<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Śatapathabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha) › [Adhvarakanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda) › 9

# Adhvarakanda 9

Adhvarakāṇḍa 9

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [9.31](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.31) — 2 parts

### [9.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.1)

iti somapaṇanabrāhmaṇaṃ samāptam  
iti tṛtīyādhyāye tṛtīyaṃ brāhmaṇaṃ samāptam  
tṛtīyādhyāye caturthaṃ brāhmaṇam  
'somaparyāṇahana brāhmaṇa'  
\[ mūla \] nīḍe kṛṣṇājinamāstṛṇāti | adityāstvagasīti so'sāveva  
bandhurathainamāsādayatyadityai sada'āsīdetīyaṃ vai pṛthivyaditiḥ seyaṃ pratiṣṭhā  
tadasyāmevainametatpratiṣṭhāyāṃ pratiṣṭhāpayati tasmādāhādityai sada'āsīdeti

### [9.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.2)

athaivamabhipadya vācayati | astabhnāddyāṃ vṛṣabho'antarikṣamiti devā ha  
vai yajñaṃ tanvānāste'surarakṣasebhya 'āsaṅgādbibhayāṃcakrusta'enametajjyāyāṃsameva  
vadhāccakruryadāhāstabhnāddyāṃ vṛṣabho'antarikṣamiti

### [9.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.3)

amimīta varimāṇaṃ pṛthivyā iti | tadenenemām̐llokānāspṛṇoti tasya  
hi na hantā'sti na vadho yeneme lokā 'āspṛtāstasmādāhāmimīta varimāṇaṃ  
pṛthivyā iti

### [9.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.4)

āsīdadviśvā bhuvanāni samrāḍiti | tadenenedam̐ sarvamāspṛṇoti tasya hi  
na hantā'sti na vadho yenedam̐ sarvamāspṛtaṃ tasmādāhāsīdadviśvā bhuvanāni samrāḍiti

### [9.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.5)

viśvettāni varuṇasya vratānīti | tadasmā 'idam̐ sarvamanuvartma karoti yadidaṃ  
kiṃ ca na kaṃ cana pratyudyāminaṃ tasmādāha viśvettāni varuṇasya vratānīti

### [9.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.6)

atha somaparyāṇahanena paryāṇahyati | nedenaṃ nāṣṭrā rakṣāṃsi pramṛśānīti  
garbho vā'eṣa bhavati tira'iva vai garbhāstira 'ivaitadyatparyāṇaddhaṃ tira'iva vai devā  
manuṣyebhyastira'ivaitadyatparyāṇaddhaṃ tasmādvai paryāṇahyati

### [9.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.7)

sa paryāṇahyati | vaneṣu vyantarikṣaṃ tatāneti vaneṣu hīdamantarikṣaṃ vitataṃ  
vṛkṣāgreṣu vājamarvatsu paya usriyāsviti vīryaṃ vai vājāḥ pumām̐so'rvantaḥ puṃsvevaitadvīryaṃ dadhāti paya usriyāsviti payo hīdamusriyāsu hitaṃ hṛtsu kratuṃ varuṇo  
viśvagnimiti hṛtsu hyayaṃ kraturmanojavaḥ praviṣṭo viśvagnimiti vikṣu hyayaṃ prajāsvagnirdivi sūryyamadadhātsomamadrāviti divi hyasau sūryyo hitaḥ somamadrāviti  
giriṣu hi somastasmādāha divi sūryyamadhātsomamadrāviti

### [9.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.8)

atha yadi dve kṛṣṇājine bhavataḥ | tayoranyataratpratyānahyati pratīnāhabhājanaṃ yadyu'ekaṃ bhavati kṛṣṇājinagrīvā evāvakṛtya pratyānahyati pratīnāhabhājanam̐  
sūryyasya cakṣurārohāgnerakṣaṇaḥ kanīnakam | yatraitaśebhirīyase bhrājamāno vipaściteti sūryyamevaitatpurastātkaroti sūryyaḥ purastānnāṣṭrā rakṣāṃsyapaghnannetyathābhayenānāṣṭreṇa parivahanti

