<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.17 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Śatapathabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha) › [Citikanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda) › 17

# Citikanda 17

Citikāṇḍa 17

- **Language:** Sanskrit

### [17.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.17.1)

iti tṛtīyaprapāṭhake dvitīyaṃ brāhmaṇam || 6-3-2 || ( 4. 1. )  
atha mṛtpiṇḍamabhimṛśati | purī̱ṣyo̱'sīti̍ paśu̱vyo'sītye̱tadvi̱śvambha̍rā  
'itye̱ṣa hīdam̐ sarvvaṃ bibhartyatharvvā tvā prathamo niramanthada̱gna'iti prāṇo  
vā'athardhvā prāṇo vā'etamagre niramanthattadyo'sāvagre'gnirasṛjyata so'sīti  
tadāha̱ tame̱vainametatkaroti

### [17.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.17.2)

( tyu ) athainaṃ parigṛhṇāti | ( tyu ) abhyā ca dakṣiṇato hastena ca hastenaivottaratastvāmagne puṣkarādadhyathardhvā niramanthatetyāpo vai puṣkaraṃ prāṇo'tharvvā prāṇo vā'etamagre'dbhyo niramanthanmūrddhā viśva̍sya̱ vāghuta̱'  
ityasya sarvvasya mūrddhā ityetat

### [17.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.17.3)

( nu ) tamu tvā dadhyaṅṅṛṣiḥ | putra īdhe'atharvvaṇa'iti vāgvai dadhyaṅṅātharvvaṇaḥ sa' enaṃ tata' aindhra vṛtrahaṇaṃ purandaramiti pāpmā vai vṛtraḥ pāpmahanaṃ purandaramityetat

### [17.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.17.4)

(nu) tamu tvā pāthyo vṛṣā | samīdhe dasyuhantamamiti mano vai pāthyo vṛṣā  
sa' enaṃ tata' aindra dhanañjaya raṇaraṇe'iti yathaiva yajustathā bandhuḥ

### [17.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.17.5)

(gām̐) gāyatrībhiḥ | prāṇo vai gāyatrī prāṇamevāsminnetaddadhāti tisṛbhistrayo  
vai prāṇāḥ prāṇa'udāno vyānastānevāsminnetaddadhāti tāsāṃ nava padāni nava  
vai prāṇāḥ sapta śīrṣannākṣau dvau tānevāsminnetaddadhāti

### [17.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.17.6)

( tyu ) athaite triṣṭubhau'uttare bhavataḥ | ( ' ) ātmā vai triṣṭuvātmānamevā̱syaitābhyā̍ sa̱ṃskaroti sīda̱ hota̱ḥ sva'u̍ lo̱ke cikitvānitya̱gnivai  
hotā ta̱syaiṣa svo loko yutkṛṣṇājinaṃ cikitvāniti vidvām̐nitye̱tatsādayā yajña sukṛtasya yonāviti kṛṣṇājinaṃ vai sukṛtasya yonirdevām̐rdevairdvānha̱viṣā yajāsīti devaḥ sundevānyavanha̱viṣā yajāsītyetada̱gne bṛhadyajamāne vayo dhā' iti yajamānāyāśiṣamāśāste

### [17.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.17.7)

ni ho̍tā hotṛṣadane vidā̱na' iti | ( tya ) a̱gnivai hotā kṛṣṇājina̱ hotṛṣadanaṃ vi̱dāna̱'iti vidvām̐nitye̱vaitadāha dīdivām̐' asadatsudakṣa iti tveṣo dīpyamāno'sadatsudakṣa ' ityetadadanvanvatamatirvvasiṣṭha'ityudaśvavratamatihveṣa̍ vyasiṣṭhaḥ sahasrambharaḥ śucijihvo'agniriti  
sarvvaṃ vai sahasram̐ sarvvambharaḥ śucijihvo'gnirityetaddbhyāmāgreyībhyāṃ  
triṣṭubbhyāṃ tasyokto bandhuḥ

