṃ ca yunakti
parācyaha (tu) devebhyo yajñaṃ (havyaṃ) vahati | arvācī manuṣyānavati | tasmādvā'udācaṃ nyācaṃ mimīte"

6.17

"atha yaddaśa kṛtvo mimīte (taducyate)"
"daśākṣarā vai virāṭ | vairājaḥ somaḥ | tasmāddaśa kṛtvo mimīte"

6.18

"atha somopanahanasya samutpāryyāntān uṣṇīṣeṇa vigrathnāti prajābhyastvā"–iti
"prajābhyo hyenaṃ krīṇāti sa yadevaidaṃ śiraścāṃsau cāntaraupenitamiva tadevāsyaitatkaroti"

6.19

"atha madhye'ṅgulyākāśaṃ karoti | prajāstavānuprāṇantu"—iti
“tamayatīva vā'enametat samāyacchan-aprāṇamiva karoti”
tasyaitadata eva madhyataḥ prāṇamutsṛjati
“taṃ tataḥ prāṇantaṃ prajā anuprāṇanti tasmādāha prajāstvānuprāṇantviti” iti
taṃ somavikrayiṇe prayacchati athātaḥ paṇanasyaiva

Linked texts (2)