Pramāṇa · Search · About · API

Citikanda 19

Citikāṇḍa 19

Language
Sanskrit

19.2

iti tṛtīyaprapāṭhake caturthaṃ brāhmaṇam || 6-3-4 || (4. 3.)
hasta'eṣa bhavatyutha paśūnabhimantrayate | (ta') etadvā'eṣu de̱vāḥ sambhariṣyantaḥ purastādvīrya̍madadhustathaivaiṣva̱yametattsambha̍riṣyanpura̱stādvīryaṃ dadhāti 1
so'śvamabhimantrayate | su jāto garbho'si rodasyoritīme vai dyāvāpṛthivī rodasī tayoreṣa jāto garbho'gre cārurvibhṛta' oṣadhīṣviti sarvāṃsu
hyeṣa cārurvibhṛta' oṣadhiṣu citraḥ śiśuḥ pari tamāṃsyaktūniti
citro vā'eṣa śiśuḥ pareṇa tamām̐syaktūnati rocate pra mātṛbhyo'adhi
kanikradadgā' ityoṣadhayo vā' etasya māturastābhya' eṣa kanikradanneti
tadaśve vīryaṃ dadhāti

19.3

(tyu) atha rāsabham | ( 1tham̐ ) sthiro bhava vrīḍvaṅga' āśurbhava vvājyarvanniti sthiraśca bhava vrīḍvaṅgaścāśuśca bhava vvājī cārvannityetatpṛthurbhava
suṣadastvamagneḥ purīṣavāhana' iti pṛthurbhava suśīmastvamagneḥ paśavyavāhana
ityetattadrāsabhe vīryaṃ dadhāti

19.4

(tyu) athā'jam | (thum̐) śivo bhava prajābhyo mānuṣībhyastvamaṅgi̱ira'ityuṅgirā vā'agnirānnayeyo'jaḥ śamayatyevainametadahim̐ sāyai mā dyāvāpṛthivī'abhiśocīrmāntarikṣaṃ mā vanaspatīnnityetatsarvvaṃ mā him̐ sīrityetattadaje
vvīryaṃ dadhāti

19.5

tribhirabhimantrayate | trivvṛdagniryāvānagniyyāvatyasya mātrā tāvataivaiṣvetadvīryaṃ dadhāti

19.6

(ntyu) athainameteṣāṃ paśūnāmupariṣṭātpragṛhṇāti | tadenametaiḥ paśubhiḥ sambharati nopaspṛśati vvajro vai paśavo reta'idaṃ nedidaem̐ reto vvajreṇa hinsānītyatho 'agnirayaṃ paśavo'ime nedayamagnirimānpaśūnhinsaditi

19.45

athājam-“ śivo bhava prajābhyo mānuṣībhyastvamaṅgiraḥ ”-( vā. saṃ. 11

19.45-2

)
iti | āṅgirā vā'agniḥ | āgneyo'jaḥ | śamayatyevainametadahiṃsāyai | “ mā dyāvāpṛthivī'abhiśocīḥ, māntarikṣam, mā vanaspatīn ”-(vā. saṃ. 11

19.4-2

) iti | etat sarvaṃ
mā hiṃsīrityetat | tadaje vīryaṃ dadhāti

19.5-2

tribhirabhimantrayate | trivṛdagniḥ | yāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivaiṣveetadvīryaṃ dadhāti

19.6-2

athainameteṣāṃ paśūnāmupariṣṭātpragṛhṇāti | tadenametaiḥ paśubhiḥ sambharati | nopaspṛśati | vajro vai
paśavaḥ | reta idam | nedidaṃ reto vajreṇa hinasānīti | atho'agnirayam, paśava ime | nedayamagnirimān
paśūn hinasaditi

19.7

tama̱śvasyo̱pari̍ṣṭātpragṛhṇāti | maitu vājī kanikradaditi maitu vājī kanikradyumāna ' ityetannānadadvāsabhaḥ patveti̱ tadaśva̍sya̱ yajuṣi rāsabhaṃ narāha
tadbhāsabhe śucaṃ dadhāti bharannagniṃ purīṣyaṃ mā pādyāyuṣaḥ pureta bharanna̱gniṃ paśa̱vyaṃ
mo 'asmātkarmaṇaḥ purā pādītyetattadename̱tena̱ sambharati

19.8

( tyu ) atha rāsabhasya | vṛṣā'gniṃ vṛṣaṇaṃ bharanniti vṛṣā vā'agnivṛ̍ṣā
rāsa̱bhaḥ sa vṛṣā vṛṣāṇaṃ bharatyapāṃ garbha samudriyamityapāem̐ hyeṣa garbhaḥ
samudriyastva̱dena̱ m̐ rāsa̱bhena sambharati

19.9

(tyu) athāpādatte | (tte'gna ) agna'āyāhi vītaya 'ityavitava 'ityetattadenaṃ brahmaṇā yajuṣaitasmācchaudrādvarṇādapādatte

19.10

(tte'thā ) athājasya | ( 1 ) ṛtathum̐ satyamṛta satyamityayaṃ vā
'agnirṛtamasāvādityaḥ satyaṃ yadi vā'sāvṛtamayaṃ satyamubhayanve̱tadu̱yamagnistasmādāha'ṛtaṃ satyamṛta satyamiti tadenamajena sambharati

19.11

tribhiḥ sambharati | trivṛdagniṟyāvānagniyyāvatyasya mātrā tāvataivainametatsa̱mbharati tribhiḥ pura̱stāda̱bhimantrayata tatpada̱ tasyokto bandhuḥ

