Pramāṇa · Search · About · API

Adhvarakanda 9

Adhvarakāṇḍa 9

Language
Sanskrit

Contents

9.1

iti somapaṇanabrāhmaṇaṃ samāptam
iti tṛtīyādhyāye tṛtīyaṃ brāhmaṇaṃ samāptam
tṛtīyādhyāye caturthaṃ brāhmaṇam
'somaparyāṇahana brāhmaṇa'
[ mūla ] nīḍe kṛṣṇājinamāstṛṇāti | adityāstvagasīti so'sāveva
bandhurathainamāsādayatyadityai sada'āsīdetīyaṃ vai pṛthivyaditiḥ seyaṃ pratiṣṭhā
tadasyāmevainametatpratiṣṭhāyāṃ pratiṣṭhāpayati tasmādāhādityai sada'āsīdeti

9.2

athaivamabhipadya vācayati | astabhnāddyāṃ vṛṣabho'antarikṣamiti devā ha
vai yajñaṃ tanvānāste'surarakṣasebhya 'āsaṅgādbibhayāṃcakrusta'enametajjyāyāṃsameva
vadhāccakruryadāhāstabhnāddyāṃ vṛṣabho'antarikṣamiti

9.3

amimīta varimāṇaṃ pṛthivyā iti | tadenenemām̐llokānāspṛṇoti tasya
hi na hantā'sti na vadho yeneme lokā 'āspṛtāstasmādāhāmimīta varimāṇaṃ
pṛthivyā iti

9.4

āsīdadviśvā bhuvanāni samrāḍiti | tadenenedam̐ sarvamāspṛṇoti tasya hi
na hantā'sti na vadho yenedam̐ sarvamāspṛtaṃ tasmādāhāsīdadviśvā bhuvanāni samrāḍiti

9.5

viśvettāni varuṇasya vratānīti | tadasmā 'idam̐ sarvamanuvartma karoti yadidaṃ
kiṃ ca na kaṃ cana pratyudyāminaṃ tasmādāha viśvettāni varuṇasya vratānīti

9.6

atha somaparyāṇahanena paryāṇahyati | nedenaṃ nāṣṭrā rakṣāṃsi pramṛśānīti
garbho vā'eṣa bhavati tira'iva vai garbhāstira 'ivaitadyatparyāṇaddhaṃ tira'iva vai devā
manuṣyebhyastira'ivaitadyatparyāṇaddhaṃ tasmādvai paryāṇahyati

9.7

sa paryāṇahyati | vaneṣu vyantarikṣaṃ tatāneti vaneṣu hīdamantarikṣaṃ vitataṃ
vṛkṣāgreṣu vājamarvatsu paya usriyāsviti vīryaṃ vai vājāḥ pumām̐so'rvantaḥ puṃsvevaitadvīryaṃ dadhāti paya usriyāsviti payo hīdamusriyāsu hitaṃ hṛtsu kratuṃ varuṇo
viśvagnimiti hṛtsu hyayaṃ kraturmanojavaḥ praviṣṭo viśvagnimiti vikṣu hyayaṃ prajāsvagnirdivi sūryyamadadhātsomamadrāviti divi hyasau sūryyo hitaḥ somamadrāviti
giriṣu hi somastasmādāha divi sūryyamadhātsomamadrāviti

9.8

atha yadi dve kṛṣṇājine bhavataḥ | tayoranyataratpratyānahyati pratīnāhabhājanaṃ yadyu'ekaṃ bhavati kṛṣṇājinagrīvā evāvakṛtya pratyānahyati pratīnāhabhājanam̐
sūryyasya cakṣurārohāgnerakṣaṇaḥ kanīnakam | yatraitaśebhirīyase bhrājamāno vipaściteti sūryyamevaitatpurastātkaroti sūryyaḥ purastānnāṣṭrā rakṣāṃsyapaghnannetyathābhayenānāṣṭreṇa parivahanti

