<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Ashvamedhabhashya](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya) › 6

# Ashvamedhabhashya 6

Aśvamedhabhāṣya 6

- **Language:** Sanskrit

### [6.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.2)

sa̱m̐va̱thsa̱raṃ ca̱ ṣaṭ̍

### [6.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.6)

tvame̱va tvāṃ ve̍ttha̱ yo'si̍ so'si̍ | tvame̱va tvāma̍'agnimupatiṣṭhate - tvameveti || prathame dvipade triṣṭubhau, virājau vā | he agne ! tvameva tvāṃ yāthātmyena vettha jānāsi  
caiṣī̍ḥ | ci̱taścāsi̱ saṃci̍taścāsyagne | e̱tāvā̱m̐ścāsi̱ bhūyā̍m̐ścāsyagne | yatte̍ agne̱ nyūna̱ṃ yadu̍ te̱'ti̍riktam | ā̱di̱tyāstadaṅgira̍saścinvantu | viśve̍ te  
de̱vāściti̍māpū̱raya̍ntu | ci̱taścāsi̱ saṃci̍taścāsyagne  
e̱tāvā̱m̐ścāsi̱ bhūyā̍m̐ścāsyagne | mā tè agne̱'cayena̱ mā'ti̍cyenāyu̱rāvṛ̍kṣi | ⁴sarve̍ṣā̱ṃ jyoti̍ṣāṃ  
jyoti̱ryadga̱dvāvu̱deti̍ | tapa̍so̱ jāta̱mani̍bhṛṣṭa̱moja̍:  
tatte̍ jyoti̱riṣṭa̍ke | tena̍ me tapa | tena̍ me jvala  
tena̍ me dīdihi | yāva̍dde̱vāḥ | yāva̱dasā̍ti̱ sūrya̍:  
yāva̍ddhutā̱pi brahma̍

### [6.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.3)

āvṛ̍kṣi̱ nava̍ ca

### [6.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.7)

'saṃva̱thsa̱ro̍si parivathsa̱ro̍si | i̱dāva̱thsa̱ro̍sīduvathsa̱ro̍si | idvathsa̱ro̍si vathsa̱ro̍si | tasya̍ te  
va̱sa̱ntaśśira̍: | grī̱ṣmo da̍kṣi̱ṇaḥ pa̱kṣaḥ | va̱rṣāḥ  
pu̱ccha̍m | śa̱radu̍tta̱raḥ pa̱kṣaḥ | he̱ma̱nto madhya̍m | pūrva̍pa̱kṣāścita̍yaḥ | a̱pa̱ra̱pa̱kṣāḥ purī̍ṣam

### [6.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.8)

ahòrā̱trāṇīṣṭa̍kāḥ | ²ṛ̱ṣa̱bho̍si sva̱rgo lo̱kaḥ | yasyā̍  
diśi̱ mahīya̍se | tato̍ no̱ maha̱ āva̍ha | ³vā̱yurbhū̱tvā  
sarvā̱ diśa̱ āvā̍hi | sarvā̱ diśo̱'nu vivā̍ṃhi  
sarvā̱ diśo̱'nu saṃvā̍ṃhi | ci̱tyā ci̱timāpṛ̍ṇa  
aci̍tyā ci̱timāpṛ̍ṇa | ⁴cida̍si samu̱drayo̍niḥ

### [6.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.9)

i̱ndurda̍kṣaṃ13śye̱na ṛ̱tāvā̍ | hira̍ṇyapakṣa13śaku̱no bhu̍ra̱ṇyuḥ | ma̱hāntsa̱dhasthe̍ dhru̱va āni̱ṣatta̍ḥ | ⁵nama̍ste  
astu̱ mā mā̍ higṃ‍sīḥ | e̱ti̱ preti̍ vī̱ti̱ sami̍tyu̱diti̍ | diva̍ṃ me yaccha | a̱ntari̍kṣaṃ me yaccha  
pṛ̱thi̱vīṃ me̍ṃ yaccha | pṛ̱thi̱vīṃ me̍ṃ yaccha | a̱ntari̍kṣaṃ  
me̍ yaccha | diva̍ṃ me yaccha | ^6ahnā̍ prasā̍raya | rā'hyā sañca̍ | rātryā̍ prasā̍raya | ahnā̱ sama̍ñca  
kāma̍ṃ prasā̍raya | kāma̱m̱̐ sama̍ñca

### [6.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.4)

purī̍ṣam̐ samudra̱yo̍niḥ pṛthi̱vīṃ me̍ ya̱cchā̱ntari̍kṣaṃ  
me yaccha sa̱pta ca̍

### [6.10](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.10)

'bhūrbhuva̱ssva̍ḥ | ojo̱ bala̍m | brahma̍ kṣa̱tram  
yaśo̍ ma̱hat | sa̱tyaṃ tapo̱ nāma̍ | rū̱pama̱mṛta̍m | cakṣu̱śśrotra̍m | mana̱ āyu̍ḥ | viśva̱ṃ yaśo̱ maha̍ḥ | sa̱maṃ tapo̱ haro̱ bhāḥ | ²jā̱tave̍dā̱ yadi̍ vā pāva̱kosi̍  
vai̱śvā̱na̱ro yadi̍ vā vaidyu̱tosi̍ | śaṃ pra̱jābhyo̱ yaja̍mānāya lo̱kam | ūrja̍ṃ pu̱ṣṭiṃ dada̍da̱bhyāva̍vṛtsva

