<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Citikanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda) › 26

# Citikanda 26

Citikāṇḍa 26

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [26.22](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.22) — 1 part

### [26.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.1)

iti caturthaprapāṭhake dvitīyaṃ brāhmaṇam || 6-4-2 || (6. 4. )  
iti pañcamo'dhyāyaḥ samāptaḥ || 6-5  
bhūyām̐̍si havīm̐̍ṣi bhavanti | ( ntya ) 'gnicityāyāṃ yudu hvānagnicityāyāmutīni ha karmāṇi santi yānyanyatkarmāti tānyetāni teṣāmagnicityā rājasūyo vājapeyo'śvamedhastadyattānyanyānikarmā̍ṇyati tusmāttāmyutīni

### [26.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.2)

( nyā ) āgnāvaiṣṇava 'ekādaśakapālaḥ | (stu ) tudadhvarasya dīkṣaṇīyaṃ  
vaiśvānaro dvādaśakapāla' ādityaśca caruste''gneḥ

### [26.1-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.1-2)

bhūyāṃsi havīṃṣi bhavantyagnicityāyām-yadu cānagnicityāyām | atīni ha karmāṇi santi  
yānyanyat karma-ati-tānyetāni | teṣāmagnicityā rājasūyo vājapeyo'śvamedhaḥ | tadyattānyanyāni karmāṇyati-tasmāttānyatīni

### [26.2-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.2-2)

āgnāvaiṣṇava ekādaśakapālaḥ | tadadhvarasya dīkṣaṇīyam | vaiśvānaro dvādaśakapālaḥ | ādityaśca  
caruḥ | te''gneḥ

### [26.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.3)

sa ya̱dāgnāvaiṣṇava̍me̱va nirvapet | ( t ) ne̱tare ha̱viṣī̍'adhva̱rasyai̍va dīkṣaṇīyaṃ kṛ̱taṃ syā̱nnāgne̱'tha yadi̍ta̱re'eva ha̱viṣī nirva̱pennāgnā̍vaiṣṇava̱magne̍reva  
dīkṣaṇīyaṃ kṛ̱tam̐ syā̱nnādhva̱rasya

### [26.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.4)

( syo ) u̱bhayā̍ni nirvapati | (tya ) adhva̱rasya cāgne̱ścobha̍ya̱m̐ hye̱tatkarmārvvaraka̱rma cāgnika̱rma cādhva̱rasya pūrvvama̱thāgne̱rupā̱yi hye̍tatkarma  
yada̱gnika̱rma

### [26.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.5)

sa yu' e̱ṣu 'āgnāvaiṣṇavaḥ | ( stu) tasya̱ tade̱va brāhmaṇaṃ yutpuraścaraṇe vaiśvānaro dvādaśakapālo vaiśvānaro vai sarve'gnayaḥ sarveṣāmagnīnā̱māptyai̱ dvādaśakapālo dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsaro  
vaiśvānaraḥ

### [26.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.6)

( ro ) muddhaivaitaṃ vaiśvānaraṃ nirvvapati | vaiśvānaraṃ vā'etumagniṃ janayiṣyanbhavati tumetatpurastāddīkṣaṇīyāyā retòbhūta siñcati yādṛgvai yonau  
retaḥ sicyate tādṛgjāyate tadyadetamatra vaiśvānara retòbhūta siñcati  
tusmādeṣo'mutra vaiśvānaro jāyate

### [26.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.7)

yudvevaite haviṣī nirvvapati | kṣatraṃ vai vaiśvānaro viśrveḍ'ādityaśraruḥ  
kṣatraṃ ca tadviśaṃ ca karoti vaiśvānaraṃ pūrvvaṃ nirvvapati kṣatraṃ tutkṛtvā  
viśaṃ karoti

### [26.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.8)

(ntye) eka 'eṣu bhavati | (tye) ekadevatya 'ekastham̐ tatkṣatranekasthāgm̐ śriyaṃ karoti caruditaro bahude̱vatyo bhūmā vā'eṣu taṇḍulānāṃ  
yaccarurbhūmo 'eṣu de̱vānāṃ yadādityā̱ viśi tadbhūmānaṃ dadhātītyadhidevatam

