<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Śatapathabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha) › [Citikanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda) › 29

# Citikanda 29

Citikāṇḍa 29

- **Language:** Sanskrit

### [29.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29.1)

atha viṣṇuqamānkrāntvā | vātsapreṇopasthāẏāstamita'āditye bha̱smaiva  
prathamamudrapatyetadvā'enametenānnena prīṇātyetābhiḥ samidbhirustasyānyasya  
jagdhu̱syaiṣa pāpmā sīdati bhasma̱ te̱nainametadruyāvarttayati tasminnapahūtapāpmanvācaṃ visṛjate vyācaṃ visṛjya samidhamādadhāti rā̱tryā'evainametadu̱nnena prīṇāti rātrīm̐ rātrīmaprayāvaṃ bharanta̱'iti ta̱syokto bandhū rātryā  
'evaitāmariṣṭim̐ svastimaśāste tadyatkiñcāto rātryāpasamādadhātyāhutikṛtatham̐ haivāsmai tadupasamādadhāti

### [29.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29.2)

( tyu ) atha prāta̱rudita'āditye | bha̱smaiva̱ prathamamudvapatyetaddhā'e̱nametenānne̍na prīṇātyetayā samidhā yacca̱ rātryopasamādadhāti tasyānna̱sya jagdhsyaiṣa pāpmā sīdati bhasma̱ tainaivaitaddbhyāvarttayati tasminnapaha̍tapāpmanvācaṃ  
vi̱sṛjate vācaṃ visṛjya samidhamādadhātya̱hna 'e̱vainametadanne̍na prīṇātya̱haraharaprayāvaṃ bharanta 'iti tusyokto bandhura̱hna 'e̱vaitāma̱riṣṭi̍i svastimāśāste tayatkiñcāto'hnaopasamādadhātyāhutikṛta m̐ haivāsmai tadupasamādadhāti

### [29.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29.3)

(tya) ahorātre vā 'abhivarttamāne saṃvvatsaramāpnutaḥ saṃvvatsaro'idaᳪ  
sarvvamāhāyaivaitāmariṣṭiᳪ svastimaśāste

### [29.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29.4)

( ste'tha ) atha yadā'smai vrataṃ prayacchanti | (ntya) atha vrate nyujya samidhamādadhāti na vrate nya̱ñjyādityu haika'āhurāhutiṃ tujjuhuyāḍanavaklṛptaṃ vai  
tadya̱dīkṣita'āhutiṃ juhuyāditi

### [29.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29.5)

sa vai nyañjyādeva | daivo vā 'asyaiṣa' ātmā mānuṣo'yaᳪ sa yanna  
nyañjyānna haitaṃ daivamātmānaṃ prīṇīyā'tha yunnayanakti tatho haitaṃ daivamātmānaṃ prīṇāti sā yatsamittena vāhutiryadu vrate nyaktā tenānnamannaᳪ hi vratam

### [29.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29.7)

(tham̐) sa vai̱ sami̍dhamādhā̱yātha̍ vratayati | daivo vā'a̱syaiṣa' ā̱tmā  
mānu̱ṣo'yaṃ de̱vā' u vā'agne'tha manuṣyāsta̱smātsami̍dhamādhā̱yātha̍ vratayati 6  
(tyu) anna̍pate'nna̍sya no dehīti̍ | (tyu) aśanapate'śanasya no dehītye̱tada̱namī̱vasya̍ śuṣmi̱ṇa' ityanaśanāyu̱sya śuṣmi̱ṇa' itye̱tatpra dā̱tāra̍ṃ tāriṣa'  
iti̱ yaja̍māno vai dā̱tā pra yaja̍mānaṃ tāriṣa' itye̱tadūrja̍ṃ no dhehi dvi̱pade̱  
catu̍ṣpada̱'ityā̱śiṣa̍māśāste̱ yadu̱ bhinnā̍yai prāyaści̍ttimāhottarasmi̱stvadanvākhyāna 'iti

### [29.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29.8)

dyadyeṣokhā bhidyeta | yā'bhinnā nuvā sthālyurubilī syāttasyāmenaṃ paryāvapedārcchati ṣā'eṣokhā yā bhidyate'nārttā vā'iyaṃ devatā'nārttāyāmimamanārttaṃ bibharāṇīti tatrokhāyai kapālaṃ purastātprāsyati tatho haiṣu' etasyai  
svāyai yonerna cyavate