### [6.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.5)

bhāśca̱tvāri̍ ca

### [6.11](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.11)

¹rājñī̍ vi̱rājñī̍ | sa̱mrājñī̍ sva̱rājñī̍ | a̱rciśśo̱ciḥ | tapo̱ haro̱ bhāḥ | a̱gnirindro̱ bṛha̱spati̍ḥ  
viśve̍de̱vā bhuvaṃnasya go̱pāḥ | te mā̱ sarve̱ yaśa̍sā  
iti viṃśo'nuvākaḥ.  
saᳵ sṛ̍jantu

### [6.6-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.6-2)

rā̱jñīndrau̍ mā sa̱pta

### [6.12](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.12)

ñcādayo devatāḥ | ete sarve'pi bhuvanasya bhūtajātasya gopāḥ  
gopāyitāraḥ, te sarve'pi māṃ yaśasā saṃsṛjantu saṃyojayantu  
iti ekārviṃśo'nuvākaḥ.  
svāhā̍ | śū̱ṣāya̱ svāhā̱ sūryā̍ya svāhā̍ | ca̱ndrama̍se̱  
svāhā̱ jyoti̍ṣe̱ svāhā̍ | sa̱m̐sarpā̍ya̱ svāhā̍ ka̱lyāṇā̍ya̱ svāhā̍ | arjunāya̱ svāhā̍

### [6.7-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.7-2)

ka̱lyāṇā̍ya̱ svāhairka ca

### [6.13](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.13)

iti dvāviṃśo'nuvākaḥ.  
tvaca̍m | atyo̍ na krīḍa̍nnasaradvṛṣā̱ hari̍: | ²upa̍yāmagṛ̍hītosi mṛtyave̍ tvā juṣṭa̍ṃ gṛhṇāmi | e̱ṣa te̱  
yoni̍rmṛtyave̍ tvā | ³apa̍ mṛ̱tyumapa̍ kṣudha̍m | ape̍tai̱śapa̍thaṃ jahi | arthā no agne āva̍ha | rā̱yaspoṣa̍m̐  
saha̱sriṇa̍m

### [6.14](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.14)

⁴ye te̍ saha̱srama̱yuta̱ṃ pāśā̍:  
mṛ̱tyo maryā̍ya̱ hanta̍ve | tān ya̱jñasya̍ māyayā̍  
sarvā̱nava̍yajāmahe | ⁵bha̱kṣo̍'sya̱mṛta̍bha̱kṣaḥ | tasya̍ te  
mṛ̱tyupa̍tasyā̱mṛta̍vataḥ | sva̱gākṛ̍tasya̱ madhu̍mataḥ  
upa̍hūta̱syopa̍hūto bhakṣayāmi | ⁶ma̱ndrā'bhi̍bhūti̱ḥ keturya̱jñānā̱ṃ vāk | asā̱vehi̍

### [6.15](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.15)

andho̍ jāgṛ̍viḥ prāṇa | asā̱vehi̍ | ba̱dhira̍ ā̍krandayitarapā⁵upahūtāyāmiḍāyāṃ grahaṃ bhakṣayati—bhakṣo'sīti yajuṣā  
⁶prāṇanivahānātmani pratiṣṭhāpayati—mandrā'bhibhūtirityanuvākaśena | asāvehi̍ | aha̍sto'stvā̱ cakṣu̍ḥ | asāvehi̍  
a̱pā̱dā̱śo mano̍ḥ | asāvehi̍ | kave̱ vipra̍citte̱ śrotra̍ | asāvehi̍

### [6.16](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.16)

su̱hasta̱ssuvāsā̍ḥ | śūṣo̱  
nāmā̍sya̱mṛto̱ martye̍ṣu | taṃ tvā̱'haṃ tathā̍ vedaṃ | asāvehiṃ | ^7a̱gnirme̍ vā̱ci śri̱taḥ | vāghṛda̍ye | hṛda̍ya̱ṃ mayi̍ | a̱hama̱mṛte̍ | a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi | vā̱yurme̍ prā̱ṇe  
śri̱taḥ

### [6.17](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.17)

prā̱ṇo hṛda̍ye | hṛda̍ya̱ṃ mayi̍ | a̱hama̱mṛte̍ | a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi | sūryo̍ me̱ cakṣu̍ṣi śri̱taḥ  
cakṣu̱r hṛda̍ye | hṛda̍ya̱ṃ mayi̍ | a̱hama̱mṛte̍ | a̱mṛta̱ṃ  
brahma̍ṇi | ca̱ndramā̍ me̱ mana̍si śri̱taḥ