### [26.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.9)

(mu) athādhyātmam | (13m̐) śira 'eṣu vaiśvānara 'ātmaiṣu 'ādityaścaruḥ  
śiraśca tdātmānaṃ ca karoti vaiśvānaraṃ pūrvvaṃ nirvvapati śirastatkṛtvā''tmānaṃ karoti

### [26.10](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.10)

(tye) eka 'eṣu bhavati | (tye) ekamiva hi śiraścaruditaro bahude̱vatyo bhūmā vā'eṣu taṇḍulānāṃ yaccarurbhūmo'eṣo'ṅgānāṃ ya̱dātmā''tmaṃstada̱ṅgānāṃ bhūmānaṃ dadhāti

### [26.11](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.11)

ghṛta̱'eṣa bhavati | ghṛta̱bhājanā hmādityāḥ svenai̱vaināneta̱dbhāgena̱ svena̱  
rase̍na prīṇātyupām̐śu̱ścaitāni havīm̐ṣi bhavanti reto vā 'a̱tra yajña̱'upām̐śu̱  
vai reta̱ḥ sicyate

### [26.12](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.12)

( ve'thau ) athaudgrabhaṇāni juhoti | (tyau) audgrabhaṇai̱rve de̱vā'ā̱tmānama̱smāllo̱kātsva̱rgaṃ lo̱kama̱bhyuda̱gṛhṇata yaduda̱gṛhṇata ta̱smādaudgrabhaṇāni  
tathai̱vaitadyajamāna̱' audgrabhaṇairevātmānama̱smāllo̱kātsva̱rgaṃ lo̱kama̱bhyudgṛ̱hṇīte

### [26.13](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.13)

tāni̱ vai bhūyām̐si bhavanti | ( ntya ) agnicityāyāṃ yadu cānagnicityāyāṃ tasyokto bandhurubhayāni bhavanti tasyokto'dhvarasya pūrvāṇyathāgnestasyo'evoktaḥ

### [26.14](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.14)

pañcādhvarasya juhoti | pāṅkto yajño yāvānyajño yāvatyasya mātrā tāvatainametadretobhūtam̐ siñcati saptāgneḥ saptacitiko'gniḥ saptartavaḥ saṃvvatsaraḥ saṃvvatsaro'gniryāvānagnivaryāvatyasya mātrā tāvatainametadretobhūtam̐  
siñcati tānyubhayāni dvādaśa sampadyante dvādaśa māsāḥ saṃvvatsaraḥ saṃvvatsaro'gniryāvānagnivaryāvatyasya mātrā tāvattadbhavati

### [26.13-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.13-2)

tāni vai bhūyāṃsi bhavantyagnicityāyām, yadu cānagnicityāyām | tasyokto bandhuḥ | ubhayāni  
bhavanti | tasyoktaḥ | adhvarasya pūrvāṇi-athāgneḥ | tasyo'evoktaḥ

### [26.14-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.14-2)

pañcādhvarasya juhoti | pāṅkto yajñaḥ | yāvānyajño, yāvatyasya mātrā-tāvattainametadretobhūtaṃ  
siñcati | saptāgneḥ | saptacitiko'gniḥ | sapta'rtavaḥ saṃvatsaraḥ | saṃvatsaro'gniḥ | yāvānagniḥ-yāvatyasya  
mātrā-tāvattainametadretobhūtaṃ siñcati | tānyubhayāni dvādaśa sampadyante | dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ  
saṃvatsaro'gniryāvānagniyīvatyasya mātrā tāvattadbhavati

### [26.15](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.15)

sa juhoti | (tyā) ākṛti̍ma̱gniṃ prayuja̱m̐ svāhetyā̍kūtādvā'e̱tadagre̍  
karma̱ sama̍bhava̱ttadvaivaita̱deta̱smai karma̍ṇe prayuṅkte

