<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Citikanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda) › 32

# Citikanda 32

Citikāṇḍa 32

- **Language:** Sanskrit

### [32.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32.1)

iti pañcamaprapāṭhake dvitīyaṃ brāhmaṇam || 6-5-2 || ( 7. 2.)  
athainamiti pragṛhṇāti | ( tye ) etadvai devā 'akāmayanta parjanyo rūpam̐  
syāmeti ta 'etenātmanā parjanyo rūpamabhavaṃstathaivaitadyajamāna 'etenātmanā  
parjanyo rūpaṃ bhavati

### [32.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32.2)

( tyu ) 'a̱krandadagniḥ stanayanniva̱ dyauriti | krundatīva hi parjanya̍ stana̱yankṣāmā̍ reriha̱dvīrudhaḥ sama̱ñjanniti kṣāmā vai parjanyo̍ rerihya̍māno vīrudhaḥ  
sumanakti sadyo jajñāno vi hīmiddho 'a̱khyaditi sadyo vā'eṣa jajñāna  
'idam̐ sarvvaṃ vikhyāpayatyā roda̍sī bhānunā bhātya̱ntaritime vai dyāvāpṛthivī roda̍sī te'eṣa bhānunā''bhāti parobāhu pragṛhṇāti parobāhu hi  
parjanyaḥ

### [32.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32.3)

( nyo'thai ) athainamupāva̍harati | ( tye ) etadvai yo'smim̐lloke ra̱so yudupajī̱vanaṃ tenaitatsuhorddhaṃ 'imām̐llokām̐rohatyagnirvā'asmim̐lloke raso'gnirupajīvanaṃ tadyattāvadeva syānna hāsmim̐lloke raso nopajīvanam̐ syādatha yutpratyava̍rohatyasminnevaitalloke rasamupajī̱vanaṃ dadhāti

### [32.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32.4)

yudveva̱ pratyava̱rohati | ( tye ) etadvā'etudimām̐llo̱kānita ' ūrdhvo rohati  
sa sa parāṅiva roha ' iyamu vai pratiṣṭhā tadyatta̱āvadeva syātpra hāsmāllo̱kādyajamānaśrvyetātha yutpratyava̱rohatyi̱māme̱vaitatpratiṣṭhāma̱bhimratyetyasyāmevaitatpratiṣṭhāyāṃ pratititi

### [32.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32.5)

yudveva̱ pratyava̱rohati | (tye ) etadvā'etudimām̐llo̱kānita ' ūrdhvāṃ jayati  
ta sa parāṅiva jayo yo vai parāḍeva jayatyanye vai tasya jitamanvavasyantyatha  
yu' ubhayathā jayati tusya tatra kāmacaraṇaṃ bhavati tadyutpratyava̱rohatīmāne̱vaitullo̱kānitaśrvo̱rdhvāṃnamutaśrvācī̍ca jayati

### [32.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32.6)

( tyu ) agne̱'bhyāvarttinn | ( nnra ) a̱bhi mā ni̱varttasvāgne'aṅgiraḥ punarū̱rjā saha̱ rayyetyetena mā sarvveṇā'bhinivarttasvetyetaccatuṣkṛtvaḥ pratyavarohati  
caturhi kṛtva'ūrdhvo rohati tadyāvatkṛtva'ūrdhvo rohati tāvatkṛtvaḥ pratyuvarohati tumupāvahṛtyoparinābhi dhārayati tasyokto bandhuḥ

### [32.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32.7)

( 'tha ) athainamabhimantrayate | ( ta' ) āyurvvā'agnirāyurvaitadātmandhatta'ā  
tvā'hārṣamityā hyena harantyantarabhūrityāyurvaitadantarātmandhatte dhruvastiṣṭhāvicācalirityāyurvvaitadbruvamanturātmandhatte viśastvā sarvvā vāñchantvityannaṃ vai viśo'nnaṃ tvā sarvvaṃ vāñchatvityetanmā tvadrāṣṭramadhibhraśaditi  
śrīrvvai rāṣṭraṃ mā tvacchrīrapadhiśraśadityetat

### [32.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32.8)

(hu) atha śikyapāśaṃ ca rukmapāśaṃ conmuñcate | vāruṇo vai pāśo varuṇapāśādeva tatpramucyate vāruṇya'rcā svenaiva tadātmanā svayā devatayā  
varuṇapāśātpramucyata'uduttamaṃ varuṇa pāśamasmadavādhamaṃ vi madhyama  
śrathāyeti yathaiva yajustathā bandhurathā vayamāditya vrate tavānāgaso  
'aditaye syāmṛtīyaṃ vā'aditiranāgasastubhyaṃ cāsyai ca syāmetyetat

