<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Citikanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda) › 34

# Citikanda 34

Citikāṇḍa 34

- **Language:** Sanskrit

### [34.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.1)

iti pañcamaprapāṭhake caturthaṃ brāhmaṇam || 6-5-4 || ( 7.4. )  
iti saptamo'dhyāyaḥ samāptaḥ || 6-7  
bvanīvāhahyetāgniṃ bibhraḍityāhuḥ | ( dai) devāścāsurāścobhaye prājāpatyā  
'asparddhanta te devāścakramañcarañchālamusurā' āsaṃste devāścakreṇa caranta'  
etatkarmāpaśyam̐ścakreṇa hi vai devāścaranta' etatkarmāpaśyam̐stasmādanasa'  
eva puroḍāśeṣu yujūṃṣyanaso'gnau

### [34.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.2)

sa yo bvanīvāhayate | devānkarmaṇaiti daivym̐ hāsya karma kṛtaṃ bhavatyatha  
yo nu bvanīvāhayate'surān karmaṇaityāsuryyam̐ hāsya karma kṛtaṃ bhavati

### [34.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.3)

taddhaike 'āhuḥ | svayam̐ vā'eṣa vbanīvāhito viṣṇukumairevā'eṣu  
prayāti vvātsapreṇāvasyatīti na tathā vidyāddevaṃ vā'asya tatprayāṇaṃ yadviṣṇukumā daivamavasānaṃ yudvātsapramathāsyedaṃ mānuṣaṃ prayāṇaṃ yadidaṃ prayāti  
mānuṣamavasānaṃ yudavasyati

### [34.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.4)

prajāpatireṣo'gniḥ | ( ru ) ubhayamvetatprajāpatiryyacca devā yucca manuṣyāstadyudviṣṇukumavātsapre bhuvato yuddevāsya daiva m̐ rūpaṃ tudasya tena sam̐skarotyutha yudvanīvāhyate yuddevāsya mānuṣa rūpaṃ tudasya tena sam̐skaroti su  
ha vā'etatham̐ sarvvaṃ kṛtsnaṃ prajāpatitham̐ sam̐skaroti yu'evaṃ vidvānvanīvāhyate tasmādu vbanīvāhyetaiva

### [34.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.5)

sa yada̱haḥ prayāsya̱ntsyāt | (tta) tada̱ha̱ruttara̱to'gneḥ prāgunna 'upasthāpyāthāsmintsamidhamādadhātyetadvā'enaṃ devā' eṣyantaṃ pura̱stādane̱nāprīṇannetayā samidhā tathaivainmayumetadreṣyantaṃ purastādannena prīṇātyetayā  
samidhā

### [34.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.6)

sami̱dhā'gniṃ duvasya̱teti | samidhā'gniṃ namasya̱tetyetadghṛ̱tairbodhaya̱tātithimā'sminhavyā juhoteti ghṛtairaha bodhayatātithimo 'asminhavyāni juhutetyeta̱dvuḍvatyetyāyai hyenametadbodhayati

### [34.5-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.5-2)

(tyu ) athainamudyacchati | (tyu ) udu tvā viśve devā' agne bharantu  
cittibhiriti viśve vā'etama̱gre devāścittibhirudabharannetadvahyeṣāṃ tadā  
cittamāsīttathaivaiainamayametaccittibhirudbharatyetaddhyasya tadā cittaṃ bhavati  
sa yadahaḥ prayāsyantsyāt-tadaharuttarato'gneḥ prāgana upasthāpya-athāsmin samidhamādadhāti  
etadvā'enaṃ devā eṣyantaṃ purastādannenāprīṇan-etayā samidhā | tathaivai namayametadeṣyantaṃ purastādannena  
prīṇāti-etayā samidhā

### [34.6-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.6-2)

"samidhā'gniṃ duvasyata "-iti | samidhā'gniṃ namasyatetyetat | "ghṛtairbodhayatātithim  
ā'smin havyā juhotana "- (vā. saṃ. 12| 30) iti ' ghṛtairaha bodhayatātithim  
o'asmin havyāni juhutetyetad | buddhavatyā | ityāyai hyenametad bodhayati

### [34.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.7)

athainamudyacchati | "udu tvā viśve devā agne bharantu cittibhiḥ”-iti | viśve vā'etamagne devāścittibhirudabharan | etaddhahyeṣāṃ tadā cittamāsīt | tathaivaiainamayametaccittibhirudbharati | etasa̱ no bhava śi̱vastvaᳪ su̱pratīko vi̱bhāvasu̱riti̱ yathaiva ya̱justathā  
ba̱ndhusta̍ṃ da̍kṣiṇata'uda̱ñcamādadhāti ta̱syokto ba̱ndhuḥ sthālyāṃ gārha̍patyaᳪ samu̱pyāpa̱ramādadhāti sa yadi̍ kāmaye̱topā̱dhiro̱hetpārśva̱to vā  
vrajet