19.12

( ' ) arthatānyūśūnāvarttayanti | teṣāmajaḥ prathama 'etyatha rāsabho'thāśvo'thaito yatāma̱śvaḥ prathama̱'etyatha rāsabho'thājaḥ kṣatraṃ vā 'anvaśvo vaiśyaṃ
ca śūdraṃ cāju rāsabho brāhmaṇamajaḥ

19.13

( sta ) tadyadito yatām | (mṛ) aśvaḥ prathama 'eti tasmātkṣatriyaṃ prathamaṃ
yuntamitare trayo varṇāḥ paścā'nuyantyatha yadamuta 'āyatāmajaḥ prathama
'eti tasmādbrāhmaṇaṃ prathamaṃ yuntamitare trayo 'varṇāḥ paścā'nuyantyutha yuddvaiveto yatā̍ nāmuto rāsabhaḥ prathama'eti tasmānna kadācana brāhmaṇaśca kṣatriyaśca vaiśyaṃ ca śūdraṃ ca paścā'nvitastasmādevaṃ yantyupāvasyasāyātho
brahmaṇā caivaitatkṣatreṇa caitau varṇāvabhitaḥ parigṛhṇāte 'napakramiṇau kurute

19.15

- ( te'tha ) athānaḍvāhṇampuruṣumīkṣate | ( te'gniṃ ) agni̍ṃ pu̱rīṣya̍ma̱ṅgira̍sva̱dvarāma 'itya̱gniṃ pa̱śuvya̍ma̱gniva̱dbharāma 'ityetatta̱denamanaḍvāhṇampuruṣeṇa sambharati 14
tama̱ñjasyopa̍riṣṭātpragṛhṇannaiti | (tyā) āgne̱yo vā 'a̱jaḥ svenai̱vainameta̱dātma̍nā svayā̍ de̱vata̍yā sambharatyatho̱ brahma̱ vā'a̱jo brahma̍ṇai̱vainametatsambha̍rati

19.16

( tyu ) athainamupāvaharati | ( tyo ) oṣadhayaḥ pratimodadhvamagnimetam̐
śivamāyāntamabhyatra yuṣmā 'ityetadvaitasmādāyata 'oṣadhayo bibhyati yadvai
no'yaṃ na him̐syāditi tābhya 'evainametacchamayati pratyenaṃ modadhvam̐
śivo vo'bhyaiti na vo him̐siṣyatīti vyasyanviśvā'anirā 'amīvā
niṣīdanno 'apa durmatiṃ jahātī vyasyanviśvā anirāścāmīvāśca niṣīdanno'pa sarvvaṃ pāpmānaṃ jahītyetat

19.17

(ḍo ) oṣadhayaḥ pratigṛhṇīta | puṣpavatīḥ supippalā 'ityetadvaitāsām̐
samṛddham̐ rūpaṃ yatpuṣpavatyaḥ supippalāḥ samṛddhā 'enaṃ pratigṛhṇītetyetadvayaṃ
vo garbha 'ṛtviyaḥ pratnam̐ sadhasthamāsadadityuyaṃ vo garbha'ṛtuvyaḥ sanātanam̐
sadhasthamāsadadityetat

19.18

( ṅdvā ) dvābhyāmupāvaharati | dvipādyajamāno yajamāno'gniyaryāvānagniyoṃvatyasya mātrā tāvataivaitametada̱pāvaharati taṃ dakṣiṇata 'udañcamupāvaharati
tasyokto bandhuruddhatamavokṣitaṃ bhavati yatrainamupāvaharatyuddhate vā'avaukṣite'gnimādadhati sikatā'upakīrṇā bhavanti tāsāmupari bandhuḥ

19.19

pariśritaṃ bhavati | ( tye ) etadvai devā 'abibhayuryadvai na 'imamiha rakṣāṃsyām̐si nāṣṭrā na hanyuriti tasmā'etāṃ puraṃ puramam̐śrayam̐stathaivāsmā 'ayametāṃ
pura̍ṃ pariśrayatya̱tho yonirvā'iyaem̐ reta ive̱ tira̱ iva̱ vai yonau̱ retaḥ sicyate
yonirūpametakriyate tasmādapi svayā jāyayā tira̱ ivaiva̱ vicariṣati

19.20

(tyu ) athainaṃ viṣyati | tadyadevāsyātropanaddhasya saem̐śucyati tānevāsmādetacchucaṃ bahirddhā dadhātya̱tho'etasyā'evainametadyoneḥ pra̱janayati

19.21

vi̱ pāja̍sā pṛ̱thunā̱ śośu̍cāna̱ 'iti| vi̱ pāja̍sā pṛ̱thunā dī̱pyamāna
'ityetadvādhasva dviṣo rakṣaso'amīvā'iti bādhasva sarvvānpāpmana 'ityetatsuśa̱rmmaṇo bṛha̱taḥ śarmmaṇi syāmagnerahūm̐ suhavasya praṇītā̱vitya̱śiṣamāśāste

19.22

( ste'thā ) athājalo̱mānyācchidya | ( dyo ) u̱dīcaḥ prācaḥ paśūnprasṛjatyeṣā̱ hyu̱bhaye̍ṣāṃ devamanuṣyāṇāṃ digdyadudīcī prācye̱tasyāṃ taddiśi paśūndadhāti̱ tasmādubhaye̍ devamanuṣyāḥ paśūnuparjavanti

19.22-2

iti tṛtīyaprapāṭhake pañcamaṃ brāhmaṇam || 6-3-5 || ( 4. 4. )
iti caturtho'dhyāyaḥ || 6-4
athājalomānyācchidya, udīcaḥ prācaḥ paśūn prasṛjati| eṣā hobhayeṣāṃ devamanuṣyāṇāṃ dikyadudīcī prācī | etasyāṃ taddiśi paśūndadhāti | tasmādubhaye devamanuṣyāḥ paśūnupajīvanti

Linked texts (2)