### [17.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.17.8)

( 3 ) athaiṣā bṛhtyuttamā bhavati | bṛhatīṃ vā'eṣa sañcito'bhisampadyate  
yādṛgvai yonau retaḥ sicyate tādṛgjāyate tadyadetāmatra bṛhatīṃ karoti  
tasmādeṣa sañcito bṛhatīmabhisampadyate

### [17.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.17.9)

su̱²꣯sīda̱sva ma̱hā m̐2||'a̱sīti̍ | (tī) i̱dame̱vaitadreta̍ḥ si̱ktá m̐ su̱²꣯sīdayati ta̱smādyonau̱ reta̍ḥ si̱ktá m̐ su̱²꣯sī̍dati̱ śoca̍sva de̱vavī̍tama̱ 'iti̍  
dī̱pyasva̍ deva̱vīta̍ma̱'itye̱vaitadā̍ha̱ dhūma̱magne̍'aru̱ṣaṃ mi̍yedhya sṛ̱ja pra̱śasta  
darśa̍tamiti ya̱dā hye̍'eṣa̱ sami̍dhyate̱'thaiṣa̍ dhū̱mama̱ruṣa̍ṃ visṛ̍jate darśa̍tamiti  
dṛdṛśa̱'iva̱ hyeṣa̍ḥ

### [17.10](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.17.10)

(pu tāḥ) tāḥ ṣaṭ sa̱mpadyante | ṣaḍṛ̱tava̍ḥ saṃvvatsa̱raḥ sa̍ṃvvatsa̱ro'gniryā̍vānagniryā̍vatyasya mātrā tāva̱ttadbhava̍ti bṛha̱tīma̱bhisa̍mpadyate ta̱dbṛha̱tīma̱bhisa̍mpadyate bṛhatī hi sa̍ṃvvatsaro dvādaśa paurṇamāsyo dvādaśāṣṭakā dvādaśāmāvāsyāstattatṣaṭtri m̐ śattatṣaṭtri m̐ śadakṣarā bṛhatī ta̍ṃ dakṣi̱ṇata 'u̱daṅṅmāhara̍ti dakṣi̱ṇato vā 'u̱daṅyonau̍ reta̍ḥ sicyata'eṣo 'a̱syaita̱rhi yoni̍ra̱vicche̍damāharati reta̱so'vi̍cchedāya

### [17.3-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.17.3-2)

iti tṛtīyaprapāṭhake tṛtīyaṃ brāhmaṇam || 6|3

### [17.37](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.17.37)

( 4-2 )  
" saṃsīdasva mahān asi "-iti | idamevaitad retaḥ siktaṃ saṃsādayati | tasmādyonau  
retaḥ siktaṃ saṃsīdati | " śocasva devavītamaḥ "-iti | dīpyasva devavītamaḥ-ityetat | " vi  
dhūmamagne'aruṣammiyedhya sṛja praśasta darśaṃtam "-( vā. saṃ. 11

### [17.9-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.17.9-2)

) iti | yadā  
vā'eṣa samidhyate-athaiṣa dhūmamaruṣaṃ visṛjate | darśatamiti | dṛdṛśa iva hyeṣaḥ

### [17.10-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.17.10-2)

tāḥ ṣaṭ sampadyante | ṣaḍṛtavaḥ saṃvatsaraḥ | saṃvatsaro'gniḥ | yāvānagniryāvatyasya mātrā-tāvattad  
bhavati | yadveva saṃvatsaramabhisampadyate-tadbṛhatīmabhisampadyate | bṛhatī hi saṃvatsaraḥ | dvādaśa  
paurṇamāsyo, dvādaśāṣṭakāḥ, dvādaśāmāvāsyāḥ | tat ṣaṭtriṃśat | ṣaṭtriṃśadakṣarā bṛhatī | taṃ dakṣiṇata udaṅṅmāharati | dakṣiṇato vā udagyonau retaḥ sicyate | eṣo'asyaitarhi yoniravicchedamāharati-retaso'vicchedāya

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.17](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.17) · Pramāṇa
