<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Śatapathabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha) › [Citikanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda) › 47

# Citikanda 47: atha pañcame'dhyāye prathamaṃ brāhmaṇam

Citikāṇḍa 47

- **Language:** Sanskrit

### atha pañcame'dhyāye prathamaṃ brāhmaṇam

### [47.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.1)

caturthaprapāṭhake ca prathamaṃ brāhmaṇam  
kūrmmamupadadhāti | raso vai kūrmmo rasamevaitadupadadhāti yo vai so'eṣāṃ lokānāmapsu praviddhānāṃ parāṅso'tyakṣaratsa'eṣa kūrmmastamevaitadupadadhāti yāvānu  
vai rasastāvattvānāvmā so'eṣa'ima'eva lokāḥ

### [47.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.2)

( stu ) tasya yadadharaṃ kapālam | ( ma ) ayathaim̐ sa lokastatpratiṣṭhitamiva bhavati pratiṣṭhita'iva hyayaṃ loko'tha yaduttaram̐ sā dyaustadvyuvagṛhītāntamiva bhavati vyuvagṛhītānteva hi dyauratha yadantarā tadantarikṣatham̐  
so'eṣa'ima'eva lokā'imānevaitallokānupadadhāti

### [47.1-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.1-2)

kūrmmamupadadhāti | raso vai kūrmmaḥ | rasamevaitadupadadhāti | yo vai sa eṣāṃ lokānāmapsu praviddhānāṃ  
parāṅraso'tyakṣarat-sa eṣa kūrmmaḥ | tamevaitadupadadhāti | yāvānu vai rasaḥ-tāvānātmā | sa eṣa ima  
eva lokāḥ

### [47.2-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.2-2)

tasya yadadharaṃ kapālam | ayaṃ sa lokaḥ | tatpratiṣṭhitamiva bhavati | pratiṣṭhita iva hyayaṃ lokaḥ  
atha yaduttaram-sā dyauḥ | tadvyavagṛhītāntamiva bhavati | vyavagṛhītānteva hi dyauḥ | atha yadantarātadantarikṣam | sa eṣa ima'eva lokāḥ | imānevaitallokānupadadhāti

### [47.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.3)

tuma̱bhyanakti | da̱dhrā ma̱dhunā ghṛ̱tena da̱dhi dvaivāsya lo̱kasya rūpa̍ṃ ghṛ̱tama̱ntari̍kṣasya ma̱dhva̱muṣya̱ svenaivainametadrūpeṇa̱ samardhayatyatho̍ da̱dhi dvaivāsya lo̱kasya̱  
raso̍ ghṛ̱tama̱ntari̍kṣasya ma̱dhva̱muṣya̱ svenaivainameta̱drasene̱ sama̍rdhayati

### [47.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.4)

madhu vātā ṛtāyata 'iti | yāṃ vai de̱vatāma̱bhyanūktā yāṃ yajuḥ saiva de̱vatā  
su'rksoṃ de̱vatā tadya̱justa̱dvaitanmadhve̱vaiṣa tri̱co raso̱ vai madhu̍ rasame̱vāsminne̱taddadhāti gāya̱trībhi̍sti̱sṛbhi̍stu̱syokto bandhuḥ

### [47.3-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.3-2)

tamabhyanakti-dadhnā madhunā ghṛtena | dadhi haivāsya lokasya rūpam, ghṛtamantarikṣasya, madhvamuṣya  
svenaivainametadrūpeṇa samardhayati | atho dadhi haivāsya lokasya rasaḥ, ghṛtamantarikṣasya, madhvamuṣya  
svenaivainametadrasena samardhayati

### [47.4-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.4-2)

" madhu vātā ṛtāyate " - ( vā. saṃ. 13|27-29 ) iti | yāṃ vai devatāmabhyanūktā, yāṃ  
yajuḥ- saiva devatā sark, so devatā tadyajuḥ | tadvaitanmadhvevaiṣa tricaḥ | raso vai madhu | rasamevāsminnetaddadhāti | gāyatrībhistisṛbhiḥ | tasyokto bandhuḥ