### [6.18](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.18)

mano̍  
hṛda̍ye | hṛda̍ya̱ṃ mayi̍ | a̱hama̱mṛte̍ | a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi  
diśo̍ me̱ śrotre̍ śri̱tāḥ | śrotra̱ṃꣲ hṛda̍ye | hṛda̍ya̱ṃ mayi̍  
a̱hama̱mṛte̍ | a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi | āpo̍ me̱ reta̍si śri̱tāḥ

### [6.20](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.20)

reto̱ hṛda̍ye | hṛda̍ya̱ṃ mayi̍ | a̱hama̱mṛte̍ | a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi | pṛ̱thi̱vī me̱ śarī̍re śri̱tā  
śarī̍ra̱ᳵ hṛda̍ye | hṛda̍ya̱ṃ mayi̍ | a̱hama̱mṛte̍ | a̱mṛta̱ṃ  
brahma̍ṇi | oṣa̍dhivana̱spata̍yo me̱ loma̍su śri̱tāḥ  
19 || lomā̍ni̱ hṛda̍ye | hṛda̍ya̱ṃ mayi̍ | a̱hama̱mṛte̍  
a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi | indro̍ me̱ bale̍ śri̱taḥ | bala̱ᳵ hṛda̍ye | hṛda̍ya̱ṃ mayi̍ | a̱hama̱mṛte̍ | a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi  
pa̱rjanyo̍ me mū̱rdhni śri̱taḥ

### [6.21](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.21)

mū̱rdhā hṛda̍ye  
hṛda̍ya̱ṃ mayi̍ | a̱hama̱mṛte̍ | a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi | īśā̍no me ma̱nyau śri̱taḥ | ma̱nyur hṛda̍ye | hṛda̍ya̱ṃ  
mayi̍ | a̱hama̱mṛte̍ | a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi | ā̱tmā  
ma̍ ā̱tmani̍ śri̱taḥ

### [6.22](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.22)

ā̱tmā hṛda̍ye  
hṛda̍ya̱ṃ mayi̍ | a̱hama̱mṛte̍ | a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi | ^4puna̍rma  
ā̱tmā puna̱rāyu̱rāgā̍t | puna̍: prā̱ṇaḥ puna̱rākū̍ta̱māgā̍t | vai̱śvā̱na̱ro ra̱śmibhi̍rvāvṛdhā̱naḥ | a̱ntasti̍ṣṭhatva̱mṛta̍sya go̱pāḥ

### [6.8-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.8-2)

sa̱ha̱sriṇa̍ṃmi̱hi śrotrā̱sāve̍hiṃ prā̱ṇe śri̱to mana̍si śri̱to reta̍si śri̱tā loma̍su śri̱tā mū̱rdhni śri̱ta  
ā̱tmani̍ śri̱to'ṣṭau ca̍

### [6.23](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.23)

a̱gnirvā̱yussūrya̍śca̱ndramā̱ diśa̱ āpa̍: pṛthi̱vyoṣa̍dhivana̱spata̍ya̱ indra̍: pa̱rjanya̱ īśā̍na ā̱tmā puna̍rme  
trayo̍daśa  
iti prathame kāṭhake trayoviṃśo'nuvākaḥ.  
¹pra̱jāpa̍tirde̱vāne̱sṛjata | te pā̱pmanā̱ saṃdi̍tā ajāyanta | tāvvya̍dyat | yadvyadya̍t | tasmā̍dvi̱dyut  
tama̍vṛścat | yadavṛ̍ścat | tasmā̍dṛ̱ṣṭi̍ḥ | tasmā̍dya̱traite de̱vate̍ abhi̱'āpnu̍taḥ | vi ca̍ṃ hai̱vāsya̱ tatra̍ṃ pā̱pmāna̍ṃ  
dyata̍ḥ

### [6.24](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.24)

vṛśca̍taśca | ²saiṣā mīṃmā̱ᳵsā̱'gniho̱tra e̱va sa̍ṃpannā | atho̍ āhuḥ | sarve̍ṣu ya̱jñakra̱tuṣviti̍ | ho̱ṣyanna̱pa upa̍spṛśet | vi̱dyuda̍si̱ vidya̍ me  
pā̱pmāna̱miti̍ | artha̍ hu̱tvopa̍spṛśet | vṛṣṭira̍si  
vṛ̱ścaṃ me pā̱pmāna̱miti̍ | ya̱kṣyamā̍ṇo ve̱ṣṭvā vā̍ | vi  
ca̍ṃ haivāsyai̱te de̱vate̍ pā̱pmāna̍ṃ dyataḥ