9.9

uddhṛte 'praugye phalake bhavataḥ | tadantareṇa tiṣṭhantsubrahmaṇyaḥ prājati
śreyānvā'eṣo'bhyārohādbhavati ko hyetamarhatyabhyāroḍhuṃ tasmādantareṇa tiṣṭhanprājati

9.10

palāśaśākhayā prājati | yatra vai gāyatrī somamacchāpatattadasyā'āharantyā'apādastābhyātyatya parṇaṃ praciccheda gāyatryai vā somasya vā rājñastatpatitvā
parṇo'bhavattasmātparṇo nāma tadyadevātra somasya nyaktaṃ tadihāpyasaditi tasmātpalāśaśākhayā prājati

9.11

athānaḍvāhāvājati | tau yadi kṛṣṇau syātāmanyataro vā kṛṣṇastatra
vidyādvarṣiṣyatyaiṣamaḥ parjanyo vṛṣṭimānbhaviṣyatītyetadu vijñānam

9.12

atha yunakti | ustrāvetaṃ dhūrvāhāvityusrau hi bhavato dhūrvāhāviti dhūrbāhau
hi bhavato yujyethāmanaśrū'iti yujyete hyanaśrū'ityanārttāviti tadavīrahaṇāvityapāpakṛtāviti tadbrahmacodanāviti brahmacodanau hi bhavataḥ svasti yajamānasya
gṛhāngacchatamiti yathaināvantarā nāṣṭrā rakṣāṃsi na hiṃsyurevametadāha

9.13

atha paścātparikramya | apālambamabhipadyāha somāya krītāyānubrūhīti
somāya paryūhyamāṇāyeti vā'to yatarathā kāmayeta

9.14

atha vācayati | bhadro me'si pracyavasva bhuvaspata'iti bhadro hyasyaiṣa
bhavati tasmānnānyamādriyate'pyasya rājānaḥ sabhāgā 'āgacchanti pūrvī rājño'bhivadati bhadro hi bhavati tasmādāha bhadro me'sīti pracyavasva bhuvaspata'iti bhuvanānāṃ
hyeṣa patirviśvānyabhi dhāmānītyaṅgāni vai viśvāni dhāmānyaṅgānyevaitadabhyāha
mā tvā paripariṇo vidanmā tvā paripanthino vidanmā tvā vṛkā aghāyavo
vidanniti yathainamantarā nāṣṭrā rakṣāṃsi na vindeyurevametadāha

9.15

śyeno bhūtvā parāpateti vaya' evainametadbhūtaṃ prapātayati yadvā'ugraṃ tannāṣṭrā rakṣāṃsi nānvavayantyetadvai vayasāmojiṣṭhaṃ baliṣṭhaṃ yacchye nastamevaitadbhūtaṃ
prapātayati yadāha śyeno bhūtvā parāpateti

9.16

atha śarīramevānvavaharanti | yajamānasya gṛhāngaccha tannau saṃskṛtamiti
nātra tirohitamivāsti

9.17

atha subrahmaṇyāmāhvayati | yathā yebhyaḥ pakṣyantsyāttānbrūyādityahe vaḥ
paktāsmītyevamevaitaddevebhyo yajñaṃ nivedayati subrahmaṇyo 3 m subrahmaṇyo 3 miti brahma
hi devānpracyāvayati triṣkṛtva 'āha trivṛddhi yajñaḥ

9.18

indrāgaccheti | indro vai yajñasya devatā tasmādāhendrāgaccheti hariva
āgaccha medhātithermeṣavṛṣaṇaśvasya mene | gaurāvaskandinnahalyāyai jāreti tadyānyevāsya caraṇāni tairevainametatpramumodayiṣati

9.19

kauśika brāhmaṇa gautama bruvāṇeti | śaśvadvaitadāruṇinā'dhunopajñātaṃ
yadgautama bruvāṇeti sa yadi kāmayeta brūyādetadyadyu kāmayetāpi nādriyetaityahe sutyāmiti yāvadahe sutyā bhavati