### [47.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.5)

sa yutkūrmmo nāma | (mai) etadvai rūpaṃ kṛtvā prajāpatiḥ prajā 'asṛjata  
yadasṛjatākarottadyadakarottasmātkūrmmaḥ kaśyapo vai kūrmmastasmādāhuḥ  
survvāḥ prajāḥ kāśyapya 'iti

### [47.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.6)

sa yaḥ sa kummo'sau su'ādityaḥ | (tyo'mu ) amumuvaitudādityamupadadhāti taṃ purastātpratyañcamupadadhātyamuṃ tadādityaṃ purastātpratyañcaṃ dadhāti  
tusmādasāvādityaḥ purastātpratyaṅdhīyate dakṣiṇato'ṣāḍhāyai 'vṛṣā vai kūrmo  
yoṣā'ṣāḍhā dakṣiṇato vai vṛṣā yoṣā̱mupaśete'ratnimātre'ratnimātrāddhi vṛṣā  
yoṣā̱mupaśete saiṣā sarvāsā̱āmiṣṭakānāṃ mahiṣī yadaṣāḍhaitusyai dakṣiṇataḥ  
santsarvāsā̱āmiṣṭakānāṃ dakṣiṇato bhavati

### [47.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.7)

ya̱dveva kūrmmamupadadhāti | prāṇo vai kūrmmaḥ prāṇo hīmāḥ sarvāḥ prajāḥ karoti  
prāṇamevaitadupadadhāti taṃ purastātpratyañcamupadadhāti purastāttatpratyañcaṃ  
prāṇaṃ dadhāti tasmātpurastātpratyaṅ prāṇo dhīyate puruṣamabhyāvṛttaṃ yajamāne tatprāṇaṃ dadhāti dakṣiṇato'ṣāḍhāyai prāṇo vai kūrmo vāgaṣāḍhā prāṇo  
vai vāco vṛṣā prāṇo mithunam

### [47.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.8)

( śatam 4200 )  
( ma ) apāṃ gambhansīdeti | (tye) etadvāpāṃ gambhiṣṭhaṃ yatraiṣa' etattapati  
mā tvā sūryo'bhitāpsīnmā'gnirvaiśvānara 'iti maiva tvā sūryo hi5sīnmo'agnirvaiśvānara 'ityetadacchinnapatrāḥ prajā 'anuvīkṣasvetīmā vai sarvvāḥ  
prajā yā' imā 'iṣṭakāstā'ariṣṭā'anātā'anuvīkṣasvetyetadanu tvā  
divyā vṛṣṭiḥ sacatāmiti yathaivenaṃ divyā vṛṣṭiranusacetaivametadāha

### [47.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.9)

(ṅgā) athainamejati | trīntsamudrāntsamasṛpattsvargānitīme vai trayaḥ samudrāḥ  
svargā lokāstāneṣa kūrmmo bhūtvo'nusum̐sasarpāpāṃ patirvṛṣabha 'iṣṭakānāmityapām̐ hyeṣa patirvṛṣabha 'iṣṭakānāṃ purīṣaṃ vvasānaḥ sukṛtasya loka'iti paśavo vai purīṣaṃ paśūnvasānaḥ sukṛtasya loka 'ityetattatra gaccha yatra  
pūrve paretā 'iti tatra gaccha yatraitena pūrve karmaṇeyurityetat

### [47.10](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.10)

( nma ) mahī dyauḥ pṛthivī ca na 'iti | mahatī dyauḥ pṛthivī ca na 'ityetadimaṃ yajñaṃ mimikṣatāmitīmaṃ yajñamavatāmityevatpipṛtāṃ no bharīmabhiriti bibhṛtāṃ no bharīmabhirityetadyāvāpṛthivyayottamayopadadhāti dyāvāpṛthivyo hi kūrmaḥ

