<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Śatapathabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha) › [Citikanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda) › 27

# Citikanda 27

Citikāṇḍa 27

- **Language:** Sanskrit

### [27.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.1)

tāṃ tiṣṭhanpra̱vṛṇakti | (ktī ) i̱me vai lo̱kā 'ukhā ti̍ṣṭhantīva vā̱'ime  
lo̱kā'atho̍ tiṣṭha̱nvai vīrya̍vattaraḥ

### [27.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.2)

( ' ) udaṅkāṅṅkṣatiṣṭhan | ( ṅgu ) udaṅkhai prāṅṅkṣatiṣṭhanprajāpatiḥ pra̱jā'asṛjata

### [27.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.3)

yadrevodaṅ prāṅ tiṣṭhan | ( nne ) e̱ṣā hyubhaye̍ṣāṃ devamanu̱ṣyāṇāṃ digdyadudīcī prācī

### [27.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.4)

yudvevodaṅprāṅtiṣṭhan | ( tre ) etasyā ha diśi svargasya loka̱sya  
dvāraṃ ta̱smādudaṅprāṅtiṣṭhannāhutīrjuhotyudaṅprāṅtiṣṭhandakṣiṇā nayati dvāreaiva  
tatsva̱rgasya loka̱sya vittaṃ prapādayati

### [27.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.5)

mā su bhitthā mā su riṣa 'iti | yuthaiva yajustathā bandhuramba dhṛṣṇu  
vī̍raya̱sva svi̱ti yoṣā vā'ukhā'mbati vai yoṣāyai'āmantraṇa m̐ svi̱va  
vīraya̱svāgniścedaṃ kariṣyatha 'ityagniśca hyetatkariṣyantau bhavataḥ

### [27.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.6)

(to) dṛ m̐ha̱sva devi pṛthivi svastaya 'iti | yuthaiva yajustathā bandhurāsurī  
māyā svadhayā kṛtā'sīti prāṇo vā'asustasyaiṣā māyā svadhayā kṛtā  
juṣṭaṃ de̱vebhya 'idamastu havyamiti yā' evaitasminnāvāhutīhaviṣyanbhavati tā  
'etadāhātho'eṣaiṣu havyamariṣṭā tvamuddihi yajñe'asminniti yathaivāriṣṭā'nārtainusminyajña'udiyādevametadāha

### [27.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.7)

dvābhyāṃ pravṛṇakti | dvipādyajamāno yajamāno'gnaryāvānagniyarvityasya  
mātrā tāvataivaināmetatpravṛṇakti gāyatryā ca triṣṭubhā ca prāṇo gāyatrītyātmā  
triṣṭubetāvānvai paśuryāvānprāṇaścātmā ca tadyāvānpaśustāvattaivaināmetatpravṛṇaktyatho'agnirvai gāyatrīndviṣṭubendrāgnī'gniyarvānagniyarvityasya mātrā  
tāvattaivaināmetatpravṛṇaktīndrāgnī vai surve devāḥ sarvvadevyo'gniyarvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivaināmetatpravṛṇakti trayoḥ sapta padāni saptacitiko'gniḥ  
supta'rttavaḥ saṃvvatsaraḥ saṃvvatsuro'gniyavānagniyarvityasya mātrā tāvanudbhavati

### [27.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.8)

tāṃ yadā'gniḥ santa̱pati | ( tyu ) athaināmarcirārohati̱ yoṣā vā'ukhā  
vṛṣā'gni̱istasmādyadā vṛṣā yoṣām̐ santa̱patya̱thāsyām̐ reto dadhāti

### [27.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.9)

taddhaike | yadi cirama̍ścirohatyaṅgārānvāvapantyubhayènaiṣo'gniriti na  
tathā kuryādasthanvānvāvu paśurjā̍ye̱te'tha taṃ nāgra 'e̱vāsthanvantami̱va  
nya̍ṣanti reta 'ivaivai dadhati reta u'etadanusthikaṃ yada̍rcista̱smādenāmaci̍raivāroheta

