Citikanda 43: atha tṛtīyā'dhyāye prathamaṃ brāhmaṇam
Citikāṇḍa 43
- Language
- Sanskrit
Contents
- 43.14 — 1 part
atha tṛtīyā'dhyāye prathamaṃ brāhmaṇam
43.1
dvitīyaprapāṭhake ca tṛtīyaṃ brāhmaṇam
cito gārhapatyo bhavati | (ttyu) acita 'āhavanīyo'tha rājānaṃ
krīṇātyayaṃ vai loko gārhapatyo dyaurāhavanīyo'tha yo'yaṃ vāyuḥ pavata'eṣa
soma'etaṃ tadimau lokāvantareṇa dadhāti tasmādeṣu 'imau lokāvantareṇa pavate
43.2
yadveva cite gārhapatye | (ttye'ci) acita'āhavanīye'tha rājānaṃ krīṇātyātmā vā'agniḥ prāṇaḥ soma 'ātmaṃstatprāṇaṃ madhyato dadhāti tasmādayamātmanprāṇo madhyataḥ
43.1-2
somakrayaṇam
cito gārhapatyo bhavati-acita āhavanīyaḥ-atha rājānaṃ krīṇāti | ayaṃ vai loko gārhapatyodyaurāhavanīyaḥ | atha yo'yaṃ vāyuḥ pavate-eṣa somaḥ | etaṃ tadimau lokāvantareṇa dadhāti | tasmādeṣa imau lokāvantareṇa pavate
43.2-2
yadveva cite gārhapatye-acita'āhavanīye-atha rājānaṃ krīṇāti | ātmā vā'agniḥ, prāṇaḥ
somaḥ | ātmaṃstatprāṇaṃ madhyato dadhāti | tasmādayamātmanprāṇo madhyataḥ
43.3
(to ) buddheva cite gārhapatye | ( tye'ci ) ucita 'āhvanīye'tha rājānaṃ
krīṇātyātmā vā'agniḥ rasaḥ soma'ātmānaṃ tadrasenānuṣajati tasmādyamāntumevātmā rasenānuṣaktaḥ
43.4
(kto) rājānaṃ krītvā paryuhya| (hyā) athāsmā'ātithyaṃ havirnirvapati
tasya haviṣkṛtā 'vācaṃ visṛjate'tha vā'etadvyatiṣajatyadhvarakarma cāgnikarma ca karmaṇaḥ samānātāyai samānamidaṃ karmāsaditi
43.3-2
yadveva cite gārhapatye-acita'āhavanīye-atha rājānaṃ krīṇāti | ātmā vā'agniḥ, rasaḥ
somaḥ | ātmānaṃ tadrasenānuṣajati | tasmādayamāntamevātmā rasenānuṣaktaḥ
43.4-2
somātithyam
rājānaṃ krītvā paryūhma-athāsmā'ātithyaṃ havirnirvapati | tasya haviṣkṛtā vācaṃ visṛjate ||saumikāmikavyatiṣajanam
atha vā'etadvyatiṣajati-adhvarakarma ca, agnikarma ca-karmaṇaḥ samānātāyai | samānamidaṃ
karmāsaditi
43.5
yuddhe̱va vya̍ti̱ṣaja̍ti | (tyā) ā̱tmā vā̱'a̱gniḥ prā̱ṇo̱'dhva̱ra̱ 'ā̱tmaṃstutprāṇaṃ madhya̱to da̍dhāti̱ tasmā̍daya̱mātma̱nprā̱ṇo madhya̍taḥ
43.6
( to ) yudve̱va vya̍ti̱ṣaja̍ti | ( tyā ) ā̱tmā vā̱'a̱gnī raso̱'dhva̱ra
'ā̱tmāna̱ṃ tadra̱senā̍nu̱ṣaja̍ti̱ tasmā̍daya̱mānta̱mevā̱''tmā rasenā̍nu̱ṣakto'thāhavanī̱yasyā̱rdhame̍ti
43.7
taddhaike | ( ka' ) u̱bhaya̱traiva pa̱lāśaśākhayā̱ vyu̍dūhantyu̱bhayatra vai cinotīti̱ na tathā kuryā̍davasya̱ti vāva gārhapa̱tyeno̱rdhva' e̱vāhavanīyena rohati