### [6.25](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.25)

vṛ̱ścata̍ṃśca | ³atyam̐̍ho hāruṇiḥ | brahma̱cāri̍ṇe praśnānprocya̱ praji̍ghāya | pare̍hi | pla̱kṣaṃ dai̱yāmprā̍tiṃ pṛccha  
vettha̍ sāvi̱trāṃ 3 na ve̍tthā 3 iti̍ | tamā̱gatya̍ papraccha | ā̱cā̱ryo mā̱ prāhai̍ṣīt | vettha̍ sāvi̱trāṃ 3 na  
ve̍tthā 3 iti̍ | sa ho̍vāca̱ vedeti̍

### [6.26](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.26)

sa kasminprati̍ṣṭhita̱ iti̍ | pa̱rora̍ja̱sīti̍ | kastadyatpa̱rora̍jā̱ iti̍ | e̱ṣa vāva sa pa̱rora̍jā̱ iti̍ hovāca | ya e̱ṣa tarpa̍ti | e̱ṣo'rvāgra̍jā̱ iti̍ | sa kasmiṃntve̱ṣa iti̍ | sa̱tya iti̍ | kiṃ tatsa̱tyami̍ti  
tapu̱ iti̍

### [6.27](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.27)

kasmi̱nnu tapu̱ iti̍ | bala̱ iti̍  
kiṃ taddla̱miti̍ | prā̱ṇa iti̍ | ⁴mā sma̍ prā̱ṇamati̍  
pṛ̱ccha itti̍ mā''cā̱ryo'bra̍vī̱diti̍ hovāca brahmacā̱rī | sa ho̍vāca plukṣo dairyāṃpātiḥ | yadvai bra̍hmacārinprā̱ṇama̱tya̍prakṣyaḥ | mūrdhā te̍ vya̍patiṣyat | a̱hamu̍  
ta ā̱cā̱ryā̱cchreyā̍nbhaviṣyā̱mi | yo māṃ sā̍vi̱tre  
sa̱mavā̍di̱ṣṭeti̍

### [6.28](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.28)

tasmā̍tsāvi̱tre na saṃva̍deta  
sa yo ha̱ vai sā̍ṃvi̱traṃ vi̱duṣā̍ sāvi̱tre sa̱ṃvada̍te | sahā̍smi̱ñchriya̍ṃ dadhāti | anu̍ ha vā a̍smā asau  
tapa̍ñchriya̍ṃ manyate | anva̍smai̱ śrīstapo̍ manyate  
anva̍smai̱ tapo̱ bala̍ṃ manyate | anva̍smai̱ bala̍ṃ prā̱ṇaṃ  
ma̍nyate | ^5sa yadāha̍ | sa̱ṃjñāna̍ṃ vi̱jñāna̍ṃ dṛ̱rśā dṛṣṭeti̍ | e̱ṣa e̱va tat

### [6.29](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.29)

atha̱ yadāha̍ | prastu̍ta̱ṃ  
viṣṭu̍ta̱m̐ su̱tā su̍nva̱tīti̍ | e̱ṣa e̱va tat | e̱ṣa hye̍va  
tānyahā̍ni | e̱ṣa rātra̍yaḥ | atha̱ yadāha̍ | ci̱traḥ  
ke̱turdā̱tā pra̍dā̱tā sa̍vi̱tā pra̍savi̱tā'bhi̍śā̱stā'nu̍ma̱nteti̍ | e̱ṣa e̱va tat | e̱ṣa hye̍va te'hno̍ muhū̱rtāḥ  
e̱ṣa rātrai̍ḥ

### [6.30](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.30)

atha̱ yadāha̍ | pa̱vitra̍ṃ pavayi̱ṣyantsa̱ha̍svāntsa̱hī̍yānaru̱ṇo̍'ruṇara̍jā̱ iti̍ | e̱ṣa e̱va  
tat | e̱ṣa hye̍va te̍'rdhamā̱sāḥ | e̱ṣa māsā̍ḥ | atha̱  
yadāha̍ | a̱gni̱ṣṭoma u̱kthyo̍'gni̱r ṛtuḥ pra̱jāpa̍tissa̍ṃvathsa̱ra iti̍ | e̱ṣa e̱va tat | e̱ṣa hye̍va te ya̍jñakra̱tava̍ḥ | e̱ṣa ṛ̱tava̍ḥ

### [6.31](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.31)

e̱ṣa sa̍ṃvathsa̱raḥ  
atha̱ yadāha̍ | i̱dānī̍ṃ tadā̱nīmi̍ti̍ | e̱ṣa e̱va tat  
e̱ṣa hye̍va te mu̍hū̱rtāno̍ṃ muhū̱rtāḥ | 'ja̱na̱ko ha vaide̍haḥ | a̱ho̱rā̱traissa̱māja̍gāma | tam̐ho̍cuḥ | yo vā  
a̱smān veda̍ | vi̱jaha̍tpā̱pmāna̍meti