### [47.11](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.11)

( stri ) tribhirupadadhāti | traya'ime lokā' atho trivṛdagniryāvānagniryāvantyasya mātrā tāvataivenametadupadadhāti tribhirabhyanakti tatṣaṭ tusyokto  
bandhuravakā 'adhastādbhavantyavakā 'upa̍riṣṭādāpo vā'avakā' apāmevainametanmadhya̱to dadhāti sādayitvā sūdadohasā'dhivadati tasyokto bandhuḥ

### [47.12](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.12)

(2) atholūkhalamusale'upaddhāti | viṣṇuṣkāmayatānnādaḥ syāmiti sa  
'ete'iṣṭake'apaśyadulūkhalamusale te'upādhatta te'upadhāyānnādo'bhavattathaivaitadyajamāno yadulūkhalamusale'upaddhāti yena rūpeṇa yatkarma kṛtvā viṣṇurannādo'bhavattena rūpeṇa tatkarma kṛtvā'nnādo'sānīti tadetatsarvvamannaṃ yadulūkhalamusale'ulūkhalamusalābhyām̐ hyaivānnaṃ kriyata'ulūkhalamusalābhyāmadyate

### [47.13](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.13)

te̱ re̱taḥsicorvela̍yopadadhāti | pṛ̱ṣṭayo̱ vai re̱taḥsicau̍ madhya̱mu pṛ̱ṣṭayo  
madhya̱ta̱' e̱vāsminnetadanna̍ṃ dadhātyutta̱re'utta̍rame̱vāsmādetadanna̍ṃ dadhātyara̱tnimātre'ra̱tnimā̱trāddhya̱nnamadyate̍

### [47.14](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.14)

prā̱deśa̱mātre̍ bhavataḥ | prā̱deśa̱mātro̱ vai garbho viṣṇu̍rannametadā̱tmasa̍ṃmitame̱vāsminne̱tadanna̍ṃ dadhāti̱ yadvu vā'ā̱tmasa̍ṃmitamanna̱ṃ tadava̍ti̱ tanna̍ hinasti̱ yadbhūyo  
hinasti tadyatkanīyo̱ na tadava̍ti

### [47.13-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.13-2)

te retaḥsicorve̍layopadadhāti | pṛṣṭayo vai retaḥsicau | madhyamu pṛṣṭayaḥ | madhyata evāsminnetadannaṃ  
dadhāti | uttare | uttaramevāsmādetadannaṃ dadhāti | aratnimātre | aratnimātrāddhvannamadyate

### [47.14-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.14-2)

prādeśamātre bhavataḥ | prādeśamātro vai garbho viṣṇuḥ | annametat | ātmasaṃmitamevāsminnetadannaṃ  
dadhāti | yaddha vā'ātmasaṃmitamannaṃ—tadavati, tanna hinasti | yadbhūyo-hinasti tat | yatkanīyona tadavati

### [47.15](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.15)

(ntyau ) audumbare bhavataḥ | ( ' ) ūrjā rasa 'udumbara 'ūrjamevāsminnetadrsaṃ dadhātyatho sarvve'ete 'vūnaspatayo yadudumbara'ete'upaddhatsarvānvūnaspatīnupadadhāti reta :sicorvvelayeme vai reta:sicāvanayostadvanaspatīndadhāti tasmādanayorvvanaspatayaścatuḥsrakti bhavati catasro vai diśaḥ  
sarvāsu taddikṣu vvanaspatīndadhāti tasmātsarvāsu dikṣu vvanaspatayo madhyè  
saṃgṛhītaṃ bhavatyulūkhalarūpatāyai

### [47.16](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.16)

yuddhevolūkhalamusale'upaddhadhāti | prajāpatervvisrastātprāṇo madhyata'yudacikamiṣattadannenāgṛhṇāttasmātprāṇo'nnena gṛhīto yo hyevānnamatti  
sa prāṇiti

### [47.17](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.17)

prāṇe gṛhīte'smādannamudacikamiṣattatprāṇenāgṛhṇāttasmātprāṇenānnaṃ gṛhītaṃ  
yo hyeva prāṇiti so'nnamatti