tasmā̱ttathā̱ na kuryā̍t
43.5-2
yaddeva vyatiṣajati | ātmā vā'agniḥ, prāṇo'dhvaraḥ | ātmaṃstat prāṇaṃ madhyato dadhāti
tasmādayamātmanprāṇo madhyataḥ
43.6-2
yadveva vyatiṣajati | ātmā vā'agniḥ, raso'dhvaraḥ | ātmānaṃ tadrasenānuṣajati | tasmādayamāntamevātmā rasenānuṣaktaḥ | athāhavanīyasyārdhameti
43.7-2
taddhaike-ubhayatraiva palāśaśākhayā vyūhanti | ubhayatra vai cinotīti | na tathā kuryāt | avasyati vāva gārhapatyena, ūrdhva evāhavanīyena rohati | tasmāttathā na kuryāt
43.8
( ṅa ) atha gārhapatya̱'evo̱ṣānniva̍pati | nāhavanīye'yaṃ vai loko gārha̍patyaḥ paśava̍' u̱ṣā 'a̱smim̐sta̱lloke paśūndadhāti tasmādime̱'smim̐lloke paśavaḥ
43.9
( ṣṭho'thā ) athā''havanīya'eva puṣkaraparṇamupadadhāti | na gārhapatye'āpo
vai puṣkaraparṇaṃ dyaurā̍havanīyo divi tadapo̍ dadhātyubhaya̱tra sikatā
niva̍pati reto vai sikatā ' ubhayatra vai nvikriyate'smādvetaso'dhi vikriyātā'iti
43.8-2
tā nānā̍mantrābhyāṃ nivapati | manuṣyaloko vai gārhapatyo devaloku 'āhavanīyo nāno vā'etadyaddevaṃ ca mānuṣaṃ ca dvābhīyasā mantreṇā''havanī̍ye
atha gārhapatya'evoṣānivapati, nāhavanīye | ayaṃ vai loko gārhapatyaḥ, paśava ūṣāḥ | asmim̐stalloke paśūndadhāti | tasmādime'smiṃlloke paśavaḥ
43.9-2
athāhavanīya eva puṣkaraparṇamupadadhāti, na gārhapatye | āpo vai puṣkaraparṇam, dyaurāhavanīyaḥ
divi tadapo dadhāti | ubhayatra sikatā nivapati | reto vai sikatāḥ | ubhayatra vai vikriyate | asmādretaso'dhi vikriyātā'iti
43.10
tā nānāmantrābhyāṃ nivapati | manuṣyaloko vai gārhapatyo, devaloka āhavanīyaḥ | nāno vānivapati hrasīyasā gārhapatye drāghīyo hi devāyuṣagam̐ hrasīyo manuṣẏāyuṣagam̐
sa pūrvāḥ pariśri̱to gārhapatye sikatā nivapati reto vai sikatā'asmādvetaso'dhīmā vikriyāntā' iti
43.11
tadāhuḥ | (rya ) sadyoniḥ pariśrito retaḥ sikatā'atha pūrvāḥ pariśrito gārhapatye sikatā nivapati kathamasyaitadreto'parāsiktaṃ parigṛhītaṃ
bhavatītyulbaṃ vā'ulbāstadyadvūṣānpūrvānnivapatyeteno hāsyaitadulbena reto'parāsiktaṃ parigṛhītaṃ bhavatyathāhavanīye pariśrito'bhimantrayate tasyokto
bandhuratha sikatā nivapati reto vai sikatā'etadyo'asyaitadyonyā reto'parāsiktaṃ parigṛhītaṃ bhavati
43.13
(tyu ) athāhavanīya'evāpyāyanavatībhyāmabhimṛśati | na gārhapatye'yaṃ
vai loko gārhapatyaḥ svargo loka' āhavanīyo'ddho vā'aymasmim̐lloke