### [6.32](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.32)

sarva̍māyu̍reti | a̱bhi sva̱rgaṃ lo̱kaṃ ja̍yati | nāsyā̱muṣmiṃllo̱ke'nna̍ kṣīyata̱ iti̍ | vi̱jaha̍dvai pā̱pmāna̍meti | sarva̱māyu̍reti | a̱bhi sva̱rgaṃ lo̱kaṃ ja̍yati | nāsyā̱muṣmi̍ṃllo̱ke'nna̍ṃ kṣīyate | ya e̱vaṃ veda̍  
⁷ahī̍nā̱ hāśva̍tthyaḥ | sā̱vi̱traṃ vi̱dāṃca̍kāra

### [6.33](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.33)

saha̍ ha̱m̐so hi̍ra̱ṇmayo̍ bhū̱tvā | sva̱rgaṃ lo̱kama̍iyāya  
ā̱di̱tyasya̱ sāyu̍jyam | ha̱m̐so ha̱ vai hi̍ra̱ṇmayo̍  
bhūtvā | svargaṃ lo̱kamaiti̍ | ā̱di̱tyasya̍ sāyujyam  
ya e̱vaṃ veda̍ | ⁸de̱va̱bhāgo ha̍ śrauta̱rṣaḥ | sā̱vi̱traṃ  
vi̱dāṃca̍kāra | tam̐ ha vāgaddṛśya̱mānā'bhyu̍vāca

### [6.34](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.34)

sarvai̍ bata gauta̱mo ve̍da | yassā̍vi̱traṃ vedeti̍ | sa  
ho̍vāca | kaiṣā vāgsīti̍ | a̱yama̱ham̐ sā̍vi̱traḥ  
de̱vānā̍mutta̱mo lo̱kaḥ | guhya̍ṃ ma̱ho bi̱bhradi̍ti | e̱tāva̍ti ha gauta̱maḥ | ya̱jñopa̍vī̱taṃ kṛ̱tvā'dho nipa̍pāta | namo̱ nama̱ iti̍

### [6.35](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.35)

sa ho̍vāca | mā  
bhaiṣī̍rgautama | ji̱to vai teṃ lo̱ka iti̍ | tasmā̱dye  
ke ca̍ sāvi̱traṃ vi̱duḥ | sarve̍ te ji̱talo̍kāḥ | ⁹sa  
⁹sa yo ha vā ityādi || sāvitrasyāgnervācakamaṣṭākṣaraṃ padamayo ha̱ vai sā̍ṃvitrasyā̱ṣṭākṣa̍raṃ pa̱dagṃ śriyā'̱bhiṣi̍ktaṃ  
veda̍ | śriyā haiva̍bhiṣi̱cyate | ghṛṇi̱riti̱ dve akṣa̍re  
sūrya̱ iti̱ trīṇi̍ | ādi̱tya iti̱ trīṇi̍

### [6.36](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.36)

e̱tadvai sā̍ṃvitrasyā̱ṣṭākṣa̍raṃ pa̱dagṃ śriyā'̱bhiṣi̍ktam  
ya e̱vaṃ veda̍ | śriyā haiva̍bhiṣi̱cyate | tade̱tadṛcā'bhyu̍ktam | ṛ̱co a̱kṣare̍ para̱me vyo̍man | yasmi̍nde̱vā adhi̱ viś‍ve̍ niṣe̱duḥ | yastanna veda̱ kimṛ̱cā  
ka̍riṣyati | ya i̱ntadvi̱dusta i̱me samā̍sata̱ iti̍  
na ha̱ vā e̱tasya̱rcā na yaju̍ṣā̱ na sāmnā̱'rtho̍'sti  
yassā̍vi̱traṃ veda̍

### [6.37](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.37)

¹⁰tade̱tatpa̍ri̱yaddaivañca̱kram  
ā̱rdraṃ pinva̍māna̱m̐ sva̱rge lo̱ka e̍ti | vi̱jaha̱dviśvā̍  
bhū̱tāni̍ saṃpa̱śya̍t | ā̱rdro ha̱ vai pinva̍mānassva̱rge  
lo̱ka e̍ti | vi̱jaha̱nviśvā̍ bhū̱tāni̍ sa̱ṃpaśya̱n | ya  
e̱vaṃ veda̍ | 11śū̱ṣo ha̱ vai vā̍rṣṇe̱yaḥ | ā̱di̱tyena̍ sa̱māja̍gāma | tagm̐ ho̍vāca | e̱him̐ sā̍vi̱traṃ vi̍ddhi  
a̱yaṃ vai sva̱rgyo̍'gniḥ pā̍rayi̱ṣṇu̱ramṛ̍tāthsaṃbhū̱ta iti̍  
e̱ṣa vāva sa sā̍vi̱traḥ | ya e̱ṣa tapa̍ti | 12e̱hi māṃ  
vi̍ddhi | iti̍ hai̱vaina̍ṃ tadu̍vāca

### [6.9-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.9-2)

yato̱ yato̱ vede̍ti̱ tapa̱ iti̍ sa̱mavā̍di̱ṣṭeti̱ tadrātrer̍ ṛ̱tava̍ṃ e̱ti ca̍kārovā̱cu nam i̱tyā̍di̱tya iti̱  
trīṇi̍ sāvi̱traṃ veda̱ viddhi pañca̍ ca