### [9.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.9)

uddhṛte 'praugye phalake bhavataḥ | tadantareṇa tiṣṭhantsubrahmaṇyaḥ prājati  
śreyānvā'eṣo'bhyārohādbhavati ko hyetamarhatyabhyāroḍhuṃ tasmādantareṇa tiṣṭhanprājati

### [9.10](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.10)

palāśaśākhayā prājati | yatra vai gāyatrī somamacchāpatattadasyā'āharantyā'apādastābhyātyatya parṇaṃ praciccheda gāyatryai vā somasya vā rājñastatpatitvā  
parṇo'bhavattasmātparṇo nāma tadyadevātra somasya nyaktaṃ tadihāpyasaditi tasmātpalāśaśākhayā prājati

### [9.11](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.11)

athānaḍvāhāvājati | tau yadi kṛṣṇau syātāmanyataro vā kṛṣṇastatra  
vidyādvarṣiṣyatyaiṣamaḥ parjanyo vṛṣṭimānbhaviṣyatītyetadu vijñānam

### [9.12](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.12)

atha yunakti | ustrāvetaṃ dhūrvāhāvityusrau hi bhavato dhūrvāhāviti dhūrbāhau  
hi bhavato yujyethāmanaśrū'iti yujyete hyanaśrū'ityanārttāviti tadavīrahaṇāvityapāpakṛtāviti tadbrahmacodanāviti brahmacodanau hi bhavataḥ svasti yajamānasya  
gṛhāngacchatamiti yathaināvantarā nāṣṭrā rakṣāṃsi na hiṃsyurevametadāha

### [9.13](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.13)

atha paścātparikramya | apālambamabhipadyāha somāya krītāyānubrūhīti  
somāya paryūhyamāṇāyeti vā'to yatarathā kāmayeta

### [9.14](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.14)

atha vācayati | bhadro me'si pracyavasva bhuvaspata'iti bhadro hyasyaiṣa  
bhavati tasmānnānyamādriyate'pyasya rājānaḥ sabhāgā 'āgacchanti pūrvī rājño'bhivadati bhadro hi bhavati tasmādāha bhadro me'sīti pracyavasva bhuvaspata'iti bhuvanānāṃ  
hyeṣa patirviśvānyabhi dhāmānītyaṅgāni vai viśvāni dhāmānyaṅgānyevaitadabhyāha  
mā tvā paripariṇo vidanmā tvā paripanthino vidanmā tvā vṛkā aghāyavo  
vidanniti yathainamantarā nāṣṭrā rakṣāṃsi na vindeyurevametadāha

### [9.15](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.15)

śyeno bhūtvā parāpateti vaya' evainametadbhūtaṃ prapātayati yadvā'ugraṃ tannāṣṭrā rakṣāṃsi nānvavayantyetadvai vayasāmojiṣṭhaṃ baliṣṭhaṃ yacchye nastamevaitadbhūtaṃ  
prapātayati yadāha śyeno bhūtvā parāpateti

### [9.16](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.16)

atha śarīramevānvavaharanti | yajamānasya gṛhāngaccha tannau saṃskṛtamiti  
nātra tirohitamivāsti

### [9.17](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.17)

atha subrahmaṇyāmāhvayati | yathā yebhyaḥ pakṣyantsyāttānbrūyādityahe vaḥ  
paktāsmītyevamevaitaddevebhyo yajñaṃ nivedayati subrahmaṇyo 3 m subrahmaṇyo 3 miti brahma  
hi devānpracyāvayati triṣkṛtva 'āha trivṛddhi yajñaḥ

### [9.18](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.18)

indrāgaccheti | indro vai yajñasya devatā tasmādāhendrāgaccheti hariva  
āgaccha medhātithermeṣavṛṣaṇaśvasya mene | gaurāvaskandinnahalyāyai jāreti tadyānyevāsya caraṇāni tairevainametatpramumodayiṣati

### [9.19](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.19)

kauśika brāhmaṇa gautama bruvāṇeti | śaśvadvaitadāruṇinā'dhunopajñātaṃ  
yadgautama bruvāṇeti sa yadi kāmayeta brūyādetadyadyu kāmayetāpi nādriyetaityahe sutyāmiti yāvadahe sutyā bhavati

### [9.20](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.20)

devā brāhmaṇa āgacchateti | taddevāṃśca brāhmaṇāṃścāhaitarhyatrobhaye'rtho  
bhavati yaddevaiśca brāhmaṇaiśca