jāto yajamānaḥ svarga' eva loke prajinayiṣituvyastadyudāhavanīya'
evāpyānavatībhyāmabhimṛśati na gārhapatye svarga'evainaṃ talloke prajanayati 12
(tyu) 'tha logeṣṭakā 'upaddhāti| ime vai lokā 'eṣo'gnirrdiśo logeṣṭakā' eṣu hyeṣvekeṣu diśo ddhāti ta̱nmādimā' eṣu lokeṣu diśaḥ
43.14
( śo) bāhenenā 'āharati | (tyā ) 'āptā hya'asya tā diśo yā
'eṣu lokeṣvatha yā 'imām̐llokānpareṇa diśastā' asminnetaddadhāti
43.14.p1
ardhaprapāṭhakaḥ
43.15
ba̱hirvede̱riyaṃ vai vedaḥ | (rā) āptā hya'asya tā diśo yā' asyāmatha yā'imāṃ pureṇa diśastā' asminnetaddadhāti
43.13-2
atha logeṣṭakā upadadhāti | ime vai lokā eṣo'gniḥ | diśo logeṣṭakāḥ | eṣu tallokeṣu diśo
dadhāti | tasmādimā eṣu lokeṣu diśaḥ
43.14-2
bāhyenāgnimāharati | āptā hya'asya tā diśo-yā eṣu lokeṣu | atha yā imāṃllokān
pareṇa diśaḥ-tā asminnetaddadhāti
43.15-2
barhirvedeḥ | iyaṃ vai vediḥ | āptā vā'asya tā diśo-yā asyām | atha yā imāṃ pareṇa diśaḥtā asminnetaddadhāti
43.16
yadrevu lokeṣṭakā'upadudhāti | 'pra̱jāpatervistastasya survā diśo raso'nu
vyakṣarattaṃ yatra devāḥ samskurvvam̐stadasminnetābhiloṃgeṣṭakābhistaṃ rasa̱madudhusta̱thaivāsminna̱yametaddadhāti
43.17
bāhyenābhimāharati | ( tyā ) āto vā'asya sa ra̱so ya̱'eṣu lokeṣvatha ya̱'imām̐llokān parāṅso'tyakṣaratta̱masminneta̱ddadhāti
43.18
bahirveḍeriyaṃ vai vediḥ | ( rā ) āto vā 'asya sa ra̱so yo'syāmatha
ya̱'imāṃ parāṅso'tyakṣaratta̱masminneta̱ddadhāti
43.19
sphyenāharati | vajro vai sphyo vīryam̐ vai vajro vivṛttiriyaṃ vīryeṇa vai
vivṛttiṃ vindate
43.20
sa purastādāharati | mā mā him̐ sījjanitā yaḥ pṛthivyā 'iti prajāpatirvai pṛthivyai janitā mā mā him̐ sītprajāpatirityetadyo vā divam̐
satyadharmā vyānaḍiti yo vā divam̐ satyadharmā'sṛjatetyetadyaścāpaścandrāḥ
prathamo jajāneti manuṣyā vā'āpaścandrā yo manuṣyānprathamo'sṛjatetyetatkasmai devāya haviṣā vidhemeti prajāpatirvai kastasmai haviṣā vidhemetyetattāmāhṛtyāntareṇa pariśrita 'ātmannupadadhāti sa yaḥ prācyāṃ diśi raso'tyakṣarattamasminnetaddadhātyatho prācīmevāsminnetaddiśaṃ dadhāti
43.19-2
sphyenāharati | vajro vai sphyaḥ | vīryaṃ vai vajraḥ | vittiriyam | vīryeṇa vai vittiṃ vindate
43.20-2
sa purastādāharati | " mā mā hiṃsījjanitā yaḥ pṛthivyāḥ "-iti | prajāpatirvai pṛthivyai