### [6.38](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.38)

pra̱jāpa̍tirde̱vāntsa̍saṃjñāna̱ṃ prastu̍taṃ tānyahā̍nye̱ṣa rātra̍yaścitraḥ ke̱tuste'hno̍ muhūrtā rātre̍: pa̱vitra̍ṃ tai'rdhamāsā a̍gniṣṭomo ya̍jñakrata̱vaṃ i̱dānī̍ṃ muhū̱rtānā̱ṃ janko'hrī̍nā de̱vabhā̱gaḥ kaiṣā vā̱ṅghā śū̱ṣo ha̱ vai ṣo̍ḍa̱śaḥ  
¹i̱yaṃ vāva sa̱raghā̍ | tasyā̍ a̱gnireva sā̍ra̱ghaṃ madhu̍ | yā e̱tāḥ pūrvapakṣārapa̱kṣayo̱ rātra̍yaḥ | tā  
ma̍dhukṛ̱taḥ | yānyahā̍ni | te ma̍dhuvṛ̱ṣāḥ | sa yo ha̱  
vā e̱tā ma̍dhukṛ̱ta̍śca madhuvṛ̱ṣāṃśca̱ veda̍ | ku̱rvanti̍  
hā̱syai̱tā a̱gnau madhu̍ | nāsyai̱ṣṭāpū̱rtaṃ dha̍yanti | atha̱  
yo na veda̍

### [6.39](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.39)

na hā̍syai̱tā a̱gnau madhu̍ kurvanti | dhaya̍ntyasyeṣṭāpū̱rtam | yo ha̱ vā a̍horā̱trāṇā̍ṃ  
nāma̱dheyā̍ni̱ veda̍ | nāho̍rā̱treṣvārti̍mācchati | sa̱ṃjñāna̍ṃ vi̱jñāna̍ṃ da̱rśā dṛṣṭeti̍ | e̱tāva̍nuvā̱kau pū̍rvapa̱kṣasyā̍horā̱trāṇā̍ṃ nāma̱dheyā̍ni | pra̱stuta̍ṃ vi̱ṣṭuta̍m̐ su̱tā  
su̍nva̱tīti̍ | e̱tāva̍nuvā̱kāva̍parapa̱kṣasyā̍horā̱trāṇā̍ṃ  
nāma̱dheyā̍ni | nāho̍rā̱treṣvārti̍mācchati | ya e̱vaṃ  
veda̍

### [6.40](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.40)

yo ha̱ vai mu̍hū̱rtāno̍ṃ nāma̱dheyā̍ni̱ veda̍  
na mu̍hū̱rteṣvārti̍mācchati | ci̱traḥ ke̱turdā̱tā pra̍dā̱tā  
sa̍vi̱tā pra̍savi̱tā'bhi̱śāstā'nu̍ma̱nteti̍ | e̱te'nu̍vā̱kā mu̍hū̱rtāno̍ṃ nāma̱dheyā̍ni | na mu̍hū̱rteṣvārti̍mācchati | ya e̱vaṃ veda̍ | yo ha̱ vā a̍rdhamā̱sānā̍ṃ ca̱  
māsā̍ṃnāṃ ca nāma̱dheyā̍ni̱ veda̍ | nārdha̍mā̱seṣu̱ na māseṣvārti̍mācchati | pa̱vitra̍ṃ pavayi̱ṣyantsa̱hasvā̍ntsahī̍yānaru̱ṇo̍'ru̱ṇara̍jā̱ iti̍ | e̱te'nu̍vā̱kā a̍rdhamā̱sānā̍ṃ ca̱ māsā̍ṃnāṃ ca nāma̱dheyā̍ni

### [6.41](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.41)

nārdha̍māse̍ṣu̱ na māse̱ṣvārti̱mārccha̍ti | ya e̱vaṃ veda̍ | yo  
ha̱ vai ya̱jñakratūnāṃ ca̱rtūnāṃ ca̍ saṃvathsa̱rasya̍ ca nāma̱dheyā̍ni̱ veda̍ | na ya̱jñakratu̍ṣu̱ nartuṣu̍ na saṃvathsa̱ra ārti̱mārccha̍ti | a̱gni̱ṣṭoma u̱kthyo̍'gni̱r kratu̍ḥ pra̱jāpa̍tissaṃvathsa̱ra iti̍ | e̱te'nu̱vākā ya̱jñakratūnāṃ ca̍rtūnāṃ ca̍ saṃvathsa̱rasya̍ ca nāma̱dheyā̍ni | na ya̱jñakratuṣu̱ nartuṣu̍ na saṃvathsa̱ra ārti̱mārccha̍ti | ya e̱vaṃ veda̍ | yo ha̱ vai mu̍hūrtānāṃ mu̍hūrtān veda̍ | na mu̍hūrtānāṃ mu̍hūrte̱ṣvārti̱mārccha̍ti

