Citikanda 37

Citikāṇḍa 37

Language: Sanskrit

37.5 — 1 part

37.1

samāptam
gārha̍patya̱ ceṣ‍ya̱npalā̍śaśākhayā̱ vyu̍dūhati | (tyu ) ava̍syati̱ haitadyadgā̍rhapatyaṃ ci̱noti̱ ya'u̍ vai ke cā̱gnici̍to̱'syāme̱va te'va̍sitāstadyadvyu̱dūha̍tyuvasitāne̱va tad vyu̍dūhati̱ neda̱vasi̍tānadhyava̱syānīti̍

37.1-2

gārhapatyāgnicayanam
gārhapatyaṃ ceṣyanpalāśaśākhayā vyudūhati | avasyati haitadyadgārhapatyaṃ cinoti | ya u vai
ke cāgnicito'syāmeva te'vasitāḥ | tad yadvyudūhati | avasitāneva tadvyudūhati-nedavasitānadhyavasyānīti

37.2

( tyu ) apetu vīta vi ca sa̱rpatāta̱'iti̍ | ( tyu ) apa caive̍ta̱ vi cetu
vyu ca sarpatāta̱'itye̍tadya̱'udarasarpiṇa̱stāne̱tadāha ye'tra̱ stha purāṇā ye ca
nūtanā'iti ye'tra stha sanātanā ye cādhunātanā'itye̱tat

37.3

( du ) adādyamo'vasānaṃ pṛthivyā'iti yamo ha vā 'asyā 'avasānasyeṣṭe sa 'evāsmā'asyāmavasānaṃ dadāti

37.4

( tyu ) akrannnimaṃ pitaro lokamasmā'iti | kṣatraṃ vai yamo viśaḥ pitaro
yasmā'u vai kṣatriyo viśā saṃvidāno'syāmavasānaṃ dadāti tatsudattaṃ tatho
hāsmai kṣatraṃ yamo viśā pitṛbhiḥ saṃvidāno'syāmavasānaṃ dadāti

37.5

palāśaśākhayā vyūhati | brahma vai palāśo brahma ṇaiva tadvasitānyūhati
mantreṇa brahma vai mantro brahma ṇaiva tadvasitānyūhati tāmudīcīmudasyati

37.5.p1

śatam 3900

37.6

(tyu ) atho̱ṣānnriva̍pati | (tya ) a̱yaṃ vai loko gāī̍patyaḥ paśa̱va ' ū̍ṣā
'a̍smiṃstallo̱ke pa̱śūnda̍dhāti̱ tasmā̍di̱me'smim̐lloke paśa̱vaḥ

37.7

(vo ) yadvevo̱ṣānniva̍pati | pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā 'a̍sṛjata tā nā̱nolbā
'a̍sṛjata̱ tā na samaja̍ānata̱ so'kāmayata saṃjā̍nīranniti̱ tāḥ samā̱nolbā
'a̍karottāsā̱mūṣā̱nulba̍makarottāḥ samaja̍ānata̱ tasmā̍dapye̱tarhi̍ samā̱nolbāḥ
sa̱meva jānate devaiḥ samā̱nolbo'sānīti̱ vai yajate̱ yo yaja̍te̱ taya̍du̱ṣānnri̍va̱pati devaireva ta̱tsamānolbo bhavati

37.6-2

athoṣātrivapati | ayaṃ vai loko gārhapatyaḥ, paśava ūṣāḥ | asmiṃstalloke paśūndadhāti | tasmādime'smim̐lloke paśavaḥ

37.7-2

37.8

saṃjñāna̱masīti̍ | sama̍jānata̱ hyete̍na kāma̱dhura̱ṇamiti̍ pa̱śavo̱ vā'ū̱ṣāḥ
pa̱śava̍ḥ kāmadhura̱ṇaṃ mayi̍ te kāmadhura̱ṇaṃ bhūyā̱diti̱ mayi̍ te paśa̱vo bhūyāsu̱ritye̱vaitatsarvvaṃ gārhapatyaṃ pra̱cchāda̍yati̱ yoni̱rvai gārhapatyā citi̱rulba̍mū̱ṣāḥ
sarvvā tadyoni̱mulbena pra̱cchādayati

