<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.20 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Śatapathabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha) › [Citikanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda) › 20

# Citikanda 20: atha pañcame'dhyāye prathamaṃ brāhmaṇam

Citikāṇḍa 20

- **Language:** Sanskrit

### atha pañcame'dhyāye prathamaṃ brāhmaṇam

### [20.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.20.1)

tṛtīyaprapāṭhake ca ṣaṣṭhaṃ brāhmaṇam !  
parṇakaṣāyuniṣpakkā 'etā 'āpo bhavanti | sthemne nveva yadveva parṇakaṣāyeṇa somo vai parṇaścandramā 'u vai soma 'etadu vā'ekamagnirūpametusyaivāgnirūpasyopāptyai

### [20.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.20.2)

tā 'upasṛjati | ( tyā ) āpo hi ṣṭhā mayobhuva' iti yāṃ vai devatāmuganmyūnvūktā yāṃ yajuḥ saiva devatā su'rkaso devatā tadya̱justā haitā' āpa  
'evaiṣu tricasta̱hyā' amūrāpa'ekatham̐ rūpa m̐ samadṛśyanta tā' etāstṛdvaitadrūpaṃ karoti

### [20.1-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.20.1-2)

parṇakaṣāyaniṣpakkā etā āpo bhavanti | sthemne nveva| yadveva parṇakaṣāyeṇa | somo vai parṇaḥ  
candramā u vai somaḥ | etadu vā'ekamagnirūpam | etasyaivāgnirūpasyopāptyai

### [20.2-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.20.2-2)

tā upasṛjati | "āpo hi ṣṭhā mayobhuvaḥ"-( vā0saṃ011|50-52 ) iti| yāṃ vai devatā  
ṛgabhyanūktā, yāṃ yajuḥ, saiva devatā sa'rka so devatā tadyajuḥ, tā haitā āpa evaiṣa tricaḥ | tad yā  
amūrāpa ekaṃ rūpaṃ samadṛśyanta-tā etāḥ | tadvaitadrūpaṃ karoti

### [20.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.20.3)

( nyu ) atha phenaṃ janayitvā 'ntvadadhāti ya̱deva tatpheno dvitīyarthe rūpamsṛjyata ta̱davaitatkupaṃ karotyatha yāmeva tatra mṛda sa̱ṃyauti̱ saiva mṛdya̱ttattṛtīyarthaṃ rūpamasṛjyataitebhyo vā'eṣu rūpebhyo'gre'sṛjyata tebhya 'evainameta̱jjanayati

### [20.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.20.4)

(tyu ) athājalomaiḥ sṛ꣪sṛjati | sthemne nveva yadvevājalomairetadvā'enaṃ devāḥ paśubhyo'dhi sambhara꣪stathaivenamayametatpaśubhyo'dhi sambharati  
tadyadajalomairevāje hi sarveṣāṃ paśūnā꣪ rūpamatha yalloma loma hi rūpam

### [20.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.20.5)

(mmi ) mitraḥ sa꣪sṛjya | pṛthivīṃ bhūmiñca jyotiṣā saheti prāṇo vai  
mitraḥ prāṇo vā'etadagre karmākarotsujātaṃ jātavedasamapakṣyāya tvā sṛ꣪sṛjāmi prajābhya' iti yathaiva yajustathā bandhuḥ

### [20.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.20.6)

(3) athaita̱ttraya̍ pi̱ṣṭaṃ bhavati| śarkarā̱'śmā̱'yorasa̱stena̱ saᳪsṛ̍jati sthemne̱  
nveva ya̱dveva te̍naitāvatī vā 'i̱yamagre'sṛjyata tadya̱āvatī̱yamagre 'sṛ̱jyata tāva̱tīme̱vaināmetatka̍roti

### [20.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.20.8)

rudrāḥ saᳪsṛ̱jya pṛ̍thi̱vīṃ bṛhajjyotiḥ samidhire'hutyasau vā 'āditya  
'e̱ṣo'gnireta̱dvai tadrudrāḥ saᳪsṛ̍jya pṛthi̱vīṃ bṛha̱jjyotiḥ samidhire teṣāṃ bhānurajasra 'icchuko de̱veṣu rocata'hutyeṣa vā'eṣāṃ bhānu̱rajasraḥ śukno de̱veṣu rocate 7  
dvābhyā̍ᳪ̱ saᳪsṛ̍jati | dvipā̱dyaja̍māno yajamāno 'gniryāvānagniyauvatyasya  
mātrā tāva̱taivenametattsaᳪsṛ̍jati

### [20.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.20.9)

(tyu) atha prayauti | saṃsṛ̍ṣṭā vasu̍bhī ru̱drairiti̱ saṃsṛ̍sṛṣṭā hyeṣā  
vasubhiśca rudraiśca bhavati yunmitreṇa tadvasu̍bhiryaduddaistatta̱drairdhīraiḥ karma̍ṇyāṃ  
mṛda̱miti dhīrā hi te karma̍ṇyo 'iyaṃ mṛda̱stābhyāṃ mṛddīṃ kṛ̱tvā si̍nīvā̱lī  
kṛ̱ṇotu̱ tāmiti vāgvai sinīvālī senāyai hastābhyāṃ mṛddīṃ kṛntvā karotvitye̱vaita̱t

### [20.10](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.20.10)

(sti) sinīvālī sukapardā sukurīrā svaupaśeti | yoṣā vai sinīvālyetadu vai yoṣā susṛddhathai rūpaṃ yatsukapardā sukurīrā svaupaśā sumarddayatyevaināmetatsā tubhyamadite mahyukhyāṃ dadhātu hastayoritiyaṃ vā'aditirmahyasyai tadāha

### [20.11](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.20.11)

( dvo ) ukhāṃ kṛṇotu | śaktyā bāhubhyā̱madi̍tirdhiyā̍ti śaktyā ca̱ hi  
karoti bāhubhyā̍ṃ ca dhiyā̍ ca mātā putraṃ yathopasthe sā'gniṃ bibhartu garme  
'e̱ti yathā mātā putramupasthe̱ bibhṛyādevama̱gniṃ garbhe bibharttitye̱vaitat

### [20.12](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.20.12)

( tri ) tribhiḥ prayauti | tri̱vṛda̱gniryāvānagniyoṃvatyasya mātrā tāvataivainametatprayauti dvābhyātham̐ sa sṛjati tatpañca pañcacitiko'gniḥ  
pañcatavaḥ saṃvvatsaraḥ saṃvvatsaro'gniryāvānagniyāṃvatyasya mātrā tāvattadbhavati tribhirapa'upasṛjati tadaṣṭāvaṣṭākṣarā gāyatrī gāyatro'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvattadbhavatyatho'aṣṭākṣarā vā'iyamagre'sṛjyata tadyāvatīyāmagre'sṛjyata tāvatīmevaināmetatkaroti

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.20](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.20) · Pramāṇa