### [6.42](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.42)

i̱dānī̍ṃ ta̱dānī̱miti̍ | e̱te vai mu̍hūrtānāṃ mu̍hūrtāḥ | na mu̍hūrtānāṃ muhūrte̱ṣvārti̱mārccha̍ti | ya e̱vaṃ veda̍ | ³atho̱ yathā̍ kṣetra̱jño bhū̱tvā'nu̍pra̱viśyānna̱matti̍ | e̱vame̱vaitānkṣe̍tra̱jño bhū̱tvā'nu̍pra̱viśyānna̱matti̍ | sa e̱teṣā̍me̱va saṃloktā̱ᳵ sāyu̍jyamaśnute | apa̍ punarmṛ̱tyuṃ ja̍yati | ya  
e̱vaṃ veda̍

### [6.43](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.43)

na vedaivaṃ vedā̍nuvā̱kā ardha̍mā̱sānā̍ṃ ca̱ māsā̍nāṃ ca nāma̍dheyā̍ni mu̱hūrte̍ṣvā̱rtimācche̍ti̱ nava̍ ca  
i̱yama̍horā̱trāṇā̍ᳵ saṃjñā̱naṃ pūrva̍pa̱kṣasya̱ prastu̍tamapa̱rapa̱kṣasya̍ mu̱hūrtā̍nā̍ṃ ci̱traḥ ke̱tura̍rdhamā̱sānā̍ṃ pa̱vitra̍ṃ yajñakra̱tūnāma̱gniṣṭo̱mo ya̍jñakra̱tūnāmi̱dānī̍ṃ mu̱hūrtā̍nā̍ṃ mu̱hūrtā̍n ve̱dedānī̍ma̱tho dvāda̍śa  
'kaści̱dva vā a̱smāllo̱kātpretya̍ | ā̱tmāna̍ṃ veda  
a̱yama̱hama̱smīti̍ | kaści̱tsvaṃ lo̱kaṃ na prati̍ prajānāti̍ | a̱gnimu̍gdho haiva̱ dhūmatā̍ntaḥ | svaṃ lo̱kaṃ na  
prati̍ pra̱jānā̍ti | 2atha̱ yo hai̱vaitama̱gniṃ sāvitraṃ veda̍ | sa e̱vāsmāllo̱kātpretya̍ | ā̱tmāna̍ṃ veda | a̱yama̱hama̱smīti̍

### [6.44](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.44)

sa svaṃ lo̱kaṃ prati̍ pra̱jānāti̍ | e̱ṣa u̍ve̱vaina̍ṃ tatsā̍vi̱traḥ | sva̱rgaṃ lo̱kama̱bhirva̍hati | 3a̱ho̱rā̱trairvā i̱daṃ sayu̍gbhiḥ kriyate  
i̱ti̱rā̱trāyā̍dīkṣita | i̱ti̱rā̱trāya̍ vra̱tamupā̍guriti̍  
tāni̍hāne̍vaṃvi̱duṣa̍: | a̱muṣmi̍ṃnlo̱ke śe̍va̱dhiṃ dha̍yanti | dhī̱ta̱ḥ haiva̱ sa śe̍va̱dhimanu̱ parai̍ti | ⁴atha̱ yo  
hai̱vaita̱ma̱gni̍ḥ sāṃvi̱traṃ veda̍

### [6.45](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.45)

tasya̍ haivāho̍rā̱trāṇi̍ | a̱muṣmi̍nlo̱ke śe̍va̱dhiṃ na dha̍yanti | adhī̍ta̱ḥ haiva̱ sa śe̍va̱dhima̱nu pairaiti̍ | ⁵bha̱radvā̍jo ha̱  
tribhi̱rāyu̍rbhirbrahmacarya̱muvā̍sa | tam̐ ha̱ jīrṇim̱̐ sthavi̍ra̱m̱̐ śayā̍nam | indra̍ upa̱vrajyo̍vāca | bhara̍dvāja  
yattai̍ ca̱turtha̱māyu̍rda̱dyām | kime̍nena kuryā̱ iti̍ | bra̱hmacarya̍me̱vainaina care̱yamiti̍ hovāca

### [6.46](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.46)

tam̐ ha̱  
trīngi̍ri̱rū̱pānavi̍jñātāniva darśa̱yāṃca̍kāra | teṣā̱m̱̐ haikaika̍smānmu̱ṣṭinā''da̍de | sa ho̍vāca | bhara̍dvāje̱tyāma̍ntrya̍ | vedā̱ vā e̱te | ana̍ntā̱ vai vedā̍ḥ  
e̱tadvā e̱taistribhi̍rāyu̍rbhi̱ranva̍vocathāḥ | atha̍ ta̱ ita̍ra̱dana̍nūktameva | ehī̱maṃ vi̍ddhi | a̱yaṃ vai sa̍rvavi̱dyeti̍