37.9

(tyu ) atha sa̱ikato niva̍pati | (tya ) agnere̱tadvaiśvāna̱rasya̱ bhasma̱ yatsikatā ''agnimu vā'e̱tuṃ vaiśvāna̱raṃ ce̱ṣyanbha̍vati̱ na vā'a̱gniḥ svaṃ bhasmā̍ti̱daha̱tyana̍tidāhāya

37.10

yadve̍va si̱katā nivapati | (tya ) agnere̱tadvaiśvāna̱rasya̱ reto̱ yatsaka̍tā
'a̱gnirmu vā'e̱taṃ vaiśvāna̱raṃ ce̱ṣyanbha̍vati̱ na vā'a̱retaskātkiñcana vivi̍yate'smādvetaso'dhi vikri̍yātā̱'iti̍

37.11

(tya ) agnerbhasmā̱syagneḥ purīṣamasīti̍ | yātayāma vā'agnerbhasmyāyātayāmyaḥ sika̍tā ' ayātayāmamevaitadvetkaroti̱ tābhiḥ sarvaṃ gārhapatyaṃ pra̱cchādayati̱ yonirve gārhapatyā citī̱ retaḥ siktāḥ sarva̍syāṃ tayonau̱ reto
dadhāti

37.12

(tyu ) athainaṃ pariśridbhiḥ pariśrayati | yonirve pariśrita ' i̱dame̱vaitadretaḥ
sikta̱ṃ yonyā pari̍gṛhṇāti̱ tasmā̱dyonyā̱ retaḥ siktaṃ pari̍gṛhyate

37.13

muddevai̱naṃ pariśriddhiḥ pariśrayati | ( tya ) a̱yaṃ vai lo̱ko gārhapatya 'āpaḥ
pariśrita 'i̱maṃ tuṃ loka̱madbhiḥ pari̍tanoti samu̱dreṇa haina̍ tatpuritanoti sarvvaṃtastṛ̱smādimaṃ lokam̐ sarvvataḥ samu̱draḥ pa̱ryeti dakṣiṇāvṛtṛ̱smādi̱maṃ lokuṃ
dakṣi̍ṇāvṛtsamudraḥ paryeti khātena tṛsmādi̱maṃ lokuṃ khātena samudraḥ paryeti

37.14

cita stheti̍ | cino̱ti hyenāḥ pari̍śrita stheti pari hye̱nāñścinotyūrddhacitaḥ
śrayadhva̱mityūrddhā 'upa̍dadhād tasmādūrdhva'eva samu̱dro vi̱jave'tha vṛttaścīrupadadhyātsakṛdvaiveda m̐ suvvam̐ samudro nimrṛṃzyānna sādyatyusannā hyāpo
na sūdadohasā'dhivadati

37.15

(tyu ) a̱sthīni vai pariśritaḥ prāṇaḥ sūdadohā na vā'a̱sthiṣu prāṇo'styekena yajuṣā bahvīriṣṭakā' upadadhātyeka m̐ hyetadrūpaṃ yadāpo'tha
yadvahvyaḥ pariśrito bhavanti bahvyo hyāpaḥ

37.16

( sta ) tadvai yoniḥ pariśritaḥ | ( ' ) ulbamūṣā retaḥ sikatā bāhyāḥ
pariśrito bhavantyantara'uṣā bāhyā hi yonirntarulbaṃ bāhya'uṣā
bhavantyantarāḥ sikatā bāhya m̐ hyulbamantara m̐ retaṃ 'etebhyo vai jāyamāno jāyate tebhya'evainametajjanayati

37.17

( tyu ) athainamṛtaśvinoti | ( tī ) 'idamevaitadvetaḥ siktaṃ vikaroti
tasmādyonau retaḥ siktaṃ vikriyate