### [29.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29.9)

( 'e'tha ) atha mṛdamāhṛtya | ( tyo ) ukhāṃ copāṃ ca piṣṭvā sasṛjyokhāṃ karotyetayaivāvṛtā'nupaharanyajustūṣṇīmeva paktvā paryāvapati  
karmaṇireva tatra prāyaścittiḥ punastatkapālamukhāyāmupasamasyokhāṃ copaśayāṃ ca piṣṭvā sa sṛjya nidadhāti prāyaścittibhyaḥ

### [29.8-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29.8-2)

yadyeṣokhā bhidyeta-yā'bhinnā navā sthālyurubilī syāt | tasyāmenaṃ paryāvapet | ārcchati vā'eṣokhā yā bhidyate | anārttā'iyaṃ devatā | anārttāyāmimanārttaṃ bibharāṇīti | tatrokhāyai kapālaṃ  
purastāt prāsyati | tatho haiṣa etasyai svāyai yonerna cyavate

### [29.9-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29.9-2)

atha mṛdamāhṛtya, ukhāṃ copaśayāṃ ca piṣṭvā, saṃsṛjyokhāṃ karoti-etayaivāvṛtā-anupaharan yajuḥtūṣṇīmeva paktvā paryāvapati | karmaṇireva tatra prāyaścittiḥ | punastatkapālamukhāyāmupasamasya ukhāṃ  
copaśayāṃ ca piṣṭvā saṃsṛjya nidadhāti, prāyaścittibhyaḥ

### [29.10](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29.10)

( bhyo'tha ) atha yudyeṣa'uruyyo'gniranugacchet | (dvagvā) gārhapatyaṃ vāva su  
gacchati gārhapatyāddhi sa āhṛto bhavati gārhapatyādvaivaṃ prāñcamuddhṛtyopasamādhāyokhāṃ pravṛñjyādetayaivāvṛtā'nupahanyajustūṣṇīmeva tāṃ yudā'gnirārohati

### [29.11](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29.11)

(tyu) atha prāyaścittī karoti | survebhyo vā'eṣa'etaṃ kāmebhya'ādhatte  
tadyudevāsmātra kāmānāṃ vyavacchidyate'gnāvanugate tudevaitatsuntanoti sundadhātyubhe prāyaścittī karotyadhvaraprāyaścittiṃ cāgniprāyaścittiṃ cādhvarasya  
pūrvvāmathāmnestasyokto bandhuḥ

### [29.12](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29.12)

su samidhā''jyasyopahatya | (tyā) āsīna' āhutiṃ juhoti viśvakarmaṇe  
svāhetyathopotthāya samidhamādadhāti punastvā''dityā rudrā 'vasavaḥ samindhatāṃ punarbrahmāṇo vasunītha yajñairityetāstvā devatāḥ punaḥ samindhatāmityevaitadghṛtena tvaṃ ta̱nvaṃ vardhayasva satyāḥ santu yajamānasya kāmā 'iti ghṛtenāha tvaṃ ta̱nvaṃ varddhayasva yebhya ' tvāṃ kāmebhyo yajamāna' ādhatta te'sya  
sarve satyāḥ santvityetat

### [29.13](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29.13)

(d) atha yadi gārhapatyo'nugacchet | ( da ) araṇī vvāva sa gacchatyaraṇibhyām̐ hi sa' āhuto bhavatyaraṇibhyāmevainaṃ mathittvopasamādhāya  
prāyaścittī karoti

### [29.14](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29.14)

( tyu ) atha yadi prasuta'āhavanīyo'nugucchet | (dvavā) gārhapatyaṃ vāva  
su gacchati gārhapatyāddhi sa'āhṛto bhavati gārhapatyādvaivenaṃ prāñca1 sāṅkāśinena hṛṛtvopasamādhāya prāyaścittī karoti yastvasminkāle'dhvaraḥ  
syāttāmadhvaraprāyaścittiṃ kuryātsamānyampripāyaścittiḥ

### [29.15](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29.15)

( ḍu) atha yadyāgnīdhrī̱yo'nugucchet | (dvavā ) gārhapatyaṃ vāva su gacchati  
gārhapatyāddhi sa'āhṛto bhavati gārhapatyādvaivenaṃ prāñcamuttareṇa sado hṛtvopasamādhāya prāyaścittī karotyatha yadi gārhapatyo'nugucchettasyokto  
bandhuḥ

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.29) · Pramāṇa