### [34.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.8)

(du) athā̱naḍvāhau yunakti | dakṣiṇa̱magre'tha sa̱vyame̱vaṃ de̱vanneta̱rathā mānuṣe  
sa yāṃ kāñca di̱śaṃ yā̱syantsyātprāṅṅevāgre̍ prayāyātprācī hi diga̱gneḥ  
svāmeva taddiśa̱manu prayāti

### [34.31](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.31)

dvāyasya tadā cittaṃ bhavati | “sa no bhava śivastvaṃ supratīko vibhāvasuḥ”—( vā. saṃ.  
12

### [34.7-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.7-2)

) iti | yathaiva yajustathā bandhuḥ | taṃ dakṣiṇata udañcamādadhāti | tasyokto bandhuḥ | sthālyāṃ  
gārhapatyaṃ samuṣya, aparamādadhāti | sa yadi kāmayeta-upādhirohet, pārśvato vā vrajet

### [34.8-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.8-2)

athānaḍvāhau yunakti-dakṣiṇamagre, atha savyam | evaṃ devatrā | itarathā mānuṣe | sa yāṃ kāñca  
diśaṃ yāsyantsyāt-prāṅevāgre prayāyāt | prācī hi digneḥ | svāmeva taddiśamanu prayāti

### [34.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.9)

predagne̱ jyoti̍ṣmānyāhi | śi̱vebhi̍ra̱rcirbhi̱ddhīti̍ predagne̱ tvaṃ jyoti̍ṣmānyāhi śive̍bhira̱rcirbhirdīpya̍mānerityetadvṛhadbhirbhā̱nubhi̱rbhāsa̍nmā him̐sīsta̱nvā  
pra̱jā'iti̍ bṛhadbhi̱rarcirbhirdīpya̍mānai̱rmā him̐ssī̍rā̱tmanā pra̱jā'itye̱tat

### [34.10](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.10)

(tyu) su yadā'kṣa'utsa̱rjet | ( d ) athaitadyajurjapedasuryā vā'eṣā vāgyā'kṣasya tāmetacchamayati tāmetaddeva̱trā karoti

### [34.11](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.11)

yaddevaitadyajurjapati | ya̱sminvvai ka̍smim̐ścā'hite'kṣa' utsṛrjati tasyaiva sā  
vvāgbhavati tadyadvāvā'hite'kṣa'utsṛjaṃtya̱gnireva sā vvāgbhavatya̱gnimeva taddevā  
'u̱pāstuvannupāmahayaṃstathai̱vainamayametadupastautyupamahayatyakrandada̱gniḥ stanayanniva dyauriti tasyokto bandhuḥ

### [34.12](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.12)

sa yadi̍ purā vasatyai vimuñcet | ( tvā ) anasyevāgniḥ syādatha yadā  
vasatyai vimuñceta prāgana' upasthāpyottarata' uddhatyāvokṣati yatrainamupāvarati taṃ dakṣiṇata' udañcamupāvaharati tasyokto bandhuḥ

### [34.13](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.13)

(2) athāsminsamidhamādadhāti | (tye) etadvā'enaṃ devā 'īyivām̐samupariṣṭādannenāprīṇannetayā samidhā tathaivainamayametadī̍yivām̐samupariṣṭādannena  
prīṇātyetayā samidhā

### [34.14](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.14)

pra̱prāyama̱gni̱rbhara̍tasya śa‍ṛṇva 'i̍ti | pra̱jāpa̍ti̱rvvai bhara̍taḥ sa hīdam̐ sarvvaṃ  
bibha̱rtti vi yatsūryo na rocate bṛhadbhā 'iti vi yatsūryya iva rocate bṛhadbhā  
'itye̱vaida̱bhi yaḥ pūruṃ pṛtanāsu ta̱sthyāvati pūru nāmāsurarakṣasamāsa tama̱gniḥ  
pṛtanāsva̱bhita̱ṣṭhau dīdāya̱ daivyo 'atithiḥ śivo na 'iti dīpyamāno devo'tithiḥ śivo na' itye̱vaitsthitavatyā va̍satyai hyenaṃ tatsthāpayati

### [34.15](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34.15)

( tya ) athātaḥ sampadeva | sa̱midhaṃ pratha̱menādadhātyudyacchatyekena prayātyekenākṣamekenānumantrayate sa̱midhameva pañcamenādadhāti tatpañca pañcacitiko'gniḥ pañcartavaḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsaro'gniryāvānagniyoṃvatyasya mātrā  
tāvānadbhavati

## Linked texts (2)

- [Mādhyandina](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha*madhyandina.6.8.1.1) — Sanskrit
- [Kāṇvīya Śatapathabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.kanviyasatapathabrahmana.50.1) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.34) · Pramāṇa