37.16-2

sa catasraḥ prācīrupadadhāti | dve paścāttiraścyau dve purastāttadyāścatasraḥ
prācīrupadadhāti so'ātmā tadyattāścatasro bhavanti caturvidho hyayamātmā'tha ye paścātt sakthyau ye purastāttau bāhū yatra vā 'ātmā tadeva śiraḥ 18
tadvai yoniḥ pariśritaḥ, ulbamṛṣāḥ, retaḥ sikatāḥ | bāhyāḥ pariśrito bhavanti, antara ūṣāḥ
bāhyā hi yoniḥ, antaramulyam | bāhya ūṣā bhavanti, antarāḥ sikatāḥ | bāhyaṃ hyulvam, antaraṃ
retaḥ | etebhyo vai jāyamāno jāyate | tebhya evainametajjanayati

37.17-2

athainamamṛtaśvinoti | idamevaitadretaḥ siktaṃ vikaroti | tasmādyonau retaḥ siktaṃ vikriyate

37.18

37.19

( staṃ ) taṃ vā 'etam | ( m ) atra pakṣapucchavantaṃ vikaroti yādṛgvai
yonau reto vikriyate tādṛgjāyate tadyadetamutra pakṣapucchavantaṃ vikaroti
tasmādeṣo'mutra pakṣapucchavājāyate

37.20

taṃ vai pakṣapucchavantameva santam | ( ntaṃ ) nu pakṣapucchavantamiva paśyanti
tasmādyonau garbhaṃ nu yathārūpaṃ paśyantyathainamamutra pakṣapucchavantaṃ paśyanti
tasmājjātaṃ garbhaṃ yathārūpaṃ paśyanti

37.21

sa catasraḥ pūrvvī' upadadhāti | ( tyā ) ātmā hyevāgre sambhavataḥ
sambha̍vati dakṣiṇata ' udaṅṅāsīna' uttarārdhyāṃ prathamāmupadadhāti tatho
hāsyaiṣo'ndyātmunnevādhi̍iśrito bhavati

37.22

(tya ) aya soma̱gniḥ | (yuṃ) ya̱smi̱ntsoma̱mindraḥ su̱taṃ dadha̱'ityayaṃ
vai loko gārhapatyo'āpaḥ somaḥ suto'smam̐stalloke'pa'indro'dhatta jaṭhare
vāvaśāna'iti madhyaṃ vai jaṭharam̐ sahasriyaṃ vājamartya na sapti̱mityāpo vai
sahasriyo vājaḥ sasravāntsantstūyase jātaveda'iti citaḥ saṃśrūyase jātaveda'ityetat

37.21-2

sa catasraḥ pūrvī upadadhāti | ātmā hyevāgre sambhavataḥ sambhavati | dakṣiṇata udaṅṅāsīna
uttarārdhyāṃ prathamāmupadadhāti | tatho hāsyaiṣo'dhyātmanevādhiśrito bhavati

37.47

37.22-2

) iti | citaḥ saṃśrīyase jātaveda ityetat

37.23

( ' ) agne yutte divi̱ varca̱' iti | ( tyā ) ādityo vā'asya divi
varcaḥ pṛthivyā̱āmityayama̱gniḥ pṛthivyāṃ yada̱oṣadhīṣvapsvā yajatreti yu evāṣadhiṣu cāpsu cāgnistamevaitadāha yenāntarikṣamurvātatantheti vāyuḥ su tveṣaḥ
su bhānura̱rṇavo nṛ̱cakṣā' iti mahāntsu bhānura̱rṇavo nṛ̱cakṣā' ityetat

37.24

( ' ) agne divo'arṇamacchā jigāsīti | ( tyā ) āpo vā'asya divo'rṇa̱stā' eṣa dhūmenācchaityacchā devām̐ 3|| 'uciṣe dhiṣṇyā ya'iti prāṇā vai
devā dhiṣṇyāste hi sarvā dhiya' iṣṇanti yā rocane purastātsūryasya yāścāvastādupatiṣṭhanta'āpa' iti rocano ha nāmaiṣu loko yutraiṣa' etattapati
tadyāścaitaṃ pureśāpo yāścāvareṇa tā' etadāha