janitā | mā mā hiṃsītprajāpatirityetat | “ yo vā divaṃ satyadharmā vyānaṭ ”-iti | yo vā
divaṃ satyadharmā'sṛjatetyetat | “ yaścāpaścandrāḥ prathamo jajāna ”-iti | manuṣyā vā'āpaścandrāḥ | yo manuṣyānprathamo'sṛjatetyetat | " kasmai devāya haviṣā vidhema "- (vā. saṃ. 12
102 ) iti | prajāpatirvai kaḥ | tasmai haviṣā vidhemetyetat | tāmāhṛtya, antareṇa pariśrita
ātmannupadadhāti | sa yaḥ prācyāṃ diśi raso'tyakṣarat-tamasminnetaddadhāti | atho prācīmevāsminnetaddiśaṃ dadhāti
43.21
( tyu ) atha dakṣiṇataḥ | (to'bhyā ) abhyāvarttasva pṛthivi yajñena payasā
saheti yathaiva yajustuthā bandhurvvapāmreḍabhiśriṣito 'arohaḍiti yadvai
kiṃ cāsyā sā'syai vvapā tāmagniriśrita ' upādīpto rohati tāmāhṛtyāntareṇa pakṣasaṃdhimātmannupadadhāti sa yo dakṣiṇāyāṃ diśi ruso'tyakṣarattamasminnetaddadhātyatho dakṣiṇāmevāsminnetaddiśaṃ dadhāti
43.22
( tyu ) atha paścāt | ( du ) agre yutte śukraṃ yuccandraṃ yutpūtaṃ yucca yujñiyamitīyaṃ vā'agni̱rasyai tadāha tuddevebhyo bharāmasīti tadsmai daivāya karmaṇe
harāma'ityetattāmāhṛtyāntareṇa pucchasandhitmātmanupadadhāti sa yuḥ pratīcyāṃ
diśi raso'tyakṣarattū masminnetddadhātyatho pratīcīmevāsminnetaddiśaṃ dadhāti
sa na samprati paścāḍāharennedyajñapathādrasamāharāṇītītu'ivāharti
43.21-2
sa yo dakṣiṇāyāṃ diśi raso'tyakṣarat-tamasminnetaddadhāti | atho dakṣiṇāmevāsminnetad-diśaṃ
dadhāti
43.104
atha paścāt-“ agre yatte śukraṃ yaccandraṃ yatpūtaṃ yacca yajñiyam ”- iti | iyaṃ vā'agniḥ
asyai tadāha | “ taddevebhyo bharāmasi ”-( vā0 saṃ0 12
43.22-2
) iti | tadasmai daivāya
karmaṇe harāma ityetat | tāmāhṛtyāntareṇa pucchasandhimātmannupadadhāti | sa yaḥ pratīcyāṃ diśi raso'tyakṣarat-tamasminnetaddadhāti | atho pratīcīmevāsminnetaddiśaṃ dadhāti | sa na samprati paścādāharet | nedyajñapathādrasamāharāṇīti | ita ivāharati
43.23
( tyu ) athottarataḥ | ( ta'ḍḍu ) ḍaṣamūrjamahamiadamitiṣamūrjamahamita' ādada'ityetadṛ̱tasya̱ yonimiti satyaṃ vā'ṛtam̐ satyasya yonimityetanmahiṣasya dhārā̱āmitya̱gnirvai mahiṣaḥ su hīdaṃ jāto mahāntsarvvamaiṣṇādā mā goṣu viśatvā tanūṣvityātmā vai tanūrā mā goṣu cātmani
ca viśatvityetajjahāmi sedimanirāmumīvāmiti siktāḥ pradhadh
sayati tathaivaitām̐ sedimanirā mumīvā tāmetasyāṃ diśi dadhāti tasmādetasyāṃ diśi prajā' aśanāyukāstāmāhṛtyāntareṇa pakṣasandhdhimātmannupa