### [27.10](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.10)

( ttāṃ ) tāṃ yadā'ścirārohati | ( tyu ) athāsmintsamidhamādadhāti reto  
vā'e̱nāmetadādadhata 'eṣo'gnira̱stasminne̱tā retasi sambhūtiṃ dadhāti

### [27.9-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.9-2)

sā kārmukī syāt | ( dde ) devāścāsurāścobhaye prājāpatyā 'aspaddha̍nta  
taddhaike-yadi ciramarcirārohati-aṅgārānvāvapanti | ubhayenaiṣo'gniriti | na tathā kuryāt  
asthanvānvāva paśurjāyate | atha taṃ nāgra'evāsthanvantamiva nyṛṣanti | reta ivaiva dadhati | reta  
u'etadanasthikam-yadaciṃḥ | tasmādenāmaciṃrevārohet

### [27.10-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.10-2)

tāṃ yadā'ciṃrārohati-athāsmintsamidhamādadhāti | reto vā'enāmetadādadhate, eṣo'gniḥ | tasminnetāṃ retasi sambhūtiṃ dadhāti

### [27.11](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.11)

sā kārmukī syāt | devāścāsurāścobhaye prājāpatyā aspardhanta | te devā abhimanyuṃkaṃ kṛtvāte de̱vā 'a̱gnimunīka̍ kṛ̱tvā'surāna̱bhyāya̍ntsusyārciṣa̱ pragṛhya̍ta̱syāsurā  
'agraṃ prāvṛ̍ścam̐sta̱da̱syāṃ pratya̍tiṣṭhatsa krumuko'bhavatta̱smātsa svādū raso̱ hi  
tasmādu̱ lohito'rcirhi sa eṣo'gnireva yatkramuko'gnime̱vāsminnetatsambhūtiṃ dadhāti

### [27.12](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.12)

prādeśamātra̱ī bhavati | prādeśamātro vai gurbho viṣṇu̍rātmasamma̍itāmevāsminnetatsaṃbhūtiṃ dadhāti

### [27.13](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.13)

ghṛ̱te nyu̍ktā bhavati | ( tya ) a̱gnirya̱syai yone̱rasṛ̍jyata tasyai ghṛtamulvamāsītta̱smāttatpratyu̱ddīpyata 'ātmā hyasyaiṣa tasmāttasya na bhasma bhavatyātmaiva tudātmānama̱pye̍ti na vā'ulbaṃ garbhūm̐ hinastya̱him̐sāyā'ulvāddhai  
jāyamāno jāyata 'ulvājjāyamāno jāyātā'iti

### [27.14](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.14)

tāmāda̱dhāti | dvavannaḥ sa̱rpirāhu̱tiriti drāvinnaḥ sarpiraśana' ityevaitatpratno  
hotā vareṇya'iti sanātano hotā vareṇya'ityetatsa̱hasasputro'adbhuta'iti  
balaṃ vai saho balasya putro'dbhuta'ityetattiṣṭha̱nnādadhāti svāhākāreṇa ta̱syopari bandhuḥ

### [27.15](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.15)

( sta ) taddhā'ātmaivokhā | yonarmuñjāḥ śaṇā jarāyulbaṃ ghṛtaṃ garbhaḥ  
sami̱t

### [27.16](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27.16)

( ḍā ) bāhyokhā bhavati | (tyu ) antare muñjā bāhyo hyātmā'ntarā yonirvāhye muñjā bhavantyuntare śaṇā bāhyā hi yonirnnataraṃ jarāyu bāhye śaṇā  
bhuvantyuntaraṃ ghṛtaṃ bā̱hyarthaṃ hi jarā̱yuntaramulvaṃ bāhya̍ ghṛtaṃ bhuvantyuntarā  
samidbāhyam hi yulva̱muntaro garbha̍' e̱tebhyo̱ vai jāyamāno jāyate tebhya  
'e̱vainameta̱jjanayati

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.27) · Pramāṇa