### [9.21](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.21)

atha pratiprasthātā | agreṇa śālāmagnīṣomīyeṇa paśunā pratyupatiṣṭhate'gnīṣomo vā'etamantarjambha'ādadhāte yo dīkṣata'āgnāvaiṣṇavaṃ hyado dīkṣaṇīyaṃ  
havirbhavati yo vai viṣṇuḥ somaḥ sa havirvā'eṣa devānāṃ bhavati yo dīkṣate tadenamantarjambha'ādadhāte tatpaśunā''tmānaṃ niṣkrīṇīte

### [9.22](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.22)

tadvaike | āhavanīyādulmukamāharantyayamagnirayaṃ somastābhyāṃ sahasadabhśyāṃ  
niṣkreṣyāmaha'iti vadantastadu tathā na kuryādyatra vā'etau kva ca tatsahaiva

### [9.23](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.23)

sa vai dvirūpo bhavati | dvidevatyo hi bhavati devatayorasamade kṛṣṇasāraṃgaḥ  
syādityāharetadvayorūpatamamiveti yadi kṛṣṇasāraṅgaṃ na vindedatho'api  
lohitasāraṅgaḥ syāt

### [9.24](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.24)

tasminvācayati | namo mitrasya varuṇasya cakṣase maho devāya taddataṃ  
saparyata | dūredṛśe devajātāya ketave divasputrāya sūryāya śaṃsateti nama evāsmā'etatkaroti mitradheyamevainenaitatkurute

### [9.25](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.25)

athādhvaryurārohaṇaṃ vimuñcati | varuṇasyottambhanamasītyupastambhanenopastabhnāti varuṇasya skambhasarjanī stha iti śamye'udvṛhati sa yadāha varuṇasya  
skambhasarjanī stha iti varuṇyo hyeṣa'etarhi bhavati yatsomaḥ krītaḥ

### [9.26](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.26)

atha catvāro rājāsandīmādadate | dvau vā'asmai mānuṣāya rājña 'ādadāte'athaitāṃ catvāro yo'sya sakṛtsarvasyeṣṭe

### [9.27](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.27)

audumbarī bhavati | annaṃ vā'ūrgadumbara ūrjo'nnādyasyāvaruddhayai tasmādaudumbarī bhavati

### [9.28](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.28)

nābhidaghnā bhavati | atra vā'annaṃ pratitiṣṭhatyannaṃ somastasmānnābhidaghnā bhavatyatro'eva retasa āśayo retaḥ somastasmādannadaghnā bhavati

### [9.29](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.29)

tāmabhimṛśati | varuṇasya 'ṛtasadanyasītyatha kṛṣṇājinamāstṛṇāti  
varuṇasya'ṛtasadanamasītyathainamāsādayati varuṇasya'ṛtasadanamāsīdeti sa yadāha  
varuṇasya'ṛtasadanamāsīdeti varuṇyo hyeṣa etarhi bhavati

### [9.30](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.30)

athainaṃ śālāṃ prapādayati | sa prapādayanvācayati yā te dhāmāni haviṣā  
yajanti tā te viśvā paribhūrastu yajñam | gayasphānaḥ prataraṇaḥ suvīro'vīrahā  
pracarā soma duryāniti gṛhā vai duryyā gṛhānnaḥ śivaḥ śānto'pāpakṛtapracaretyevaitadāha

### [9.31](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.31)

atra haike | udapātramupaninayanti yathā rājña'āgatāyodakamāharedevametaditi vadantastadu tathā na kuryānmānuṣam̐ ha te yajñe kurvanti vyṛddhaṃ vai tadyajñasya  
yanmānuṣaṃ nedvyṛddhaṃ yajñe karavāṇīti tasmānnopaninayet

### [9.31.p1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.31.p1)

'vaneṣu vyantarikṣaṃ tatāna vājamarvatsu paya ustriyāsu  
hṛtsu kratuṃ varuṇo apsvagniṃ divisūryamadadhātsomamadrau' ||iti

### [9.31.p2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9.31.p2)

ṛgveda maṃ0 5|85|2

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.adhvarakanda.9) · Pramāṇa