dadhāti sa ya 'udīcyāṃ diśi 'to'tyakṣarannamasminnevaitaddadhātyatho 'udīcīmevāsminnetaddiśaṃ dadhāti
43.24
tā'etā diśaḥ | ( stāḥ ) tāḥ sarvvata ' upadadhāti sarvvatastaddiśo
dadhāti tasmātsarvvato diśaḥ sarvvataḥ samīcīḥ sarvvatastatsamīcīrdiśo
dadhāti tasmātsanvṛṃtaḥ samīcyo diśastā nānopadadhāti nānā sādayati
nānā sūdadohasā'dhivadati nānā hi diśastiṣṭhannupadadhāti tiṣṭhantīva hi
diśo'tho tiṣṭhanvai vīryyavattaraḥ
43.25
( stā ) ''etā yujuṣmatya 'iṣṭa̱kāḥ | (stā) ''ātmanne̱vopa̍dadhāti
na̱ pakṣapuccheṣvātmanveva yujuṣmatya 'iṣṭa̱kā 'upa̍dhīyante na̱ pakṣapuccheṣu̍
43.26
tadāhuḥ | katha̱masyaitāḥ pa̱kvāḥ śṛtā 'upa̍hitā bhavantīti raso vā'e̱tāḥ
svayaᳪ śṛtā'u vai raso'tho yadvai kiṃ caita̱magniṃ vaiśvānara̱mupa̍niga̱cchati tta
'eva tatpa̱kᳪ śṛta̱mupa̍hitaṃ bhavati
43.27
( tyu ) athottaravediṃ nivapati | (tī) iyaṃ vai vediyauruttaravedirdiśo
loṣṭeṣṭakāstadyadantareṇa vediṃ cottaravediṃ ca loṣṭeṣṭakā upadadhātīmau
tallokāvantareṇa diśo dadhāti tasmādimau lokāvantareṇa diśastāṃ
yugamātrīṃ vā sarvvataḥ karoti catvārim̐śatpadāṃ vā yatarathā kāmayetātha
sikatā nivapati tasyokto bandhuḥ
43.28
(stā) ²tā'uttaravedā̍ nivapati| yonivvā̍'uttaravedi̱ryonau tadretaḥ siñcati
yadvai yonau̍ retaḥ sicyate tatprajaniṣṇu bhavati tābhiḥ sarvvamātmānaṃ pracchā̍dayati sarvvaṃsmintsudātmannneto dadhāti tasmātsarvvasmādevātmano̱ retaḥ
sambhavati
43.29
(tyu) agne̱ tava̱ śravo vaya' iti | dhūmo vā'asya śravo vayaḥ sa hyenamamuṣmiṃlloke śrāyati mahi bhrājante' arcayo vibhāsavanniti mahato
bhrājante'rcayaḥ prabhūvasannityetadbṛhadbhāno śavasā vājamukthyamiti balaṃ vai śravo
bṛhadbhāno balenānnamukthyamityetaddhāsi dāśuṣe kavaḍiti yajamāno
vai dāśvānddhāsi yajamānāya kava'ityetat
43.30
pāvakavarcāḥ śukravarcā'iti | pāvakavarcā hyeṣa śukravarcā''anūnavarcā'udiyarṣi bhānunetyanūnavarcā'uddīṣyase bhānunetye̱tatpu̱tro māturā vicarannupāvasīti putro hyeṣa māturā vicarannupāvati pṛṇakṣi rodasī'ubhe'itī̱me vai
dyāvāpṛthivī rodasī te'eṣa'ubhe pṛṇakti dhūmenāmūṃ vṛṣṭyemām
43.31
( mū ) ūrjo̍napājjātavedaḥ suśa̱stibhi̱riti̍ | ( tyu ) ūrjo̍napājjātavedaḥ
suśa̱stibhi̱ritye̍tanmanda̱sva dhī̱tibhi̍rhita 'iti dīvyasva dhī̱tibhi̍rhita 'ityetatve̱'iṣa̱ḥ saṃda̍dhurba̱bhūrvarapa̍sa̱ 'iti tve̱'iṣaḥ saṃda̍dhurba̱hurvapa̍sa 'itye̱tacci̱trotayo vāmajātā 'iti yathaiva ya̱justathā bandhuḥ
