Pramāṇa · Search · About · API

Anvakhyanabrahmana 57

Anvākhyānabrāhmaṇa 57

Language
Sanskrit

Contents

57.1

[29]
[tadāhuḥ- ko viśvāvasritsau vā ādityo viśvāvasuḥ; sa yadu
haivaiṣo'haśca rātriśca viṣurūpe vasta eṣo haivāsya sā viśvāvasutā

57.2

padbhyāṃ dve
savane samagṛhṇānmukhenaikam; yanmukhena samagṛhṇāttadadhayattasmād dve savane śukravatī
prātaḥsavanaṃ ca mādhyandinaṃ ceti

57.3

te u ha vā ete savane śukravatī prātaḥsa(vanaṃ
ca mādhyandinaṃ ca; tasmāt tṛtīyasavana ṛjīṣamabhiṣuṇvanti dhītamiva hi
manyante

57.4

āśiramava nayati saśukatvāyā)tho saṃ bharatyevainat

57.5

taṃ
gāyatryāharantītyakāmayata; tena vasantaṃ prāviśat; tāṃ tatrānvavindan- 'aditirasi'
iti

57.6

tena śaraṃ prāviśat; tāṃ tatrānvavindan - 'ādityā'si' iti

57.7

tena
hemantaṃ prāviśat; tāṃ tatrānvavindan - 'śukrā'si' iti

57.8

tena śiśiraṃ prāviśat';
tāṃ tatrānvavindan— 'candrā'si' iti

57.9

tena saṃvatsaraṃ prāviśat; tāṃ tatrābhyagṛhṇan
bṛhaspatistvā sumne raṇvatu' iti; 'rudro vasubhiBordering chiketuh' ityāthivadan

57.10

te devā abruvannenāhutyā''harāmeti; tadannenāhutyā''haran 'pṛthivyāstvā
mūrdhanvā (jigharmi devayajana iḍāyāḥ pade) ghṛtavati svāhā' iti

57.11

yāvattanmūtaṃ 10 saṃvapatiBrahmans; sa u ha vā eṣa eva somo rājā pratyakṣaṃ yadete
sravasaḥ; tasyai vā apakramādabibhayuḥ; tāgṃ spandyāṃ 11 kṛtvā'nvapādhna 12 stasmācchadiranvārabhete na spandyām; etaddvā vā etasyā adhyaivaitarhi bhayamapakramādevaitasyai
haiva tad devatāyai 13; anapakrāmukā hāsya vāg bhavati ya14 evaṃ veda

57.12

'eṣa te
gāyatro bhāgaḥ' iti prātaḥsavanagṃ haivainad, 'eṣa te traiṣṭubho bhāgaḥ' iti mādhyandinag
haivaitat savanam, 'eṣa te jāgato bhāgaḥ' iti tṛtīyasavanagṃ haivainat; 'chandomānāg
sāmrājyaṃ lokaṃ gaccha' iti yadevordhvagṃ savanebhyaḥ kriyate tadu haivāsyaitadatra
saḥsthitane hainena caratyevaṃvit

57.13

graho vai gṛhītastiṣṭhati yajamāno'sāveva
kṛṣṇājine; tasya bhakṣābhakṣasya mīmāgṃsā; adhvaryviti pṛcched- yatsurāpāya
somapīthaṃ pradāsyasi chetryasi nvā enagṃ surāpīthād, yadyu vā asmai na pradāsyasi
yajñādenaᳪ somapīthādantareṣyasi; kathaṃ kariṣyasīti

57.14

3[sa ya]du haivādo rājanyo
rājñā saṅgacchete'tra bhakṣito haivāsya tadā somo rājā bhavati; kāle tu hāsmai
pārśvatastiṣṭhan dadhi pradedīyetaivamu hainaᳪ somapīthānnāntareti