37.26

purī̱ṣyāso̍ 'gnaya̱' iti̍ | paśu̱vyā̍so̱'gnaya̱' itye̱vaita̱dāva̍ṇebhiḥ sa̱joṣa̍sa
'iti prāyaṇarūpa̱ṃ prāya̍ṇa̱ hye̍ta̱da̱gnerya̱dgārha̍patyo juṣa̱ntāṃ ya̱jñama̱druho̱'namīvā 'iṣo̍ mahī̱riti̍ juṣa̱ntāṃ ya̱jñama̍druho'naśanāyā'iṣo̍ mahī̱ritye̱vaitat 25
(nā) nānopa̍dadhāti | ye nānā kāmā̍'ātma̍stām̐sta̱dadhāti sakṛtsādayatyekaṃ ta̱dātmānaṃ karoti sūdadohasā'dhivadati prāṇo vai sūdadohāḥ prāṇenaivainametatsa̍ṃtanoti saṃda̍dhāti

37.27

(tyu) atha jaghanena parītya | (tyo) uttarato dakṣiṇā''sīno'parayoīkṣiṇāmagra'upa̱dadhātīḍāmagre purudam̐sam̐ saniṃ goriti paśavo vā'ḍḍā
paśūnāmevāsmā'etāmāśiṣamāśāste śaśvattamam̐ havamānāya sādheti yajamāno vai havamānaḥ syānnaḥ sūnustanayo vijāveti prajā vai sūnu'gne sā te
sumatirbhūtvasme'ḍatyāśiṣamāśāste

37.28

( ste'tho ) athottarām | ( ma ) a̱yaṃ te̱ yoni̍rṛtviyo̱ yato jāto'arocathā' itya̱yaṃ te̱ yoni̍rṛtavya̱ḥ sanā̍tano̱ yato jāto'dī̍pyathā̱' itye̱tattaṃ jāna̱nnagna̱'ārohāthā no vardhayā rayimiti̱ yathai̍va ya̱justathā bandhuḥ

37.29

sa̱kthyāvasyaite | te nānopa̱dadhāti nānā sādayati nānā sūda̱doha̱sā'dhivadati nānā hīme sakthyau dve bhavato dve hīme sakthyau̍ paścādupa̱dadhāti
paścāddhīme sakthyāva̱grābhyāga̱m̐ sa̱gum̐spṛṣṭe bhavata'eva̱gum̐ hīme sakthyāvagrābhyāga̱m̐ sa̱gum̐spṛṣṭe

37.30

( dve'a ) atha tenaiva punaḥ parītya | da̱kṣiṇata'uda̱ṅṅāsīnaḥ pūrvayoruttarāmagra'upa̱dadhāti ci̱dasi tayā̍ deva̱tayā'ṅgira̱svad dhruvā sīdetyatha dakṣiṇāṃ
paricchidasi tayā̍ deva̱tayā'ṅgira̱svad dhruvā sīdeti

37.31

bā̱hū'a̱syaite | te nānopadadhāti nānā sādayati nānā sūdadohasā'dhivadati nānā hīmau bāhū dve bhavato dvau hīmau bāhū pūrvārddha'upadadhāti purastāddhīmau bāhū'agrābhyām̐ sa̱m̐spṛṣṭe bhavata evam̐ hīmau bāhū'a̱grābhyām̐ sam̐spṛṣṭau sa vā'itīmā'upadadhātītīmeḍaitīme taddakṣiṇāvṛttaddhi devatrā

37.32

(vā'ṣṭā) aṣṭāviṣṭakā 'upadadhāti | (tya) aṣṭākṣarā gāyatrī gāyatro'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvantamevainametaccinoti pañcakṛtvaḥ sādayati
pañcacitiko'gniḥ pañca'rtavaḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsaro'gniryāvānagniryāvatyasya
mātrā tāvantamevainametaccinotyaṣṭāviṣṭakāḥ pañcakṛtvaḥ sādayati tattrayodaśa
trayodaśa māsāḥ saṃvatsarastrayodaśāgneścitiparīṣāṇi yāvānagniryāvatyasya
mātrā tāvattadbhavati

Linked texts (2)

Mādhyandina — Sanskrit
Kāṇvīya Śatapathabrāhmaṇa — Sanskrit

Citikanda 37

Contents

Linked texts (2)