43.32
( ri ) irajyannagne prathayasva jantubhiriti | manuṣyā vai jantavo dīpyamāno'gne prathasva manuṣyairityetadasmai rāyo'martyetyasmai rayiṃ dhudhadamartyetyetatsa darśattasya vvapuṣo vvirājasīti darśattasya hyeṣa vvapuṣo vvirājati
pṛṇakṣi sānasiṃ kratumiti pṛṇakṣi sanātanaṃ kratumityetat
43.33
( di ) iṣkarttāramadhvarasya pracetasamiti | (tya) adhvaro vai yajñaḥ prakalpayitāraṃ yajñasya pracetasamityetatkṣayantam̐ rādhaso maha' iti kṣayantam̐
rādhasi mahatītyetadrātiṃ vvāmasya subhagāṃ mahīmiṣamiti rātiṃ vvāmasya
subhagāṃ mahatīmiṣamityetaddadhāsi sānasim̐ rayimiti dadhāsi sanātanam̐ rayimityetat
43.34
( ha̍ ) ṛtāvāna̍miti | sa̱tyāvāna̱mitye̱tanmahiṣa̱mitya̱gnirvai mahi̱ṣo
viśvadarśatamiti viśva̱darśato hye̍ṣo'gni̱ithu̍ sumnāya̍ dudhare puro janā̍
'iti ya̱jño vai su̱mnaṃ ya̱jñāya vā'etaṃ puro dadhate śrutkarṇa saprathastamaṃ
tvā girā daivyaṃ mānuṣā yugetyāśru̱ṇvanta sapra̱thastamaṃ tvā girā de̱vaṃ
manu̱ṣyā havāmaha'itye̱tat
43.35
(ntyu) ''eṣo'gnireṣu vaiśvānaraḥ| (') etatṣaḍṛcumārambhāyaivemāḥ sikatā
nyupyante'gnimevāsminnetadvaiśvānaram̐ retobhūtam̐ siñcati ṣaḍṛcena ṣaḍṛtavaḥ
saṃvvatsaraḥ saṃvvatsaro vaiśvānaraḥ
43.36
(stva) tdāhuḥ | (rya) yadetaḥ sikatā 'ucyante kimāsāmm̐ retorūpamiti
śukrā'iti brūyācchuklam̐ hi reto'tho pṛśnaya'iti pṛśnīva hi retaḥ
43.37
( stva ) tdāhuḥ | ( rya ) yudārdram̐ retaḥ śuṣkāḥ sikatā nivupati kathamasyaitā'ārdrā retorūpaṃ bhavantīti raso vai chandām̐syyāī'u vai rasastadyadenāśchandobhirnivupatyevamu hāsyaitā'ārdrā retorūpaṃ bhavanti
43.38
tudāhuḥ | kathumasyaitā' ahorātrābhyāmupahitā bhavantīti dve vā'ahorātre śuklaṃ ca kṛṣṇaṃ ca dve sikate śuklā ca kṛṣṇā caivamu hāsyaitā'ahorātrābhyāmupahitā bhavanti
43.39
tudāhuḥ| kathamasyaitā'ahorātraiḥ sampannā 'anyūnā 'anatiriktā 'upahitā
bhavantītyanantāni vā'ahorātrāṇyanantāḥ sikatā 'evamu hāsyaitā'ahorātraiḥ sampannā 'anyūnā'anatiriktā'upahitā bhavantyatha kasmātsamudriyaṃ
chanda'ityananto vai samudro'nantāḥ sikatāstasmātsamudriyaṃ chandaḥ
43.40
( stu ) tadāhuḥ | kathamsyaitāḥ pṛthaṅnānā yajurbhirupahitā bhavantīti
mano vai yujustadidaṃ mano yujuḥ survāḥ sikatā 'anu vibhavatyevamu
hāsyaitāḥ pṛthagnānā yujurbhirupahitā bhavanti
43.41
tadāhuḥ | kathamsyaitāḥ survvaiśchandobhirupahitā bhavantīti yudvaivainā