### [47.18](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.18)

( cye ) etayorubhayorgṛhītayoḥ | (ra) asmādūrgudacikamiṣattāmetābhyāmubhābhyāmagṛhṇāttasmādetābhyāmubhābhyāmūrgagṛhītā yo hyevānnamatti sa  
prāṇiti tamurjayati

### [47.19](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.19)

(nyū) ūrji gṛhītāyām | (ma) asmādete'ubhe'udacikamiṣatāṃ  
te'ūrjā'gṛhṇāttasmādete'ubhe ūrjā gṛhīte yuth hyevorjayati sa prāṇiti  
so'nnamatti

### [47.20](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.20)

tānye̍tānya̱nyo'nyena̍ gṛhītāni̍ | tānya̱nyo'nyena̍ gṛhītvā''tma̱nnāpā̍dayata̱ tade̱tadanna̍ṃ pra̱padya̍mānam̐ sarvve̍ de̱vā' anu̱prāpa̍dyantānnajīvana̱m̐ hīda̍m̐  
sarvva̍m

### [47.21](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.21)

tade̱ṣa śloko'bhyuktaḥ | (sta ) tadvai su prā̱ṇo'bhava̱diti taddhi su prā̱ṇo'bhavanma̱hānbhūtvā pra̱jāpa̍ti̱riti ma̱hān hi sa tada̍bhavadyade̱nama̍te de̱vāḥ prāpa̍dyanta bhujo bhujiṣyā vi̱ttveti prāṇā vai bhujo'nnaṃ bhujiṣyā'etatsa̱rvvaṃ  
vittvetye̍tadyatprāṇānprāṇayatpurītyātmā vai pūrye̍ prāṇānprāṇayattasmātprāṇā devā'atha yatprajāpa̍tiḥ prāṇayattasmādu pra̱jāpa̍tiḥ prā̱ṇo yo vai  
su prāṇa̱ 'e̱ṣā sā gāya̱tryatha yattadannameṣa sa vi̱ṣṇurdde̍va̱tā'tha yā sa̱orgaiṣa  
su 'udumburaḥ

### [47.22](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.22)

so'bravīt | ( da ) a̱yaṃ vāva̱ mā sarvvasmātpāpmuna'udabhāṣaditi  
yadvavīduda̱bhārthīnme̱ti tasmādudumbara'udumbharo ha vai tamudumbara ityācakṣate parokṣaṃ parokṣakāmā hi devā'uru me'karaditi tasmādurukaramurukara  
ha vai tadūlūkhalama ityācakṣate parokṣaṃ parokṣakāmā hi devāḥ saiṣā sarvveṣāṃ  
prāṇānāṃ yoniyu̍dlūkhalaeṃ śiro vai prāṇānāṃ yoniḥ

### [47.22-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.22-2)

so'bravīt | ayaṃ vāva mā sarvasmātpāpmana udabhārīditi | yadabravīdudabhārthīnmeti-tasmādudumbaraḥ | udumbharo ha vai tamudumbara ityācakṣate-parokṣam | parokṣakāmā hi devāḥ | uru me'karadititasmādurukaram | urukaraṃ ha vai tadulūkhalama ityācakṣate | parokṣam-parokṣakāmā hi devāḥ | saiṣā sarveṣāṃ  
prāṇānāṃ yoniḥ-yadukūlam | śiro vai prāṇānāṃ yoniḥ

### [47.23](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.23)

( stu ) ttrādeśamātraṃ bhavati | prādeśamātramiva hi śiraścatuḥsrakti  
bhavati catuḥsraktīva hi śiro madhye saṃgṛhītaṃ bhavati madhye saṃgṛhītumiva  
hi śiraḥ

### [47.24](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.24)

( stam̐ ) taṃ yatra devāḥ samaskurvvan | (vvaim̐sta ) tpudasminnetattsarvvaṃ madhyato'dadhuḥ prāṇamannamūrjjaṃ tathaivāsminnayametaddadhāti retaḥsicorvvelayā pṛṣṭhayo  
vai retaḥsicau madhyamu pṛṣṭhayo madhyatu 'evāsminnetattsarvvaṃ dadhāti