9.20

devā brāhmaṇa āgacchateti | taddevāṃśca brāhmaṇāṃścāhaitarhyatrobhaye'rtho
bhavati yaddevaiśca brāhmaṇaiśca

9.21

atha pratiprasthātā | agreṇa śālāmagnīṣomīyeṇa paśunā pratyupatiṣṭhate'gnīṣomo vā'etamantarjambha'ādadhāte yo dīkṣata'āgnāvaiṣṇavaṃ hyado dīkṣaṇīyaṃ
havirbhavati yo vai viṣṇuḥ somaḥ sa havirvā'eṣa devānāṃ bhavati yo dīkṣate tadenamantarjambha'ādadhāte tatpaśunā''tmānaṃ niṣkrīṇīte

9.22

tadvaike | āhavanīyādulmukamāharantyayamagnirayaṃ somastābhyāṃ sahasadabhśyāṃ
niṣkreṣyāmaha'iti vadantastadu tathā na kuryādyatra vā'etau kva ca tatsahaiva

9.23

sa vai dvirūpo bhavati | dvidevatyo hi bhavati devatayorasamade kṛṣṇasāraṃgaḥ
syādityāharetadvayorūpatamamiveti yadi kṛṣṇasāraṅgaṃ na vindedatho'api
lohitasāraṅgaḥ syāt

9.24

tasminvācayati | namo mitrasya varuṇasya cakṣase maho devāya taddataṃ
saparyata | dūredṛśe devajātāya ketave divasputrāya sūryāya śaṃsateti nama evāsmā'etatkaroti mitradheyamevainenaitatkurute

9.25

athādhvaryurārohaṇaṃ vimuñcati | varuṇasyottambhanamasītyupastambhanenopastabhnāti varuṇasya skambhasarjanī stha iti śamye'udvṛhati sa yadāha varuṇasya
skambhasarjanī stha iti varuṇyo hyeṣa'etarhi bhavati yatsomaḥ krītaḥ

9.26

atha catvāro rājāsandīmādadate | dvau vā'asmai mānuṣāya rājña 'ādadāte'athaitāṃ catvāro yo'sya sakṛtsarvasyeṣṭe

9.27

audumbarī bhavati | annaṃ vā'ūrgadumbara ūrjo'nnādyasyāvaruddhayai tasmādaudumbarī bhavati

9.28

nābhidaghnā bhavati | atra vā'annaṃ pratitiṣṭhatyannaṃ somastasmānnābhidaghnā bhavatyatro'eva retasa āśayo retaḥ somastasmādannadaghnā bhavati

9.29

tāmabhimṛśati | varuṇasya 'ṛtasadanyasītyatha kṛṣṇājinamāstṛṇāti
varuṇasya'ṛtasadanamasītyathainamāsādayati varuṇasya'ṛtasadanamāsīdeti sa yadāha
varuṇasya'ṛtasadanamāsīdeti varuṇyo hyeṣa etarhi bhavati

9.30

athainaṃ śālāṃ prapādayati | sa prapādayanvācayati yā te dhāmāni haviṣā
yajanti tā te viśvā paribhūrastu yajñam | gayasphānaḥ prataraṇaḥ suvīro'vīrahā
pracarā soma duryāniti gṛhā vai duryyā gṛhānnaḥ śivaḥ śānto'pāpakṛtapracaretyevaitadāha

9.31

atra haike | udapātramupaninayanti yathā rājña'āgatāyodakamāharedevametaditi vadantastadu tathā na kuryānmānuṣam̐ ha te yajñe kurvanti vyṛddhaṃ vai tadyajñasya
yanmānuṣaṃ nedvyṛddhaṃ yajñe karavāṇīti tasmānnopaninayet

9.31.p1

'vaneṣu vyantarikṣaṃ tatāna vājamarvatsu paya ustriyāsu
hṛtsu kratuṃ varuṇo apsvagniṃ divisūryamadadhātsomamadrau' ||iti

9.31.p2

ṛgveda maṃ0 5|85|2

Linked texts (1)