### [6.47](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.47)

tasmai̍ ha‍aita̱ma̱gniḥ sā̍ṃvi̱tramu̍vāca | taᳪ  
sa vi̱ditvā̍ | a̱mṛto̍ bhū̱tvā | sva̱rgaṃ lo̱kama̍iyāya  
ā̱di̱tyasya̱ sāyu̍jyam | ⁶a̱mṛto̍ ha̱vai bhū̱tvā  
sva̱rgaṃ lo̱kamai̍ti | ā̱di̱tyasya̱ sāyu̍jyam | ya e̱vaṃ  
veda̍ | e̱ṣo eva trayī̍ vi̱dyā

### [6.48](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.48)

yāva̍ntaᳪ ha  
vai tra̱yyā vi̱dyayā̍ lo̱kaṃ ja̍yati | tāva̍ntaṃ lo̱kaṃ  
ja̍yati | ya e̱vaṃ veda̍ | ⁷a̱gnervā e̱tāni̍ nāma̱dheyā̍ni | a̱gnere̱va sāyu̍jya̱m̐ salo̱katā̍māpnoti | ya  
e̱vaṃ veda̍ | vā̱yorvā e̱tāni̍ nāma̱dheyā̍ni | vā̱yore̱va  
sāyu̍jya̱m̐ salo̱katā̍māpnoti | ya e̱vaṃ veda̍ | indra̍sya̱ vā e̱tāni̍ nāma̱dheyā̍ni

### [6.49](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.49)

indra̍syai̱va  
sāyu̍jya̱m̐ salo̱katā̍māpnoti | ya e̱vaṃ veda̍ | bṛha̱spate̱rvā e̱tāni̍ nāma̱dheyā̍ni | bṛha̱spate̍re̱va sāyu̍jya̱m̐ salo̱katā̍māpnoti | ya e̱vaṃ veda̍ | pra̱jāpa̍te̱rvā e̱tāni̍ nāma̱dheyā̍ni | pra̱jāpa̍tere̱va sāyu̍jya̱m̐ salo̱katā̍māpnoti | ya e̱vaṃ veda̍ | brahma̍ṇo  
vā e̱tāni̍ nāma̱dheyā̍ni | brahma̍ṇa e̱va sāyu̍jya̱m̐  
salo̱katā̍māpnoti | ya e̱vaṃ veda̍ | ⁸sa vā e̱ṣo'gnira̍pakṣapu̱ccho vā̱yure̱va | tasyā̱gnirmukha̍m | a̱sāvā̍di̱tyaśśira̍ḥ | sa yade̱te de̱vate̍ a̱ntare̍ṇa | tatsarva̍m̐ sīvyati | tasmā̍tsāvi̱traḥ

### [6.11-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.11-2)

ayamaha̱masmīti̍ veda̍ hovāca sarvavi̱dyeti̍ vi̱dyendra̍sya̱ vā e̱tāni̍ nāma̱dheyā̍ni̱ brahma̍ṇa e̱va sāyu̍jyam̐ salo̱katā̍māpnoti sa̱pta ca̍

### [6.11-3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.11-3)

a̱gnervāyorindra̍sya̱ bṛha̱spate̍: pra̱jāpa̍te̱rbrahma̍ṇassa̱vai sa̱pta  
sa̱ṃjñāna̱ṃ bhūstvame̱va sa̍ṃvathsa̱ro̍si̱ bhū rā̱ḍyasai̍ve  
vi̱paści̍te̱ pra̱jāpa̍ti̱rdevā̱niya̍ṃ vāva sara̍ghā kaści̱haiko̍da̱śa

### [6.49-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6.49-2)

sa̱ṃjñāna̱m̐ rājñī̍ mū̱rdhā hṛda̍ya e̱ṣa  
saṃvathsa̱ro nārdha̍mā̱seṣu̱ nava̍catvāri̱m̐śat

## Linked texts (7)

- [Taittirīyakāṭhaka](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.taittiriyakathaka.2.6) — Sanskrit
- [Kāṭhaka (Taittirīya)](https://indike.org/pramana/in.veda.svadhyaya.kathaka.1.10301) — Sanskrit
- [Taittirīyabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.taittiriya.3.10.3.1) — Sanskrit
- [Baudhāyanaśrautasūtra](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.srauta.baudhayana.19.5.423.6) — Baudhāyana, Sanskrit
- [Lalitāsahasranāmastotra](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.general.devistotra.lalita.lalitasahasranamastotra.44_957) — Śambhu, Sanskrit
- [Hiraṇyakeśiśrautasūtra (ed. Kāśīnāthaśāstrī Āgāśe, Ānandāśrama 1907, with Mahādeva's Vaijayantī)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.srauta.hiranyakesi*agase.21.10.1.p9) — Sanskrit
- [Merutantra (Śiva)](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.general.sakta.merutantra-siva.16.75) — Śiva, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.asvamedhabhasya.6) · Pramāṇa