### [47.25](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.25)

viṣṇoḥ karmāṇi paśyateti | vīryaṃ vai karma viṣṇorvīryāṇi paśyatetyetadyato vratāni paspaśa'ityannaṃ vai vrataṃ matto'nna m̐ sapāśayāṃcakra'ityetadindrasya yujyaḥ sakhetīndrasya hyeṣa yujyaḥ sakhā dvidevatyayopadadhāti dve  
hyulūkhalamusale sakṛtsādayati samānaṃ tatkaroti samāna m̐ hyetadannameva  
sādayitvā sūdadohasā'dhivadati tasyokto bandhuḥ

### [47.26](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.26)

( u ) athokhā̍mupadadhāti | yonirvā'ukhā yonivevaitadupa̍dadhāti tāmulūkhala'upa̍dadhātyantarikṣaṃ vā'ulūkhalaṃ yadvai kiṃ cāsyā' ū̱rdhvamantarikṣaṃmeva  
tanmadhyaṃ vā'antarikṣaṃ madhyatastadyoniṃ dadhāti tasmātsarvveṣaṣāṃ bhūtānāṃ  
madhyato yoni̱rapi vanaspa̱tīnām

### [47.27](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.27)

ya̱dvevokhāmupa̍dadhāti | yo vai sa prajāpa̍tirvyasrᳪsataiṣā sokheme vai  
lokā 'uleme lokāḥ prajāpatistvāmukhala'upaddhāti tadenametusmintsurvvasminpratiṣṭhāpayati prāṇo'gna'ūrjyatho'etasmādvainametatsurvvasmāḍanantarhitaṃ dadhāti

### [47.28](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.28)

( tyu ) athopaśayāṃ piṣṭā | lokabhājamukhāṃ kṛtvā purastādukhāyā 'upanivapatyeṣa haitasyai lokastatho hāsyaiṣā'nantaritā bhavati

### [47.29](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.29)

tadāhuḥ | kathamasyaiṣā pakkā śṛtopahitā bhavatīti yadeva yujuṣkṛtā  
tenātho yahai kiṃ caitumagniṃ vaiśvānaramupanigacchati tuta 'eva tatpakva  
śṛtamupahitaṃ bhavati

### [47.30](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.30)

dhruvā'si dharuṇeti | tasyokto bandhurito jajñe prathamamebhyo yonibhyo'adhi jātavedā'ityetebhyo hi yonibhyaḥ prathamaṃ jātavedā'ajāyata sa  
gāyatryā triṣṭubhānuṣṭubhā ca devebhyo havyaṃ vahatu prajānannityetairvā'eṣa  
chandobhirdevebhyo havyaṃ vahati prajānan

### [47.31](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.31)

( tri ) iṣe rāye ramasva | sahase dyumna' ūrje' apatyāyetyetasmai sarvvasmai  
ramasvetyetatsamnāḍasi svarāḍasīti samrāṭ ca hyeṣa svarāṭ ca sārasvatau  
tvotsau prāvatāmiti mano vai sarasvatvaksarasvatyetau sārasvatā'utsau  
tau tvā prāvatāmityetaddvābhyāmupadadhāti tasyokto bandhuratho dvaya hyevaitadrūpaṃ mṛccāpaśca sādayitvā sūdūdohasā'dhivadati tasyokto bandhuḥ

### [47.32](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.32)

(hu) athaināmabhijuhoti | (tye ) etadvā ' asyāmetatpūrva 1 retam̐ siktam̐  
bhavati sikatāstadetadabhikaroti tasmādyonau retaḥ saktamabhikriyata'ājyena juhoti sruveṇa svāhākāreṇa dvābhyāmāgneyībhyāṃ gāyatrībhyāṃ  
tasyokto bandhuḥ

### [47.33](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.33)

( 3 ) agne̍ yu̱kṣvā hi ye tava | yu̱kṣvā hi de̱vahū̍tamāniti yuktavatībhyāmi̱dame̱vaitadyonau̍ reto yunakti̱ tasmādyonau̱ reto̍ yu̱ktaṃ na niṣpadyate