57.15

'amātyo'si'
iti sa yadu haivādo rājanyo4 . . . . haivainamamā kurute; 'śukraste5 grahaḥ'
ityasāvādityaḥ śukrastasmā enaṃ gṛhṇāti; 'abhi tyaṃ devaᳪ savitāram'
ityaticchandasarcarcā mimīte; tadvā etacchāntaṃ6 chandaḥ śāntaḥ suvargo lokastasya catvāri
padāni ṣoḍaśakalāni, ṣoḍaśakalaḥ 7[catu]ṣpādaḥ ṣoḍaśakalaṃṣoḍaśakalaṃ kṛtvā
harati; sa yatprathamaᳪ haratyasminnaivainām̐ loka ādadhāti; atha yad dvitīyaᳪ
haratyantarikṣaloka evainamādadhāti; atha yat tṛtīyaᳪ harati diviloka
evainamādadhāti; atha 8yaccaturthaᳪ harati 9[nākasyaivainām̐ pṛṣṭha ādadhāti; atha
yatpañcamaᳪ harati bradhnasyaivaināṃ viṣṭapa ādadhāti

57.16

etāvanto vai
devalokāsteṣvevainaṃ yathāpūrvamādhāya pañcakṛtvastūṣṇīᳪ harati; daśa saṃpadyante, daśākṣarā
virāḍ virājameva tadannādyamṛtvijo yajñamukhe yajamāna[mādadhati

57.17

'aditirasyubhayataḥ]10śīrṣṇī' ityekādaśākṣarāṇi; teṣāṃ yānyaṣṭau sā gāyatrī; yāni
nava trivṛtstomaḥ; dve akṣare udite dvipādu haiva yajamāno'tro ha yajamāno nānāś
evānayorlokayoḥ pratitiṣṭhati

57.19

tadāhuriti [ke]cana— kva hvāsyaitat sarvasya
kiṃ bhaviṣyati yadekaḥ pratigṛhṇāti; na hyenaṃ dakṣiṇā pratigṛhītā''rjoti ya evaṃ veda
18 || tadāhuḥ— kimeva gāyatrīti; saṃvatsaro vai gāyatrī; bhūriti dve akṣare bhuva iti dve;
eṣā vai satyājahāra; sā somaṃ cāharaccatvāri ca[ākṣarāṇyantari]11kṣamivriti catvāri,
tāni vā etānyaṣṭau saṃpadyante'ṣṭākṣarā gāyatrī

57.20

tadāhuritthaṃvidaḥ pratigṛhṇo na
vā etad gāyatriyai kalaṃbuṣṭhikāyāṃ12 ca na yadantarā prāyaṇīyaṃ codayanīyaṃ cārci
hyetena bahūnyayutāni dakṣiṇānāṃ dakṣiṇāpatheneyuriti na13 .......... pada

57.21

tadvā
idamanvāhura— gāyatryudapata14ccaturakṣarā satyajayā jyotiṣā, tamasyā ajā('bhyarundh
tadajāyā)15 ajatvamiti

57.22

tadāhuḥ- katamā sā'jeti; eṣā ha vai sā'jā yaiṣā
purastādādityasyauṣasyudeti1; etasyai ha vā eṣā devatāyai patnī; tāṃ puraskṛtyodeti;
tasmādeṣa evaṃ devānāṃ tapatyeva; [sa]2 yo ha vā evaṃvidvān jāyāṃ purodhadhīta
śaśvaddhaivameva3 manuṣyāṇāṃ tapo yadeva jāyā4; etaddha sma vai vidvāṃsaḥ pūrve rājāno
brāhmaṇāśca mahānto jāyāṃ purodhadhate'nnasya5 rūpamiti vadantaḥ; sa yo ha vā evaṃvidvān jāyāṃ purodhadhīta śaśvaddhānnāda eva syāt

57.23

iyaṃ vai kadrūrasau suparṇī;
mano vā iyaṃ, manaḥ kadrūḥ; vāgasau, vāk suparṇī; chandāṃsi sauparṇeyāḥ; sa yaddha vai
vāṅ na syānna tarhi chandaḥ syāt; yadā hyevainad vācā'bhivyāharatyatha chando bhavati;
tad vā etad vācaścaiva manasaśca ceṣṭitam, ete hi brahma pratyakṣam

57.23.p1

[30]

57.23.p2

[iti ṣaṣṭho'nuvākaḥ]

Linked texts (4)