'etena ṣaḍcena nivapati yāvanti hi saptānāṃ chandasāmakṣarāṇi tāvantyetusya ṣaḍṛcusyākṣarāṇyevamu hāsyaitāḥ survvaiśchandobhirupahitā bhavanti
43.42
yudveva siktā nivupati | pra̱jāpa̍tire̱ṣo'gniḥ sarvva̱ brahma prajāpati̱staddhaitadbrahma̱ṇa 'utsannaṃ yatsikatā'tha yadanutsannamidaṃ ta̱dya̍'ya̱ma̱gniścīyate̱ tadyatsikatā niva̱pati yudveva tadbrahma̱ṇa 'utsannaṃ tada̱sminnetatpratidadhāti tā'asaṅkhyātā'apa̍rimitā niva̱pati ko hi tadveda yāvattadbrahmaṇa
'utsannatham̐ sa hu vā'etatham̐ sarvvaṃ kṛtsnaṃ prajāpatitham̐ saṃskaroti ya̱'evaṃ
vi̱dvānsi̍katā niva̱pati
43.43
tadāhuḥ | kaitāsāmasaṃkhyātānātham̐ saṃkhyèti dve'iti brūyādde hi sikate
śuklā ca kṛṣṇā cātho saptaviśatijñātānīti brūyādetāvanti hi saṃvatsara̱syāhorā̱trāṇyatho dve dvāpañcāśe śa̱te'i̱tyetāvanti hyetasya ṣaḍḍūcusyākṣa̍rāṇyatho pañcavitham̐śatiriti pañcaviśam̐ hi retaḥ
43.44
( stā ) tā 'etā yujuṣmatya 'iṣṭakāḥ | (stā) tā 'ātmannevopaddhāti
na pakṣapuccheṣvātmanhyeva yujuṣmatya 'iṣṭakā 'upadhīyante na pakṣapuccheṣu
na sādayati nennetaḥ prajāti sthāpayānīti
43.45
( tyu ) athainā 'āpyānavatībhyāmabhimṛśati | ( tī ) idamevaitadretaḥ
siktamāpyāyayati tasmādyonau retaḥ siktamāpyāyate saumībhyāṃ prāṇo
vai somaḥ prāṇaṃ tadretasi dadhāti tasmādretaḥ siktaṃ prāṇamabhisambhavati
pūyedva yuddhave prāṇātsambhavedeṣo haivātra sūdadohāḥ prāṇo vai somaḥ prāṇaḥ
sūdadohāḥ
43.46
(0) āpyāyasva sumetu te | viśvataḥ soma vṛṣṇyamiti reto vai 'vṛṣṇyamāpyāyasva sumetu te sarvvataḥ soma reta 'ityetadvā 'vājasya saṃgatha
'ityannaṃ vai 'vājo bhavānnasya saṅgatha'ityetatsaṃ te payāem̐si samu yantu
vājā'iti raso vai payo'nnaṃ 'vājāḥ saṃ te rasāḥ samu yantvannānītyetatsaṃ
vṛṣṇyānyabhimātiṣāha 'iti sarthaṃ retārthaṃsi pāpmasaha'ityetadāpyāyamāno'amṛtāya someti prajātyāṃ tadamṛtaṃ dadhāti tasmātprajātiramṛtā
divi śravāem̐syuttamāni dhiṣveti candramā vā'asya divi śrava 'uttamam̐
su hyenamamuṣmim̐lloke śrāvayati dvābhyāmāpyāyayati gāyatryā ca triṣṭubhā
ca tusyokto bandhuḥ
43.47
(2) athātaḥ sampadeva | catasro logeṣṭakā upadadhāti ṣaḍṅgena nivapati
dvābhyāmāpyāyayati taddvādaśa dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsaro'gniryāvānagniyoṃvatyasya mātrā tāvattadbhavati
Linked texts (1)
- Mādhyandina — Sanskrit