### [47.34](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.34)

sa yadi̍ saṃvvatsarabhṛtaḥ syāt | ( 3 ) athāmijuhuyātsarvvaṃ vai tadyatsaṃvvatsarabhṛtaḥ sarvvaṃ tadyadabhijuhotyatha yadyasaṃvvatsarabhṛtaḥ syādupaiva tiṣṭhetāsarvvaṃ vai tadyadasaṃvvatsarabhṛto 'sarvvaṃ tadyadupatiṣṭhate'bhi tveva̍ juhuyāt

### [47.36](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.36)

(tpa) paśure̱ṣa ya̱da̱gniḥ | so̱'trai̱va sarvva̍ḥ kṛ̱tsnaḥ sa̍ṃskṛ̱tastasyāvāṅ prāṇa̍ḥ  
sva̱yamā̱tṛṇṇā śroṇī dviyajuḥ pṛ̱ṣṭhayo retaḥsicau kīkasā vi̱śvavyotiḥ  
kakuda̱mṛta̱vye grīvā 'ṣāḍhā śiraḥ kūrmo ye kūrle prāṇā ye śīrṣanprāṇāste te 35  
taṃ vā'e̱tum | (m) ita uttūrdhvaṃ prāñca̍ṃ cinotya̱sau vā'āditya 'eṣo'gnira̱muṃ ta̱dādi̱tyama̱ta ū̱rdhvaṃ prāñcaṃ dadhāti̱ tasmādasāvāditya ita ū̱rdhvaḥ  
prāṅūdhīyate

### [47.37](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.37)

( r̤e'thai ) nyathaina̍ṃ prasa̱lavyāva̍rtayati | ( tya ) a̱muṃ tadā̍di̱tyaṃ pra̍sala̱vyāvarttayati̱ tasmā̍da̱sāvā̍di̱tya'i̱māṃllo̱kānpra̍sa̱la̱vyanu̱paryaiti̍

### [47.38](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.38)

( tyu ) udara̍mu̱khā | yonirūlūkhala̱mutta̍rokhā bha̱vatyadha̍ramu̱lūkhala̱mutta̍ra̱  
hyuda̍ra̱ma̱dharā̱ yoni̱ḥ śiśna̍ṃ musala̱ṃ tadvṛttama̍iva bhavati vṛ̱ttama̍iva̱ hi śiśna̍  
ta̱ddakṣi̍ṇata'upa̍dadhāti da̱kṣi̍ṇato̱ vai vṛṣā̱ yoṣāmu̍paśete yaddu pa̱śoḥ  
saṃskṛtasyānraṃ taddūrveṣṭakā tasya̱ vā'e̱tasyottta̍ro̱'rdha'u̍dvāhitataro bhavati  
pa̱śure̱ṣa yada̱gnistasmā̍tpa̱śoḥ suhitasyotttaraḥ kukṣi̱runna̍tataro bhavati

### [47.37-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.37-2)

iti caturthaprapāṭhake prathamaṃ brāhmaṇam || 7-4-1 || ( 5. 1 )  
athainaṃ prasalavyāvartayati | amuṃ tadādityaṃ prasalavyāvartayati | tasmādasāvāditya imāṃllokānprasalavyanuparyaiti

### [47.38-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47.38-2)

udaramukhā | yonirūlūkhalam | uttarokhā bhavati-adharamulūkhalam | uttaraṃ hyudaram-adharā yoniḥ  
śiśnaṃ musalam | tadvṛttamiva bhavati; vṛttamiva hi śiśnam | tad dakṣiṇata upadadhāti | dakṣiṇato vai  
vṛṣā yoṣāmupaśete | yadu paśoḥ saṃskṛtasyānnam-taddūrveṣṭakā | tasya vā'etasyottaro'rdha udāhitataro  
bhavati | paśurevaḥ-yadagniḥ | tasmātpaśoḥ suhitasyottaraḥ kukṣirunnatataro bhavati

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.47) · Pramāṇa