### [26.16](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.16)

mano̍ me̱dhāma̱gniṃ prayuja̱m̐ svāheti̍ | mana̍so vā'e̱tadagre̍ karma̱ sama̍bhava̱ttadvaivaita̱deta̱smai karma̍ṇe prayuṅkte

### [26.17](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.17)

citta̍ṃ vi̱jñātama̱gniṃ prayuja̱m̐ svāheti̍ | ci̱ttādvā'e̱tadagre̍ karma̱ sama̍bhavattadvaivaita̱deta̱smai karma̍ṇe prayuṅkte

### [26.18](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.18)

vvāco vidhrutimagniṃ prayujarṭa svāheti | vvāco vā'etadagre karma sambhavattasmaivaitadetasmai karmaṇe prayuṅkte

### [26.19](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.19)

prajāpataye manave svāheti | prajāpatirvvai manuḥ sa hīdar sarvvamamanuta  
prajāpatirvvā'etadagre karmākarottasmaivaitadetasmai karmaṇe prayuṅkte

### [26.20](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.20)

( ṅke'gnu ) agnaye vaiśvānarāya svāheti | saṃvvatsaro vā 'agnirśvaiśvānaraḥ  
saṃvvatsaro vā'etadagre karmākarottasmaivaitadetasmai karmaṇe prayuṅkte

### [26.21](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.21)

( ṅkve'tha ) atha sāvitrīṃ juhoti | savitā vā'etadagre karmākarottasmaivaitadetasmai karmaṇe prayuṅkte viśvo devasya neturmatoṃ vṛrīta sakhyam | viśvo  
rāya iṣudhyati dyumnaṃ vṛṇīta puṣyase svāheti yo devasya savituḥ sakhyaṃ  
vṛṇīte su dyumnaṃ ca puṣṭiṃ ca vṛṇīta'eṣa vā'asya sakhyaṃ vṛṇīte yu  
'etatkarma karoti

### [26.22](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.22)

tānyu haike | ( ka' ) ukhāyāmevaitānyaudgrabhaṇāni juhvati kāmebhyo vā  
'etāni hūyanta 'ātmo'eṣa yajamānasya yadukhā''tmanyajamānasya sarvānkāmānpratiṣṭhāpayāma 'iti na tathā kuryādetasya vai yajñasya saᳪsthitasyaitāsāmāhutīnāṃ yo rasastadetadarcirbhavaddīpyate tadyatsaᳪsthite yajñe huteṣvaudgrabhaṇeṣūkhāṃ pravṛṇakti tadenāmeṣa yajña'ārohati taṃ yajñaṃ bibhartti tasmātsaᳪsthita'eva yajñe huteṣvaudgrabhaṇeṣūkhāṃ pravṛñjyāt

### [26.22.p1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.22.p1)

\[ ardhaprapāṭhakaḥ || \]

### [26.23](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.23)

(nyu ) muñjakulāyenāvastīrṇā bhavati | ( tyu ) ādīptyā'iti nveva  
yadreva muñjakulāyena yonireṣo'gneryanmuñjo na vai yonirgarbha hiṃnastyahim̐sāyai yonervai jāyamāno jāyate yonerjā̍yamāno jāyātā'iti

### [26.24](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26.24)

śaṇakulāyamantaraṃ bhavati | (tyā) ādīptyā'iti nveva yadveva śaṇakulāyaṃ  
prajāpatiryasyai yonerasṛjyata tsyā'ulbā'ulbamāsacchṇā jarāyu tasmātte  
pūtayo jarāyu hi tena vai jarāyu garbham̐ hiṃnastyahim̐sāyai jarāyuṇo vai jāyamāno jāyate jarāyuṇo jāyamāno jāyātā'iti

## Linked texts (2)

- [Mādhyandina](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha*madhyandina.6.6.1.1) — Sanskrit
- [Kāṇvīya Śatapathabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.kanviyasatapathabrahmana.42.1) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.26) · Pramāṇa