### [32.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32.9)

( ' ) athainamiti pragṛhṇāti | (tye ) etadvā'enamado 'vikṛtyatye̱'ū̱rdhvaṃ  
grāñca̍ pragṛhṇāti taṃ tata'iti pragṛhṇāti tadyattāvadevābhaviṣyatta̱tra haivam̐ṣu vyaram̐sya̱tvāya ya̱denamiti pragṛhṇāti tasmādeṣa'itītvā 'theti puna̍raiti

### [32.9-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32.9-2)

( tyu ) agre bṛhannuṣasāmūrdhvā 'asthāditi | (tyu ) agre̱ hyeṣa bṛhannuṣasāmūdhvastiṣṭhati ni̱rjaganvāntamaso jyotiṣā ''gāditi nirjaganvāntrā'eṣa rātryai tama̱so'hnā jyoti̱ṣaityagni̱irbhānunā ruśatā svaṅga'ityagnirvā'eṣa bhānunā ruśatā svaṅka'ā jāto viśvā subhrānmaprrā 'itīme vai lokā  
athainamiti pragṛhṇāti | etadvā'enamado vikṛtyeta ūrdhvaṃ prāñcaṃ pragṛhṇāti | taṃ tata iti pragṛhṇāti | tat yattāvadevābhaviṣyad-atra haivaiṣa vyaraṃsyata | atha yadenamiti pragṛhṇāti-tasmādeṣa itītvā, atheti punaraiti

### [32.10](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32.10)

"agre bṛhannuṣasāmūrdhvo'asthāt"-iti | agre hyeṣa bṛhanuṣasāmūrdhvastiṣṭhati | "nirjjaganvāntamaso jyotiṣā''gāt"-iti | nirjaganvān vā'eṣa rātryai tamaso'hnā jyotipaiti  
viśvā bhuvāni tuāneṣa jāta' āpūrayati parobāhu pragṛhṇāti parobāhu̱  
hye̱ṣa ' i̱to'thainamupāvaharatīmāmevaitatpratiṣṭhāmabhimantraityasyāmevaitatpratiṣṭhāyāṃ pratitiṣṭhati jugatyā jagatī hemām̐llokānanuto'rvāco vyaśnute

### [32.11](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32.11)

hum̐saḥ śuciṣaditi | (tya ) asau vā'ādityo hum̐saḥ śuciṣadasurantarikṣasaditi vāyurvai vyasurantarikṣasaddhotā vediṣadityagnirvai hotā vediṣadatithirduroṇasa̱diti sarvaiṣāṃ vā'eṣa bhūtānāmatithirduroṇasa̱diti viṣamasa̱dityetunnṛṣaditi prāṇo vai nṛṅma̱nuṣyā nurastadyo'yaṃ manuṣyeṣu prāṇo'gnistametadāha varasa̱diti sarvaiṣu hyeṣa vareṣu sanna' ṛtasaditi satyasa̱dityetudvyomasaditi sarvaiṣu hyeṣa vyomasu sunno'bjā gojā' ityabjāśca hyeṣa  
gojāśca'rtajā' iti satyajā 'ityetudadrijā 'ityadrijā hyeṣa ' ṛtamiti  
satyamityetudgṛhaditi nidadhāti bṛhaddhayeṣa tadyadeṣa tadenemetatkṛtvā nidadhāti

### [32.12](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32.12)

dvābhyāmakṣarābhyām | dvipādyajamāno yajamāno'gniyaryāvānagniryāvatyasya  
mātrā tāvataivainametannidadhāti

### [32.13](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32.13)

( tyu ) athainamupatiṣṭhate | ( ta' ) etadvā'enametallaghūyutīva yudenena  
saheti ceti cemām̐llokānkramate tusmā'evaitannihute'him̐sāyai

### [32.14](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32.14)

yadvevopatiṣṭhate | (ta' ) etadvai devā'abibhayuryadvai no'yumimām̐llokānantikānna him̐syāditi tudebhyu'evainametallokebhyo'śamayam̐stathaivai namayametuddebhyo lokebhyaḥ śamayati

### [32.15](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32.15)

sīda tvaṃ mātuḥ | ( ra ) asyā'upasthe'ntaragne rucā tvam̐ śivā̍ bhūtvā  
mahyamagne'atho sīda śivastvamiti śivaḥ- śiva' iti śamayatyevainametaduhim̐sāyai tṛtho haiṣu'imām̐llokāñchānto nu hinasti

### [32.16](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32.16)

tribhirupatiṣṭhate| tryu'ime lokā'atho trivṛdagniyaryāvānagniryāvatyasya mātrā  
tāvataivāsmā'etannihute'tho tāvataivainametuddebhyo lokebhyaḥ śamayati

## Linked texts (2)

- [Mādhyandina](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha*madhyandina.6.7.3.1) — Sanskrit
- [Kāṇvīya Śatapathabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.kanviyasatapathabrahmana.47.15) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.32) · Pramāṇa
